https://newsline.am/ Thu, 01 Oct 2026 06:34:10 GMT uCoz Web-Service <p><span style="font-size:12px;">ՀԱՐԿԵՐԸ, ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՄԱՐՄԻՆԸ ԵՎ ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԴԵՊԻ ԱՆԿԱԽ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ</span></p> <p><em><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ</a></strong></span></em></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԱՍ XXIV &mdash; ՀԱՐԿԵՐԸ, ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՄԱՐՄԻՆԸ ԵՎ ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ<br /> ԽՈՐՀՐԴԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ԴԵՊԻ ԱՆԿԱԽ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախությունը Հայաստանին բերեց ոչ միայն սեփական դրոշ, զինանշան, բանակ և արտաքին քաղաքականություն։ Այն բերեց մի շատ ավելի դժվար խնդիր։<br /> Պետք էր փոխել պետության տնտեսական մտածողությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային համակարգում տնտեսությունը կառուցված էր պետական սեփականության, կենտրոնացված պլանավորման և միասնական տնտեսական տարածքի վրա։<br /> Անկախ Հայաստանը այլևս չէր կարող ապրել այդ նույն տրամաբանությամբ։<br /> ԽՍՀՄ-ը չկար։<br /> Միասնական տնտեսական շուկան քանդվում էր։<br /> Գործարանների հումքային և իրացման կապերը խզվում էին։<br /> Պետական բյուջեն այլևս չէր կարող հենվել նախկին համակարգի վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ նոր Հայաստանի առաջ կանգնած էր մի հիմնարար հարց․<br /> ինչպե՞ս ստեղծել այնպիսի տնտեսություն, որը կկարողանա գոյություն ունենալ անկախ պետության պայմաններում։ Պատասխանը պետք էր տալ ոչ միայն տնտեսական, այլև իրավական ճանապարհով։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել հարկային համակարգ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել սեփականության նոր հարաբերություններ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր օրենսդրորեն ճանաչել ձեռնարկատիրությունը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել մասնավոր սեփականության պաշտպանություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր ձևավորել հարկ վճարողի և պետության հարաբերությունները։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել այնպիսի շուկա, որտեղ պետական ձեռնարկությունից բացի կարող էր գոյություն ունենալ մասնավոր ձեռնարկատեր։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս ամբողջ փոփոխության քաղաքական պատասխանատվությունը կրում էր Հիմնադիր Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ղեկավարած նորանկախ պետությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՍԿԻԶԲԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախ պետությունը չի կարող գոյություն ունենալ առանց սեփական եկամուտների։<br /> Բանակը պետք է ֆինանսավորվի։<br /> Դպրոցները պետք է աշխատեն։<br /> Հիվանդանոցները պետք է գործեն։<br /> Պետական ծառայողները պետք է վարձատրվեն։<br /> Պետք է պահպանվեն ճանապարհները, էներգետիկ համակարգը, պետական կառույցները։<br /> Այս ամենի հիմքում պետական բյուջեն է։ Իսկ բյուջեի կարևորագույն աղբյուրներից մեկը հարկն է։ Հետևաբար հարկային համակարգ ստեղծելը նոր Հայաստանի համար երկրորդական տեխնիկական խնդիր չէր։<br /> Դա պետականության հիմնարար խնդիր էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեռ 1991 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Հայաստանի Նախարարների խորհուրդը որոշում ընդունեց ստեղծել գլխավոր պետական հարկային տեսչություն՝ հարկային օրենսդրության և տնտեսական իրավախախտումների նկատմամբ պետական վերահսկողության համակարգը ձևավորելու նպատակով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ անկախության առաջին ամիսներին պետությունն արդեն սկսում էր կառուցել այն մարմինը, որը պետք է ապահովեր պետական եկամուտների հավաքագրումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՏԵՍՉՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ՆՈՐ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԱՐՄԻՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականին հարկային պետական տեսչությունն արդեն գործող պետական կառույց էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականի հունիսի 15-ի կառավարության որոշմամբ հաստատվեց դրա կոլեգիայի կազմը։ Այդ ժամանակ հարկային պետական տեսչությունը ղեկավարում էր Սուրեն Սահակյանը, իսկ նրա տեղակալների թվում էին Ս. Մ. Սահակյանը, Է. Մ. Սանդոյանը և Պ. Դ. Սաֆարյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պաշտոնական պետական տվյալները ցույց են տալիս, որ 1992&ndash;1994 թվականներին հարկային պետական տեսչությունը ղեկավարել է Սուրեն Սահակյանը, 1994-ին՝ Պավել Սաֆարյանը, 1995&ndash;1997 թվականներին՝ կրկին Պավել Սաֆարյանը, իսկ 1997&ndash;1998 թվականներին՝ Արտաշես Թումանյանը։ 1998-ին նրան հաջորդեց Սմբատ Այվազյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս անունները կարևոր են։ Որովհետև հարկային համակարգը նույնպես մեկ օրում և մեկ մարդու կողմից չի ստեղծվել։ Այն կառուցվել է մարդկանց աշխատանքով, որոնք պետք է նոր պետության համար ստեղծեին հարկային վարչարարության առաջին գործնական մեխանիզմները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱՐԿԸ՝ ՈՐՊԵՍ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԵՆԱՍՅՈՒՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առաջին տարիներին հարկային հարաբերությունները դեռ ամբողջական և միասնական համակարգ չէին։<br /> Ընդունվում էին առանձին օրենքներ, կառավարության որոշումներ, հարկային տեսչության հրահանգներ։<br /> Սահմանվում էին տարբեր գործունեությունների հարկման կարգերը։<br /> Կարգավորվում էին պետական և ոչ պետական ձեռնարկությունների բյուջետային վճարումները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդեն 1991&ndash;1992 թվականների իրավական ակտերում հանդիպում ենք ոչ պետական ձեռնարկությունների նկատմամբ բյուջետային գանձումների, հարկային հաշվարկների և վճարումների կարգավորման մեխանիզմների։<br /> Այսինքն՝ պետությունը սկսում էր ձևավորել մի նոր հարաբերություն. ձեռնարկատեր &mdash; պետություն։<br /> Մարդը տնտեսական գործունեություն է իրականացնում։<br /> Պետությունը սահմանում է կանոնը։<br /> Ձեռնարկատերը վճարում է հարկ։<br /> Պետությունը այդ հարկի հաշվին ֆինանսավորում է պետական գործառույթները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա շուկայական տնտեսության ամենապարզ, բայց ամենակարևոր հիմքերից մեկն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1993․ ԱԱՀ-Ն ՄՏՆՈՒՄ Է ՆՈՐ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԿՅԱՆՔ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1993 թվականի հունիսի 30-ին ընդունվեց &laquo;Ավելացված արժեքի հարկի մասին&raquo; օրենքը, իսկ այն կիրառության մեջ մտավ 1993 թվականի հուլիսի 1-ից։<br /> Սա կարևոր փոփոխություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԱՀ-ն դարձավ նոր տնտեսական համակարգի կարևոր հարկային գործիքներից մեկը։<br /> Հետագա տարիներին այդ օրենսդրությունը փոփոխվում և կատարելագործվում էր։ 1997 թվականի հունիսի 16-ին ընդունվեց ԱԱՀ-ի նոր օրենք, որն ուժի մեջ մտավ հուլիսի 1-ից և փոխարինեց 1993 թվականի օրենքը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս գործընթացը ցույց է տալիս, որ հարկային համակարգը չէր ստեղծվում մեկ օրենքով։<br /> Այն զարգանում էր։<br /> Փորձարկվում էր։<br /> Փոփոխվում էր։<br /> Համապատասխանեցվում էր նոր տնտեսական հարաբերություններին։<br /> Եվ հենց այդպես են ձևավորվում իրական պետական համակարգերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1997․ ՀԱՐԿԵՐԻ ՄԱՍԻՆ ՄԻԱՍՆԱԿԱՆ ՄՈՏԵՑՈՒՄ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականի ապրիլի 14-ին ընդունվեց &laquo;Հարկերի մասին&raquo; Հայաստանի Հանրապետության օրենքը։<br /> Այն սահմանում էր հարկի հասկացությունը, հարկերի տեսակները, հարկային վեճերի լուծման կարգը, հարկային օրենսդրության հիմնական սկզբունքները և հարկային խախտումների համար պատասխանատվության հիմքերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն կարևոր քայլ էր դեպի համակարգված հարկային օրենսդրություն։ Պետությունը փորձում էր հստակեցնել ոչ միայն՝ ինչքա՞ն պետք է վճարի քաղաքացին կամ ձեռնարկությունը, այլև՝</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">ո՞վ է հարկ վճարողը,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ի՞նչ իրավունքներ ունի նա,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ինչպե՞ս է իրականացվում հարկային վերահսկողությունը,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ինչպե՞ս է լուծվում հարկային վեճը,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">և ի՞նչ պատասխանատվություն է առաջանում օրենքը խախտելու դեպքում։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամենն իրավական պետության տնտեսական բաղադրիչն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՇԱՀՈՒԹԱՀԱՐԿ ԵՎ ԵԿԱՄՏԱՀԱՐԿ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականը կարևոր էր նաև շահութահարկի և եկամտահարկի օրենսդրության տեսանկյունից։<br /> 1997 թվականի սեպտեմբերի 30-ին ընդունվեց &laquo;Շահութահարկի մասին&raquo; օրենքը։<br /> Այն սահմանում էր շահութահարկ վճարողների շրջանակը, հարկման դրույքաչափերը և հաշվարկման ու վճարման կարգը։<br /> Իսկ նույն տարվա դեկտեմբերի 27-ին ընդունվեց &laquo;Եկամտահարկի մասին&raquo; օրենքը, որը կարգավորում էր ֆիզիկական անձանց եկամտահարկի հաշվարկման և վճարման հարաբերությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով արդեն ձևավորվում էր հարկային համակարգի հիմնական կառուցվածքը։<br /> Սպառում &mdash; ԱԱՀ։<br /> Շահույթ &mdash; շահութահարկ։<br /> Անձի եկամուտ &mdash; եկամտահարկ։<br /> Իսկ այդ հարկերը պետք էր հավաքագրել պետական համակարգի միջոցով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՄԱՐՄԻՆԸ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՁԵՌՔՆ ԷՐ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի հոկտեմբերի 24-ին կառավարության որոշմամբ հարկային տեսչությունը վերակազմավորվեց պետական կառավարման հանրապետական մարմնի՝ գերատեսչության։ Այդ փոփոխությունը կատարվեց Նախագահի 1995 թվականի հոկտեմբերի 20-ի հրամանագրից բխող կարգավորման շրջանակում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս քայլը նույնպես պատահական չէր։<br /> Պետությունը մեծանում էր։<br /> Տնտեսական հարաբերությունները բարդանում էին։<br /> Հարկ վճարողների թիվը աճում էր։<br /> Անհրաժեշտ էր ավելի կազմակերպված վարչական համակարգ։<br /> Եվ այդ համակարգի ձևավորման մեջ իր գործնական ներդրումն ունեցան հարկային մարմնի ղեկավարները և աշխատակիցները։ Բայց այստեղ ևս պետք է տարբերել երկու մակարդակ։<br /> Մասնագետները կառուցում էին հարկային մեքենան։<br /> Պետական ղեկավարությունը սահմանում էր այն պետական համակարգի քաղաքական շրջանակը, որի մեջ այդ մեքենան պետք է գործեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այդ քաղաքական ղեկավարության կենտրոնում էր Հիմնադիր Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՇՈՒԿԱՅԱԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆԸ ՉԷՐ ԿԱՐՈՂ ՍՏԵՂԾՎԵԼ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅԱՄԲ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարկային համակարգը միայն շուկայի մի կողմն էր։ Մյուս կողմում սեփականությունն էր։ Խորհրդային Հայաստանում տնտեսության գերակշիռ մասը պետական սեփականություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախ Հայաստանը պետք է պատասխաներ մի հարցի.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ է լինելու այդ ամբողջ պետական գույքի հետ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Գործարանների։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ձեռնարկությունների։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Խանութների։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ծառայությունների օբյեկտների։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Անավարտ շինարարությունների։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետական այլ գույքի։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այդ հարցի պատասխանը դարձավ սեփականաշնորհման և ապապետականացման գործընթացը։<br /> <br /> <strong>ՍԵՓԱԿԱՆԱՇՆՈՐՀՈՒՄԸ՝ ՆՈՐ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ՍԿԻԶԲԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի անկախության առաջին տարիներին տնտեսական համակարգի փոփոխությունը դարձավ պետականաշինության կարևորագույն ուղղություններից մեկը։ Սեփականաշնորհումը այդ գործընթացի առանցքային բաղադրիչներից էր՝ նպատակ ունենալով պետական տնտեսությունից անցում կատարել մասնավոր սեփականության և շուկայական հարաբերությունների։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների սկզբին այդ փոփոխությունները սկսվեցին ոչ միայն պետական ձեռնարկությունների ոլորտում։ Գյուղատնտեսական հողերի սեփականաշնորհման գործընթացը մեկնարկեց 1991 թվականին, իսկ պետական և հանրային բնակարանային ֆոնդի սեփականաշնորհումը՝ 1993 թվականից։ Այս գործընթացները ձևավորում էին նոր սեփականատերերի լայն շրջանակ և աստիճանաբար փոխում էին երկրի տնտեսական հարաբերությունների հիմքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1994 թվականի հունվարի 12-ին Գերագույն խորհուրդը հաստատեց պետական ձեռնարկությունների և անավարտ շինարարության օբյեկտների սեփականաշնորհման և ապապետականացման 1994 թվականի ծրագիրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի սեպտեմբերի 27-ին Ազգային ժողովը հաստատեց հաջորդ տարվա՝ 1996 թվականի սեփականաշնորհման ծրագիրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի ծրագրում սեփականաշնորհման նպատակների շարքում պաշտոնապես նշված էին ձեռնարկությունների արդյունավետության բարձրացումը, շուկայական տնտեսության ստեղծմանը նպաստող սեփականատերերի ձևավորումը, մրցակցային միջավայրի ստեղծումը, ապամենաշնորհացումը և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը նպաստելը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ սեփականաշնորհման գաղափարը իրավական փաստաթղթերում ներկայացվում էր ոչ միայն որպես պետական գույքը վաճառելու գործընթաց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն ներկայացվում էր որպես տնտեսական համակարգի փոփոխություն։<br /> Պետական ձեռնարկությունից՝ մասնավոր սեփականատեր։<br /> Կենտրոնացված տնտեսությունից՝ շուկա։<br /> Պետական մենաշնորհից՝ մրցակցություն։<br /> Եվ այս փոփոխության էությունը հենց այստեղ էր․ ձևավորվում էր ոչ միայն սեփականության նոր կառուցվածք, այլև տնտեսական հարաբերությունների նոր համակարգ, որտեղ սեփականատերը, ձեռնարկատերը, ներդրողը և մրցակցությունը պետք է դառնային տնտեսության բնական բաղադրիչներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՅՍՏԵՂ ԷՐ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅԱՆ ՄԵԾ ՓՈՐՁՈՒԹՅՈՒՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեփականաշնորհումը հասարակության համար ամենահեշտ փոփոխությունը չէր։<br /> Որովհետև պետությունը փոխում էր ոչ միայն տնտեսության օրենքները։<br /> Այն փոխում էր մարդկանց պատկերացումը սեփականության մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տասնամյակներ շարունակ մարդը սովոր էր պետական գործարանին։<br /> Պետական խանութին։<br /> Պետական ծառայությանը։<br /> Պետական բնակարանային ֆոնդին։<br /> Պետական տնտեսությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ պետք էր ասել՝ սեփականությունը կարող է լինել նաև մասնավոր։<br /> Սա տնտեսական հեղափոխություն էր իրավական իմաստով։<br /> Եվ դրա համար անհրաժեշտ էր քաղաքական կամք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի սեփականաշնորհման գործընթացում Նախագահի ստորագրությունը բազմաթիվ պետական որոշումների վրա ուղղակիորեն փաստագրված է։ Օրինակ՝ նոյեմբերի 24-ի սեփականաշնորհման պետական հանձնաժողովի որոշումը հաստատող կառավարության ակտը վավերացված է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից։<br /> 1995 թվականի դեկտեմբերի 8-ի նմանատիպ որոշումն էլ կրկին վավերացված է նրա ստորագրությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ սեփականաշնորհման գործընթացը գտնվում էր պետության բարձրագույն քաղաքական և վարչական համակարգի ուշադրության կենտրոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀՐԱՆՏ ԲԱԳՐԱՏՅԱՆ․ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՓՈԽԱԿԵՐՊՄԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ԴԵՄՔԵՐԻՑ ՄԵԿԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս պատմությունը հնարավոր չէ ներկայացնել առանց <strong>Հրանտ Բագրատյանի</strong>։<br /> Նա 1991&ndash;1993 թվականներին եղել է փոխվարչապետ և էկոնոմիկայի նախարար։<br /> Բագրատյանի անունը կապվում է Հայաստանի տնտեսական վերափոխումների առաջին շրջանի հետ՝ այն ժամանակ, երբ պետք էր խորհրդային պլանային տնտեսությունից անցում կատարել շուկայական հարաբերությունների։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա դերը պետք է հիշատակել հենց այդ համատեքստում։<br /> Առաջին նախագահը՝ քաղաքական պետության ղեկավարը։<br /> Հրանտ Բագրատյանը՝ տնտեսական քաղաքականության առանցքային գործիչներից մեկը։<br /> Եվ նրանց կողքին՝ բազմաթիվ նախարարներ, տնտեսագետներ, պետական պաշտոնյաներ և մասնագետներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականաշինությունը մեկ մարդու աշխատանք չէր։ Բայց դրա քաղաքական կենտրոնը նախագահական իշխանությունն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԼԵՎՈՆ ԲԱՐԽՈՒԴԱՐՅԱՆԸ՝ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄՅՈՒՍ ՀԵՆԱՍՅՈՒՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Լևոն Բարխուդարյանը</strong> 1993&ndash;1997 թվականներին զբաղեցրել է ֆինանսների նախարարի պաշտոնը։ Նրա անունը մենք արդեն հանդիպել ենք դրամի ստեղծման պատմության մեջ։<br /> Սակայն այստեղ նրա դերը այլ տեսանկյունից է կարևոր։<br /> Ֆինանսների նախարարությունը նոր պետության մեջ պետք է ապահովեր պետական ֆինանսների կառավարման համակարգը։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Հարկեր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Բյուջե։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պետական ծախսեր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ֆինանսական կարգապահություն։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս համակարգի ձևավորումը պետք էր իրականացնել այն տարիներին, երբ պետության ֆինանսական հնարավորությունները չափազանց սահմանափակ էին։<br /> Այդ պատճառով ֆինանսների նախարարության և հարկային մարմնի աշխատանքը պետք է դիտարկել նույն պետականաշինական շղթայի մեջ։<br /> Հարկը հավաքվում է &rarr; բյուջեն ձևավորվում է &rarr; պետությունը ֆինանսավորում է իր գործառույթները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՍԵՓԱԿԱՆԱՇՆՈՐՀՄԱՆ ԳՈՐԾԸՆԹԱՑԻ ՄՅՈՒՍ ԴԵՄՔԵՐԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեփականաշնորհման գործընթացն էլ ուներ իր մասնագետներն ու պետական պատասխանատուները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականին ձևավորվեց նաև Սեփականաշնորհման և օտարերկրյա ներդրումների նախարարության ինստիտուտը, որի նախարարներից էր <strong>Նորայր Խաչատրյանը</strong>։ ՀՀ կառավարության նախկին նախարարների ցանկում նրա պաշտոնավարումը նշված է 1996 թվականին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս անունների հիշատակումը կարևոր է ոչ թե պաշտոնների երկար ցանկ կազմելու համար։ Այլ մեկ պարզ պատճառով։ Պետությունը ստեղծվում է մարդկանց միջոցով։<br /> Նախագահը չի կարող ինքնուրույն գրել յուրաքանչյուր օրենք։<br /> Նախարարը չի կարող ինքնուրույն ղեկավարել ամբողջ ոլորտը։<br /> Տեսչության պետը չի կարող միայնակ կառուցել ամբողջ հարկային համակարգը։<br /> Տնտեսագետը չի կարող միայնակ փոխել ամբողջ տնտեսությունը։<br /> Բայց երբ այս մարդկանց աշխատանքը միավորվում է մեկ պետական քաղաքականության մեջ, ձևավորվում է ինստիտուտ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1997․ ՀԱՐԿԱՅԻՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ ՍՏԱՆՈՒՄ Է ԱՎԵԼԻ ԱՄԲՈՂՋԱԿԱՆ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականի հարկային օրենսդրության փաթեթը կարևոր էր հենց այդ պատճառով։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">&laquo;Հարկերի մասին&raquo; օրենք։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">&laquo;Ավելացված արժեքի հարկի մասին&raquo; նոր օրենք։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">&laquo;Շահութահարկի մասին&raquo; օրենք։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">&laquo;Եկամտահարկի մասին&raquo; օրենք։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այս օրենքներով պետությունը փորձում էր հստակեցնել տնտեսական հարաբերությունների հիմնական հարկային կանոնները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փուլում արդեն կարելի էր տեսնել պետության նոր տնտեսական կառուցվածքը։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Պետություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հարկային մարմին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հարկ վճարող։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ձեռնարկություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Մասնավոր սեփականություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Բյուջե։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Շուկա։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Օրենք։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն խորհրդային տնտեսության վարչական տրամաբանությունը չէր։ Սա անկախ Հայաստանի տնտեսական իրավակարգն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԻՄՆԱԴԻՐ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԴԵՐԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ է, որ այս պատմությունը վերադառնում է իր գլխավոր կերպարին։&nbsp;Լևոն Տեր-Պետրոսյանին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրան կարելի է գնահատել տարբեր քաղաքական տեսանկյուններից։ Բայց պետականաշինության այս հատվածում փաստաթղթային պատկերը բավական հստակ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա նախագահության տարիներին Հայաստանը սկսեց կառուցել այն տնտեսական համակարգը, որը պետք էր անկախ պետությանը։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Ստեղծվեց հարկային պետական մարմին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ձևավորվեց հարկային օրենսդրություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ստեղծվեց սեփականության նոր իրավական միջավայր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սկսվեց պետական ձեռնարկությունների սեփականաշնորհման և ապապետականացման գործընթացը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սահմանվեցին շուկայական հարաբերությունների իրավական հիմքերը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ստեղծվեց ազգային արժույթը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ձևավորվեց Կենտրոնական բանկի և բանկային համակարգի նոր կառուցվածքը։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս ամենը կատարվում էր նույն պատմական ժամանակաշրջանում։ Այդ պատճառով Հիմնադիր Նախագահի պետական գործչի դերը միայն նախագահի պաշտոնը զբաղեցնելը չէր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա ղեկավարում էր այն ժամանակաշրջանը, երբ պետք էր որոշել՝ ինչպիսի՞ պետություն է լինելու անկախ Հայաստանը։ Խորհրդային վարչակա՞ն պետություն՝ նոր դրոշով։ Թե՞ իրավական, սեփականության բազմազան ձևեր ունեցող, շուկայական տնտեսությամբ և սեփական ֆինանսական համակարգով անկախ հանրապետություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետության ընտրած ուղղությունը փաստագրված է ընդունված օրենքների և պետական ծրագրերի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պ<strong>ԵՏՈՒԹՅՈՒՆԸ ՓՈԽՈՒՄ ԷՐ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ՕՐԵՆՔԸ, ԱՅԼ ՄԱՐԴՈՒ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԴԵՐԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային համակարգում մարդը հիմնականում տնտեսական համակարգի աշխատողն էր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նոր Հայաստանում աստիճանաբար ձևավորվում էր մեկ այլ պատկեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդը կարող էր դառնալ սեփականատեր։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Կարող էր հիմնել ձեռնարկություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Կարող էր զբաղվել առևտրով։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Կարող էր աշխատել մասնավոր ոլորտում։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Կարող էր դառնալ հարկ վճարող։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Կարող էր ունենալ սեփական տնտեսական պատասխանատվություն։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այս փոփոխությունը միայն տնտեսական չէր։ Այն փոխում էր քաղաքացու հարաբերությունը պետության հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը այլևս միայն աշխատանքի բաժանող կամ արտադրության պլանավորող կառույց չէր։ Այն դառնում էր կանոններ սահմանող պետություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այդ անցումը հենց անկախության տնտեսական իմաստներից մեկն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԵՎ ԱՅՍՏԵՂ Է ՊԵՏԱԿԱՆԱՇԻՆՈՒԹՅԱՆ ԻՐԱԿԱՆ ՄԵԾՈՒԹՅՈՒՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմության մեջ հաճախ հիշվում են մեծ քաղաքական ելույթները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշվում են պատերազմները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշվում են ընտրությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշվում են քաղաքական ճգնաժամերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց պետությունը ամեն օր կառուցվում է շատ ավելի լուռ։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Երբ ընդունվում է հարկային օրենք։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ ստեղծվում է հարկային տեսչություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ որոշվում է՝ ինչպես է հաշվարկվելու հարկը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ սեփականության իրավունքը ստանում է օրենքի պաշտպանություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ պետական ձեռնարկությունը դառնում է սեփականաշնորհման օբյեկտ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ մարդը դառնում է ձեռնարկատեր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Երբ պետությունը սկսում է հարկ հավաքել ոչ թե վարչական կամայականությամբ, այլ օրենքով սահմանված կարգով։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այդ լուռ գործընթացների մեջ է ձևավորվում պետության իրական մարմինը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմնադիր Նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախագահության շրջանի պետականաշինությունը պետք է հասկանալ նաև այս տեսանկյունից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա ղեկավարում էր մի երկիր, որը ոչ միայն անկախություն էր ձեռք բերել, այլև պետք է սովորեր ինչպես ապրել անկախության պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրա համար անհրաժեշտ էր նոր օրենք։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Նոր հարկ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նոր սեփականատեր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նոր ձեռնարկատեր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նոր պետական մարմին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նոր բյուջե։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նոր տնտեսական մտածողություն։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս ամբողջի կենտրոնում մի գաղափար էր՝ անկախ պետությունը պետք է ունենա սեփական տնտեսական հիմքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991-ին Հայաստանը վերականգնեց իր քաղաքական անկախությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների ընթացքում այդ անկախությունը սկսեց ստանալ տնտեսական մարմին։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Հարկային համակարգը դրա մի մասն էր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սեփականության իրավունքը՝ մյուսը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Շուկան՝ երրորդը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Դրամը՝ չորրորդը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Բանկային համակարգը՝ հինգերորդը։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս բոլորի ամբողջությունն էր, որ անկախությունը վերածում էր գործող պետականության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմնադիր Նախագահը ժառանգեց ոչ թե պատրաստի պետություն, այլ պետություն կառուցելու պատմական պատասխանատվություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այդ պետությունը կառուցվում էր ոչ միայն սահմանին ու դիվանագիտական սեղանի շուրջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն կառուցվում էր նաև հարկային տեսչության սենյակներում, նախարարությունների աշխատասենյակներում, Ազգային ժողովի դահլիճում,&nbsp;պետական ձեռնարկությունների վերակազմավորման փաստաթղթերում և այն օրենքների էջերում, որոնց միջոցով Հայաստանը փորձում էր առաջին անգամ սեփական տնտեսական կյանքը կարգավորել իր անունով և իր օրենքներով։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> <a href="https://www.facebook.com/photo?fbid=28574917938834473&amp;set=a.959278464158459" target="_blank">Թելման Պետրոսյան</a></span></strong></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_24/2026-10-01-14859 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_24/2026-10-01-14859 Thu, 01 Oct 2026 06:34:10 GMT <p>Այսպիսի փաստաթուղթ ունենալը հենց եվրաչինովնիկներին էր պետք</p> <p>&laquo;Ուզում եմ զարմանքս հայտնել ընդդիմադիր որոշակի շրջանակների մոտ հրճվանքի առկայության վերաբերյալ ԵԽԽՎ զեկույցի հետ կապված։ Տպավորություն է, որ ԵԽԽՎ զեկույցում հնչել են այնպիսի մտքեր, որոնք բացառիկ էին հայ իրականության մեջ, և դրանով ՀՀ-ում արմատապես փոխվելու է ներքաղաքական իրավիճակը։ Սա մի կողմից զարմանալի է, մյուս կողմից ծիծաղելի՝ անգամ հասնում է մանկամտության&raquo;,- &laquo;Հայելի&raquo; ակումբում հրավիրված մամուլի ասուլիսի ժամանակ ասաց &laquo;Մայր Հայաստան&raquo; կուսակցության ղեկավար մարմնի անդամ <strong>Դերենիկ Մալխասյանը</strong>՝ անդրադառնալով ԵԽԽՎ աշնանային նստաշրջանի ընթացքում օրերս ընդունված <strong><a href="https://www.aravot.am/2026/09/28/1583004/" target="_blank">զեկույցին</a></strong>։</p> <p>Ըստ Մալխասյանի՝ այստեղ նոր գնահատականներ չեն հնչել․ &laquo;Չկան այնպիսի էական գնահատականներ, որոնք չեն հնչել 2021-ին կամ 2018-ին։ Անգամ, եթե ԲՀԿ-ի հետ կապված գնահատականներ են արձանագրվել, դա այն է, ինչ մենք մի քանի ամիս արձանագրում ենք&raquo;։</p> <p>Ըստ նրա՝ այսպիսի փաստաթուղթ ունենալը հենց եվրաչինովնիկներին էր պետք․ &laquo;Ինչո՞ւ է ԵԽԽՎ-ն և&prime; նալին խփում, և&prime; մեխին։ Հասկանալի է, որ վերջին տարիներին արևմուտքը, Եվրոպայի գլոբալիստական էլիտաները հասկացել են, որ վարկաբեկվել են այն երկրներում, որտեղ իրենք քարոզում էին ժողովրդավարություն, մարդու իրավունքներ։ Քաղաքական բռնաճնշումները, ձերբակալությունները ՀՀ-ում դարձել են սովորական երևույթ, բայց ԵԽ-ի և ԵՄ-ի չինովնիկներն այս հարցում աչք են փակում։ Հետևաբար պետք էր մի թուղթ, որ արձանագրեին՝ ինչ որ բան տեսնում են, որ թափահարեն, թե այդքան էլ սուբյեկտիվ չեն։ Բայց արդյոք դա ինչ-որ բան փոխո՞ւմ է, ՀՀ-ում արդյոք իշխանությունները դադարեցնո՞ւմ են քաղաքական հետապնդումները, քաղբանտարկյալները դո՞ւրս են գալիս բանտերից, ՀՀ-ում սահմանադրական կարգի հետ ամեն ինչ նորմա՞լ է, դատարաններն արդարացի վճիռնե՞ր են կայացնում։ Ոչ, որևէ դեպքում նման բան այս զեկույցից չի հետևելու։ Այն որևէ ազդեցություն չի ունենալու ՀՀ ներքաղաքական դաշտի վրա։ Այն ոչ ընդդիմության, ոչ էլ իշխանության ձեռքբերումն է&raquo;։</p> <p><strong>Տաթև ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ</strong></p> <p><strong><a href="https://www.aravot.am/2026/09/30/1583431/" target="_blank">Առավոտ</a></strong></p> https://newsline.am/news/derenik_malxasyan_incho_w_e_exxv_n_nalin_xpowm_mexin_aravot/2026-09-30-14858 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/derenik_malxasyan_incho_w_e_exxv_n_nalin_xpowm_mexin_aravot/2026-09-30-14858 Wed, 30 Sep 2026 12:51:54 GMT <p><span style="font-size:14px;">Արգելված բառերի ցուցակը, բնականաբար, օրեցօր համալրվելու է</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ինչու է արգելված &laquo;Արցախ&raquo; բառը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավտորիտար ռեժիմներն արգելում են այն գաղափարները, որոնք սպառնում են իրենց ամրությանը Խոսքի ազատության (եւ դրա սահմանափակման) պատմության ուսումնասիրությունն, իհարկե, շատ ուսանելի է: Այդ առումով հատկապես ուշադրություն են գրավում արգելված գրքերի ցուցակները: Օրինակ, Վատիկանը 16-րդ դարի կեսից հրատարակում էր այդպիսի ցուցակներ, եւ մի քանի հարյուրամյակների ընթացքում &laquo;վնասակար&raquo; &nbsp;եւ &laquo;պիղծ&raquo; է համարվել ավելի քան 5200 գիրք: Հետաքրքիր է, որ այդ արգելքը պաշտոնապես հանվել է միայն 1966 թվականին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մոտավորապես նույն ժամանակահատվածում՝ 16&ndash;րդ դարում, Անգլիայի թագավոր Հենրի 8-րդն իր հրովարտակներով արգելում էր մի քանի տասնյակ գիրք՝ ընդ որում այդ ցուցակը փոփոխվում էր թագավորի կրոնական-քաղաքական հայացքների փոփոխությանը զուգահեռ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ռուս բոլշեւիկներն առաջին այդպիսի ցուցակը հրապարակել են 1922 թվականին՝ իշխանության գալուց 5 տարի անց: Եվ այդ իրավիճակը շարունակվում էր տասնամյակներ: Կար ոչ միայն գրաքննություն, այլեւ արգելվում էին արդեն իսկ հրատարակած գրքերը. պարբերաբար գրադարաններից եւ գրախանութներից առգրավվում էին գրքեր, որոնց հեղինակներն իշխանությանը այս կամ այն պատճառով սկսել էին դուր չգալ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ցանկացած տոտալիտար կամ ավտորիտար իշխանություն արգելքներ է դնում այն բառերի, այն արտահայտությունների վրա, որոնք, այդ իշխանության կարծիքով, կարող են վտանգավոր լինել: Հայաստանի իշխանությունը բացառություն չի: Բայց մեր յուրահատկությունը կայանում է նրանում, որ Հայաստանում արգելքների հրահանգներն, ըստ էության, գալիս են դրսից. &nbsp;անցանկալի, հետապնդելի են այն պատմությունները, այն ձեւակերպումները, այն տեղանունները, որոնք տհաճ են Ադրբեջանի ղեկավարության համար: Ընդ որում, այդ հարցում չկա փոխադարձության սկզբունք. Ադրբեջանի պաշտոնյաները կարող են հնչեցնել մեր՝ հայերիս հասցեին ցանկացած վիրավորանք:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ասել, որ նման բան երբեք համաշխարհային պատմության մեջ չի եղել, իհարկե, չափազանցություն կլինի: Մասնավորապես, երբ այս կամ այն երկիրը պարտվում է պատերազմում, կապիտուլյացիայի է ենթարկվում, հաղթող կողմը սահմանափակումներ է դնում պարտվողի կյանքի մի շարք ոլորտների վրա՝ նաեւ այն նարատիվների վրա, որոնք կարող են ընկալվել որպես &laquo;ռեւանշիզմ&raquo;: Օրինակ, 1940-44 թվականներին Ֆրանսիայում &laquo;վիշիստական ռեժիմը&raquo; փաստացի իրականացնում էր նացիստական Գերմանիայի քաղաքականությունը՝ չնայած ձեւականորեն կոչվում էր &laquo;ֆրանսիական&raquo;: Պարտադրված սահմանափակումները տարածվում էին նաեւ գրավոր ու բանավոր խոսքի վրա:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց նույնիսկ այս հարցում ժամանակակից Հայաստանն առանձնանում է, որովհետեւ Հիտլերը չէր պահանջում ջնջել ֆրանսիական պատմության այն մասը, որը վերաբերում էր այդ ժողովրդի հերոսական էջերին՝ այն էջերին, որոնք վկայում են ֆրանսիացիների արժանապատվության դրսեւորումները:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի կոլաբորացիոնիստական իշխանության առաջ Ադրբեջանն, ըստ ամենայնի, նման պահանջ դնում է, եւ քանի որ ՔՊ առաջնորդի՝ աթոռ պահելու հիմնական երաշխավորը Ալիեւն է, նա ստիպված է այդ պահանջները կատարել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա թե ինչու են պաշտոնապես արգելված &laquo;իրական Հայաստանին&raquo; (իսկ իրականում՝ Ալիեւի պահանջներին) հակասող բառեր՝ &laquo;Արցախ&raquo;, &laquo;Արարատ&raquo;, &laquo;ցեղասպանություն&raquo;, &laquo;Սարդարապատ&raquo;&hellip;: Դրանք, հասկանալի է, բառեր չեն, այլ պատումներ են, որոնք Ադրբեջանի կողմից մերժվում են, համարվում են &laquo;ռեւանշիստական&raquo;: Եվ, համապատասխանաբար, Փաշինյանի կողմից հռչակվում են &laquo;պատերազմ հրահրող&raquo;, իսկ իրականում՝ ՔՊ առաջնորդի աթոռը խարխլող: Հենց այդ պատճառով էլ նա, ինչպես եւ հայտարարել է, խստորեն հետեւելու է, որ դպրոցներում ու բուհերում որեւէ բառ չասվի, որը հակասում է &laquo;իշխող գաղափարախոսությանը&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արգելված բառերի ցուցակը, բնականաբար, օրեցօր համալրվելու է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արամ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ<br /> <a href="https://www.aravot.am/2026/09/30/1583135/" target="_blank">&laquo;Առավոտ&raquo; օրաթերթ</a><br /> 29.09.2026</strong></span></p> https://newsline.am/news/inchow_e_argelvac_arcax_bary_aravot/2026-09-30-14857 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/inchow_e_argelvac_arcax_bary_aravot/2026-09-30-14857 Wed, 30 Sep 2026 10:48:49 GMT <p><span style="font-size:14px;">Փաշինյանն Ալիևի հանձնարարությամբ փոխում է հայ մարդու ինքնությունը՝ դարձնելով Բաքվին հարմար հոգեբանությամբ քաղաքացի</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես վստահ եմ, որ Նիկոլ Փաշինյանն է անձամբ հրահանգել սեպտեմբերի 27-ին Հանրային հեռուստաընկերությունով հեռարձակել Թաթայի համերգը, քանի որ նա հպարտ է, որ Արցախն իր օրոք է ընկել։ Այս մասին 24News-ի &laquo;Հետագիծ Նարեկ Գալստյանի հետ&raquo; հաղորդման ժամանակ ասել է ՀԱԿ փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ Զուրաբյանի, Նիկոլ Փաշինյանն Ալիևի հանձնարարությամբ փոխում է հայ մարդու ինքնությունը՝ դարձնելով Բաքվին հարմար հոգեբանությամբ քաղաքացի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մանրամասները՝&nbsp;24News-ի տեսանյութում։</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/5DdfnvTbFKc" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_nikoln_andamb_e_hrahangel_herardakel_tatayi_hamergy_ali_i_handnararowtyamb_na_poxowm_e_hay_mardow_inqnowtyowny/2026-09-29-14856 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_nikoln_andamb_e_hrahangel_herardakel_tatayi_hamergy_ali_i_handnararowtyamb_na_poxowm_e_hay_mardow_inqnowtyowny/2026-09-29-14856 Tue, 29 Sep 2026 18:39:16 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ազգային ինքնաոչնչացման &laquo;բազարային&raquo; այս բալագանը շուտով ավարտվելու է</span></p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size:16px;">Ստրասբուրգյան ամբիոնը ՔՊ-ական &laquo;բազարի&raquo; հետ շփոթած ցեցը&nbsp;</span></strong><strong><span style="font-size:16px;">(կամ՝ տանու գողն ու &laquo;եզը երդիկից&raquo; հանելու փաշինյանական &laquo;маскарад&raquo;-ը)&nbsp;&nbsp;</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Իմաստուն է ժողովրդի հավաքական միտքը, որն ասում է՝ &laquo;Գողը տանից չլինի, եզը երդիկից չեն հանի&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թումանյանն էլ ժամանակին ցավով արձանագրում էր՝ &laquo;Մեր մեջից է մեր ցեցը&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ երբ արդեն բոռի կերպարանք առած այդ նույն ցեցը պատգամավորական մանդատ է ստանում, վերածվում ԱԺ երեսփոխան <strong>Հռիփսիմե Գրիգորյանի</strong> և ՔՊ-ական ողջ էությամբ ԵԽԽՎ վեհաշուք ամբիոնից, ի լուր աշխարհի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին մեղադրում &laquo;սահմանադրական կարգը տապալելու&raquo; մեջ, հասկանում ես՝ քաղպայմանագրային անազգ ու անպատիվ ֆաունան իսկապես չունի ո՛չ բարոյականություն, ո՛չ էլ սրբության կարմիր գծեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հավատարիմ իր տեսակին ու տիրոջ ոճին՝ տիկին երեսփոխանն օգտագործեց եվրոպական շանսն ու 2026-ի սեպտեմբերի 28-ին անցավ տոտալ &laquo;բացահայտումների&raquo;՝ Ռուսաստանի և Նոր Նախիջևանի հայոց թեմի առաջնորդ, Ռուսաստանում հայրապետական պատվիրակ Տեր Եզրաս արքեպիսկոպոս Ներսիսյանին պիտակավորելով որպես &laquo;օտարերկրյա գործակալ&raquo;։ Թե հատկապես ո՞ր երկրի հետախուզության մասին էր խոսքը՝ այդպես էլ չհստակեցրեց. հավանաբար թեման թողեց Ջեյմս Բոնդի մասին պատմող ֆիլմի հաջորդ սերիայի սցենարիստներին։ Այդ պահին եվրոպացի պատվիրակներին երևի թվաց, թե ժողովրդավարության բարձրագույն ատյանի փոխարեն հայտնվել են երևանյան մետրոյի վագոնում՝ փաշինյանական թաղային &laquo;разборка&raquo;-ների հարթակներից մեկում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիստը նախագահողը, որն այդպես էլ չգտավ &laquo;տան ցեց&raquo; կամ &laquo;կեղտոտ սպիտակեղենը հրապարակավ լվալ&raquo; հայկական պատկերավոր արտահայտությունների եվրոպական համարժեքները, հուսահատ ու ապշահար նայեց զրպարտչին։ Նա, հազիվ թե տիրապետեր &laquo;Փաշինյան և թիմ&raquo; ՍՊԸ-ի ներքաղաքական բանսարկությունների ու կեղտոտ զրպարտանքների ողջ &laquo;զինանոցին&raquo;, ուստի կտրուկ ընդհատեց հայ խորհրդարանականի՝ &laquo;օդից կախված լուրեր&raquo; հրամցնելու նվաստ հնարքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լուրջ և փաստարկված զեկույցներ լսելուն սովոր եվրոպացիները պարզապես ապշած էին. նրանց մտքով անգամ չէր կարող անցնել, որ կարելի է միջազգային բարձրագույն հարթակը շփոթել ֆեյսբուքյան էջի բոսյակային &laquo;սլիվների&raquo; ու թաղային բամբասանքների հետ։ Նրանք հապշտապ անջատեցին բարձրախոսը՝ հորդորելով վերադառնալ բացառապես քննարկվող օրակարգին։ Եվրոպական պատվիրակները պարզապես թույլ չտվեցին, որ սեփական պետությունն ու ազգային Եկեղեցին միջազգային ատյաններում վարկաբեկելու իշխանական մոլուցքը դառնա համաեվրոպական օրակարգ՝ տեղում խայտառակելով հերթական պատվերն իրականացնող երեսփոխանին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անբարո այս դրվագը ևս մեկ անգամ ի ցույց դրեց, թե ինչպես է &laquo;ներսի ցեցի&raquo; և &laquo;տան գողի&raquo; մասին թումանյանական ու ժողովրդական դառն իմաստնությունը կիրառվում ՀՀ ժամանակակից քաղաքական իրականության մեջ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ցեցից հանկարծ համաշխարհային դավադրություններ բացահայտող &laquo;տան գողի&raquo; վերածված իշխանական աղջիկն իրականում ապացուցեց միայն մեկ բան. երբ ստրասբուրգյան բեմերում ես փորձում ազգային &laquo;եզը երդիկից հանել&raquo;, անգամ եվրոպացիներն են ապշած ձեռքերը լվանում ու անջատում բարձրախոսը։ Երբ սեփական երկրի կենսական շահերն ու դարավոր սրբությունները պաշտպանելու փոխարեն՝ խմբիշխանությունն արտաքին հարթակներում ստանձնում է հայկականության հիմնասյուները թիրախավորելու, վարկաբեկելու և կազմաքանդելու պատվիրված առաքելությունը, գործընթացը դադարում է սովորական քաղաքական ընդդիմախոսություն կամ կարծիքների բախում լինելուց։ Մենք ականատեսն ենք ազգային ինքնաոչնչացման ծրագրավորված ընթացքի, որտեղ սեփական պետության և ինքնության դեմ ուղղված ամեն մի դավադիր հարված հանրությանը հրամցվում է &laquo;բարեփոխման&raquo;, &laquo;ինքնիշխանության&raquo; կամ &laquo;արդիականացման&raquo; շղարշով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես ցույց տվեց ԵԽԽՎ հարթակում ստացած հապշտապ ու կտրուկ ապտակը, նույնիսկ միջազգային սառնասիրտ դերակատարներն են շատ լավ հասկանում՝ երկրի ղեկին հայտնված խմբակի կատաղի պայքարը սեփական ժողովրդի պատմական հիշողության և հոգևոր արժեքների դեմ որևէ աղերս չունի ժողովրդավարության կամ առաջադիմության հետ։ Տեղի ունեցածը պարզապես ինքնախոստովանական ցուցմունք էր՝ սեփական անպատվության, ստորության և մանրամասն մշակված դավաճանության մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի վերջո, միջազգային նմանօրինակ հարթակներում հնչող ցանկացած անհեթեթություն չի մնում սոսկ մեկ պատգամավորի անձնական խայտառակության շրջանակում. այն անխուսափելիորեն ծաղրելի ու նվաստացուցիչ տեսք է տալիս ողջ երկրին։ Ամեն անգամ, երբ այս խմբակի ձեռքին միջազգային հարմար ամբիոն է հայտնվում, աշխարհը ստիպված է լինում ականատես դառնալ հակահայկականության հերթական արարին. մեկ՝ հայ երիտասարդության սերուցքը ցեղասպանած ու Արցախն էթնիկ զտման ենթարկած Ալիևին են շնորհակալություն հայտնում, մեկ էլ՝ &laquo;հայերն ու ադրբեջանցիները խաղաղ գոյակցության դարերի փորձ ունեն&raquo; լկտի սուտն ու կեղծիքն են հնչեցնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ օտարները տեսնում են, թե ինչպես են պետության պաշտոնական ներկայացուցիչները, սեփական տան ներքին հաշիվները մաքրելու և ազգային ինստիտուտները թիրախավորելու մոլուցքով տարված, աշխարհով մեկ վարկաբեկում սեփական հոգևոր առաջնորդին ու միաժամանակ սեփական արյունռուշտ թշնամուն խաղաղասեր ներկայացնում, ստեղծվում է կործանարար տպավորություն։ Արտաքին աշխարհի աչքերում Հայաստանը պատկերվում է որպես կազմաքանդվող մի հանրույթ, որի ղեկավարները կորցրել են տարրական դիվանագիտական էթիկան, պետական մտածողությունն ու սեփական արժանապատվության զգացումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ողբերգական ու միաժամանակ խղճուկ տեսարան, որտեղ ներքին ցեցը, դուրս գալով միջազգային ասպարեզ, աշխարհին է ցուցադրում սեփական տունն ու արժեքները ներսից կրծելու և ոչնչացնելու արհամարհելի, բայց համառ ջանասիրությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունը, սակայն, &nbsp;ունի իր օրենքները. ցեցն ու գողը որքան էլ մանդատներով զարդարվեն կամ եվրոպական ամբիոններից հիստերիկ ճառեր հնչեցնեն, մնալու են որպես ժամանակավոր, անցողիկ պատուհաս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ ժողովուրդը միշտ էլ գտել է տունը մաքրելու և սեփական շեմը սրբելու իր միջոցը։ Ազգային ինքնաոչնչացման &laquo;բազարային&raquo; այս բալագանը շուտով ավարտվելու է, որովհետև իշխանական ժամանակավոր աղբն անցողիկ է, իսկ հայոց կենաց ծառն ու մեր արժեքները՝ հավերժական։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/piruza.meliqsetyan/posts/pfbid02qWfDgYyTaRUmhjw12p2zPpawrAxtZ5shAZ512J2tTXTNhRmUNmnuAx2nx8Cb2GTtl" target="_blank"><strong><span style="font-size:16px;">Փիրուզա ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ</span></strong></a></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Նշենք, որ ԵԽԽՎ Պահպանողականների խմբի խոսնակ, Մեծ Բրիտանիան ներկայացնող պատվիրակ <strong><a href="https://newsline.am/news/exxv_owm_ahazangowm_en_hay_araqelakan_ekeghecin_hardakman_e_entarkvowm_pashinyani_glxavorowtyamb/2026-09-29-14853" target="_blank">Էդվարդ Լին իր ելույթում </a></strong>անդրադարձել է Հայ Առաքելական Եկեղեցու նկատմամբ իրականացվող գործողություններին և ահազանգել է. <em>&laquo;Հայ առաքելական եկեղեցին հարձակման է ենթարկվում Փաշինյանի գլխավորությամբ&raquo;</em>:</span></p> https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_strasbowrgyan_ambiony_qp_akan_bazari_het_shpotac_cecy/2026-09-29-14855 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_strasbowrgyan_ambiony_qp_akan_bazari_het_shpotac_cecy/2026-09-29-14855 Tue, 29 Sep 2026 18:03:46 GMT <p>ՊՀանրային հեռուստաընկերությունն&nbsp;անում է&nbsp;այն, ինչը թելադրված է պետության քաղաքական կուրսով</p> <p><span style="font-size:16px;">Որքան էլ տարօրինակ հնչի, բայց կան մարդիկ, որոնք իսկապես չեն հասկանում իրավիճակի լրջությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բացատրում եմ․&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հանրային հեռուստաընկերությունը սխալ չի գործել։ Նրանց գործողություններում որևէ թյուրիմացություն, թյուըմբռնում և վրիպում չկա։ Պարզապես նրանք անում են այն, ինչը թելադրված է պետության քաղաքական կուրսով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ այդ քաղաքական կուրսը մերժում է Հայաստանի Հանրապետության 33 տարիների պատմությունը։ Ղարաբաղյան շարժումը, Անկախության հռչակումը, Ղարաբաղյան երկու պատերազմները, անվտանգային ինստիտուտները, միջպետական դաշինքներն ու ավանդական կապերը, պետական ու ազգային սիմվոլները, լեգենդներն ու հերոսները և ընդհանրապես այն ամենը, ինչը առնչվում է Երրորդ Հանրապետության հետ միտումնավոր և հետևողական կերպով դուրս է մղվում մեր իրականությունից։ Սա կոչվում է հեղափոխություն, ինչի մասին արդեն մեկ անգամ գրել եմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն, համերգները, հրավառությունները, հերոսների նկարներ ջնջելը, պատերազմի, ցեղասպանության և Արցախի հայաթափման մասին չհիշելը ոչ թե սխալի, այլ հետևողական քաղաքականության հետևանք են։&nbsp;<br /> Այս փոփոխությունները ոչ մի կերպ չի կարելի բացատրել նաև ազգային մոդերնիզացիայի կամ էլ ազգայնականության ապագաղութացման անհրաժեշտությամբ, ինչպես փորձում են մեզ համոզել լատենտ նիկոլականներն ու փսևդո ինտելեկտուալները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պարզապես սա նորահռչակ Չորրորդ Հանրապետությունն է իր ողջ հմայքով, որը որևէ առնչություն չունի հայկականության հետ։ Ադրբեջանի և Թուրքիայի թելադրանքով ու կոշտ դիկտատի պայմաններում &nbsp;ձևավորված տձև ու խորթ այս մարմնում մենք տեղ չունենք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/karpis.pashoyan/posts/pfbid02W6A4coF5cDLJ2YCcHEbLjJc743sXg9FomAf9p3QRHDCvQTZHCnS8RWt9WHhPYnBjl" target="_blank">Կարպիս Փաշոյան</a></span></p> https://newsline.am/news/karpis_pashoyan_adrbejani_towrqiayi_teladranqov_ow_kosht_diktati_paymannerowm_d_avorvac_td_ow_xort_ays_marmnowm_menq_tegh_chownenq/2026-09-29-14854 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/karpis_pashoyan_adrbejani_towrqiayi_teladranqov_ow_kosht_diktati_paymannerowm_d_avorvac_td_ow_xort_ays_marmnowm_menq_tegh_chownenq/2026-09-29-14854 Tue, 29 Sep 2026 10:19:51 GMT <p>Էդվարդ Լին &nbsp;բարձրաձայնել է Հայ Առաքելական Եկեղեցի<!--TgQPHd|||[]-->-ի նկատմամբ պետական մարմինների&nbsp; ճնշումների և սպառնալիքների մասին</p> <p><span style="font-size:16px;">Ստրասբուրգում Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովի (ԵԽԽՎ) աշնանային նստաշրջանի այսօրվա լիագումար նիստի երկրորդ մասում շարունակվեց ՀՀ-ում հունիսի 7-ին տեղի ունեցած խորհրդարանական ընտրությունների ԵԽԽՎ դիտորդական առաքելության զեկույցի քննարկմանը հաջորդած մտքերի փոխանակությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԵԽԽՎ Պահպանողականների խմբի խոսնակ, Մեծ Բրիտանիան ներկայացնող պատվիրակ <strong>Էդվարդ Լին </strong>իր ելույթում անդրադարձավ հայ առաքելական եկեղեցու նկատմամբ իրականացվող գործողություններին և հայտարարեց․ </span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ուզում եմ ՀՀ-ում տեղի ունեցած ընտրությունների մասին խոսել ՀՀ կառավարության՝ հայ առաքելական եկեղեցու նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի համատեքստում։<br /> Այն ամենահին ազգային եկեղեցին է աշխարհում և ենթարկվում է աննախադեպ սպառնալիքի ոչ թե արտաքին ուժերի կողմից, այլ հենց ՀՀ կառավարության՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ: Ներկայիս վարչակազմն անցել է բոլոր սահմանագծերը եկեղեցու և պետության միջև՝ իրականացնելով եկեղեցու դեմ աննախադեպ ճնշում։ ԵԽԽՎ-ն պետք է մտահոգվի այս իրավիճակով և պաշտպանի եկեղեցու ազատությունը։ Սա հաշվարկված հարձակում է կրոնական ինքնավարության վրա&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էդվարդ Լեյը ոչ իրավաչափ համարեց եպիսկոպոսների և հոգևորականների ձերբակալությունները և մտահոգություն հայտնեց, որ ճնշում է իրականացվում նաև Կաթողիկոսի նկատմամբ։ Նա հայտարարեց․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Այս վեհաժողովը պետք է պաշտպանի կրոնական ազատությունը և հորդորի ՀՀ կառավարությանը դադարեցնել այդ գործելաոճը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ելույթն ընդունվեց ծափահարություններով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջական հոդվածը՝ <a href="https://www.aravot.am/2026/09/28/1583092/" target="_blank">aravot.am</a>-ում</span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/exxv_owm_ahazangowm_en_hay_araqelakan_ekeghecin_hardakman_e_entarkvowm_pashinyani_glxavorowtyamb/2026-09-29-14853 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/exxv_owm_ahazangowm_en_hay_araqelakan_ekeghecin_hardakman_e_entarkvowm_pashinyani_glxavorowtyamb/2026-09-29-14853 Tue, 29 Sep 2026 07:01:04 GMT <p>CSI-ը մերժում և դատապարտում է է ՀՀ կառավարության զեկույցը ու կոչ է անում հրաժարվել Կաթողիկոսին հեռացնելու իր ծրագրից և հարգել ՀԱՍԵ ինքնավարությունը</p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>&laquo;Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային&raquo; (CSI) կազմակերպության հայտարարությունը</strong></span><br /> &nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետության կառավարությունը հրապարակել է զեկույց՝ &laquo;Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի ղեկավարի և մի շարք բարձրաստիճան հոգևորականների գործողությունների հետևանքով եկեղեցում ստեղծված ճգնաժամի և դրա հաղթահարման ուղիների մասին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային&raquo; (CSI) կազմակերպությունն ուսումնասիրել է զեկույցը և մերժում է այն՝ ամբողջությամբ։ Դրա հեղինակները, կիրառված մոտեցումները և հետապնդած նպատակները հիմնովին վարկաբեկում են զեկույցի եզրակացությունները։ Ավելին, զեկույցն ուղղակի հարված է Եկեղեցու ինքնավարության դարավոր սկզբունքին, որը երաշխավորված է ինչպես հայկական, այնպես էլ միջազգային իրավունքով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի հեճուկս զեկույցի պնդումի՝ եկեղեցական ճգնաժամը հենց կառավարության ստեղծածն է։ Այն հրապարակվել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմ ուղղված հետևողական, պետական հովանավորությամբ իրականացվող արշավի շրջանակում. մի Եկեղեցու, որը գոյատևել է ավելի քան 1700 տարի և միշտ կանգնած է եղել հայ ժողովրդի թիկունքին:<br /> Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը ձգտում է տապալել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդին և Եկեղեցին դնել պետական լծի տակ. նպատակ, որին նա հետապնդում է արդեն մեկ տարուց ավելի։ Կաթողիկոսին հեռացնելու նրա մտահղացումը տեղ էր գտել իր կուսակցության նախընտրական ծրագրում և այժմ ամրագրված է կառավարության գործունեության ծրագրում։ Զեկույցին նախորդել են բարձրաստիճան հոգևորականների նկատմամբ քաղաքական դրդապատճառներով կատարված ձերբակալությունները, Կաթողիկոսի ու վեց եպիսկոպոսների դեմ հարուցված շինծու քրեական մեղադրանքները, ինչպես նաև եկեղեցականներին պառակտելուն ուղղված պետական հովանավորությամբ ջանքերը։ Այս և այլ քայլեր ոտնահարում են ՀԱՍԵ ինքնավարությունը և կասկածի տակ դնում Հայաստանի իշխանությունների հանձնառությունը ժողովրդավարությանն ու օրենքի գերակայությանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զեկույցը որևէ անկախ քննության կամ անկողմնակալ դատական գործընթացի արդյունք չէ։ Այն գրվել է վարչապետի ուղղակի հանձնարարությամբ՝ նրա սեփական մամուլի կողմից։ Վարչապետի մամուլի գրասենյակը որևէ առնչություն կամ իրավասություն չունի աստվածաբանության կամ կանոնական իրավունքի բնագավառում, սակայն նրա հեղինակներն ընտրողաբար մեջբերում են կանոններ և հավակնում են դատողություններ անել եկեղեցական հարցերի շուրջ։ Մեղադրանքներից մի քանիսն այնքան ծանր են, որ դրանք պետք է քննվեն պատշաճ ատյանում, և ոչ թե շահարկվեն կառավարության կողմից հրապարակված քաղաքական փաստաթղթում՝ որպես խտրական արշավի մաս։ Ավելին, նման մեղադրանքներ հնչեցնելով այն ժամանակ, երբ հոգևորականները, այդ թվում՝ Կաթողիկոսը, դատարանի առջև են, Կառավարությունը կոպտորեն ոտնահարում է նրանց՝ արդար դատաքննության և անմեղության կանխավարկածի իրավունքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զեկույցում նշվում է, թե այն հիմնված է &laquo;բաց աղբյուրների&raquo; վրա։ Գործնականում դա նշանակում է լրատվական կայքեր, յութուբյան հոլովակներ և ֆեյսբուքյան գրառումներ, այդ թվում՝ հենց վարչապետի անձնական էջի։ Այն չունի որևէ հիմնարար ապացույց, և պնդումների մեծ մասը չստուգված բամբասանքներ են, ակնարկներ կամ լուրեր։ Դրանց հեղինակներն առավելապես եկեղեցու կողմից կարգալույծ կամ կարգապահական տույժերի ենթարկված անհատներ են, ինչպես նաև Կաթողիկոսի երկարամյա ընդդիմախոսները։ Այն դեպքերում, երբ Կաթողիկոսը չի արձագանքել որևէ մեղադրանքի, նրա լռությունը մատուցվում է իբրև ապացույց։ Այդպես կոչված &laquo;ապացուցողական բազան&raquo; չափազանց խոցելի է և հավաքվել է նպատակ ունենալով արդարացնել մի վճիռ, որը կայացվել էր դեռևս զեկույցի գրվելուց շատ առաջ. այն չի դիմանա որևէ լուրջ դատական քննության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զեկույցը Կաթողիկոսին մեղադրում է քաղաքականությամբ զբաղվելու մեջ՝ միաժամանակ լռելով, որ նա գործել է Հայաստանի Սահմանադրությամբ և օրենքներով Եկեղեցուն վերապահված բացառիկ առաքելությանը համապատասխան՝ հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքի առաջնորդության և ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Այն ոչինչ չի ասում նաև այն համատեքստի մասին, որում բարձրաձայնել է Եկեղեցին. խոսքը 2020 թվականի պատերազմում և 2023 թվականին Լեռնային Ղարաբաղի հայության էթնիկ զտումների ժամանակ կառավարության թույլ տված ձախողումների մասին է։ Վիշտ ապրող և տեղահանված ժողովրդի պաշտպանությամբ խոսելը հակաօրինական քաղաքական գործունեություն չէ, այլ հենց այն առաքելությունը, որը Սահմանադրությունը սպասում է Եկեղեցուց:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայկական օրենսդրությունն հստակորեն սահմանում է, որ չնայած ՀԱՍԵ-ն ազգային եկեղեցի է, այն ինքնավար է և ինքնակառավարվող։ Պետությունը որևէ իրավասություն չունի Կաթողիկոսին հեռացնելու կամ փոխարինելու հարցում. այդ գործընթացը կարգավորվում է բացառապես Եկեղեցու սեփական կանոններով։ Ուստի, կառավարությունը չպետք է շրջանառության մեջ դնի նման զեկույցներ՝ իր խտրական արշավին օրինականության շղարշ տալու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">CSI-ը կոչ է անում Հայաստանի կառավարությանը՝ հետ վերցնել այս զեկույցը, հրաժարվել Կաթողիկոսին հեռացնելու իր ծրագրից և հարգել ՀԱՍԵ ինքնավարությունը։ CSI-ը նաև հորդորում է Հայաստանի միջազգային գործընկերներին՝ ներառյալ Միացյալ Նահանգներին, Եվրոպական Միությանը և Եվրոպայի խորհրդին, հիշեցնել վարչապետ Փաշինյանին մարդու իրավունքների նկատմամբ ստանձնած պարտավորությունների մասին և պահանջել դադարեցնել միջամտությունը Եկեղեցու ներքին կյանքին։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ջոն Այբներ<br /> Նախագահ,<br /> &laquo;Քրիստոնեական համերաշխություն միջազգային&raquo; (CSI)</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">28 սեպտեմբերի 2026թ.</span></strong></p> https://newsline.am/news/csi_y_datapartowm_e_e_hh_karavarowtyan_zekowycy_ow_koch_e_anowm_hrajharvel_katoghikosin_heracnelow_ir_cragric_hargel_hase_inqnavarowtyowny/2026-09-29-14852 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/csi_y_datapartowm_e_e_hh_karavarowtyan_zekowycy_ow_koch_e_anowm_hrajharvel_katoghikosin_heracnelow_ir_cragric_hargel_hase_inqnavarowtyowny/2026-09-29-14852 Tue, 29 Sep 2026 06:16:21 GMT <p><span style="font-size:14px;">ՕՐԵՆՔԻ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ. ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԵՏՔ Է ԴԱՌՆԱՐ ՕՐԵՆՔ</span></p> <p><em><strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank"><span style="font-size:16px;"><span style="color:#000000;">Սկիզբը՝</span> այստեղ</span></a></strong></em></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԱՍ XXIII.&nbsp;&nbsp;ՕՐԵՆՔԻ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՔԵՐԸ<br /> ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ՊԵՏՔ Է ԴԱՌՆԱՐ ՕՐԵՆՔ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախ պետություն հռչակելը պատմական մեծ քայլ էր։ Բայց դրանից հետո սկսվում էր ավելի դժվար գործը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել մի պետություն, որը ոչ միայն գոյություն կունենար քարտեզի վրա, այլև ամեն օր կաշխատեր օրենքներով, պետական մարմիններով, նախարարություններով, դատարաններով, բյուջեով, հարկային համակարգով, բանկերով և պետական կառավարման հստակ մեխանիզմներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականին Հայաստանը ժառանգեց խորհրդային կառավարման համակարգի մնացորդները, բայց արդեն ուրիշ քաղաքական իրականության մեջ։ Խորհրդային հանրապետության վարչական համակարգը պետք էր աստիճանաբար վերածել անկախ հանրապետության պետական կառավարման համակարգի։<br /> Եվ այստեղ էր անկախության ամենադժվար մասը։<br /> Պետություն ստեղծելը միայն դրոշ, զինանշան և օրհներգ ունենալը չէր։ Պետություն ստեղծելը նշանակում էր ունենալ օրենք, որը գործում է բոլորի համար։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՆՈՐ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆՈՐ ԻՐԱՎԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախ Հայաստանի առաջին տարիներին ընդունվեցին բազմաթիվ օրենքներ, որոնք կարգավորում էին այն ոլորտները, որոնցում նախկին խորհրդային համակարգի իրավական նորմերը այլևս չէին կարող ամբողջությամբ սպասարկել անկախ պետության պահանջները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք էր ստեղծել նոր տնտեսական հարաբերությունների իրավական հիմք։<br /> Պետք էր սահմանել սեփականության նոր ձևերը։<br /> Պետք էր կարգավորել ձեռնարկատիրությունը։<br /> Պետք էր ստեղծել հարկային հարաբերությունների համակարգ։<br /> Պետք էր սահմանել բանկերի գործունեության կանոնները։<br /> Պետք էր ստեղծել ազգային դրամի իրավական և ֆինանսական հիմքը։<br /> Պետք էր սահմանել պետական մարմինների լիազորությունները։<br /> Եվ ամենակարևորը՝ պետք էր ձևավորել այն սկզբունքը, որ պետության գործունեությունը պետք է իրականացվի ոչ թե անձերի ցանկությամբ, այլ օրենքով սահմանված կարգով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա նոր Հայաստանի պետականաշինության ամենակարևոր գործընթացներից մեկն էր։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1995․ ՍԱՀՄԱՆԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՕՐԵՆՔԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի Սահմանադրության ընդունումը դարձավ այս գործընթացի կարևոր հանգրվաններից մեկը։ Այդ պահից անկախ Հայաստանի պետական համակարգը ստացավ ամբողջական սահմանադրական շրջանակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սահմանադրությունը սահմանեց պետական իշխանության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները, մարդու և քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների հիմքերը, իշխանության մարմինների հարաբերությունները և պետության իրավական կառուցվածքի հիմնարար կանոնները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ անկախությունը ստացավ ոչ միայն քաղաքական, այլև սահմանադրական մարմին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը սկսեց ավելի հստակ պատասխանել մի կարևոր հարցի՝<br /> Ո՞վ է կառավարում երկիրը, ինչպիսի՞ լիազորությամբ և ի՞նչ սահմաններում։<br /> Սա պետականության ամենակարևոր հարցերից մեկն է։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ՝ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՇԽԱՏՈՂ ՁԵՌՔԵՐԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը չի կարող կառավարվել միայն նախագահի կամ կառավարության ընդհանուր որոշումներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությանը անհրաժեշտ են մասնագիտացված մարմիններ՝ կրթության, գիտության, առողջապահության, գյուղատնտեսության, տրանսպորտի, էներգետիկայի, ֆինանսների, արտաքին հարաբերությունների, պաշտպանության, ներքին գործերի և արդարադատության և բազմաթիվ այլ ուղղություններ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների առաջին կեսին նախարարությունների և պետական կառավարման հանրապետական մարմինների կառուցվածքը մի քանի անգամ վերակազմավորվեց՝ նոր պետության պահանջներին համապատասխանեցնելու համար։ Օրինակ՝ 1995 թվականի կառավարական վերակազմավորման արդյունքում Բարձրագույն կրթության և գիտության ու Լուսավորության նախարարությունների գործունեությունը դադարեցվեց դրանց միավորման միջոցով, և ձևավորվեց Կրթության և գիտության նախարարությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս գործընթացը կարևոր է հասկանալու համար։<br /> Նոր պետությունը պարզապես չէր պահպանում հին վարչական համակարգը։ Այլ փորձում էր վերակառուցել այն։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՊԵՏԱԿԱՆ ՄԱՐՄԻՆԸ ՊԵՏԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍՆ Է</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը միայն իշխանություն իրականացնող անձը կամ քաղաքական ղեկավարությունը չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը նաև այն համակարգն է, որի միջոցով այդ իշխանությունը վերածվում է ամենօրյա աշխատանքի, որոշումների և պետական ծառայության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Նախարարությունը </strong>պետության ոլորտային քաղաքականությունն իրականացնող կառույցն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հարկային մարմինը</strong> ապահովում է պետական եկամուտների հավաքագրումն ու հարկային համակարգի աշխատանքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Կենտրոնական բանկը</strong> կազմակերպում և իրականացնում է երկրի դրամավարկային քաղաքականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Դատարանը </strong>ապահովում է արդարադատության իրականացումն ու օրենքի կիրառումը։<br /> <strong>Իրավապահ մարմինները</strong> պատասխանատու են հասարակական կարգի և օրենքի պահպանության համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Յուրաքանչյուր պետական մարմին ունի իր տեղը, լիազորությունն ու պատասխանատվությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ երբ այդ օղակները գործում են իրենց սահմանված լիազորությունների շրջանակում և միմյանց հետ համակարգված, ձևավորվում է պետության իրական կառավարման մեխանիզմը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականությունը միայն գաղափար չէ։ Այն ամեն օր գործող ինստիտուտների ամբողջություն է։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՁԵՌՆԱՐԿԱՏԻՐՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՆՈՐ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային տնտեսության փլուզումից հետո Հայաստանը կանգնած էր ևս մեկ հսկայական խնդրի առաջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք էր անցնել տնտեսության այնպիսի համակարգի, որտեղ գոյություն ունեին մասնավոր սեփականություն, ձեռնարկատիրական գործունեություն, առևտրային հարաբերություններ և մրցակցային շուկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա չէր կարող կատարվել միայն քաղաքական հայտարարությամբ։ Դրա համար անհրաժեշտ էր օրենսդրություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների սկզբից ընդունվեցին և կիրառվեցին այնպիսի իրավական ակտեր, որոնք կարգավորում էին ձեռնարկությունների գործունեությունը, սեփականաշնորհումը, ապապետականացումը և նոր տնտեսական հարաբերությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրինակ՝ պետական ձեռնարկությունների սեփականաշնորհման և ապապետականացման մասին օրենքը սահմանում էր սեփականաշնորհման գործընթացի իրավական մեխանիզմները, այդ թվում՝ պետական ձեռնարկությունների վերակազմավորումը տնտեսական ընկերակցությունների, սահմանափակ պատասխանատվությամբ կամ բաժնետիրական ընկերությունների ձևով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ պետությունը սկսեց փոխել ոչ միայն կառավարման համակարգը, այլև տնտեսական հարաբերությունների հիմքը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱՐԿԸ՝ ՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՖԻՆԱՆՍԱԿԱՆ ՀԵՆԱՍՅՈՒՆԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետություն ունենալու համար անհրաժեշտ է նաև պետական բյուջե։ Իսկ բյուջեն չի կարող գոյություն ունենալ առանց հարկային համակարգի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պատճառով 1990-ականների ընթացքում ձևավորվեց Հայաստանի հարկային օրենսդրության համակարգը։ Սահմանվեցին շահութահարկի, եկամտահարկի և ավելացված արժեքի հարկի կանոնները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականի մայիսի 14-ին ընդունվեց &laquo;Ավելացված արժեքի հարկի մասին&raquo; նոր օրենքը, որն ուժի մեջ մտավ հուլիսի 1-ից։ ԱԱՀ-ն այն սահմանում էր որպես անուղղակի հարկ և կարգավորում դրա գանձումը ապրանքների ներմուծման, արտադրության, շրջանառության և ծառայությունների մատուցման ոլորտներում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն թվականին՝ սեպտեմբերի 30-ին, ընդունվեց &laquo;Շահութահարկի մասին&raquo; օրենքը, իսկ դեկտեմբերի 27-ին՝ &laquo;Եկամտահարկի մասին&raquo; օրենքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն ամբողջովին նոր տնտեսական իրականություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդը կարող էր ունենալ իր ձեռնարկությունը։<br /> Կազմակերպությունը կարող էր ունենալ մասնավոր սեփականություն։<br /> Ձեռնարկատերը կարող էր իրականացնել տնտեսական գործունեություն։<br /> Իսկ պետությունը սահմանում էր դրա հարկային կանոնները։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid0FhaFFzpSbkEaTC4PckAUNJJ36hJExo6qYSGcSqoeTw26hnKmdpKcH4AP7CsQyZAzl" target="_blank">Թելման Պետրոսյան</a></span></strong></p> <p><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_24/2026-10-01-14859" target="_blank"><em><span style="font-size: 16px;"><b>Շարունակելի</b></span></em></a></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_23/2026-09-28-14851 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_23/2026-09-28-14851 Mon, 28 Sep 2026 15:14:44 GMT <p>Կարծում եմ որևէ մեկի մոտ կասկած չկա, որ Թաթայի համերգը Հ1-ով հեռարձակվել է միտումնավոր</p> <p><span style="font-size:16px;">Կարծում եմ որևէ մեկի մոտ կասկած չկա, որ <a href="https://newsline.am/news/karen_harowtyownyan_isk_hanrayini_owghigh_eterowm_tatayi_hamergn_e_amot_hazar_amot_dez/2026-09-27-14847" target="_blank">Թաթայի համերգը Հ1-ով</a> հեռարձակվել է միտումնավոր՝ օրվա, 2020թ․խարդախ պատերազմի &nbsp;հետ կապված։ Պատերազմ, որ խլեց հազարավոր կյանքեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որոշեցին հարամ անել անգամ սուգը՝ &laquo;տոնական&raquo; &nbsp;համերգով։ Այն, որ չայցելեցին Եռաբլուր, անտեսեցին, պատերից ջնջեցին մեր սրտերում ապրող հերոսներին, սա բավարար չէր նրանց համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա անգամ վիրավորանք չի, սրա նպատակը մարդկանց սրտերը խոցելն է, մարդկանց նսեմացնելն է իրենց վշտով հանդերձ.մեզ հետ մի կապեք էս ամեն ինչը, գնացեք մտեք ձեր տները և ինչքան ուզում եք մռմռացեք ու ողբացեք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թաթայի համերգն, իրականում նվիրված էր Ադրբեջանի հաղթանակին։ Նույն օրը Բաքուն տոնում էր իր հաղթանակը։ Եթե Հ1-ն ու վերնախավը ունի այլ բացատրություն, խնդրեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/zhanna.alexanyan/posts/pfbid02bCfMVoi6Hkx1CrkNwupwzd6YJfXEYLK8gMGDAxTVzGHnueHJjCszjVqnuwjb1Zecl" target="_blank">Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյան</a></span></p> https://newsline.am/news/jhanna_aleqsanyan_tatayi_hamergn_irakanowm_nvirvac_er_adrbejani_haghtanakin/2026-09-28-14850 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/jhanna_aleqsanyan_tatayi_hamergn_irakanowm_nvirvac_er_adrbejani_haghtanakin/2026-09-28-14850 Mon, 28 Sep 2026 06:34:01 GMT <p><span style="font-size:14px;">Պարտությունը որպես հաղթանակ ձևակերպելու ճանապարհի փուլերը պետք է հպարտությամբ ամփոփես, բայց դա քեզ չի փրկի...</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարում է, թե նա մեզ ազատել կամ փրկել է ղարաբաղյան &laquo;թոկից&raquo; կամ &laquo;ավանտյուրայից&raquo;, դա, ինքնըստինքյան, մի բան է նշանակում, այն է՝ Ղարաբաղի հետ կատարվածում ադրբեջանական գործոնի բացառում։ Ավելի կոնկրետ, Փաշինյանը, նման հայտարարություններով, թե՛ 2020 թվականի պատերազմի, թե՛ 2023 թվականի հարձակման ու Ղարաբաղի հայաթափման պատասխանատվությունը վերցնում է իր վրա։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ Փաշինյանը եվրոպական ամբիոններից հայտարարում է, թե խաղաղության մրցանակին հավասարապես արժանի է նաև Ալիևը, նա, իրականում, անկեղծ է։ Զարմանալու առիթ չկա։ Դա այդպես է։ Վերջիվերջո, եթե Ադրբեջանը չհարձակվեր Ղարաբաղի վրա և արցախահայությունը ստիպված չլիներ լքել իր հազարամյա հայրենիքը, ապա Փաշինյանին չէր հաջողվի մեզ &laquo;փրկել&raquo; ղարաբաղյան &laquo;թոկից&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին, եթե ավելի ուղիղ ընկալենք Փաշինյանի հայտարարությունները, առավել ևս այն, թե նա հպարտ է, որ մեզ ազատել է այդ &laquo;թոկից&raquo;, ապա այդ ամենից ավելի հեռուն գնացող ենթադրություններ կարող ենք անել․ օրինակ՝ այն, որ Փաշինյանն ամեն ինչ արել է, որ ադրբեջանական հարձակումներն իրականանան ու մենք պարտություն կրենք։ Կարող ենք նաև եզրակացնել, որ 2020 թվականի նոյեմբերի 9-ին Փաշինյանը, իրականում, ինչպես դրա նախորդ 44 օրերին, չի ցանկացել կանգնեցնել պատերազմը և հենց այդ ժամանակ էլ իր ուղեղում ունեցել է &laquo;թոկից&raquo; ձերբազատվելու հեռանկարը․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իհարկե, պնդողներ կլինեն, թե այս եզրակացությունները դավադրապաշտություններ են։ Բայց, ասացեք, խնդրեմ, ինչպե՞ս կարելի է ընկալել Փաշինյանի այն միտքը, թե նա հպարտ է, որ մեզ ձերբազատել է ղարաբաղյան խնդրից ու փակել է այդ թեման։ Կամ, կամ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տվյալ դեպքում չենք քննարկում, թե &laquo;Ղարաբաղը հետ բերելն&raquo; իրատեսական է, թե՝ ոչ։ Փաշինյանն այդ կոնտեքստում չի, որ հպարտանում է Ղարաբաղից մեզ &laquo;փրկելով&raquo;։ Նա շատ կոնկրետ է ասում, որ Ղարաբաղն ի սկզբանե թոկ ու ավանտյուրա էր, և որ այդ պայմաններում Հայաստանը երբեք չէր կարող &laquo;ինքնիշխան&raquo; ու &laquo;անկախ&raquo; լինել։ Ավելին, նա հենց իր անունից է ասում․ հպարտ եմ, որ Ղարաբաղի թոկը կտրել եմ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ, այո՛, հենց այս կոնտեքստում իրավիճակը վերլուծելիս վերը նշված ենթադրությունները ոչ թե դավադրապաշտություն են, այլ մաՑեմաՑիկական ճշտություն ունեցող եզրակացություններ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իհարկե, պարտությունը որպես հաղթանակ ձևակերպելու ճանապարհի փուլերը պետք է հպարտությամբ ամփոփես, բայց դա քեզ չի փրկի շատ ավելի խայտառակ իրավիճակում հայտնվելու հեռանկարից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/1450091694/posts/10241304569938496/?rdid=Wa3u6R52lXk4UCQs#" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan/2026-09-28-14849 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan/2026-09-28-14849 Mon, 28 Sep 2026 06:05:55 GMT <p><span style="font-size:14px;">Եկան իշխանության, ստով ու պոպուլիզմով կործանեցին պետությունը և ի վերջո, սեփական աթոռը պահելու համար դարձան սեփական ազգի դավաճանը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքականության մեջ ամենածանր հանցագործությունը ոչ թե սխալվելն է, այլ սեփական անմեղսունակությունն ու պատրանքները պետական ռազմավարություն հռչակելը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն, ինչ տեղի ունեցավ մեր ժողովրդի հետ, ոչ ճակատագիր էր, ոչ էլ անխուսափելիություն։ Սա մի պատերազմ էր, որը պարզապես չպիտի լիներ։ Այն բերվեց, հրահրվեց և անխուսափելի դարձրեց մեկ մարդու և նրա վարչախմբի բացարձակ տհասության, քաղաքական տգիտության ու էժանագին պոպուլիզմի հետևանքով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դիվանագիտությունն ու ռացիոնալ հաշվարկը փոխարինվեցին հրապարակային ճղճիմ ճառերով, &laquo;զրոյական կետից&raquo; սկսելու ինքնահավան զառանցանքներով և &laquo;ինչ պետք է, այն էլ բանակցում ենք&raquo; ցինիկ ամբարտավանությամբ, &laquo;Արցախը Հայաստան է և նոր պատերազմ, նոր տարածքներ&raquo; ճոռոմաբանությամբ: Պետական պատասխանատվությունը տեղը զիջեց փողոցային ամբոխահաճությանը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միջազգային հարաբերությունների իրական օրենքներն արհամարհող, տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռությունը չհասկացող և բանակցային ժառանգությունը դիտավորյալ մսխած այս իշխանությունը քայլ առ քայլ փակեց խաղաղության բոլոր դռները։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ &nbsp;երբ քաղաքական միտքը փոխարինվում է դատարկ կարգախոսներով, խոսում են թնդանոթները։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ երբ նախազգուշացվում էր աղետի մասին, սթափ հաշվարկի կոչ անողները պիտակավորվում էին որպես &laquo;դավաճաններ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդյունքը եղավ ավերիչ, հազարավոր անմեղ կյանքեր, կորսված հայրենիք, ծնկի բերված պետականություն և հարյուր հազարավոր արցախցիների ողբերգություն։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս ամենից հետո ամենասարսափելին &nbsp;մեղքի ու պատասխանատվության բացարձակ բացակայություն:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամենաստորացուցիչն ու բարոյազուրկը կատարյալ ջախջախումն ու կապիտուլյացիան որպես &laquo;հաղթանակ&raquo; և &laquo;փրկություն&raquo; հրամցնելու ցինիզմն է։ Պարտությունը չընդունող և սեփական խայտառակ տապալումը դիմացինի վզին փաթաթող իշխանությունը զրկում է ազգին ոչ միայն հաղթանակի հույսից, այլև արժանապատվությունից աղետը ներկայացնելով որպես &laquo;նոր ձեռքբերում&raquo;։ Սա արդեն ոչ թե պարզապես քաղաքական սնանկություն է, այլ սեփական ժողովրդի գիտակցության բացահայտ բռնաբարություն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջ աշխարհին, նախկիններին, բանակին, ժողովրդին մեղադրող, բայց սեփական աթոռից կառչած ղեկավարն վաղուց արդեն ի զորու չէ պետություն առաջնորդել։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դուք չկարողացաք կանխել պատերազմը, որովհետև ի սկզբանե չունեիք պետական մտածողություն, այլ ծառա էիք օտար երկրի շահերին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ռուսական լծից ազատվելու&raquo; սուտ կարգախոսով այս իշխանությունը Հայաստանը տանում է ուղիղ թուրք-ադրբեջանական լծի տակ։ Մի կախվածությունից իբր փախչելով &nbsp;երկիրը զրկեցին անվտանգությունից ու անպաշտպան հանձնում են թշնամու ողորմածությանը դա անվանելով &laquo;խաղաղություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էրդողանի գիրքը ժպիտով ու հնազանդությամբ գրկելով նա ոչ միայն ստորացրեց պետության արժանապատվությունը, այլև փաստացի ընդունեց նրանց թելադրած կանոններն ու ընդունեց նրանց քաղաքական &laquo;կրոնը&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուրացավ Արցախը այն նվիրելով թշնամուն, ոտնակոխ արեց Անկախության հռչակագիրն ու մոռացության տվեց Ցեղասպանության պահանջատիրությունը։ Մեր ազգային ինքնության բոլոր հիմքերը սակարկության դրեց հանուն սեփական իշխանության մի քանի ավել օրերի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Զարգացման&raquo; ու &laquo;խաղաղության&raquo; անվան տակ TRIPP-ը Սյունիքի հանձնումն է օտարների վերահսկողությանը։ Սեփական հողով անցնող ճանապարհը ուրիշներին տալով այս իշխանությունը Հայաստանը զրկում է ինքնիշխանությունից ու կտրում Իրանի հետ կյանքի միակ կապից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տգիտությամբ եկան իշխանության, ստով ու պոպուլիզմով կործանեցին պետությունը և ի վերջո, սեփական աթոռը պահելու համար դարձան սեփական ազգի դավաճանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունը դաժան է, բայց անաչառ, այն չի ներում ինքնախաբեությունն ու անպատասխանատվությունը, դավաճանությունը: Այս աղետի գլխավոր հեղինակի անունը վաղուց արձանագրված է &laquo; նիկոլ աղետաբեր&raquo; &nbsp;և նրա քաղաքական դատավճիռը &nbsp;ժամանակի հարց է։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/mesrop.mkrtchyan.1/posts/pfbid02PBnupakCN6nQLzeJ6KzvWQKrvKgr8nPy7ABkXmvBZG9NHEcDnoEZDdZ4cTSjifuWl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Անահիտ Օհանյան</span></a></strong><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_nikol_aghetaberi_qaghaqakan_datavtwiry_jhamanaki_harc_e/2026-09-28-14848 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_nikol_aghetaberi_qaghaqakan_datavtwiry_jhamanaki_harc_e/2026-09-28-14848 Mon, 28 Sep 2026 05:49:51 GMT <p><span style="font-size:16px;">Ամենասարսափելին բարոյականության կորուստն է</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էսօր մինչև լուսաբաց Եռաբլուրում մարդկանց հոսքը չի դադարի։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց պետությունը որոշել է, որ այդ օրն այլևս չի հիշատակելու, ինչպես որ մոռացության տվեց Արցախի անկման օրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր պետական այրերը, բյուջետային հիմնարկների ղեկավարները, պալատական ինտելիգենցիան, շոպլիկների տարատեսակ խմբերը, դիվանագետները - ԼՈՒՌ ԵՆ։ Անգամ անձնական տիրույթում։Իսկ Հանրայինի ուղիղ եթերում Թաթայի համերգն է։<br /> Ազգերը հաղթում ու պարտվում են, հաշտվում կամ թշնամանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամենասարսափելին բարոյականության կորուստն է։<br /> Ես չգիտեմ աշխարհի որևէ այլ պետություն ու &laquo;վերնախավ&raquo;, որ իր համար կյանքը զոհած հազարավոր տղերքի հիշատակին այսպես վերաբերվի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամոթ, հազար ամոթ ձեզ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/karen.harutyunyan/posts/pfbid0CzrfVw8kYm6B4aNhd9LSXfVfxEz8KwnAHL7w4ABSK91hiAbTgFUQZa6ntjCTCr4Wl" target="_blank">Կարեն Հարությունյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/karen_harowtyownyan_isk_hanrayini_owghigh_eterowm_tatayi_hamergn_e_amot_hazar_amot_dez/2026-09-27-14847 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/karen_harowtyownyan_isk_hanrayini_owghigh_eterowm_tatayi_hamergn_e_amot_hazar_amot_dez/2026-09-27-14847 Sun, 27 Sep 2026 14:28:28 GMT <p><span style="font-size:16px;">Տեսանյութում ներկայացվում է 1988 թվականից՝ Ղարաբաղյան շարժման սկզբնավորումից, մինչև 2024 թվականն ընկած ժամանակաշրջանը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղ․ Իրատեսությունից մինչև &laquo;ամեն ինչ կամ ոչինչ&raquo;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://newsline.am/search/?q=%D5%80%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9+%D5%88%D6%82%D5%AC%D5%B8%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;t=1&amp;p=13;md=#gsc.tab=0&amp;gsc.q=%D5%80%D5%A1%D6%80%D5%B8%D6%82%D5%A9%20%D5%88%D6%82%D5%AC%D5%B8%D5%B5%D5%A1%D5%B6&amp;gsc.page=1" target="_blank"><strong>Հարութ Ուլոյանի</strong></a> պատրաստած տեսանյութում ներկայացվում է 1988 թվականից՝ Ղարաբաղյան շարժման սկզբնավորումից, մինչև 2024 թվականն ընկած ժամանակաշրջանում արձանագրված հաղթական ձեռքբերումների, ժամանակի անպտուղ ձգձգման ու վատնման, պարտության և հայաթափման ժամանակագրությունը։</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/LWpi731xFho" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/gharabagh_iratesowtyownic_minch_amen_inch_kam_ochinch_amboghjakan/2026-09-27-14846 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/gharabagh_iratesowtyownic_minch_amen_inch_kam_ochinch_amboghjakan/2026-09-27-14846 Sun, 27 Sep 2026 13:34:02 GMT <p><span style="font-size:14px;">23 տարի շարունակ մեր իշխանությունների կողմից հաշվի չեն առնվել իրատեսական քաղաքականության երեք կարեւորագույն գործոնները</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք պարտվել ենք ոչ թե Ադրբեջանին, այլ պարտությունն ինքներս ենք բերել մեր գլխին, վերջին 23 տարիների ընթացքում մեր երկրի իշխանությունների վարած արկածախնդրական ու անպատասխանատու քաղաքականության հետեւանքով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պարտության հիմքը դրվել է 1998 թվականին, այդ իշխանությունների կողմից որդեգրված ստատուս-քվոյի պահպանման եւ ոչ մի թիզ հող չզիջելու հնարավորության սին հավատամքի վրա: Իսկ պարտության ավարտը նշանավորվել է Փաշինյանի՝&laquo;Արցախը Հայաստան է եւ վերջ&raquo; սադրիչ հայտարարությամբ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">23 տարի շարունակ մեր իշխանությունների կողմից հաշվի չեն առնվել իրատեսական քաղաքականության երեք կարեւորագույն գործոնները, որոնք են՝ ուժերի հարաբերակցությունը, դաշնակիցների առկայության կամ բացակայության հանգամանքը եւ երրորդ, ամենագլխավորը՝ ժամանակի անշրջելիությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ այն պարզ ճշմարտությունը, որ, եթե մի բան հնարավոր է այսօր, պարտադիր չէ, որ հնարավոր լինի վաղը: Պատկերավոր ասած՝ նրանք դրսեւորել են խաղամոլի վարքագիծ, այսինքն՝ ավելին շահելու ձգտումով նոր խաղադրույքներ են կատարել՝ կորցրելով նաեւ արդեն շահածը:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյան</span></strong></p> <p><a href="http://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyani_elowyty_hak_hamagowmarowm/2021-05-16-10247" target="_blank"><span style="color:#0000ff;"><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը ՀԱԿ համագումարում 16.05.2021թ.</span></strong></span></a></p> https://newsline.am/news/menq_partvel_enq_och_te_adrbejanin_ayl_partowtyownn_inqners_enq_berel_mer_glxin/2026-09-27-11344 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/menq_partvel_enq_och_te_adrbejanin_ayl_partowtyownn_inqners_enq_berel_mer_glxin/2026-09-27-11344 Sun, 27 Sep 2026 08:29:01 GMT <p>&laquo;Հիմա էլ երկու տարի արդեն ընկած մեր ինտելեկտն են բռնաբարում ընտանյոք հանդերձ օրական մի քավության նոխազի վրա հարձակվելով&raquo;</p> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Մի քանի, հիմնականում ռուս, մասնագետներից բացի 44&ndash;օրյա պատերազմի ժամանակ հայկական բանակի մարտավարական որակն ու անձնազոհ դիմադրությունը բարձր են գնահատել ԱՄՆ-ի զինված ուժերի գլխավոր շտաբում (չեմ կարող հղում տրամադրել, բայց ես դրա մասին գիտեմ։ Դուք որոշեք, վստահում եք իմ ասածին, թե ոչ)։<br /> Նման թվային ու տեխնիկական ճեղքի պայմաններում հայկական զինված ուժերի արածը 44-օրյա պատերազմի ժամանակ պարզապես աներևակայելի սխրանք էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դասալքության դեպքերը հիմնականում տեղ են գտել այն բանից հետո, երբ պաշտպանության գիծը ճեղքվել էր, երբ մեր հակաօդային պաշտպանությունն ու հրետանու մեծ մասն այլևս գոյություն չուներ ու կռիվը որսի էր վերածվել։ Հետևակի ու զրահատեխնիկայի կռիվ չէր դա արդեն։ Օդից ու հեռահար հրետանիով մեր անպաշտպան զինվորներին պարզապես ոչնչացնում էին ու մերոնք դրան հակադրելու ոչինչ չունեին։ Ու նույնիսկ էդ վիճակում, նույնիսկ էն բանից հետո, երբ զինված ուժերի ղեկավարությունը հորդորել էր բանակցային լուծում փնտրել, երկրի ղեկավարը զինադադարի միջնորդություններ էր մերժում ու կամավորագրվելու կոչեր անում։ Զինված ուժերի ղեկավարությունն, իմիջիայլոց, պատերազմից առաջ էլ էր նույն բանը հորդորել իրադրությունը շատ լավ հասկանալով։ Բայց երկրի ղեկավարը կայացնում էր որոշումներ, որոնք հիմնված էին ռացիոնալ վարքագծի ամենամինիմալ ստանդարտների բռնաբարության վրա ու որոնք էս աղետի միակ պատճառն են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա էլ երկու տարի արդեն ընկած մեր ինտելեկտն են բռնաբարում ընտանյոք հանդերձ օրական մի քավության նոխազի վրա հարձակվելով։ Բայց ամենահետաքրքիրը դա չի: Ամենահետաքրքիրն այն է, որ էս կործանարար, բայց միաժամանակ պարզունակ ու անհետաքրքիր սրիկաները դեռ ընտություններ են հաղթում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/arman.grigoryan.75/posts/pfbid0bNybeU3mokUEg82EUYmk4t7J2HZHmFE6zV32itB2dy8213jqx5DBMLojJdACmQTEl" target="_blank"><em><strong>Արման Գրիգորյան</strong></em></a></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/arman.grigoryan.75/posts/pfbid0bNybeU3mokUEg82EUYmk4t7J2HZHmFE6zV32itB2dy8213jqx5DBMLojJdACmQTEl" target="_blank">02.04.2023թ.</a></span></p> https://newsline.am/news/arman_gricoryan_erkri_ghekavary_kayacnowm_er_oroshowmner_oronq_es_agheti_miak_pattwarn_en/2026-09-27-12856 Խոսք newslinearmenia https://newsline.am/news/arman_gricoryan_erkri_ghekavary_kayacnowm_er_oroshowmner_oronq_es_agheti_miak_pattwarn_en/2026-09-27-12856 Sun, 27 Sep 2026 08:01:42 GMT <p>&laquo;Սա է ամբողջ ճշմարտությունը&raquo;.Արկադի Ղուկասյանի և Բակո Սահակյանի արձագանքը Նիկոլ Փաշինյանի գրառմանը</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Թանկագին հայրենակիցներ,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">սույն թվականի նոյեմբերի 29-ին և 30-ին Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանն իր ֆեյսբուքյան գրառումներում նշել է, որ հոկտեմբերի 19-ին իրեն զանգահարել էր Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը և ասել, որ պետք է կանգնեցնել պատերազմը, նշելով նաեւ, որ այս տեսակետը փոխանցում է ոչ միայն իր, այլև ՀՀ և ԼՂՀ պաշտոնաթող նախագահներ Արկադի Ղուկասյանի, Բակո Սահակյանի, Ռոբերտ Քոչարյանի, Սերժ Սարգսյանի, Լևոն Տեր-Պետրոսյանի անունից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուզում ենք տեղեկացնել ձեզ, որ մենք պատերազմի սկզբից ի վեր մշտական կապի մեջ էինք Արցախի գործող նախագահ Արայիկ Հարությունյանի հետ, քննարկում էինք պատերազմի ընթացքը, խաղաղ բանակցային գործընթացի վերականգնման հնարավորությունները և այլ հարցեր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետևելով ռազմական գործողությունների ընթացքին, ունենալով բազմաթիվ հանդիպումներ և խորհրդակցություններ պատերազմին մասկանցող ռազմական գործիչների, հրամանատարների և մարտիկների հետ՝ մենք եկանք այն եզրակացության, որ անհրաժեշտ է միջոցներ ձեռնարկել պատերազմն անհապաղ կանգնեցնելու ուղղությամբ, ինչի մասին բազմիցս հայտնել ենք Արցախի Հանրապետության գործող նախագահ Արայիկ Հարությունյանին՝ հորդորելով նրան դիմել ՀՀ վարչապետին և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի եռանախագահությանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 18-ին Արայիկ Հարությունյանը նույնպես եկավ այս եզրահանգմանը և դիմեց մեր աջակցությանն այս հարցում՝ ստանալով մեր համաձայնությունը: Պատերազմական գործողությունների դադարեցումը կարևորել են նաև Հայաստանի Հանրապետության պաշտոնաթող նախագահներ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, Ռոբերտ Քոչարյանը և Սերժ Սարգսյանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 19-ին Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյանը պատերազմի դադարեցման և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանականերում բանակցային գործընթացի վերսկսման վերաբերյալ համապատասխան նամակներ էր պատրաստել՝ ուղղված ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների նախագահներին և ՀՀ վարչապետին: Սակայն, վարչապետ Փաշինյանը պատճառաբանեց, որ Ադրբեջանի քաղաքականության հետևանքով ստեղծված իրավիճակի պայմաններում սույն նամակների հղումը կորցրել է իր նպատակահարմարությունը: Սա է ամբողջ ճշմարտությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչ վերաբերում է ՀՀ վարչապետի այն գրառումներին, որոնք չեն համապատասխանում իրականությանը, ապա ավելորդ շահարկումներից ու անհիմն քննարկումներից խուսափելու համար այս պահի դրությամբ նպատակահարմար ենք գտնում դրանց չանդրադառնալ:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ստորև ներկայացնում ենք այդ նամակների տեքստերը:</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծարգո Նիկոլ Վովայի,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդակցելով Արցախի Հանրապետության Ազգային ժողովի բոլոր խմբակցությունների հետ և ստանալով նրանց միաձայն համաձայնությունը ս.թ. հոկտեմբերի 19-ին նամակ-կոչով դիմել եմ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ղեկավարներին տարածաշրջանում ընթացող լայնածավալ ռազմական գործողությունների հետևանքով ստեղծված մարդասիրական աղետի պայմաններում պատերազմն անհապաղ դադարեցնելու առաջարկով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վերահաստատել եմ պաշտոնական Ստեփանակերտի՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության կողմից նախկինում առաջարկված և քննարկված փաստաթղթերի ու սկզբունքների շրջանակներում բանակցային գործընթացը վերսկսելու պատրաստակամությունը: Հայաստանի Հանրապետությունն Արցախի Հանրապետության անվտանգության հիմնական երաշխավորն է և հաշվի առնելով, որ Արցախի Հանրապետությունը փաստացի չի մասնակցում բանակցային գործընթացին, ստանալով ԱՀ ԱԺ բոլոր խմբակցությունների համաձայնությունը դիմում եմ Ձեզ՝ գործադրելու բոլոր հնարավոր ջանքերը ԵԱՀԿ Մինսկի համանախագահության կողմից նախկինում առաջարկված և քննարկված փաստաթղթերի հիման վրա պատերազմական գործողություններն անհապաղ կասեցնելու և բանակցային գործընթաց վերսկսելու ուղղությամբ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Խորին հարգանքով՝ Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյան</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահող երկրների ղեկավարներին Ռուսաստանի Դաշնության մեծարգո նախագահ պարոն Վլադիմիր Պուտին, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների մեծարգո նախագահ պարոն Դոնալդ Թրամփ, Ֆրանսիայի Հանրապետության մեծարգո նախագահ պարոն Էմանուել Մակրոն</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաշվի առնելով տարածաշրջանում ընթացող լայնածավալ պատերազմական գործողությունները, երկու կողմերից հազարավոր զոհերի և վիրավորների առկայությունը, որն արդեն իսկ հանգեցրել է մարդասիրական աղետի՝ դիմում եմ Ձեզ և որպես Արցախի Հանրապետության ընտրված նախագահ կոչ եմ անում ձեռնարկելու բոլոր անհրաժեշտ քայլերը պատերազմական գործողություններն անհապաղ կասեցնելու և բանակցային գործընթացը վերսկսելու ուղղությամբ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պաշտոնական Ստեփանակերտը մշտապես կողմնակից է եղել ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի շրջանակներում ադրբեջանա-ղարաբաղյան հակամարտության խաղաղ կարգավորմանը: Վերահաստատում ենք ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության կողմից նախկինում առաջարկված և քննարկված փաստաթղթերի ու սկզբունքների շրջանակներում բանակցային գործընթացն անհապաղ վերսկսելու մեր պատրաստակամությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորին հարգանքով՝ Արցախի Հանրապետության նախագահ Արայիկ Հարությունյան</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արցախի Հանրապետության գործող նախագահ Արայիկ Հարությունյանին</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծարգո Արայիկ Վլադիմիրի, Հաշվի առնելով տարածաշրջանում ընթացող լայնածավալ պատերազմական գործողությունները, երկու կողմերից հազարավոր զոհերի և վիրավորների առկայությունը, որն արդեն իսկ հանգեցրել է մարդասիրական աղետի, սույնով աջակցություն ենք հայտնում Ձեր որպես Արցախի Հանրապետության գործող նախագահի կողմից իրականացվող ջանքերին՝ ուղղված պատերազմը դադարեցնելուն և ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահության շրջանակներում բանակցային գործընթացը վերսկսելուն&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արցախի Հանրապետության երկրորդ նախագահ Արկադի Ղուկասյան</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արցախի Հանրապետության երրորդ նախագահ Բակո Սահակյան</strong></span></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Նշենք, որ ի&nbsp;հավելումն &nbsp;Արկադի Ղուկասյանի և Բակո Սահակյանի հայտարարությանը պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել, որ աջակցության նույնպիսի հրապարակային ուղերձներով հանդես էին գալու նաև ՀՀ նախկին նախագահներ Լ. Տեր-Պետրոսյանը, Ռ. Քոչարյանը և Ս. Սարգսյանը․ որպեսզի Փաշինյանի որոշումը անհապաղ հրադադարի վերաբերյալ չդիտվեր որպես նրա անձնական նախաձեռնություն և դրա ամբողջ պատասխանատվությունը չընկներ նրա վրա, ավելի պարզ ասած` նրա դեմքը փրկելու համար:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը նույնիսկ պատրաստել էր իր գրավոր հայտարարությունը, որը <strong><a href="https://newsline.am/news/pashinyany_xapanel_e_arcaxi_hayastani_naxkin_naxagahneri_ajakcowtyan_owgherdneri_hraparakowmy_ilur/2026-09-27-9004" target="_blank">ներկայացնում ենք ընթերցողի ուշադրությանը:</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի հիվանդագին ինքնասիրությունը նրան թույլ չտվեց հասկանալ այս քայլի կարևորությունը, եւ նա կտրականապես արգելեց հրապարակել Արայիկ Հարությունյանի նամակը, դրանով խափանելով նաեւ Արցախի և Հայաստանի նախկին նախագահների աջակցության ուղերձների հրապարակումը:</span></p> <hr /> <p><strong><span style="font-size:16px;">Նշենք. Ադրբեջանի Բաքվի զինվորական դատարանը նախկին նախագահներ Բակո Սահակյանին և Արկադի Ղուկասյանին <a href="https://newsline.am/news/arcaxi_razmaqaghaqakan_ghekavarowtyowny_baqvowm_datapartvec_cmah_azatazrkman_bako_sahakyann_ow_arkadi_ghowkasyany_96_20_tarva_azatazrkman/2026-02-05-14134" target="_blank">դատապարտել է</a> 20 տարվա ազատազրկման:</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Նրանք գերեվարվել և ապօրինի կալանավորվել են ադրբեջանական իշխանությունների կողմից 2023 թվականի հոկտեմբերին՝ Արցախի հայաթափումից հետո: Այս դատավարությամբ Արցախի մի շարք այլ ռազմաքաղաքական գործիչներ էլ դատապարտվել են<a href="https://newsline.am/news/arcaxi_razmaqaghaqakan_ghekavarowtyowny_baqvowm_datapartvec_cmah_azatazrkman_bako_sahakyann_ow_arkadi_ghowkasyany_96_20_tarva_azatazrkman/2026-02-05-14134" target="_blank"> ցմահ ազատազրկման</a>:</span></strong></p> https://newsline.am/news/arkadi_ghowkasyani_bako_sahakyani_ardaganqy_nikol_pashinyani_grarmany/2026-09-27-9003 Աշխարհ ivaadamyan https://newsline.am/news/arkadi_ghowkasyani_bako_sahakyani_ardaganqy_nikol_pashinyani_grarmany/2026-09-27-9003 Sun, 27 Sep 2026 07:31:31 GMT <p>&laquo;Կապիտուլյացիայի ժամանակ դու ոչինչ չես զիջում, կամ եթե զիջում էլ ես՝ դրա դիմաց ոչինչ չես ստանում, այլ հլու հնազանդ ընդունում ես այն, ինչ փաթաթում են քո վզին&raquo;</p> <p><strong>ՀՀ Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը&nbsp;&nbsp;Անվտանգության խորհրդի ընդլայնված նիստից. օրակարգում՝ &laquo;Լեռնային Ղարաբաղի հարցի կարգավորման ուղիները&raquo;</strong></p> <p>&laquo;...Ամենաապշեցուցիչը, սակայն այն պնդումն է, թե Ղարաբաղի հարցում մենք պետք է փոխզիջման գնանք այն ժամանակ, երբ հարկադրված կլինենք։ Մի՞թե հասկանալի չէ, թե ինչ է նշանակում հարկադրված զիջում. հարկադրված զիջումը նշանակում է կապիտուլյացիա։ Իսկ կապիտուլյացիայի ժամանակ դու ոչինչ չես զիջում, կամ եթե զիջում էլ ես՝ դրա դիմաց ոչինչ չես ստանում, այլ հլու հնազանդ ընդունում ես այն, ինչ փաթաթում են քո վզին։ Քի՞չ է մեր անցյալի դառը փորձը։</p> <p>Քի՞չ են Բաթումի ու Ալեքսանդրապոլի խայտառակ պայմանագրերը, երբ ավելի վաղ հնարավորություն կար շատ ավելի ձեռնտու լուծումներ գտնելու, բայց ժամանակի պատասխանատուները կորցրին այդ հնարավորությունները&raquo;։</p> <p><strong>08.01.1998</strong></p> <p><b>Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ելույթը՝ <a href="https://newsline.am/news/1998t_hownvari_7_8_in_kayacav_anvtangowtyan_xorhrdi_yndlaynvac_nisty/2022-01-08-9123" target="_blank">ԱՅՍՏԵՂ</a></b></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_harkadrvac_zijowmy_nshanakowm_e_kapitowlyacia/2026-09-27-11978 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_harkadrvac_zijowmy_nshanakowm_e_kapitowlyacia/2026-09-27-11978 Sun, 27 Sep 2026 07:00:50 GMT <p>&laquo;Այսպես էլ մենք մեր &laquo;ազգային իդենտիֆիկացիայի&raquo; համար մեր ձեռքով մեր մանուկ Հանրապետությունը դրինք հանդից դարձող տավարի ոտքերի տակ&raquo;</p> <p>&laquo;&hellip;Աֆրիկայի զուլուսները մի սահմռկելի սովորություն ունեն, քանի որ &laquo;ադաթ&raquo; է, որ հյուրին &laquo;պատվեն&raquo; տան կնոջ անկողնով (հյուրը, սակայն, այնքան ճարպիկ պիտի լինի, որ անակնկալ հայտնվի վրանի շեմին &mdash; հյուրընկալելու պայմանն այդ է), քանի որ այդպիսի սովորություն ունեն, որպեսզի ջոկեն, թե երեխաներից ով է իրենցը, ով՝ ոչ, նորածնին դնում են իրիկունը հանդից վերադարձող նախրի ոտքերի տակ, փարախի շեմին։ Ենթադրվում է, որ կովը հոտից, թե ինչից պիտի հարազատին տարբերի օտարից։</p> <p>Այսպես էլ մենք (այդ հնարամիտ զուլուսների նման) մեր &laquo;ազգային իդենտիֆիկացիայի&raquo; համար մեր ձեռքով մեր մանուկ Հանրապետությունը, մեր փոքր երկիրը դրինք փորձության՝ հանդից դարձող տավարի ոտքերի տակ&hellip;&raquo;։</p> <p><strong>Վանո Սիրադեղյան</strong></p> https://newsline.am/news/vano_mer_poqr_erkiry_drinq_pordowtyan_handic_dardogh_tavari_otqeri_tak/2026-09-27-11872 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/vano_mer_poqr_erkiry_drinq_pordowtyan_handic_dardogh_tavari_otqeri_tak/2026-09-27-11872 Sun, 27 Sep 2026 06:30:05 GMT <p><span style="font-size:14px;">&laquo;Փաշինյանի հիվանդագին ինքնասիրությունը նրան թույլ չտվեց հասկանալ այս քայլի կարևորությունը, եւ նա կտրականապես արգելեց հրապարակել Արայիկ Հարությունյանի նամակը&raquo;</span></p> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Ի հավելումն&nbsp; <strong>Արկադի Ղուկասյանի և Բակո Սահակյանի</strong> <strong><a href="http://newsline.am/news/arkadi_ghowkasyani_bako_sahakyani_ardaganqy_nikol_pashinyani_grarmany/2020-12-01-9003" target="_blank"><span style="color:#0000ff;">հայտարարությանը</span></a>&nbsp;</strong>պայմանավորվածություն էր ձեռք բերվել, որ աջակցության նույնպիսի հրապարակային ուղերձներով հանդես էին գալու նաև ՀՀ նախկին նախագահներ <strong>Լ. Տեր-Պետրոսյանը, Ռ. Քոչարյանը և Ս. Սարգսյանը․</strong> որպեսզի Փաշինյանի որոշումը անհապաղ հրադադարի վերաբերյալ չդիտվեր որպես նրա անձնական նախաձեռնություն և դրա ամբողջ պատասխանատվությունը չընկներ նրա վրա, ավելի պարզ ասած` նրա դեմքը փրկելու համար:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դժբախտաբար, Փաշինյանի հիվանդագին ինքնասիրությունը նրան թույլ չտվեց հասկանալ այս քայլի կարևորությունը, եւ նա կտրականապես արգելեց հրապարակել Արայիկ Հարությունյանի նամակը, դրանով խափանելով նաեւ Արցախի և Հայաստանի նախկին նախագահների աջակցության ուղերձների հրապարակումը: </span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը նույնիսկ պատրաստել էր իր գրավոր հայտարարությունը, որը ներկայացնում ենք ընթերցողի ուշադրությանը.<em> </em></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Ղարաբաղյան շարժման առաջին օրվանից &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեն, ՀՀՇ-ն և Հայաստանի հետագա բոլոր իշխանությունները ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման հարցում ոչ մի քայլ չեն արել առանց Լեռնային Ղարաբաղի ղեկավարության համաձայնության: Այնպես, որ Հայաստանի ներկայիս իշխանությունները չեն կարող, ավելին` իրավունք չունեն անտեսելու Արցախի իշխանությունների պահանջը.</span></strong></p> <p style="margin-left: 40px;"><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյան&raquo;:</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք, որ այս ամենը տեղի է ունեցել 2020 թվականի հոկտեմբերի 19-ին, երբ դեռ պատերազմի վիճակը կատաստրոֆիկ չէր, և եթե այդ պահին կրակը դադարեցվեր, հայկական կողմը կխուսափեր հազարավոր նոր զոհերից և տարածքային հետագա կորուստներից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ILur</span></p> <p><strong>Ադրբեջանի Բաքվի զինվորական դատարանը նախկին նախագահներ Բակո Սահակյանին և Արկադի Ղուկասյանին&nbsp;<a href="https://newsline.am/news/arcaxi_razmaqaghaqakan_ghekavarowtyowny_baqvowm_datapartvec_cmah_azatazrkman_bako_sahakyann_ow_arkadi_ghowkasyany_96_20_tarva_azatazrkman/2026-02-05-14134" target="_blank">դատապարտել է</a>&nbsp;20 տարվա ազատազրկման:</strong></p> <p><strong>Նրանք գերեվարվել և ապօրինի կալանավորվել են ադրբեջանական իշխանությունների կողմից 2023 թվականի հոկտեմբերին՝ Արցախի հայաթափումից հետո: Այս դատավարությամբ Արցախի մի շարք այլ ռազմաքաղաքական գործիչներ էլ դատապարտվել են<a href="https://newsline.am/news/arcaxi_razmaqaghaqakan_ghekavarowtyowny_baqvowm_datapartvec_cmah_azatazrkman_bako_sahakyann_ow_arkadi_ghowkasyany_96_20_tarva_azatazrkman/2026-02-05-14134" target="_blank">&nbsp;ցմահ ազատազրկման</a>:</strong></p> https://newsline.am/news/pashinyany_xapanel_e_arcaxi_hayastani_naxkin_naxagahneri_ajakcowtyan_owgherdneri_hraparakowmy_ilur/2026-09-27-9004 Քաղաքական ivaadamyan https://newsline.am/news/pashinyany_xapanel_e_arcaxi_hayastani_naxkin_naxagahneri_ajakcowtyan_owgherdneri_hraparakowmy_ilur/2026-09-27-9004 Sun, 27 Sep 2026 06:00:28 GMT <p>&laquo;Պատերազմի վախճանը կլինի այն, ինչ եղավ 1920թ., երբ Հայաստանը 60 հազար քմ տարածք ունեցող պետություն էր&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը 1993թ. նախազգուշացնում էր.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Պատերազմը ոչ մի լավ հետեւանք չի ունենա Հայաստանի համար: Պատերազմի վախճանը կլինի այն, ինչ եղավ 1920 թվականին, երբ Հայաստանը 60 հազար քմ տարածք ունեցող պետություն էր, եւ կար շատ լուրջ հնարավորություն, պատեհություն այդ տարածքի վրա ստեղծել, պահպանել այդ պետականությունը, եթե իշխանությունները դրսեւորեին ճկուն քաղաքականություն, եթե չխաբվեին օտարներին, Սեւրի դաշնագրի պես կեղծ &nbsp;փաստաթղթերին...&raquo;:</span></p> <p><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="420" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=420&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F106720848224788%2Fvideos%2F220809346230470%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_naxazgowshacnowm_er/2026-09-27-12253 Խոսք newslinearmenia https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_naxazgowshacnowm_er/2026-09-27-12253 Sun, 27 Sep 2026 05:03:15 GMT <p>Իսկ ադրբեջանական զորքերը կանգնած են նույն դիրքերում։ Չորրորդ տարին</p> <p><em><strong><a href="https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_1/2026-09-20-14826" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Մաս - 1</span></a></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ինքնիշխանության աղբյուրները և &laquo;Սատանան&raquo; (մաս 2)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">․․․ Օտարերկրյա տիրակալից կախված իշխանությունը կարող է իրեն թույլ տալ ամեն ինչ, բացի մեկ բանից․ որ սեփական ժողովուրդը տեսնի այդ կախվածությունը։ Գոյություն ունի միայն մեկ լուծում՝ սատանա նշանակել մեկ այլ օտարերկրյա տիրակալի։ Այդպես Բաքվից կախվածությունը վերանվանվեց &laquo;Մոսկվայից ազատագրման&raquo; <strong>(Հղումը՝ <a href="https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_1/2026-09-20-14826" target="_blank">մաս 1</a>)</strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սկսենք մի հարցից, որը մեզ մոտ ինչ-ինչ պատճառով չեն տալիս․ ինչո՞վ է ապացուցվում &laquo;Մոսկվայից ազատագրումը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ձեռք են բերում այն, ինչը չի եղել։ Ուրեմն պետք է լինեն փաստեր, որոնք ցույց են տալիս, որ մինչև վերջերս Հայաստանը ինքնիշխան չի եղել՝ որոշումներ է կայացրել, օրենքներ ընդունել, Սահմանադրության հոդվածներ փոխել Մոսկվայի ցուցումով՝ սեփական շահին հակառակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաստեր չկան․ դրանց փոխարեն կա փաշինյանական մի ձևակերպում՝ &laquo;Ղարաբաղի հարցը թոկ էր Հայաստանի վզին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ենթադրենք։ Այդ դեպքում՝ ե՞րբ և ո՞վ կտրեց այդ &laquo;թոկը&raquo;։ Ադրբեջա՞նը 2023թ․ սեպտեմբերի 19-20-ին՝ ռազմական գործողությամբ, որի արդյունքում 120․000 մարդ լքեց հայրենիքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ Փաշինյանի տրամաբանությամբ Հայաստանի ինքնիշխանությունը ոչ թե նվաճվել է, այլ տրվել։ Տրվել է հենց այն մարդու կողմից, ում կամքից (ինչպես պարզեցինք), այսօր կախված է նրա իշխանությունը։ Գինը՝ Արցախ և 120․000 մարդ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա և ամբողջ ապացույցը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ ստուգենք հակառակ պնդումը՝ արդյո՞ք Հայաստանը նախկինում ինքնիշխան էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․</strong> 2008թ․ օգոստոսին Ռուսաստանը ճանաչում է Աբխազիան և Հարավային Օսիան և նույնը պահանջում իր դաշնակիցներից։ Ի տարբերություն Սիրիայի, Վենեսուելայի, Նիկարագուայի, ըստ Փաշինյանի &laquo;ռուսական թոկին կապված&raquo; Հայաստանը հրաժարվեց ճանաչումից, իսկ 2014-ին չճանաչեց նաև Ղրիմի միացումը։ Այո, Բելառուսն էլ չի ճանաչել նրանց անկախությունը, սակայն ի տարբերություն Բելառուսի․</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․</strong> Հայաստանը 1994թ․ միացավ ՆԱՏՕ-ի &laquo;Գործընկերություն հանուն խաղաղության&raquo; ծրագրին, 2005-ին ստորագրեց Գործընկերության անհատական գործողությունների ծրագիրը, զորախմբեր ուղարկեց Կոսովո, Իրաք՝ ԱՄՆ-ի գլխավորած կոալիցիայի կազմում, և Աֆղանստան։ 2020թ․ հոկտեմբերին ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Ստոլտենբերգը պաշտոնապես շնորհակալություն հայտնեց Հայաստանին՝ &laquo;երկար տարիների ընթացքում ՆԱՏՕ-ի առաքելություններին և գործողություններին, այդ թվում՝ Աֆղանստանում&raquo; ներդրած ավանդի համար։ Իր տարածքում ռուսական ռազմաբազա ունեցող երկիրը տասնամյակներ շարունակ զինվորներ էր ուղարկում՝ ծառայելու ՆԱՏՕ-ի դրոշի ներքո։ Բելառուսը ոչ մեկին չէր ուղարկել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3․ </strong>Հայաստանը 2015թ․ միացավ ԵԱՏՄ-ին, իսկ 2017թ․ ստորագրեց ԵՄ-ի հետ Համապարփակ և ընդլայնված գործընկերության համաձայնագիրը (CEPA)՝ դառնալով ԵԱՏՄ միակ անդամը, որն ունի նման համաձայնագիր։<br /> Երկիրը, որը չէր ճանաչում Աբխազիայի, Հվ․Օսիայի անկախությունն ու Ղրիմի բռնակցումը, շուրջ 30 տարի մասնակցում էր ՆԱՏՕ-ի գործողություններում և ԵՄ-ի հետ ստորագրում էր համաձայնագրեր՝ գտնվելով ԵԱՏՄ-ում, ըստ Փաշինյանի, ինքնիշխանություն է ձեռք բերել այն պահին, երբ վերաշարադրում է սեփական Սահմանադրությունը հարևանի պահանջով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ պետք է հիշել դասագրքային ճշմարտությունը՝ 100 տոկոսով ինքնիշխան պետություններ գոյություն չունեն։ Գերմանիայում կա մոտ 35 հազար ամերիկացի զինվորական, Ճապոնիայում՝ մոտ 50 հազար։ ԱՄՆ ռազմաբազաներ կան Իտալիայում, Իսպանիայում, Հարավային Կորեայում, Թուրքիայում և այլուր։ Թվարկած պետություններից ոչ ոք իրեն չի համարում ինքնիշխանությունից զուրկ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինքնիշխանությունը չափվում է ոչ թե նրանով, թե ում զինվորներն են կանգնած քո տարածքում, այլ թե ով է որոշումներ ընդունում քո երկրում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց այս թեզի լավագույն հերքումը ոչ թե Բեռլինում է կամ Տոկիոյում, այլ Բաքվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2009թ․ սեպտեմբերի 17-ին Ադրբեջանում ԱՄՆ դեսպանատան կողմից Վաշինգտոն (հասցեատերեր՝ Պետդեպարտամենտ, ԿՀՎ, հետախուզական և ռազմական այլ կառույցներ) ուղարկած &laquo;գաղտնի&raquo; հաղորդագրության <strong>(հղումը՝ <a href="https://wikileaks.org/plusd/cables/09BAKU749_a.html" target="_blank">այստեղ</a>)</strong>&nbsp;մեջ նշվում է․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Նախագահ Ալիևը հորից ժառանգել է խելացի, իրատեսական արտաքին քաղաքականություն, որը հիմնականում պահպանել է։ Ադրբեջանի անկախությունն ու ինքնիշխանությունը պահպանելու և մեծացնելու հիմնական նպատակով նա խրախուսում է համագործակցությունը ՆԱՏՕ-ի և եվրոատլանտյան անվտանգության կառույցների հետ և աջակցում է ադրբեջանական նավթի ու գազի տարանցմանը ոչ ռուսական ուղիներով։ Մնացած հարցերում նա իր հզոր հարևանների՝ Ռուսաստանի և Իրանի նկատմամբ հերթափոխում է կոշտությունն ու հանդարտեցումը։ Օրինակ՝ Ադրբեջանը պարբերաբար մեղադրում է Ռուսաստանին Հայաստանին զենք մատակարարելու մեջ և ցուցադրաբար հեռու է մնում ՀԱՊԿ-ից՝ զուգահեռաբար անդամակցելով ՎՈՒԱՄ-ին։ Միևնույն ժամանակ Ալիևը մշտապես ընդգծում է նախագահ Մեդվեդևի հետ իր հարաբերությունները՝ հաճախակի այցերով, և բաց է պահում էներգետիկայի շուրջ բանակցությունների ուղիները... Նա բավականաչափ վճռական է՝ պաշտպանելու Ադրբեջանի՝ անկախ քաղաքականություն վարելու իրավունքը, բայց բավականաչափ զգուշավոր է, որպեսզի Սահակաշվիլիի հետ միասին չհայտնվի Մոսկվայի գնդակահարության ցուցակում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինքնիշխանության բարձրացման դասական օրինակ՝ արձանագրված ԱՄՆ դեսպանատան կողմից դեռևս 17 տարի առաջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջորդ պարբերությունը. &laquo;Ալիևը, անկասկած, հասկանում է, որ Ադրբեջանը չի կարող իրեն թույլ տալ Թուրքիայի հետ լիակատար խզում և հաստատ չի պատրաստվում վիրավորանքի (հայ-թուրքական հարաբերությունների համատեքստում) պատճառով փակել իր հնարավորությունները&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վիրավորանքի պատճառով իր հնարավորությունները փակելը ԱՄՆ դեսպանատունը 2009թ․ արձանագրել է որպես ոչ խելացի ղեկավարի հատկանիշ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդյունքում Ադրբեջանը ստացավ և՛ Ղարաբաղը, և՛ միջանցքը, և՛ խաղաղ գործընթացն՝ իր պայմաններով, և՛ խաղաղության մրցանակը Հայաստանի վարչապետի համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես է փոքր պետությունն աշխատում մեծ տերությունների հետ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ տեսնենք, թե ինչպես էինք դա անում մենք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2021-2022թթ․ Ադրբեջանը գրավեց Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի շուրջ 140 քառակուսի կիլոմետրը։ 2022թ․ սեպտեմբերյան մարտերից հետո Երևանը ռազմական օգնության համար պաշտոնապես դիմեց Ռուսաստանին, ՀԱՊԿ-ին և ՄԱԿ Անվտանգության խորհրդին։ ՀԱՊԿ-ն ուղարկեց մշտադիտարկման առաքելություն, իսկ նույն տարվա ընթացքում Հայաստանի նկատմամբ սպառնալիքների թեմայով տեղի ունեցավ ՀԱՊԿ խորհրդի 3 արտահերթ նիստ։ Նոյեմբերի 23-ին Երևանում տեղի ունեցած ՀԱՊԿ գագաթնաժողովին (ՀՀ նախագահությամբ) գլխավոր քարտուղար Զասը հայտնեց, որ Հայաստանի համատեղ օգնության միջոցառումների մասին որոշման նախագիծը &laquo;ընդհանուր առմամբ համաձայնեցված է&raquo;, պատրաստվել է մշտադիտարկման առաքելության եզրակացությունների հիման վրա և ներառում է, ի թիվս այլ բաների, սահմանին դիտորդների տեղակայում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը հրաժարվեց ստորագրել հռչակագիրն ու օգնության մասին որոշումը՝ ագրեսիայի քաղաքական գնահատականի բացակայության պատճառով։ Քանի դեռ ոչ ոք Ադրբեջանին ագրեսոր չի անվանել, օգնության ստորագրումը հնարավոր չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պայմանը սկզբունքային է թվում։ Տեսնենք, թե ինչ եղավ հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը ստացավ գնահատականը։ 2023թ. մարտի 15-ին Եվրոպական խորհրդարանն իր զեկույցում վճռականորեն դատապարտեց &laquo;2022թ․ սեպտեմբերին Հայաստանի ինքնիշխան տարածքում բազմաթիվ թիրախների դեմ իրականացված լայնածավալ ռազմական ագրեսիան&raquo;, &laquo;2021թ․ մայիսից ի վեր չսահմանազատված սահմանի երկայնքով իրականացված ռազմական ներխուժումները&raquo; և կոչ արեց &laquo;բոլոր ուժերին վերադառնալ ելման դիրքեր&raquo;։ Ավելի ամբողջական գնահատական պահանջել հնարավոր չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը ստացավ նաև դիտորդներ, ընդ որում՝ նրանց ընդունեց դեռևս 2022թ․ հոկտեմբերի 20-ին՝ ՀԱՊԿ երևանյան գագաթնաժողովից մեկ ամիս առաջ, առանց որևէ նախապայմանի։ Այսօր ԵՄ առաքելությունն աշխատում է Ադրբեջանի հետ սահմանի ողջ երկայնքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ադրբեջանական զորքերը կանգնած են նույն դիրքերում։ Չորրորդ տարին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուրեմն հարցը ո՛չ բառերի մեջ է, ո՛չ գնահատականների, ոչ էլ դիտորդների։ Ո՛չ դատապարտումը, ո՛չ հեռադիտակը չեն տեղաշարժում զինվորին գրաված բարձունքից։ Նրան տեղաշարժում է մեկ այլ բան, և դրա մասին արժե ուղիղ ասել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ մենք մոտենում ենք մի բանի, որը պետք էր դպրոցում բացատրել։ Ռազմական դաշինքները չեն ձևավորվում և երկրները միմյանց չեն օգնում ՀԱՆՈՒՆ իրար։ Երկրներն օգնում են ինչ-որ մեկի ԴԵՄ։ Սա ցինիզմ չէ, այլ պետական շահի սահմանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարօրինա՞կ է հնչում։ Ստուգենք ռուս-ուկրաինական պատերազմի համատեքստում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․</strong> ԱՄՆ Սենատոր Լինդսի Գրեհեմ, Կիև, 2023թ․ մայիս․ &laquo;Լավագույն փողը, որ մենք երբևէ ծախսել ենք&raquo;, և մեկ րոպե անց․ &laquo;Եվ ռուսները մահանում են&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․</strong> ԱՄՆ Սենատոր Միթ Ռոմնի, 2023թ․ օգոստոս․ Ուկրաինային օգնությունը՝ &laquo;ազգային պաշտպանության լավագույն ծախսերն են, որոնք մենք երբևէ արել ենք&raquo;, որովհետև &laquo;մենք շատ փոքր գումարի դիմաց հյուծում և ամայացնում ենք ռուսական բանակը&raquo; և, ամենակարևորը, &laquo;մենք կյանքեր չենք կորցնում Ուկրաինայում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3․</strong> ՄԹ վարչապետ Բորիս Ջոնսոն, 2023թ․ սեպտեմբեր․ ԱՄՆ-ը տրամադրել է տարեկան պաշտպանական բյուջեի մոտ 1 տոկոսը, &laquo;ամերիկյան կոշիկներ գետնի վրա չկան, և չկա հնարավորություն, որ տուն վերադառնան ամերիկյան դագաղներ․ մինչդեռ Արևմուտքի համար խաղադրույքները հսկայական են&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդպես եղել է միշտ։ 1991թ․ 35 երկրների կոալիցիան հավաքվեց ոչ թե 2 միլիոն բնակչությամբ էմիրության համար, այլ որովհետև Իրաքը՝ Սադդամ Հուսեյնի գլխավորությամբ, գրավելով Քուվեյթը, դուրս էր գալիս դեպի սաուդյան հանքավայրեր, և համաշխարհային նավթի մոտ 20 տոկոսի նկատմամբ վերահսկողություն սահմանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեկ այլ՝ անմիջականորեն մեզ վերաբերող օրինակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 24-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ամբիոնից Իսրայելի վարչապետ Բենիամին Նեթանյահուն հայտարարեց․ &laquo;Էրդողանը բռնապետ է։ Նա ՀԱՄԱՍ-ին ընդունում է Թուրքիայում։ Նա սպանել է հազարավոր քուրդ խաղաղ բնակիչների։ Նա ժխտում է Հայոց ցեղասպանությունը։ Նա բանտարկում է լրագրողների և ընդդիմության առաջնորդների&hellip; ապօրինաբար օկուպացնում է Հյուսիսային Կիպրոսը և մշտապես ոտնձգություններ է անում Հունաստանի նկատմամբ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսրայելը Հայոց ցեղասպանությունը չի ճանաչել։ Բայց Էրդողանի դեմ մեղադրանքների ցանկում Ցեղասպանությունն իր տեղը գտավ ՀԱՄԱՍ-ի և Կիպրոսի միջև։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա մեխանիզմն է իր մաքուր տեսքով։ Հայոց ցեղասպանությունը չի ճանաչվել, այն կիրառվել է որպես զինամթերք ուրիշի վեճում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ առանձին դառնությունն այն է, որ երեք ամիս առաջ Հայաստանի վարչապետը կոչ էր անում &laquo;վերջ տալ Ցեղասպանության զենքայնացմանը&raquo;։ Երեք ամիս անց այն զենքայնացվեց՝ միայն թե ոչ մեր կողմից և ոչ մեր շահերից ելնելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անցնենք գլխավոր հարցին, որը ներկայումս ակտիվորեն շրջանառվում է Հայաստանում․ կօգնի՞ արդյոք Ռուսաստանը Թուրքիայի ներխուժման պարագայում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1974թ․ Թուրքիան ներխուժում է Կիպրոս։ Հունաստանը (1952թ-ից ՆԱՏՕ-ի անդամ), ի նշան բողոքի, դուրս է գալիս ՆԱՏՕ-ի միասնական ռազմական կառույցից, քանի որ ՆԱՏՕ անդամ երկրները ոչինչ չձեռնարկեցին։ Եվ 6 տարի անց վերադառնում է։ Որովհետև դրսում ավելի վատ էր, քան ներսում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա անկեղծ պատասխանը։ Դաշինքը կամ դաշնակիցը, ամենայն հավանականությամբ, չի աշխատի այնպես, ինչպես մենք հույս ունենք, հատկապես եթե ագրեսորը նրա համար նույնպես գործընկեր է։ Բայց վիրավորվածության նշանով դաշինքից դուրս գալը դրությունը չի բարելավում․ սա հենց այն է, ինչ Հունաստանը փորձեց իր վրա և վեց տարի անց ընդունեց որպես սխալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ նայենք ճշմարտության աչքերին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2022թ․ հունվարի 6-ին Փաշինյանը՝ որպես ՀԱՊԿ Հավաքական անվտանգության խորհրդի նախագահ, իր ֆեյսբուքյան էջում հայտարարեց պայմանագրի 4-րդ հոդվածի համաձայն խաղաղապահ ուժեր Ղազախստան ուղարկելու մասին։ Կրեմլը հրապարակեց նրա հայտարարությունը։ Հայաստանն ուղարկեց ավելի քան 100 զինծառայող։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպե՞ս կվերաբերվեր հայ հանրությունը, եթե Ղազախստանում հայ զինվոր զոհվեր։ Ի՞նչ կասեինք մենք՝ իմանալով, որ հայ տղան զոհվել է՝ ապահովելով Տոկաևի իշխանության պահպանումը։ Պատասխանն ակնհայտ է։ Մենք կհարցնեինք՝ իսկ մեզ դա ինչի՞ համար է պետք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այս հարցն է իրեն տալիս ղազախ և բելառուս հասարակությունը, երբ խոսքը հասնում է նրան, որ նրանց զինվորները պետք է կռվեն Ադրբեջանի դեմ՝ Հայաստանի համար։ Ռուս զինվորը չի պատրաստվում զոհվել Հայաստանի համար։ Լեհ զինվորը չի պատրաստվում զոհվել Ուկրաինայի համար։ Ամերիկացին չէր պատրաստվում զոհվել Քուվեյթի համար․ ամերիկյան բանակն ուղարկվեց միայն այն ժամանակ, երբ վտանգվեց մերձավորարևելյան նավթը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա դավաճանություն չէ։ Սա աշխարհի դրվածքն է։ Էմոցիաներն ու նեղացկոտությունն այստեղ տեղ չունեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մերձիշխանական փորձագետների փաստարկն այն է, որ եթե Ռուսաստանը չօգնեց Ադրբեջանի դեմ, ինչո՞ւ ենք մենք կարծում, որ կօգնի Թուրքիայի դեմ։ Նախ, իրավիճակները նույնը չեն․</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․</strong> հայ-թուրքական սահմանը սահմանազատված է դեռ խորհրդային ժամանակներից։ Հայ-ադրբեջանականը՝ ոչ․ մոտավորապես 1000 կիլոմետրից սահմանազատված է 12-ը։ Սրանք տարբեր իրավական կարգավիճակներ են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․</strong> Զսպումն ունի տհաճ հատկություն․ նրա հաջողություններն անտեսանելի են, իսկ ձախողումները տեսանելի են բոլորին։ Քանի դեռ այն աշխատում է, ոչինչ տեղի չի ունենում, և թվում է, թե այն անօգուտ է։ Մենք երբեք չենք իմանա, թե քանի անգամ է այն աշխատել, որովհետև աշխատած զսպումը սովորական օրվա տեսք ունի։ Փոխարենը՝ միակ դեպքը, երբ այն չի աշխատել, մենք քննարկում ենք արդեն չորրորդ տարին անընդմեջ։ Դուք ձեր տան դուռը չեք հեռացնի, եթե տունը մեկ անգամ թալանեն։ Երևի թե կտեղադրեք մեկ այլ՝ ավելի ապահով դուռ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հետևաբար՝ ի՞նչ է առաջարկվում ռուսական ռազմաբազայի փոխարեն։ Ոչինչ։ Եվ սա ենթադրություն չէ, այլ իշխող ուժի դիրքորոշում՝ հնչեցված անձամբ Փաշինյանի և ՔՊ-ական պատգամավորների կողմից։ Ներկա իրավիճակում ՀԱՊԿ-ից դուրս գալը արտաբլոկային կարգավիճակ է ոչ թե որպես ընտրված ռազմավարություն, այլ որպես մնացորդային արդյունք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արտաբլոկային կարգավիճակը հրաշալի բան է, բայց Շվեյցարիայի, Ավստրիայի, Իռլանդիայի համար։ Նրանց համար, ովքեր չունեն տարածքային վեճեր, որոնց նկատմամբ տարածքային պահանջներ չեն ներկայացվում և որոնցից չեն պահանջում վերաշարադրել Սահմանադրությունը։ Ում մոտ այս ամենը կա, արտաբլոկային կարգավիճակն այլ կերպ է կոչվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չե՞ք հավատում։ Կրկին՝ փաստերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1998թ․ Թուրքիան պատերազմի սպառնալիքով ստիպեց Սիրիային արտաքսել Քրդական բանվորական կուսակցության առաջնորդ Աբդուլլահ Օջալանին։ 2000-ականներին հարաբերությունները կարգավորվեցին և ամրապնդվեցին այնպիսի մակարդակի, որին Թուրքիա-Հայաստան հարաբերությունները նույնիսկ մոտ չեն․ 2009թ․՝ առանց վիզայի ռեժիմ, կառավարությունների համատեղ նիստեր, Էրդողանի և Ասադի անձնական բարեկամություն։ Դա չխանգարեց Թուրքիային 2016-2020թթ․ իրականացնել &laquo;հակաահաբեկչական&raquo; գործողություններ Սիրիայում և օկուպացնել երկրի հյուսիսային շրջանները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ թե ինչով ավարտվեց այդ ամենը, մենք տեսանք այս շաբաթ։ Սեպտեմբերի 23-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի ամբիոն բարձրացավ Սիրիայի նախագահ Ահմեդ ալ Շարաան (լուսանկարում)։ Մարդ, որը ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի կողմից ընդգրկվել էր ահաբեկչական ցուցակներում՝ Իսլամական Պետության առաջնորդների կողքին, ում գլխի համար 10 միլիոն դոլար պարգևավճար էր սահմանված։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահաբեկչական ցուցակներից նա հանվեց 2024թ․ դեկտեմբերին՝ այն ժամանակ, երբ նրա զորքերը գրավեցից Դամասկոսը։ Նրա անցյալում ոչինչ չէր փոխվել։ Փոխվել էր նրա օգտակարությունը։ Ճիշտ այնպես, ինչպես Ցեղասպանության դեպքում․ ճանաչում են ոչ թե այն, ինչ ճշմարիտ է, այլ այն, ինչ պետք է, և այն ժամանակ, երբ պետք է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ջերմ հարաբերությունները չեն փոխարինում սահմանին։ Պայմանագրերը չեն փոխարինում երաշխիքին։ Իսկ նրան, ում այսօր անվանում են ահաբեկիչ, վաղը կարող է խոսել ՄԱԿ-ի ամբիոնից, եթե դա ինչ-որ մեկին պետք լինի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ վերջում՝ այն տրամաբանության մասին, որի վրա ամեն ինչ կառուցված է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2022թ․ հոկտեմբերի 14-ին ԱՊՀ պետությունների ղեկավարների խորհրդում ելույթ ունենալիս, Փաշինյանը ձևակերպեց հետևյալ միտքը. &laquo;․․․ասելով, որ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահման չկա, նշանակում է պնդել, որ չկա ՀԱՊԿ պատասխանատվության գոտի, իսկ եթե պատասխանատվության գոտի չկա, ապա չկա և կազմակերպությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տրամաբանությամբ՝ հայ-ադրբեջանական սահմանը սահմանազատված չէ, հետևաբար Հայաստանի տարածքը որոշված չէ, ինչը նշանակում է՝ Հայաստանը գոյություն չունի։ Հայ-վրացականը ավարտված չէ։ Ադրբեջան-Վրաստան սահմանը նույնպես։ Այս տրամաբանությամբ Հարավային Կովկասում ոչ մի պետություն չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա կհնչեր որպես սոփեստական հնարք, եթե բարձրաձայն չասվեր իշխող ուժի մեկ այլ ներկայացուցչի կողմից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 21-ին՝ անկախության 35-ամյակի օրը, Եռաբլուրում ԵԿՄ նախագահ Սասուն Միքայելյանը լրագրողներին ասաց. &laquo;Տա Աստված, մենք վերջնականապես ունենանք պետական սահմաններ և լիովին անկախ լինենք&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀԱՊԿ-ը վերացնելու համար հորինված &laquo;տրամաբանությունը&raquo;, հետևողականորեն կիրառվելով, վերացրեց Հայաստանը։ Եվ դա արեց ոչ թե իշխանության ընդդիմախոսը, այլ իշխանական պատգամավորը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինքնիշխանությունը ո՛չ կարգախոս է, ոչ էլ ամսաթիվ։ Դա այն չէ, ինչ ձեռք են բերում երկուշաբթի՝ կիրակի օրը ինչ-որ մեկի հետ վիճելուց հետո։ Եվ դա հաստատ այն չէ, ինչ հարևանը վերցնում է քեզնից՝ 120․000 հազար մարդկանց անտուն դարձնելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինքնիշխանությունը չափվում է ոչ թե նրանով, թե ում զինվորներն են կանգնած քո տարածքում, և ոչ էլ նրանով, թե որ կազմակերպություններից ես դուրս եկել կամ որոնց անդամակցում։ Այն չափվում է մեկ բանով՝ ում պահանջներն են կատարում քո կառավարությունն ու խորհրդարանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ քանի դեռ Հայաստանի Սահմանադրությունը վերաշարադրվում է Բաքվում կազմված ցուցակով, Մոսկվայից ինքնիշխանություն ձեռք բերելու մասին խոսակցությունները արտաքին քաղաքականություն չեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա &laquo;Սատանայի&raquo; դեմ կռիվ է, որն իրականում չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հ.Գ.</strong> &laquo;Լիարժեք անցումը ժողովրդավարությանը քիչ հավանական է, և այս տարածաշրջանի նախագահների կամավոր հեռանալու առումով անցած ուղին բավականին աղքատ է։ Ցանկալի և, հնարավոր է, հասանելի է այն, որ Ալիևը կառավարի որպես դաշինքների մենեջեր...&raquo;։ Վաշինգտոնում Ադրբեջանի ժողովրդավարացում չէին սպասում դեռ 2009թ․ և դա գրում էին գաղտնի հեռագրերում։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid0UaThPaAv39VjwL7GsYuxHSW6ASeK2PeWdQVGvBJ2HcFKJMeJVsTRrnHCJn1BoEBcl" target="_blank"><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Զարգարյան</span></strong></a></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_2/2026-09-26-14845 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_2/2026-09-26-14845 Sat, 26 Sep 2026 20:03:36 GMT <p><span style="font-size:16px;">Ադրբեջանը պաշտոնապես լեգիտիմացրեց &nbsp;Հայաստանի տարածքային ամբողջականության դեմ ուղղված իր ռազմավարությունը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՄԱԿ-ի ամբիոնից Ադրբեջանի արտգործնախարար Ջեյհուն Բայրամովի հայտարարությունը՝ &laquo;հարյուր հազարավոր ադրբեջանցիների վերադարձի&raquo; պայմանների ձևավորման մասին, լոկ քարոզչական հռետորաբանություն չէ։ Սա Բաքվի որդեգրած պաշտոնական ռազմավարության արձանագրումն է` միջազգային բարձրագույն ամբիոնից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս իրողության խորքային քննությունը բացահայտում է չորս առանցքային հարթություն</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1.&laquo;Արևմտյան Ադրբեջան&raquo; կոնցեպտի իրավաքաղաքականացում․ Բաքուն հետևողականորեն միջազգայնացնում է Հայաստանի ինքնիշխան տարածքի նկատմամբ հավակնությունները։ Արցախի հայաթափումից հետո Ադրբեջանը ձևավորել է արհեստական &laquo;հայելային&raquo; օրակարգ․ Արցախից բռնագաղթված հայերի վերադարձի իրավունքի թեզին հակադրվում է Հայաստանում ադրբեջանական հոծ համայնքների վերաբնակեցման պահանջը։ Սա միջազգային իրավունքի մանիպուլյացիա է՝ Արցախի էթնիկ զտման պատասխանատվությունը չեզոքացնելու նպատակով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2.Գոյաբանական և ժողովրդագրական սպառնալիք․ Հայաստանի տարածքում ադրբեջանցիների զանգվածային վերաբնակեցման պահանջը պետականության քայքայման ուղղակի գործիք է։ Նման համայնքների ձևավորումը և դրանց համար &laquo;միջազգային երաշխիքների&raquo; կամ &laquo;ինքնավարության&raquo; կորզումը հետագայում ծառայեցվելու են ՀՀ ինքնիշխանությունը ներսից ապակայունացնելու և տարածքային նոր հավակնություններ պարտադրելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">3.Իշխանության ռազմավարական կուրությունը․ ՀՀ գործող իշխանությունները տևական ժամանակ հանրությունից կոծկել կամ հերքել են այս սպառնալիքի գոյությունը՝ այն որակելով որպես &laquo;կեղծ թեզ&raquo;։ Բայրամովի հայտարարությունն ի չիք է դարձնում պաշտոնական Երևանի հերքումները` բացահայտելով պետական ապարատի անկարողությունը՝ ձևավորելու արտաքին մարտահրավերներին համարժեք դիվանագիտական և իրավական զսպաշապիկ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">4. &laquo;Խաղաղության օրակարգի&raquo; սնանկությունը․ Սա փաստում է, որ միակողմանի զիջումների և &laquo;խաղաղության խաչմերուկի&raquo; հայեցակարգը չի չեզոքացնում Բաքվի ծավալապաշտությունը։ Յուրաքանչյուր զիջումից հետո Ադրբեջանը բարձրացնում է պահանջների նշաձողը։ Առանց ուժերի իրական հավասարակշռության վերականգնման՝ &laquo;խաղաղության&raquo; անվան տակ տեղի է ունենում պետական սուվերենության աստիճանական կորուստ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Ադրբեջանը ՄԱԿ-ի ամբիոնից պաշտոնապես լեգիտիմացրեց &nbsp;Հայաստանի տարածքային ամբողջականության դեմ ուղղված իր ռազմավարությունը։ Իշխանությունների կողմից այս վտանգի հերքումը պետական դավաճանություն է։ Անհրաժեշտ է ձերբազատվել իլյուզիաներից և անհապաղ ձևավորել պետական դիմադրողականության վրա հիմնված, ինստիտուցիոնալ-դիվանագիտական հակազդման ռազմավարություն, այլապես հայի հետին խելքն այս անգամ մեզ չի փրկի։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Տաթև Զորյան&nbsp;<br /> ՀԱԿ վարչության անդամ</span></strong></p> https://newsline.am/news/tat_zoryan_ishxanowtyownneri_koghmic_ays_vtangi_herqowmy_petakan_davatwanowtyown_e/2026-09-26-14844 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/tat_zoryan_ishxanowtyownneri_koghmic_ays_vtangi_herqowmy_petakan_davatwanowtyown_e/2026-09-26-14844 Sat, 26 Sep 2026 10:21:10 GMT <p><span style="font-size:14px;">Հայրենիքի պաշտպանության համար մղված մարտերում &nbsp;անմահացած հերոսներին՝&nbsp;&nbsp;hավերժ փառք և&nbsp;խոնարհում</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք սպասեցինք, նրանք չեկան,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">արտասվեցինք ու դառնացանք,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">որոշեցինք ոչ մի անգամ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">էլ չմատնել և չուրանալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ մատնված անհայտության,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">և մութի մեջ խարխափելով-</span></p> <p><span style="font-size:16px;">արդարության դուռը գտանք&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">փակ էր, քանզի նրանք չեկան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ տրվեցինք արբեցումի,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">հայհոյեցինք բարի ու չար,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">մեզ ծաղրեցին, անարգեցին,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">մեզ ասացին. &laquo;Նրանք չկան&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք լռեցինք, իբր գիտենք</span></p> <p><span style="font-size:16px;">նրանք ուր են ու երբ կգան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեզ ասացին. &laquo;Դուք՝ ամենքդ,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">հերոսներ եք, նրանք չկան&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ու մենք երկար չսպասեցինք</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ու նստեցինք հացի սեղան.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">մեզ մատուցված քաղցր գինին</span></p> <p><span style="font-size:16px;">մեր արյունն էր&hellip; ՆՐԱՆՔ ՉԵԿԱՆ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Տիգրան Պասկևիչյան</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հայրենիքի պաշտպանության համար մղված մարտերում &nbsp;<a href="https://newsline.am/search/%D5%A6%D5%B8%D5%B0%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80/#gsc.tab=0&amp;gsc.q=%D5%A6%D5%B8%D5%B0%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%20%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80&amp;gsc.sort=" target="_blank">անմահացած</a>&nbsp;մեր <a href="https://newsline.am/search/%D5%A6%D5%B8%D5%B0%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80/#gsc.tab=0&amp;gsc.q=%D5%A6%D5%B8%D5%B0%D5%BE%D5%A1%D5%AE%D5%B6%D5%A5%D6%80%D5%AB%20%D5%A1%D5%B6%D5%B8%D6%82%D5%B6%D5%B6%D5%A5%D6%80&amp;gsc.sort=" target="_blank">հերոսներին</a>՝&nbsp;&nbsp;hավերժ փառք և&nbsp;խոնարհում...</span></strong></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/Fd9OIqERn0E?rel=0" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/haverjh_parq_xonarhowm_anmahacac_herosnerin/2026-09-26-11085 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/haverjh_parq_xonarhowm_anmahacac_herosnerin/2026-09-26-11085 Sat, 26 Sep 2026 06:01:54 GMT <p>&laquo;Համար մեկ պատասխանատու, գոնե հասկանում ես ,որ զավակ կորցրած ծնողների թշնամին ես դարձել, բոլոր զոհված տղերքի արյունը քո ձեռքերին է&raquo;</p> <p><span style="font-size:14px;"><strong>Վերահրապարակում ենք &nbsp;44-օրյա պատերազմում զոհված Ալբերտ Հովհաննիսյանի հոր՝ Արտակ Հովհաննիսյանի բաց նամակը Փաշինյանին. 14.04.2022թ.</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">44-օրյա պատերազմում զոհված <strong>Ալբերտ Հովհաննիսյանի հայրը՝ Արտակ Հովհաննիսյանն</strong> իր ֆեյսբուքյան էջում անդրադարձել է երեկ ԱԺ&ndash;ում Նիկոլ Փաշինյանի այն հայտարարությանը, թե &laquo;պատերազմը հնարավոր էր կանխել, որի արդյունքում մենք կունենայինք նույն վիճակը, իհարկե առանց զոհերի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Փաշինյան Նիկոլ, ասում ես՝ կարող էիր կանխել պատերազմը, բա կանխեիր, թե՞ արյան ծարավ էիր ,մեր լույս տղաներն էին քեզ խանգարում,հիմա դու ով էս ...., քեզ ներում չկա, դու ինքդ ասացիր ,որ դու ես համար մեկ մեղավորն ու պատասխանատուն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Համար մեկ պատասխանատու, գոնե հասկանում ես ,որ զավակ կորցրած ծնողների թշնամին ես դարձել, բոլոր զոհված տղերքի արյունը քո ձեռքերին է&raquo;:</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">14.04.2022թ.</span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք ՝&nbsp;24.09.2026 թվականին</span><em><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;</span></strong></em><span style="font-size:16px;">&nbsp;&laquo;Հաղթանակ&raquo; զբոսայգու պատից <strong><a href="https://newsline.am/news/haghtanak_zbosaygow_patic_jnjel_en_heros_albert_hovhannisyani_nkary/2026-09-24-14837" target="_blank">ջնջել են</a></strong> հերոս Ալբերտ Հովհաննիսյանի նկարը...</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1405726034297940%2F&amp;show_text=false&amp;width=476&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="476"></iframe></span></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/zohvaci_hayry_nikol_pashinyanin_qez_nerowm_chka/2026-09-26-12080 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/zohvaci_hayry_nikol_pashinyanin_qez_nerowm_chka/2026-09-26-12080 Sat, 26 Sep 2026 05:30:43 GMT <p>Ս.Գևորգ քաջամարտիկ զորավարի, Ադոկտոսի և Ռոմանոս Երգեցողի հիշատակության օրը</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ս. Գևորգ քաջամարտիկ զորավարի, Ադոկտոսի և Ռոմանոս Երգեցողի հիշատակության օրը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ս. Գևորգը Կապադովկացի բարեպաշտ քրիստոնյա ընտանիքի զավակ է: Զինվորագրվելով հռոմեական բանակին` իր ցուցաբերած քաջության և հավատարմության շնորհիվ կարճ ժամանակամիջոցում արժանացել է հազարապետության պատվին: Կայսեր հրավիրած խորհրդակցության ժամանակ ընդդիմացել է քրիստոնյաներին հալածելու նրա ծրագրին` բացահայտելով իր քրիստոնյա լինելը: Կայսրը, զարմացած ու ապշած տեղի ունեցածից, բանտարկել է սրբին` ենթարկելով անլուր չարչարանքների: Ս. Գևորգի քարոզների շնորհիվ շատերը դարձի են եկել, որոնց թվում էր նաև Ալեքսանդրիա թագուհին: Մի կախարդի պատվիրում են, որ երկու բաժակ դեղ պատրաստի սրբին դարձի բերելու համար: Առաջին բաժակը խմելուց հետո սուրբը պիտի մտքափոխվեր, իսկ երկրորդից հետո` մեռներ: Բայց Գևորգն առ Աստված ունեցած հավատի շնորհիվ խմում է երկու բաժակն էլ և ի զարմանս բոլորի` կենդանի մնում: Նա նաև հարություն է տալիս մի մեռյալի: Կայսեր բազում թախանձանքներից հետո, Գևորգը վերջապես համաձայնվում է կուռքերին զոհ մատուցել: Սակայն հասնելով կռատուն մեկառմեկ ջարդում է բոլոր կուռքերը` ցույց տալով դրանց սուտ և սին լինելը: Այս հանդուգն արարքի համար Դիոկղետիանոս կայսրը 303 թվականին գլխատել է տալիս Ս. Գևորգին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ադոկտոսը նահատակվել է 320 թվականին, հայկական Մելիտենեում, Մաքսիմիանոսի ժամանակ: Պետական պաշտոնյա է եղել Եփեսոսում: Չցանկանալով իր աղջկան` Կալիսթենեին կնության տալ հեթանոս կայսեր, նրան փախցնում է արևելք: Քիստոնյա լինելու պատճառով, կայսեր հրահանգով զրկվում է կոչումից և ունեցվածքից և վտարվում Մելիտենե: Տեղի կուսակալին չի հաջողվում Ադոկտոսին հեթանոս դարձնել: Անսասան մնալով իր հավատին` գլխատվում է: Սրբի կինն ու մյուս աղջիկը` Պելոպիան թաղում են նրան: Կոստանդիանոս կայսեր քույրը` Կոստանցան, պաշտպանում է Կալիսթենեին, որը հոր մասունքները տեղափոխում է Եփեսոս, ուր հետագայում սրբի գերեզմանի վրա մատուռ է կառուցվում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ռոմանոս Երգեցողը համարվում է շարականների կանոնների ստեղծողը: Եղել է սարկավագ Կ. Պոլսի Ս. Սոփիա եկեղեցում: Լավ երգել և կարդալ չկարողանալու պատճառով անարգվել է շատերի կողմից: Ս. Աստվածածինը հայտնվել է նրան երազում և տվել է մի թղթագլան` հրամայելով ուտել, որից հետո Ռոմանոսն ստացել է շարականներ գրելու և կատարելու բացառիկ շնորհ: Վախճանվել է 556 թվականին:</span></p> <p><em>Ուխտերթ դեպի Ս.Գևորգ, 26.09.26`</em></p> <p><em><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1305832534903239%2F&amp;show_text=false&amp;width=267&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="267"></iframe></em></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-09-26-11071 Օրացույց armenlur https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-09-26-11071 Sat, 26 Sep 2026 05:08:57 GMT <p>Ջերեմի Մաքքենզի․ &laquo;Հայկական բանակը շատ լավ պատրաստված է&raquo;</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այսպես էին խոսում նորանկախ Հայաստանի նորաստեղծ բանակի մասին...</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ջերեմի Մաքքենզի․ &laquo;Հայկական բանակը շատ լավ պատրաստված է&raquo;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">​&laquo;​&laquo;Ես զարմացա, թե ինչպիսի առաջընթացի կարող է հասնել հայկական բանակը այս կարճ ժամանակամիջոցում&raquo;,&mdash; այսպիսի հայտարարությամբ երեկ հանդես եկավ Եվրոպայում ՆԱՏՕ-ի միացյալ ուժերի գլխավոր հրամանատար տեղակալ Ջերեմի Մաքքենզին ՀՀ ԱԳՆ-ում տեղի ունեցած մամլո ասուլիսում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա ավելացրեց, որ այցելել է Հայաստանում տեղակայված ռազմական բազաներ, ռազմական ակադեմիա և կարծում է, որ մեկ տարվա ընթացքում Հայաստանի զինված ուժերը հրաշալի աշխատանք են կատարել, պատրաստելով բարձր մակարդակի ռազմական մասնագետներ։ Իհարկե, նշեց գեներալ Մաքքենզին, դեռ անելու շատ բան կա&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;​Ազգ&raquo;, 02.08.1995&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/ari.andranikyan/posts/pfbid02Ks2yRw5aSAGbDMGV2RBk1K2PTkC7GPCvJq9v4Kc1aoi1P4aAWm9azbKT9UA1Agxbl" target="_blank">Արի Անդրանիկյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/ari_andranikyan_ayspes_ein_xosowm_norankax_hayastani_norasteghc_banaki_masin/2026-09-25-14843 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/ari_andranikyan_ayspes_ein_xosowm_norankax_hayastani_norasteghc_banaki_masin/2026-09-25-14843 Fri, 25 Sep 2026 18:52:28 GMT <p>Պատմության աղբանոցն արդեն կլանել է եկեղեցաքանդ ու ազգադավ բոլոր կայսրություններին, իսկ Սուրբ Էջմիածինը կանգուն է ու հավերժ</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Վովան-Լեքսուս պրանկից մինչև ՊՈԱԿ-ի &laquo;զեկույց&raquo;<br /> (կամ՝ ինչպես է 8-ամյա փոշին փորձում կոտրել 1725-ամյա միջնաբերդը)</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Գրողի տաղանդի գերագույն վկայությունը նրա կերպարների &laquo;անհնազանդությունն&raquo; է, երբ դրանք պատռում են գրքի էջերը, անտեսում ժամանակն ու տարածությունը և, մարմնավորվելով հանրային կյանքում, վերածվում ազգային ու քաղաքական մտածողության յուրօրինակ կոդի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրանք սովորական գրական հորինվածքներ չեն, այլ ինքնուրույն էներգետիկայով ու կենսագրությամբ օժտված էակներ, որոնք անկոչ ներխուժում են մեր իրականություն, թելադրում խաղի սեփական կանոններն ու հաճախ դառնում ավելի իրական, քան իրենց գրական նախատիպերը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրանք դարերի միջով անցնող հավերժական ախտորոշիչներ են․ լինեն Չացկին ու Ֆամուսովը, Մոլչալինն ու Զագորեցկին, թե՝ մեր Քաջ Նազարը, Անբան Հուռին կամ Ձախորդ Փանոսը։ Նրանց անուններով, արատներով ու թևավոր խոսքերով ենք այսօր էլ ճանաչում մեր ժամանակակիցներին, մերկացնում քաղաքական խեղկատակությունն ու հանրային տկարությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հանճարեղ ստեղծագործողը ոչ թե հերթական վեպն է գրում, այլ կերտում է ինքնավար գոյեր, որոնք, հաղթահարելով ֆիզիկական աշխարհի օրենքները, դուրս են գալիս իրենց &laquo;թղթե&raquo; ու &laquo;կադաստրային&raquo; սահմաններից և ապրում սեփական կյանքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առակս զի՞նչ ցուցանե։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդամենն այն, որ երբ լսում էի &laquo;Երկրի հակառակ&raquo;՝ անառա՛կ կողմից մեր արժանապատիվ կյանք ներխուժած սիմբիոզին (նրան, ով սեփական գրքով հանրայնացրել է արձան բռնաբարելու, դեռահաս պատանիներ լլկելու իր մոլուցքներն ու այլանդակ պատկերացումները), մտքումս անվերջ հնչում էր Չացկու հայտնի հարցադրումը․ &laquo;А судьи кто?&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թևավոր այս խոսքն ուղղված էր հենց նրանց, ովքեր, մինչև լոշտակ ականջները թաթախված կոռուպցիայի, կեղծիքի, հոգևոր ու մարմնական պոռնկության մեջ, փորձում են նստել դատավորի աթոռին և ուրիշներին &laquo;բարոյականություն&raquo; ու &laquo;օրենք&raquo; սովորեցնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլը և նրա քարոզչական ՊՈԱԿ-ը, որոնք իրենց իշխանավարման ընթացքում աչքի են ընկել պետականության հիմքերը քանդելով, 2000-ականներին ծնվածների մի ողջ փաղանգ Եռաբլուր ճանապարհելով, հողային ու ֆինանսական անմաքուր գործարքներով, պարգևավճարային &laquo;թալանով&raquo; և ազգային արժեքների անխնա ոչնչացմամբ, այսօր իրենց մեղքերից ճկված, հիլոտ ուսերին դատավորի պատմուճան գցած՝ 1725-ամյա Եկեղեցուն են &laquo;դատում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գրիբոյեդովյան կերպարները՝ Ֆամուսովն ու Մոլչալինը, Զագորեցկին ու մյուսները, հրաշալի հայելի են, որ սահմռկեցուցիչ ճշգրտությամբ արտացոլում են ՔՊ-ի &laquo;իրական&raquo; կոչած՝ 29 743 քառ․ կմ տարածքում բացառապես ապօրինություններով զբաղված իշխանական համակարգի բուն էությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ ֆամուսովներն են՝ պետական ապարատը սեփական կլանային ու ֆինանսական շահերին ծառայեցնողները, որոնց համար ճշմարտությունն ու գիտելիքը խիստ վտանգավոր են (&laquo;Забрать все книги бы, да сжечь!&raquo;)։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ են մոլչալինները՝ &laquo;սուրբ անգրագիտությամբ&raquo; օժտված, ճկվող, &laquo;բարձր դռների&raquo; առաջ սողացող, բայց ամբիոններից հոխորտացող թերուս երեսփոխաններն ու չինովնիկները, որոնց միակ &laquo;արժանիքը&raquo; հարմարվողականությունն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ, վերջապես, զագորեցկիները՝ &laquo;լրագրողական&raquo; ու &laquo;մեդիա&raquo; դաշտի խարդախները, քարոզչական ՊՈԱԿ-ների խորշերում թառած, զրպարտություններ, կեղծիքներ ու &laquo;զեկույցներ&raquo; հորինող, հանրությանն իրար դեմ հանող և սրբություններ պղծող բանսարկուները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ ֆամուսովյան հասարակությունը չի կարողանում հաղթել Չացկու տրամաբանությանն ու ճշմարտությանը, գտնում է ամենապարզ ու նենգ լուծումը՝ անհնազանդին հայտարարում է &laquo;խելագար&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդպես էլ նիկոլական վարչախումբը․ չկարողանալով կոտրել Եկեղեցու, ազգայինների ու այլախոհների տրամաբանությունն ու դիմադրությունը, բոլորին պիտակավորում է՝ &laquo;դավաճան&raquo;, &laquo;ռևանշիստ&raquo;, &laquo;Կրեմլի ագենտ&raquo;, իսկ 1725-ամյա Եկեղեցին՝ &laquo;բռնազավթված&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներկայացվածը մեզ ծանոթ &laquo;Խելքից պատուհասը&raquo; &nbsp; կատակերգությունից փախած արատավորների մի ամբողջ հավաքածու է, որն այսօր դարձել է նիկոլական դեմքով պետական քաղաքականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ վարչապետի աթոռը զբաղեցնող անձի սպառնալից նախադասությունը՝ &laquo;Այս թեմային մենք դեռ կվերադառնանք&raquo;, որով նա ամփոփում էր քարոզչական ՊՈԱԿ-ի պատրաստած &laquo;սենսացիոն&raquo; զեկույցի պրեմիերան, պատահական բառակույտ չէր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա ընդամենը հերթական արարն էր այն երկարամյա ու համակարգված արշավի, որի յուրաքանչյուր շտրիխ ունի իր հստակ, հակահայկական թաքնագրերն ու կոդերը։ Սա բացահայտ նախազգուշացում է, որ պետական ապարատն ու դրա քարոզչամեքենան պատրաստվում են եկեղեցազրկման նոր, ավելի վտանգավոր փուլի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամեն ինչ սկսվեց ամիսներ առաջ, երբ հայտնի ռուս պրանկերներ Վովանն ու Լեքսուսը պայթեցրին միջազգային դիվանագիտության կեղծ օրակարգը։ ԵԱՀԿ բարձրաստիճան պաշտոնյա, ազգությամբ թուրք Ֆերիդուն Սինիրլիօղլուի հետ կեղծ &laquo;Փաշինյանի&raquo; զրույցը ձևով ընդամենը մեդիասադրանք էր, բայց բովանդակությամբ՝ անողոք քաղաքական ռենտգեն, որը մեկ վայրկյանում հայտածեց թուրքական դիվանագիտության ենթագիտակցական օրակարգն ու գենետիկ հակահայկականությունը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ կեղծ &laquo;Փաշինյանը&raquo; խոսում էր Եկեղեցու դեմ արշավի և Կաթողիկոսին &laquo;փոխարինելու&raquo; մասին, միջազգային կառույցը ներկայացնող թուրք պաշտոնյան ոչ թե հիշում էր մարդու իրավունքներն ու դիվանագիտական չեզոքությունը, այլ տենդագին ճշտում․ &laquo;Ի դեպ, դուք կարո՞ղ եք դա անել։ Կարո՞ղ եք փոխարինել Կաթողիկոսին&raquo;՝ ավելացնելով․ &laquo;Լավ, ես կանեմ հնարավոր ամեն ինչ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա եվրոպական կոստյում հագած, բայց օսմանյան յաթաղանի մտածողությամբ գործչի մերկացումն էր։ Այն, ինչ դարեր շարունակ թուրքական ռազմավարությանը չհաջողվեց անել բացահայտ յաթաղանով, այսօր փորձում են անել միջազգային կառույցների միջնորդությամբ և ներսի դավադիր հանցակցությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա թե որտեղ են համընկնում ՊՈԱԿ-ի &laquo;զեկույցն&raquo; ու Անկարայի դարավոր երազանքը․<br /> Նիկոլ Փաշինյանի &laquo;Այս թեմային մենք դեռ կվերադառնանք&raquo; սպառնալիքը ոչ այլ ինչ է, քան սինիրլիօղլուներին տրված պատասխան-խոստում․ &laquo;Այո՛, մենք փորձում ենք, մենք կանենք դա&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ արեց ՀՀ արտաքին գործերի նախարարությունը նման աշխարհաքաղաքական ու դիվանագիտական մերկացումից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ոչի՛նչ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԳՆ-ն, որին արհեստականորեն &laquo;պոչից կապեցին&raquo; &laquo;միջազգային առևտրի&raquo; կցորդը, ազգային անվտանգության ու պետական դիվանագիտության սպասարկումից վերածվել է ինֆանտիլ, առևտրային գրասենյակի, որտեղ դեռ նոր-նոր փորձում են &laquo;ինքնակրթվել&raquo; ու հասկանալ, թե ինչ է առևտուրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ թուրք պաշտոնյան բացահայտ քննարկում է Հայ Եկեղեցու գլխավորին &laquo;խաղից հանելու&raquo; սցենարը, ազգային արժանապատվությունն ու դիվանագիտական ռեֆլեքսները կորցրած այս կառույցը, սովորության համաձայն, նախընտրեց բերանը ջուր առնել։ Տիրեց մահացու, գերեզմանային լռություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որովհետև երբ պետական դիվանագիտությունը թարգմանվում է որպես մանր-մունր առևտուր, իսկ հայոց հոգևոր բերդը գրոհելու օտարի ցանկությանը պատասխանվում է հնազանդ լռությամբ, իշխող վարչախումբը վերջնականապես սինքրոնացվում է թուրք-ադրբեջանական այն օրակարգին, որի գլխավոր նպատակը Հայ Եկեղեցու և հայոց պետականության կազմաքանդումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ ահա 2026-ի սեպտեմբերի 23-ին, Նյու Յորքում, Էրդողան-Փաշինյան մութ հետագծերով հերթական հանդիպումից հետո լռության փուլին հաջորդում է պաշտոնական հարձակումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդամենը 8-ամյա &laquo;փոշին&raquo; (ի դեմս օրվա քաղաքական վարչախմբի) &laquo;զեկույց&raquo; է պատրաստում ընդդեմ 1725-ամյա դարավոր կառույցի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՊՈԱԿ-ի միջոցով հանրությանը մատուցվող &laquo;ճգնաժամի&raquo; մասին թեզերը և Եկեղեցին &laquo;բռնազավթված&raquo; հայտարարելու փորձերը ոչ այլ ինչ են, քան արտաքին կասկածելի պայմանավորվածություններին &laquo;միս ու արյուն&raquo; հաղորդելու, դրանք վարչական ու քարոզչական լծակներով կյանքի կոչելու բացահայտ ընթացք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 27-ի նախօրյակին 74-էջանոց այդ զրպարտագիրը հանրային դաշտ նետելն ունի չափազանց խորը, հաշվարկված և մռայլ, դիվային սիմվոլիկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 27-ը հայ ժողովրդի ժամանակակից պատմության ամենացավոտ, արյունոտ ու ողբերգական հանգրվանն է՝ 44-օրյա պատերազմի մեկնարկի, հազարավոր նահատակների, հայրենազրկման և ազգային ողբերգության &laquo;զրոյական&raquo; կետը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ահասարսուռ տարելիցի նախօրյակին պետականության կործանման, հազարավոր զոհերի ու աշխարհաքաղաքական կապիտուլյացիաների սեփական մեղքն ու պատմական պատասխանատվությունը հանրային գիտակցության մեջ փորձ է արվում ծածկել արհեստածին, 74-էջանոց քարոզչական &laquo;աղմուկով&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա հանրային հիշողության բռնաբարություն է․ ազգային ողբերգության, զոհերի հիշատակի և կորսված Արցախի շուրջ համախմբվելու ու խոկալու փոխարեն, հանրությանը պարտադրվում է կեղծ, ներհայկական &laquo;արյունահեղություն&raquo;՝ ընդդեմ սեփական Եկեղեցու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">44-օրյա պատերազմից հետո, երբ պետական ինստիտուտները կազմալուծվել են, բանակը ենթարկվում է սողացող կազմաքանդման, իսկ արտաքին քաղաքականությունը գտնվում է ծանրագույն ճգնաժամի մեջ, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին մնացել է այն եզակի համահայկական ինստիտուտը, որը պահպանում է ազգային ինքնությունն ու դիմադրողականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ ահա, սեպտեմբերի 27-ի նախօրեին ներսից հարված է հասցվում հայոց վերջին &laquo;իմունային համակարգին&raquo;։ Սա դասական &laquo;աուտոիմուն&raquo; դիվերսիա է․ արտաքին ագրեսիայի ու ազգային ողբի տարելիցին ընդառաջ՝ ներսի վարչախումբը, վերածվելով օտարածին մահաբեր վիրուսի, գրոհում է սեփական հոգևոր բերդը՝ թշնամու համար ճանապարհ հարթելով դեպի հայի հոգու վերջնական կապիտուլյացիա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թուրք-ադրբեջանական դուետի գլխավոր, անփոփոխ պահանջներից մեկը միշտ եղել է հայկական ազգային-համախմբող գործոնների, այդ թվում՝ Սփյուռքի, Արցախի հարցի և Հայ Եկեղեցու վերջնական չեզոքացումն ու կազմալուծումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 27-ի նախօրյակին Եկեղեցին &laquo;բռնազավթված&raquo; հայտարարելու և 74-էջանոց մատնագրով վարկաբեկելու փորձը յուրօրինակ &laquo;հաշվետվություն&raquo; ու &laquo;ռևերանս&raquo; է դրսի տերերին․ բացահայտ ցուցադրություն Անկարային ու Բաքվին առ այն, որ հայոց դիմադրողականության վերջին ամրոցը ևս ենթարկվում է համակարգված ու հետևողական քանդման։ Սա ապացույց է, որ ներսի վարչախումբը պատրաստ է անվերապահորեն կատարել թշնամու բոլոր նախապայմանները՝ սեփական իշխանատենչությունը պահպանելու դիմաց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց ֆամուսովներն ու զագորեցկիները, իրենց քարոզչական ՊՈԱԿ-ներով ու թուրք հովանավորներով հանդերձ, մոռանում են պատմության գլխավոր, անողոք դասը․ 1725-ամյա Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին չի ծնկել, չի բռնազավթվել և չի կործանվել ո՛չ արաբական խալիֆայության, ո՛չ օսմանյան լծի, ո՛չ էլ բոլշևիկյան &laquo;անաստվածության&raquo; արյունոտ տարիներին։ Այն առավել ևս չի՛ կործանվի թուրքի պատվերով գրված 74-էջանոց թղթիկներով ու դրանց տակ ստորագրած ժամանակավոր չինովնիկների անցողիկ վարչախմբով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմության աղբանոցն արդեն կլանել է եկեղեցաքանդ ու ազգադավ բոլոր կայսրություններին, իսկ Սուրբ Էջմիածինը կանգուն է ու հավերժ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ Չացկին հեռանում էր ֆամուսովների նեխած հասարակությունից, նա դատապարտող գոչեց․&nbsp;<br /> &laquo;Карету мне, карету!&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլական վարչախմբի համար պատմությունն արդեն իսկ պատրաստում է այդ նույն կառքը՝ դեպի անվերադարձ մոռացում, հանրային անեծք ու պատմական անխուսափելի պատասխանատվություն։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/piruza.meliqsetyan/posts/pfbid02JwrE1EXLKKQ7tDZoTUrGaaPqLegN1YWFT9U6PLbgaBgwuWJX1sHQMwSTNP84oMW9l" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Փիրուզա ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ</span>&nbsp;</a></strong></p> https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_vovan_leqsows_prankic_minch_poak_i_zekowyc_kam_inchpes_e_8_amya_poshin_pordowm_kotrel_1725_amya_mijnaberdy/2026-09-25-14842 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_vovan_leqsows_prankic_minch_poak_i_zekowyc_kam_inchpes_e_8_amya_poshin_pordowm_kotrel_1725_amya_mijnaberdy/2026-09-25-14842 Fri, 25 Sep 2026 18:19:24 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ժամանակը սուղ է: ՔՊ-ական կամ &laquo;Իրական Հայաստանը&raquo; այն Հայաստանը չէ որտեղ ՀԱԵ-ն ՀԱԵ մնալու մեծ շանս ունի</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկեղեցու շուրջ այս ամբողջ պատմության մեջ կա գրեթե ամեն ինչ՝ հավատացյալների զգացմունքների վիրավորում, հասարակության արժեքային բաժանման վտանգ, ազգային ինստիտուտի նկատմամբ քաղաքական ճնշում, արտաքին շահերի հնարավոր համընկնման վերաբերյալ լուրջ հարցադրումներ և, իմ գնահատմամբ, բավական հստակ հակազգային քաղաքական ձեռագիր։ Այստեղ այլևս չասված և չվերլուծված ոչինչ չկա և շատ է էմոցիան, և դրա համար կան հասկանալի պատճառներ։ Բայց հենց այդ պատճառով հիմա անհրաժեշտ է մի պահ դուրս գալ էմոցիայից և այս գործընթացին նայել ամենասառը քաղաքական հայացքով՝ ոչ թե հերթական անգամ արձագանքելու, այլ հասկանալու համար, թե որտեղ է իշխանության խոցելիությունը, ինչպես նրանից վերցնել &nbsp;նախաձեռնությունը և ինչպես պաշտպանությունը վերածել հակագրոհի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://newsline.am/news/mayr_ator_haytararowtyown_hh_karavarowtyan_ayspes_kochvac_zekowycny_hakasahmanadrakan_e_hakakanonakan_anorinakan_eng_rus/2026-09-24-14836" target="_blank">Հակաեկեղեցական արշավի երրորդ ռաունդում</a></strong> Փաշինյանն արել է մի բան, որը միաժամանակ և՛ ուժեղացրել, և՛ խոցելի է դարձրել իր դիրքը․ իր քաղաքական ցանկությունը վերածել է պետականորեն փաստաթղթավորված նպատակի։ Եվ սա հենց այն պահն է, երբ Եկեղեցին պետք է դադարի միայն պաշտպանվել։ Մինչև հիմա Փաշինյանը կարող էր գրառում անել, մեղադրանք հնչեցնել, քաղաքական պահանջ ձևակերպել, ապա փոխել թեման, բառապաշարը կամ հարձակման ուղղությունը։ Հիմա իրավիճակն ուրիշ է։ Երբ Կաթողիկոսի հեռացումն արդեն հայտնվում է կառավարության պաշտոնական ծրագրում, իսկ վարչապետի հանձնարարությամբ պետական կառույցը դրա շուրջ կազմում է 74 էջանոց զեկույց և ճանապարհային քարտեզ, իշխանությունն ինքն է իր քաղաքական նպատակը տեղափոխում մի տարածք, որտեղ իրենից արդեն կարելի է պահանջել ոչ թե հերթական քաղաքական բացատրությունը, այլ իրավական հիմքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա է երրորդ ռաունդի գլխավոր քաղաքական արդյունքը։ Իշխանությունը փորձել է պետականացնել ճնշումը, բայց դրանով պետականացրել է նաև իր պատասխանատվությունը։ Փորձել է քաղաքական պահանջին տալ պետական փաստաթղթի ծանրություն, բայց դրանով ստեղծել է այդ պահանջի իրավաչափությունը վիճարկելու հնարավորություն։ Փորձել է Եկեղեցուն ստիպել պատասխանել 74 էջի, բայց ինքն է հասել այն կետին, որտեղ իրեն կարելի է ստիպել պատասխանել մեկ հարցի՝ ո՞ր օրենքով։ Հետևաբար 74 էջը ոչինչ չի փոխելու, եթե հիմա փոխվի ամենակարևորը՝ Եկեղեցու դիրքը։ 740 էջն էլ չի փոխի, որովհետև իրավասությունը էջերով չի ստեղծվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամբողջ հակաեկեղեցական արշավի ընթացքում Փաշինյանի իրական առավելությունը երբեք նրա փաստարկների քանակը կամ ուժը չի եղել։ Նրա առավելությունը եղել է նախաձեռնությունը։ Ինքն է որոշել՝ երբ հարձակվել, ում թիրախավորել, ինչ մեղադրանք առաջադրել, ինչ բառապաշարով խոսել և որն է լինելու հաջորդ քայլը։ Եկեղեցին հիմնականում հայտնվել է պատասխանողի դիրքում։ Իսկ քաղաքական պայքարում մշտապես պատասխանողը, նույնիսկ երբ իրավացի է, հակառակորդին թողնում է ամենաթանկ ռեսուրսը՝ օրակարգը տնօրինելու հնարավորությունը։ Հենց սա պետք է ավարտվի։ Երրորդ ռաունդը պետք է փակել ոչ թե ավելի երկար պատասխանով, այլ դիրքային շրջադարձով՝ պաշտպանությունից հակագրոհ, արձագանքողից նախաձեռնող, մեղադրանքներին պատասխանողից՝ պետական իշխանությունից իրավական հիմք պահանջող։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես դեռ հակաեկեղեցական արշավի առաջին փուլում գրել էի, որ Փաշինյանի &laquo;լուծման ենթակա խնդիրը դեմ է առել պատին&raquo;, հետո արձանագրել եմ, որ արշավը &laquo;շնչահեղձ է լինում&raquo;։ Երբ գործընթացը փորձ արվեց տեղափոխել Եկեղեցու ներս և քաղաքական միջամտությունը ներկայացնել որպես ներեկեղեցական &laquo;բարենորոգում&raquo;, իմ գնահատականը նույնպես չփոխվեց․ խնդիրը Եկեղեցու բարեփոխումը չէր, այլ ինքնուրույն ինստիտուտի նկատմամբ քաղաքական վերահսկողության հաստատումը։ Իսկ երբ այդ օրակարգը տեղափոխվեց ՔՊ-ի ծրագրային դաշտ, արդեն ակնհայտ էր՝ այն, ինչ չէր ստացվել հանրային ճնշմամբ և ներքին վերադասավորմամբ, փորձելու էին պետականացնել։ Այս իմաստով առաջին ռաունդը հանրային գրոհն էր, որը չստեղծեց անհրաժեշտ հասարակական պահանջը, երկրորդը՝ Եկեղեցու ներսում անհրաժեշտ վերադասավորում ձևավորելու փորձը, որը չստացավ անհրաժեշտ ներեկեղեցական լեգիտիմություն, իսկ երրորդը արդեն քաղաքական նպատակի պետականացումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կառավարության 2026&ndash;2031 թթ. պաշտոնական ծրագրում ամրագրված է, որ &laquo;ապահովվելու է&raquo; Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի պետի հեռացումը, որից հետո նախատեսվում են կաթողիկոսական տեղապահի ընտրություն, կանոնադրության ընդունման գործընթաց և նոր Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի ընտրություն։ Դրան հաջորդել է վարչապետի հանձնարարությամբ պատրաստված 74 էջանոց զեկույցը՝ իր &laquo;արձանագրումներով&raquo; և ճանապարհային քարտեզով։ Այսինքն՝ քաղաքական ցանկությունն արդեն պետականացվել է։ Բայց հենց այստեղ է առաջանում իշխանության ամենալուրջ իրավաքաղաքական խոցելիությունը։ Քանի դեռ Փաշինյանը քաղաքական գնահատական էր հնչեցնում, կարելի էր հակադրել քաղաքական գնահատական։ Երբ գործադիր իշխանությունն իր պաշտոնական ծրագրում ստանձնում է ինքնակառավարվող Եկեղեցու փաստացի պետի հեռացումն &laquo;ապահովելու&raquo; գործառույթ, հարցն այլևս միայն Կաթողիկոսի մասին չէ։ Հարցը պետական իշխանության իրավասության սահմանի մասին է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետությունն օրենքով ճանաչում է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ինքնակառավարումն իր նվիրապետության սահմաններում։ Հետևաբար ժամանակն է ամբողջությամբ շրջել հարցադրումը։ Այլևս Եկեղեցին չպետք է անվերջ բացատրի, թե ինչու Կաթողիկոսը չի հեռանում, իսկ կառավարությունը պետք է բացատրի՝ ո՞ր օրենքով է պատրաստվում ապահովել նրա հեռացումը։ Եկեղեցին չպետք է 74 էջանոց զեկույցին պատասխանի 174 էջանոց հակազեկույցով․ կառավարությունը պետք է իր 74 էջից ցույց տա այն մեկը, որտեղ գրված է այդ իրավասությունը։ Այլևս Եկեղեցին չպետք է մշտապես ապացուցի, որ միջամտությունը քաղաքական է․ իշխանությունը պետք է ապացուցի, որ իր միջամտությունն իրավաչափ է։ Սա արդեն պաշտպանություն չէ։ Սա հակագրոհ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այստեղից պետք է սկսվի չորրորդ ռաունդը՝ առաջանցիկ դիրքից։ Ժամանակի գործոնը վճռական է, որովհետև եթե իշխանությունը պատրաստվում է նաև օրենսդրական փոփոխությունների, սպասել, մինչև այն իր քաղաքական նպատակի համար նախ ստեղծի անհրաժեշտ իրավական կառուցակարգերը, անցկացնի դրանք խորհրդարանով և միայն հետո սկսել հակազդել, նշանակում է կրկին ընդունել Փաշինյանի սահմանած խաղի կանոններն ու ժամանակացույցը։ Առաջանցիկ դիրքը նշանակում է գործել հակառակորդի հաջորդ քայլից առաջ, ոչ թե դրանից հետո։ Հետևաբար ես Մայր Աթոռի տեղում հիմա՝ առանց ժամանակ կորցնելու, կձևավորեի սահմանադրագետներից, վարչական իրավունքի մասնագետներից, փաստաբաններից և եկեղեցական կանոնագետներից կազմված բարձրակարգ աշխատանքային խումբ՝ ոչ հերթական հայտարարության, այլ հակագրոհի իրավաքաղաքական ճանապարհային քարտեզի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք է արագ իրավական աուդիտի ենթարկել ամբողջ գործընթացը՝ կառավարության ծրագրի համապատասխան դրույթները, վարչապետի հանձնարարության իրավական բնույթը, ՊՈԱԿ-ի իրավասությունը, 74 էջանոց զեկույցը, արդեն կատարված պետական գործողությունները և նախապատրաստվող օրենսդրական փոփոխությունները։ Յուրաքանչյուր քայլի դիմաց պետք է դրվի չորս հարց՝&nbsp;<br /> <strong>1</strong>. ո՞վ է որոշել,&nbsp;<br /> <strong>2</strong>. ո՞ր իրավական հիմքով,&nbsp;<br /> <strong>3.</strong> արդյո՞ք իր լիազորությունների սահմաններում է գործել&nbsp;<br /> <strong>4.</strong> ինչպե՞ս է այդ գործողությունը ենթակա վիճարկման։ Իսկ այնտեղ, որտեղ առկա է պատշաճ դատավարական հիմք, պետք է դիտարկել նաև շատ կոնկրետ քայլ՝ դատի տալ՝ պատասխան պահանջելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես գիտեմ հակափաստարկը և այն շրջանցելու կարիք չկա։ Հայաստանում կա լուրջ հանրային մտահոգություն դատական իշխանության անկախության, քաղաքականապես զգայուն գործերում գործադիր իշխանության հնարավոր ազդեցության և դատական գործընթացները ձգձգելու վտանգի վերաբերյալ։ Հետևաբար հարցը բնական է՝ եթե իշխանությունը կարողանա նաև դատական գործընթացը ձգել կամ օգտագործել իր շահերից ելնելով, ի՞նչ է տալու դատարանը։ Իմ պատասխանը պարզ է՝ այդ ռիսկը պետք է հաշվարկել, ոչ թե դրա պատճառով կամավոր հանձնել իրավական դաշտը։ Քաղաքականության մեջ հակառակորդի հնարավոր ազդեցության տակ գտնվող դաշտը միշտ չէ, որ պետք է թողնել հակառակորդին։ Երբեմն ճիշտ մանևրը հենց այդ դաշտ մտնելն է՝ այն դարձնելով հնարավորինս սեփական օրակարգի հրապարակային, փաստաթղթավորված և հանրային վերահսկողության ենթակա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի դատական գործընթացը չպետք է դիտարկել միայն &laquo;կհաղթե՞նք, թե՞ կպարտվենք&raquo; պարզունակ երկընտրանքով։ Դատարանում պետք է պատասխան պահանջել։ Թող կառավարությունը պաշտոնական վարույթում ներկայացնի՝ Սահմանադրության կամ ո՞ր օրենքի ո՞ր նորմով է իրեն վերապահված Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու &laquo;փաստացի պետի հեռացումն ապահովելու&raquo; իրավասությունը։ Թող այդ պատասխանը դառնա դատական փաստաթուղթ, պետական մարմնի դիրքորոշումը՝ արձանագրված, իսկ յուրաքանչյուր առարկություն, միջնորդություն, հետաձգում և որոշում՝ հանրությանը հասանելի քաղաքական փաստ։ Այդ պահից դատական գործը դադարում է միայն իրավաբանների գործ լինելուց և դառնում է նաև հանրային հաշվետվողականության հարթակ։ Եթե կառավարությունն ունի իրավական հիմք՝ թող ներկայացնի։ Եթե չունի՝ դա նույնպես պետք է տեսանելի դառնա։ Եթե գործընթացն անհարկի ձգձգվում է՝ դրա ընթացքն ինքն է դառնում հանրային և մեդիա գնահատման առարկա։ Հնարավոր ռիսկը պետք չէ ժխտել․ այն պետք է ներառել ռազմավարության մեջ և դարձնել կառավարելի ի շահ քեզ:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն դատական գործընթացը չպետք է վերածել ո՛չ քաղաքական շոուի, ո՛չ էլ դատարանի նկատմամբ ճնշման։Սա չի նշանակում ապաքաղաքականացում՝ հակառակը գերքաղաքականացում է ենթադրում, բայց գրագետ: Այն պետք է ուղեկցվի սառն, ճշգրիտ և մասնագիտական հանրային հաղորդակցությամբ։ Յուրաքանչյուր կարևոր նիստից առաջ հասարակությունը պետք է հասկանա՝ ի՞նչ իրավական հարց է այսօր քննարկվում, իսկ նիստից հետո՝ ի՞նչ պատասխան տվեց կառավարությունը, ի՞նչ իրավական հիմք ներկայացրեց, ինչի՞ն չպատասխանեց և ի՞նչ որոշեց դատարանը։ Փաստաթուղթ, հարց, պատասխան, իրավական հետևություն։ Այսպիսով նույնիսկ երկարատև դատական գործընթացը կարելի է փորձել պահել հանրային ուշադրության և քաղաքական հաշվետվողականության դաշտում՝ չթողնելով, որ հիմնական հարցը կորչի ընթացակարգային աղմուկի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չորրորդ ռաունդն ունի նաև մեկ այլ պարտադիր պայման՝ քաղաքական լեզվի համախմբումը։ Ընդդիմադիր դաշտը կարող է տարբեր վերաբերմունք ունենալ Կաթողիկոսի, Եկեղեցու կառավարման, բարեփոխումների անհրաժեշտության կամ պետություն-եկեղեցի հարաբերությունների վերաբերյալ։ Դա բնական է։ Մեկը կարող է խնդրին մոտենալ սահմանադրականության, մյուսը՝ ազգային ինստիտուտների պաշտպանության, երրորդը՝ կրոնական ազատությունների, չորրորդը՝ իշխանության սահմանափակման սկզբունքի ելակետից։ Բայց այդ տարբերությունները չպետք է քայքայեն գլխավոր հարցադրումը։ Չորրորդ ռաունդին պետք չէ քսան իրարամերժ քաղաքական լեզու։ Պետք է մեկ իրավաքաղաքական մեխ՝ ո՞ր օրենքով, ո՞ր լիազորությամբ, ո՞ր իրավական հիմքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա նշանակում է ոչ թե պաշտպանել անձին, այլ պաշտպանել ինստիտուցիոնալ սահմանը։ Ոչ թե հայտարարել, որ Եկեղեցում խնդիրներ չկան, այլ պնդել, որ դրանց գոյությունը կառավարությանը ինքնաբերաբար չի տալիս Եկեղեցու ղեկավարությունը տնօրինելու լիազորություն։ Ոչ թե Փաշինյանի հետ վիճել, թե ով է ավելի հավատացյալ, այլ պահանջել, որ գործադիր իշխանությունը ցույց տա իր գործողության իրավական հիմքը։ Հենց սա կարող է դառնալ տարբեր քաղաքական ու հանրային դերակատարների համար ընդհանուր հարցադրում՝ առանց նրանց գաղափարական տարբերությունները վերացնելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես դեռ նախորդ փուլերում գրել էի, որ հակաեկեղեցական այս արշավի տապալումը կարող է շատ ավելի մեծ նշանակություն ունենալ, քան միայն Եկեղեցու հարցը, և ձևակերպել էի՝ &laquo;այս արշավի տապալումը վերածնունդ է լինելու մեզ համար&raquo;։ Այսօր այդ միտքը պետք է հասցնել իր քաղաքական ավարտին։ Այս պայքարի իրական նշանակությունը միայն այն չէ, թե ով է մնալու Կաթողիկոս։ Հարցը շատ ավելի մեծ է՝ կա՞ Հայաստանում պետական իշխանության սահման, որը քաղաքական մեծամասնությունը չի կարող անցնել միայն այն պատճառով, որ ունի իշխանություն։ Հենց այստեղ հակագրոհը դադարում է միայն եկեղեցական լինելուց և դառնում պետականամետ։ Կառավարությանը իր իրավական սահմանների մեջ վերադարձնելը պետության դեմ պայքար չէ․ դա պետությունը քաղաքական իշխանության անսահմանափակման հավակնությունից պաշտպանելու քաղաքականություն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի չորրորդ ռաունդի տրամաբանությունը պետք է լինի պարզ և օպերատիվ՝ իրավական թիմ, ամբողջ գործընթացի արագ աուդիտ, վիճարկելի պետական ակտերի և գործողությունների առանձնացում, հնարավոր դատական գործընթացների նախապատրաստում՝ պատասխան պահանջելու տրամաբանությամբ, սպասվող օրենսդրական փոփոխությունների առաջանցիկ իրավական փորձաքննություն, դատական գործընթացների շուրջ մասնագիտական հանրային վերահսկողություն և քաղաքական ու հանրային դաշտում մեկ միասնական հարցադրում՝ ո՞ր օրենքով։ Դա պետք է հարցնել խորհրդարանում, հանրային քննարկումներում, յուրաքանչյուր նոր օրենսդրական նախաձեռնության ժամանակ և, եթե առկա է պատշաճ իրավական հիմք, նաև դատարանում։ Որովհետև քաղաքականության մեջ գալիս է մի պահ, երբ պետք է դադարել միայն պատասխանել և սկսել պատասխան պահանջել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առաջին երեք ռաունդների օրակարգը տնօրինել է Փաշինյանը։ Չորրորդինը չպետք է տնօրինի նա։ Այն պետք է սկսվի Եկեղեցու առաջանցիկ դիրքից, ամուր իրավական հիմքից և հնարավորինս լայն քաղաքական ու հանրային դաշտում նույն հիմնական հարցադրման պահպանմամբ։ Ոչ աղմուկով, ոչ հիստերիայով, ոչ էլ 740 էջանոց պատասխանով, այլ մեկ սառն, պետական և չափազանց կոնկրետ հարցով՝ &laquo;ՀՀ կառավարություն, ցույց տվեք այն օրենքը, որով ձեզ տրված է Հայ Առաքելական Եկեղեցու փաստացի պետի հեռացումն ապահովելու իրավասությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետո թող սեղանին դնեն իրենց 74 էջը։ Թող բերեն նաև 740-ը։ Մեզ դրանցից պետք է ընդամենը մեկը՝ այն էջը, որի վրա գրված է այդ իրավասությունը։<br /> Եթե այդ էջը չկա, 74 էջը ոչինչ չի փոխելու։ Իսկ չորրորդ ռաունդը պետք է սկսվի ոչ թե պատասխանողի, այլ պատասխան պահանջողի դիրքից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">P.S. Ժամանակը սուղ է: ՔՊ-ական կամ &laquo;Իրական Հայաստանը&raquo; այն Հայաստանը չէ որտեղ ՀԱԵ-ն ՀԱԵ մնալու մեծ շանս ունի:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Քաղաքագետ<br /> <a href="https://www.facebook.com/vlad.martirosyan.3/posts/pfbid02pkKPeriMdAeSa84de9H3E56JJKFDNAQuXrRsZE5JmuTfo3T9NL62oizrLFu3AGS7l" target="_blank">Վլադիմիր Մարտիրոսյան</a></span></strong></p> https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_errord_raowndy_petq_e_pakel_chorrordy_petq_e_sksi_ekeghecin/2026-09-25-14841 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_errord_raowndy_petq_e_pakel_chorrordy_petq_e_sksi_ekeghecin/2026-09-25-14841 Fri, 25 Sep 2026 09:11:51 GMT <p><span style="font-size:14px;">300-ից ավելի մարդ զոհվել, վիրավորվել և անհետ կորել է, սակայն պատասխանատուներն այդպես էլ պաշտոնապես չեն ֆիքսվել</span></p> <p><span style="font-size:16px;">3 տարի առաջ այս օրը՝ սեպտեմբերի 25-ին, ադրբեջանական օկուպացիայի օրերին, ՊԲ վառելիքի պահեստում տեղի ունեցած պայթյունի հետևանքով 218 մարդ զոհվեց, 120 մարդ տարբեր աստիճանի վիրավորումներ ստացավ։ Մինչև այժմ 21 մարդու ճակատագիրը շարունակում է անհայտ մնալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս պայթյունի վերաբերյալ 3 տարի է՝ քննություն է ընթանում, մարդիկ են հարցաքննվում, սակայն այս ամենի օբյեկտիվ պատճառների մասին վերջնական որևէ տեղեկատվություն և որոշում չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թեպետ սա իր թելերով ուղիղ առնչություն ուներ պատերազմի ու դրա բերած ծայրահեղ լարված իրադրության հետ, իսկ դրա զոհերի մեծ մասը պատերազմի մասնակիցներ էին, սակայն մինչև այժմ նրանց կարգավիճակը հստակեցված չէ, ըստ այդմ՝ զոհերի ընտանիքները համապատասխան հիմնադրամից ո՛չ փոխհատուցում են ստացել, ո՛չ էլ ընթացիկ վճարներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">300-ից ավելի մարդ զոհվել, վիրավորվել և անհետ կորել է, սակայն պատասխանատուներն այդպես էլ պաշտոնապես չեն ֆիքսվել, և որևէ մեկն այս արյունոտ իրադարձության համար չի պատժվել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/tigran.abrahamyan/posts/pfbid0FL4HftwLWk5tS9c8REPnxm12vmuRwH5Ffxs1LHQ2bWeXsg3jwCLuE1VAyuRN2rp9l" target="_blank">Տիգրան Աբրահամյան</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/tigran.abrahamyan/posts/pfbid0FL4HftwLWk5tS9c8REPnxm12vmuRwH5Ffxs1LHQ2bWeXsg3jwCLuE1VAyuRN2rp9l" target="_blank"><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="314" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1602107464735686%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></a></strong></span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/tigran_abrahamyan_or_e_mekn_ays_aryownot_iradardowtyan_hamar_chi_patjhvel/2026-09-25-14840 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/tigran_abrahamyan_or_e_mekn_ays_aryownot_iradardowtyan_hamar_chi_patjhvel/2026-09-25-14840 Fri, 25 Sep 2026 05:40:58 GMT <p><span style="font-size:14px;">Եկեղեցու ներքին խնդիրների քննությունն ու անհրաժեշտ բարեկարգությունների իրականացումը նրա իսկ կանոնական մարմինների իրավասության տիրույթում են</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;ԶԵԿՈՒՅՑ&raquo;, ՈՐԸ ՀԱՎԱԿՆՈՒՄ Է ԴԱՏԵԼ ԵԿԵՂԵՑԻՆ․ ԻՍԿ Ո՞Վ Է ԴԱՏԱՎՈՐԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր հրապարակվել է մի &laquo;զեկույց&raquo;, որը հավակնում է ոչ միայն գնահատել Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ներքին կյանքն ու կառավարումը, այլև փաստացի դատ ու դատաստան տեսնել նրա բարձրագույն իշխանության հարցում, ապօրինի հռչակել եկեղեցական մարմիններ և առաջարկել այդ իշխանության վերաձևավորման ճանապարհ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մայր Աթոռն արդեն իսկ որակել է այն որպես՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/mayr_ator_haytararowtyown_hh_karavarowtyan_ayspes_kochvac_zekowycny_hakasahmanadrakan_e_hakakanonakan_anorinakan_eng_rus/2026-09-24-14836" target="_blank">հակասահմանադրական, հակականոնական և անօրինական։</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկե՛ք քննենք․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1․ Միայն այդ &laquo;զեկույցի&raquo; վերնագիրն արդեն բավական խոսուն է․<br /> &laquo;Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու փաստացի պետի եւ մի շարք բարձրաստիճան հոգեւորականների գործունեության արդյունքում Եկեղեցում առաջացած ճգնաժամի եւ լուծման ուղիների մասին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2․ Այստեղ Եկեղեցում &laquo;ճգնաժամի&raquo; առկայությունը ոչ թե քննության ենթակա հարց է, այլ նախապես հաստատված ելակետ, իսկ այդ &laquo;ճգնաժամի&raquo; պատճառը նույնպես նախապես որոշված է՝ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և մի շարք բարձրաստիճան հոգևորականների գործունեությունը։ Այսինքն՝ հենց վերնագրում արդեն տրված է և՛ &laquo;ախտորոշումը&raquo;, և՛ մեղավորը, իսկ ընթերցողին մնում է առաջնորդվել նախապես կառուցված այդ շրջանակով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">3․ Ավելին՝ &laquo;զեկույցը&raquo; չի սահմանափակվում Եկեղեցու վերաբերյալ մտահոգություններ կամ քննադատություն արտահայտելով։ Այն հավակնում է տալ կանոնական բնույթի դատողություններ, եկեղեցական մարմիններ հռչակել ապօրինի, որոշ արարքներ համարել Կաթողիկոսի հետագա գահակալության հետ անհամատեղելի և, ի վերջո, առաջարկել Եկեղեցու բարձրագույն իշխանության փոփոխության ճանապարհ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">4․ Այսպիսով, գործ ունենք ոչ միայն Եկեղեցու վերաբերյալ կարծիքների ժողովածուի, այլ մի &laquo;փաստաթղթի&raquo; հետ, որը, Եկեղեցու կանոնական իրավասու մարմիններից դուրս կանգնած, հավակնում է Եկեղեցու ներսում որոշելու օրինականն ու ապօրինին և դրանից բխեցնելու նրա բարձրագույն իշխանությանը վերաբերող հետևություններ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">5․ Եվ հենց այստեղ պետք է կանգ առնել ու հարցնել․ Իսկ ո՞վ է դատավորը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">6․ Ո՞վ է այս փաստաթղթի հեղինակներին կամ նախաձեռնողներին տվել Հայ Առաքելական Եկեղեցու անունից որոշելու՝ որն է Եկեղեցու կանոնական կարգը, որ մարմինն է օրինական կամ ապօրինի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը կարո՞ղ է շարունակել գահակալությունը, թե՞ ոչ, և ինչ ընթացակարգով պետք է լուծվի Եկեղեցու բարձրագույն իշխանության հարցը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">7․ Ո՞ր եկեղեցական մարմինն է նրանց այդպիսի լիազորություն տվել։ Ո՞ր ժողովն է նրանց հանձնարարել քննել Եկեղեցու բարձրագույն իշխանության օրինականությունը։ Եվ, առհասարակ, ինչպե՞ս է ինքն իրեն նման իրավասություն վերագրած խումբը վերածվում Եկեղեցու կանոնական կարգի դատավորի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">8․ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին պետական գերատեսչություն, հասարակական կազմակերպություն կամ քաղաքական կուսակցություն չէ, որի ղեկավար մարմինների օրինականությունը կարելի է որոշել դրսից կազմված &laquo;զեկույցով&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">9․ Եկեղեցական իշխանությունն իրականացվում է Եկեղեցու ներսում՝ նրա նվիրապետական, կանոնական և ժողովական կարգով, այլ ոչ թե նրան դրսից պարտադրվող կառուցակարգերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">10․ Եկեղեցին ունի իր նվիրապետական կարգը, կանոնական իրավունքը, ժողովական մարմիններն ու եկեղեցական իշխանության իրականացման սեփական կարգը։ Եվ որևէ անձ կամ խումբ չի կարող ինքն իրեն շնորհել եկեղեցական դատավորի իրավասություն, ապա սեփական մեկնաբանությունները ներկայացնել որպես Եկեղեցու համար պարտադիր &laquo;կանոնականություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">11․ Այլապես Եկեղեցու համար &laquo;կանոնականություն&raquo; են սկսում սահմանել նրանք, ովքեր Եկեղեցուց նման իշխանություն երբևէ չեն ստացել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">12․ Ուստի այս զեկույցի հրապարակումից հետո Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին չի հայտնվել ամբաստանյալի աթոռին։ Ընդհակառակը՝ քննության առարկան հենց զեկույցն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">13․ Քննության ենթակա են դրա հեղինակների հավակնած իրավասությունը, կիրառված մեթոդաբանությունը, &laquo;փաստերի&raquo; ընտրությունն ու ներկայացումը, աղբյուրների օգտագործումը, եկեղեցական կանոնների մեկնաբանությունը, պատճառահետևանքային կապերը և, ի վերջո, այն &laquo;լուծումը&raquo;, որին քայլ առ քայլ տանում է ամբողջ &laquo;զեկույցը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">14․ Բայց քննության ենթակա է նաև ավելի հիմնարար մի բան՝ այն ելակետը, որով այս &laquo;զեկույցը&raquo; ինքն իրեն իրավունք է վերապահում Եկեղեցու սեփական կանոնական կարգից դուրս կանգնելով՝ դատելու այդ կարգը, վերասահմանելու օրինականությունն ու ապօրինությունը և Եկեղեցուն առաջարկելու իր բարձրագույն իշխանության վերակազմավորման ճանապարհ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">15․ Եվ խնդիրը միայն ինքնակոչ դատավորի իրավասությունը չէ։ Խնդիրը նաև նրա &laquo;դատավճիռն&raquo; է՝ որպես փաստ ներկայացված պնդումներով, սոցցանցերի ու լրատվամիջոցների հրապարակումների հիման վրա շարադրված վիճահարույց մեղադրանքներով, եկեղեցական կանոնների կամայական մեկնաբանություններով և դրանցից բխեցված կանխորոշված եզրահանգումներով՝ ընդհուպ մինչև եկեղեցական մարմինն ապօրինի հռչակելն ու Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հետագա գահակալությունը &laquo;անհամատեղելի&raquo; համարելը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խնդիրն այն չէ, թե Հայ Առաքելական Եկեղեցին ունի՞ ներքին խնդիրներ և բարեկարգության կարիք, թե՞ ոչ։ Եկեղեցու ներքին խնդիրների քննությունն ու անհրաժեշտ բարեկարգությունների իրականացումը նրա իսկ կանոնական մարմինների իրավասության տիրույթում են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սկզբունքային հարցն այլ է՝ ՀՀ գործադիր իշխանությունն ունի՞ իրավասություն պետական հանձնարարությամբ կազմելու մի &laquo;զեկույց&raquo;, որով գնահատվում է Եկեղեցու ներքին կանոնական կյանքը, որոշվում են նրա &laquo;ճգնաժամի&raquo; պատճառները և առաջարկվում նրա ներքին կառավարման ու &laquo;բարեփոխման&raquo; ճանապարհային քարտեզ։ Եթե նման իրավասություն չկա, ապա նույնիսկ իրական եկեղեցական խնդիրների առկայությունը չի կարող ինքնին օրինականացնել պետական միջամտությունը դրանց կանոնական լուծմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկեղեցին չի կարող հայտնվել ինքնակոչ դատավորների ամբաստանյալի աթոռին միայն այն պատճառով, որ նրանք իրենց դատողություններին &laquo;զեկույցի&raquo; ձև են տվել։ Եկեղեցու կանոնական կարգը չի ստեղծվում զեկույցներով, չի վերաձևվում արտաքին նախաձեռնությամբ և չի ենթարկվում ինքնակոչ դատաստանի, իսկ եկեղեցական իշխանությունը ինքնահռչակմամբ չի ձեռք բերվում։<br /> Հետևաբար նախքան Եկեղեցուն &laquo;օրինականության&raquo; դասեր տալը՝ հարկ է պատասխանել ամենապարզ հարցին․ ո՞վ է ձեզ դատավոր կարգել Եկեղեցու վրա։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/samvel.grigoryan.79/posts/pfbid038GdL2tH32f9Mpu7h9FxcWjxDFceuDRGzoJngzyfP7BKZdazSb38ELDEVNiPJHsV9l" target="_blank">Սամվել դպիր Գրիգորյան</a></span></strong></p> https://newsline.am/news/samvel_dpir_grigoryan_zekowyc_ory_havaknowm_e_datel_ekeghecown_isk_o_v_e_datavory/2026-09-25-14839 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/samvel_dpir_grigoryan_zekowyc_ory_havaknowm_e_datel_ekeghecown_isk_o_v_e_datavory/2026-09-25-14839 Fri, 25 Sep 2026 05:04:04 GMT <p><span style="font-size:14px;">Այս դեպքից առաջ այս տարվա ութ ամիսներին ծառայության հետ կապված հանգամանքներում արդեն 14 զինծառայող է մահացել</span></p> <p><br /> <span style="font-size:16px;">&nbsp;Սեպտեմբերի 24-ին դեռևս չպարզված հանգամանքներում պայթյունի հետևանքով մահացել է պայմանագրային զինծառայող Դ. Կ.-ն (զինծառայողի ընտանիքը սահմանված կարգով տեղեկացված է): Այս մասին հայտնում են <strong>ՀՀ ՊՆ</strong>-ից։<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;<br /> Այսօր պայթյունից զոհված պայմանագրային զինծառայողը Շիրակի մարզի Հայրենյաց գյուղից էր: Տեղեկությունը <a href="https://www.azatutyun.am/a/petk-e-pokhel-banaki-kriminal-mtnolorty-mahvan-hertakan-depky-zinvats-ouzheroum/33863673.html" target="_blank">&laquo;Ազատության&raquo;</a> հետ զրույցում հաստատեց գյուղի վարչական Գևորգ Մարտիրոսյանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><span style="color:#000000;"><strong>Դմիտրի Կյուրեղյանը </strong></span>23 տարեկան էր: Նրա կրտսեր եղբայրը ևս պայմանագրային զինծառայող է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վարչական ղեկավարն ասաց՝ ողբերգական դեպքի մանրամասներին չի տիրապետում: Մարտիրոսյանի տեղեկություններով՝ զինծառայողի մարմինը հավանաբար վաղը կտեղափոխեն գյուղ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զինվորի մահվան մասին Պաշտպանության նախարարությունն այսօր կեսօրին հաղորդեց: Բայց դեպքից ժամեր անց էլ ոչ ռազմական գերատեսչությունը, ոչ էլ մահվան հանգամանքներն ուսումնասիրող Քննչական կոմիտեն չեն հստակեցրել՝ ի՞նչ պայթյուն է եղել, որտե՞ղ՝ զորամասո՞ւմ, թե՝ դրանից դուրս: Չի հստակեցվում նաև հարցը, թե արդյոք զինվորը կյանքին վերջ է տվել նռնակի միջոցով, ինչպես մամուլում է շրջանառվում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայտնի է միայն, որ Քննչականում վարույթ է հարուցվել, բայց թե ի՞նչ հոդվածով, դա ևս չեն բացահայտել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս դեպքից առաջ այս տարվա ութ ամիսներին ծառայության հետ կապված հանգամանքներում արդեն 14 զինծառայող է մահացել:</span></p> https://newsline.am/news/mahvan_hertakan_depqy_zinvac_owjherowm/2026-09-24-14838 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/mahvan_hertakan_depqy_zinvac_owjherowm/2026-09-24-14838 Thu, 24 Sep 2026 19:48:05 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ով է նկարը հեռացրել, դեռևս հայտնի չէ, բայց շատերի մոտ &nbsp;կա կարծիք որ նկարը հեռացվել է Երևանի քաղաքապետարանի կողմից</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արցախյան 44-օրյա պատերազմում նահատակված, Արցախի հերոս, լեգենդ դարձած <strong><a href="https://newsline.am/news/zohvaci_hayry_nikol_pashinyanin_qez_nerowm_chka/2022-04-14-12080" target="_blank">Ալբերտ Հովհաննիսյանի</a> </strong>նկարը պատկերված էր &laquo;Հաղթանակ&raquo; զբոսայգու գլխավոր մուտքի աջակողմյան հատվածի պատին։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես հայտնում է ֆոտոլրագրող Գագիկ Շամշյանը, սեպտեմբերի 22-ին մի քանի երիտասարդներ երբ հերթական անգամ այցելում են &laquo;Հաղթանակ&raquo; զբոսայգի և ցանկանում են ծաղիկներ խոնարհել հերոս հրետանավորի նկարի առջև, անակնկալի են գալիս, երբ հայտնաբերում են, որ պատի վրայից ջնջել են նկարը։ Եվ հավանաբար նկարը հեռացվել է սեպտեմբերի 21-ին, քանի որ սեպտեմբերի 20-ին այն դեռ կար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ով է նկարը հեռացրել, դեռևս հայտնի չէ, բայց շատերի մոտ &nbsp;կա կարծիք որ նկարը հեռացվել է Երևանի քաղաքապետարանի կամ Քանաքեռ-Զեյթուն վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի կողմից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջական՝ <strong><a href="https://shamshyan.com/hy/article/2026/09/24/1313487?fbclid=IwY2xjawUiWChleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMTN3eHVWOWEzNW5qMlNrblhzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeX8LS9Vr2HJsGsWjUzGthYuDon4kGKYqjJBE6SQkyi_8_otFN5iZxc38F6_8_aem_vjod12gPeyBwk3r1nPsPEw" target="_blank">shamshyan.com</a></strong>-ում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ալբերտը 19 տարեկան էր, երբ զոհվեց 2020 թվականի հոկտեմբերի 8-ին։ Պատերազմի օրերին հրետանուց կրակ բացող նրա լուսանկարը շատ արագ տարածվեց Հայաստանում և Սփյուռքում՝ դառնալով 2020 թվականի Արցախյան պատերազմի խորհրդանշական կադրերից մեկը։</span></p> https://newsline.am/news/haghtanak_zbosaygow_patic_jnjel_en_heros_albert_hovhannisyani_nkary/2026-09-24-14837 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/haghtanak_zbosaygow_patic_jnjel_en_heros_albert_hovhannisyani_nkary/2026-09-24-14837 Thu, 24 Sep 2026 19:32:13 GMT <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ Կառավարության&nbsp;այսպես կոչված զեկույցնը&nbsp;հակասահմանադրական է, հակականոնական և անօրինական</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին'</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ Կառավարության կողմից հրապարակված Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու մասին այսպես կոչված զեկույցն իր բովանդակության և ձևի մեջ հակասահմանադրական է, հակականոնական և անօրինական։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետական միջոցների մսխմամբ՝ սոցցանցերում և լրատվամիջոցներում հրապարակված մեղադրանքների ու հերյուրանքների հիման վրա շարադրված &laquo;զեկույցը&raquo; դրսևորումն է քաղաքական հաշվեհարդարի, քինախնդրության և Եկեղեցու ներքին կյանքին դատապարտելի միջամտության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեղին ենք համարում վերստին արձանագրել 2026թ․ փետրվարի 17-19-ին Ավստրիայի Սանկտ Փյոլթըն քաղաքում գումարված Եպիսկոպոսաց հավաքի որդեգրած դիրքորոշումը, որով հարկ է, որ ՀՀ իշխանությունները՝</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">դադարեցնեն Եկեղեցու հանդեպ հալածանքները և հարգեն Եկեղեցու դարերով ամրագրված ինքնիշխանությունն ու ինքնավարությունը՝ Եկեղեցի-պետություն հարաբերությունները խարսխելով փոխադարձ հարգանքի, իրավասությունների հստակ տարանջատման և ազգային շահի առաջնահերթության վրա,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">վերջ դնեն շինծու մեղադրանքներով ու զրպարտություններով եկեղեցականների ու ազգընտիր Ամենայն Հայոց Հայրապետի նկատմամբ բռնաճնշումներին,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">գործեն բացառաբար ՀՀ Սահմանադրությամբ, օրենսդրությամբ և միջազգային օրենքներով և հավատարիմ մնան հռչակված ժողովրդավարական սկզբունքներին՝ երաշխավորելով երկրում խղճի, կրոնի և դավանանքի ազատությունը, պառակտման փոխարեն ապահովելով հասարակական համերաշխություն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">առկա խնդիրներն ու հակառակությունները փարատեն երկխոսության ոգով, առանց նախապայմանների՝ զերծ մնալով անհեռանկար վերջնագրային խոսույթից։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ակնհայտ է, որ հենց ՀՀ իշխանությունների կողմից են ջանքեր գործադրվում արհեստական ճգնաժամ առաջ բերելու եկեղեցական կյանքում։ Անընդունելի է քաղաքական կամայական մոտեցումներով, մեքենայություններով ու պարտադրանքներով թելադրված բարենորոգման որևէ շարժում։ Հայոց Եկեղեցու առջև ծառացած մարտահրավերների հաղթահարման և բարեկարգության գործընթացներն իրականացվում են միմիայն եկեղեցական կանոնական բարձրագույն մարմինների որոշումներով։</span></li> </ul> <p><sub><sup><span style="font-size:16px;">Եկեղեցու տկարացման, եկեղեցականության հեղինակազրկման որդեգրված սույն դատապարտելի քաղաքականությունը երբեք չի կարող ծառայել հայրենիքի և աշխարհասփյուռ մեր ժողովրդի բարիքին, միասնականության ամրապնդմանը, առավել ևս արտաքին անվտանգային սպառնալիքների հանդիման՝ առկա փորձությունների դիմագրավմանը։</span></sup></sub></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/holyetchmiadzin/posts/pfbid0UDATSM5ZVJkjBP5Tp4XqMPd9uhXZ771L3JH1MzsrWfhvr7oVmAKiexHKvvhBT2aJl" target="_blank">ՄԱՅՐ ԱԹՈՌ ՍՈւՐԲ ԷՋՄԻԱԾԻՆ</a></strong><br /> &mdash;&mdash;</span></p> <p><strong>STATEMENT</strong><br /> <span style="font-size:16px;">The so-called report on the Armenian Apostolic Holy Church, published by the Government of the Republic of Armenia, is unconstitutional, anti-canonical, and unlawful both in its content and in its form.<br /> The &ldquo;report,&rdquo; compiled on the basis of accusations and defamatory fabrications disseminated through social media and mass media using squandered public funds, is a manifestation of political retribution, vindictiveness, and reprehensible interference in the internal life of the Church.<br /> We deem it necessary to reaffirm the position adopted by the Episcopal Assembly convened in St. Pölten, Austria, on February 17&ndash;19, 2026, according to which the authorities of the Republic of Armenia must:<br /> cease the persecution of the Church and respect its centuries-established sovereignty and autonomy, basing Church&ndash;State relations on mutual respect, a clear delineation of competencies, and the primacy of national interests;<br /> put an end to the repression directed against the clergy and the nationally elected Catholicos of All Armenians through fabricated accusations and defamation;<br /> act exclusively in accordance with the Constitution of the Republic of Armenia, its legislation, and international law, remaining faithful to the proclaimed democratic principles, guaranteeing freedom of conscience, religion, and belief in the country, and fostering social solidarity instead of division;<br /> resolve existing problems and disagreements in a spirit of dialogue, without preconditions, refraining from futile ultimatum rhetoric.<br /> It is evident that it is precisely the authorities of the Republic of Armenia that are seeking to create an artificial crisis in the life of the Church. Any initiatives aimed at reforming the Church that are dictated by political arbitrariness, manipulation, and coercion are unacceptable.<br /> The processes of addressing the challenges facing the Armenian Church and advancing its orderly development are carried out solely on the basis of decisions adopted by the Church&rsquo;s supreme canonical governing bodies.<br /> The current reprehensible policy aimed at weakening the Church and discrediting ecclesial life can never serve the good of the Homeland and our people dispersed throughout the world, strengthen national unity, or enable our nation to confront the present trials posed by external security threats.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>MOTHER SEE OF HOLY ETCHMIADZIN</strong><br /> ______</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ЗАЯВЛЕНИЕ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Так называемый доклад об Армянской Апостольской Святой Церкви, опубликованный Правительством Республики Армения, по своему содержанию и форме является антиконституционным, противоканоническим и незаконным.<br /> &laquo;Доклад&raquo;, составленный на основе обвинений и клеветнических измышлений, распространенных в социальных сетях и средствах массовой информацииза счёт растраты государственных средств,является проявлением политической расправы, злопамятности и предосудительного вмешательства во внутреннюю жизнь Церкви.&nbsp;<br /> Считаем необходимым вновь подтвердить позицию, принятую на Собрании епископов, состоявшемся 17&ndash;19 февраля 2026 года в городе Санкт-Пёльтен (Австрия), согласно которой власти Республики Армения должны:<br /> прекратить преследование Церкви и уважать её веками утверждённые суверенитет и самоуправление, основывая отношения между Церковью и государством на взаимном уважении, чётком разграничении полномочий и приоритете национальных интересов;<br /> положить конец репрессиям в отношении духовенства и всенародно избранного Католикоса Всех Армян, осуществляемым посредством сфабрикованных обвинений и клеветы;<br /> действовать исключительно в рамках Конституции, законодательства и международного права, придерживаясь провозглашённых демократических принципов, гарантируя в стране свободу совести, религии и вероисповедания, укрепляя общественную солидарность вместо разобщения;<br /> разрешать существующие проблемы и противоречия в духе диалога, без предварительных условий, воздерживаясь от бесперспективной ультимативной риторики.<br /> Очевидно, что именно власти Республики Армения предпринимают усилия по созданию искусственного кризиса в церковной жизни.<br /> Недопустимы любые инициативы по реформированию Церкви, продиктованные политическим произволом, манипуляциями и принуждением. Процессы преодоления вызовов, стоящих перед Армянской Церковью, и её благоустроения осуществляются исключительно на основании решений высших канонических органов церковного управления.<br /> Проводимая в настоящее время предосудительная политика, направленная на ослабление Церкви и дискредитацию церковности, никогда не сможет послужить благу Родины и нашего народа, рассеянного по всему миру, укреплению национального единства и, тем более, преодолению нынешних испытаний перед лицом внешних угроз безопасности.</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ПЕРВОПРЕСТОЛЬНЫЙ СВЯТОЙ ЭЧМИАДЗИН</span></strong></p> https://newsline.am/news/mayr_ator_haytararowtyown_hh_karavarowtyan_ayspes_kochvac_zekowycny_hakasahmanadrakan_e_hakakanonakan_anorinakan_eng_rus/2026-09-24-14836 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/mayr_ator_haytararowtyown_hh_karavarowtyan_ayspes_kochvac_zekowycny_hakasahmanadrakan_e_hakakanonakan_anorinakan_eng_rus/2026-09-24-14836 Thu, 24 Sep 2026 19:15:13 GMT <p>&nbsp;Նիկոլ Փաշինյանը այդ սխալ մտածելակերպի եզրափակիչ ակորդն էր</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ինչքան էլ այս իշխանությունը՝ Նիկոլ Փաշինյանի գլխավորությամբ, հասկանալով, թե չհասկանալով, գնում է մի ճանապարհով, որը կազմաքանդում է պետությունը, բայց նա չի կարող ամեն ինչ կազմաքանդել&raquo;,-<a href="https://u.to/DRXMIg" target="_blank" title="https://hraparak.am/am/post/74232c689f1fda0fe2dabc6b39d12fbc?fbclid=IwY2xjawUiTrJleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMWg0SXgwZ21DS2xBblNWQmhzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEePppKbXg8ExpMhRL1cqJKNBGa7OMDg9WcpLDF-verYRKqqMc_bESTq6cZOXA_aem_vVsynnGiSJqCoCQyYhjVcA"> &laquo;Հրապարակի&raquo;</a> հետ զրույցում ասաց &laquo;Հայ ազգային կոնգրես&raquo; կուսակցության գործադիր քարտուղար <strong>Սամվել Աբրահամյանը։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Նիկոլ Փաշինյանը կարող է դանդաղեցնել մեր զարգացման ընթացքը, որն էլ ըստ էության անում է, խոչընդոտներ է ստեղծում, բայց հիմա ինչ ուզում է Նիկոլն անի, որ պատին ուզում է իր գլուխը տա, նա չի կարողանալու պետական համակարգը քանդել&raquo;,- ասաց Աբրահամյանը։ Դիտարկմանը, թե Արցախի կորուստը եւս շատերն անհնար էին համարում, բայց հիմա ոչ միայն Արցախ չունենք, այլեւ Արցախի մասին խոսելն է քիչ-քիչ արգելվում, պատասխանեց․ &laquo;Ճիշտ եք ասում, այդ մեծագույն ողբերգությունը, դուք գիտեք` մեր քաղաքական ուժի ղեկավարն իր քաղաքական ուժով ամեն ինչ արել է տարիներ շարունակ, անկախությունից ի վեր, որպեսզի մենք ապահովենք Ղարաբաղի ինքնուրույնությունը, սուվերենությունը, ինքնորոշման իրավունքը, եւ մենք դրան հասել էինք, խնդիրը լուծված էր: Ընդամենը պետք էր, որ Հայաստանի ամբողջ քաղաքական էլիտան իրեն դրսեւորեր պետական մտածողությամբ եւ կարողանար գնալ խնդրի լուծմանը։ Մենք այն ժամանակ զգուշացնում էինք, որ եթե հիմա խնդիրը չենք լուծում, կանցնի մի 10-20 տարի, կկորցնենք այն, ինչ ձեռք ենք բերել, որովհետեւ դա անհեռատես քաղաքականություն էր։ Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ էության, այդ սխալ մտածելակերպի եզրափակիչ ակորդն էր։ 1998-ին մենք իշխանությունից հեռացանք Ղարաբաղի խնդրի պատճառով, մենք վճռականորեն գնացինք խաղաղության գործընթացին, եւ այդ խնդիրը 100 տոկոսով լուծվում էր այդ ժամանակ: Չստացվեց, քանի որ մեր դեմ դուրս եկան ամբողջ քաղաքական դաշտը, բանակը։ Այդ սխալը, որ կատարվեց, պետք է ունենար հետեւանքներ՝ մենք զգուշացնում էինք, որ Ադրբեջանը զարգանալու է, ուժերի հավասարակշռությունը փոխվելու է, եկավ հասավ Նիկոլ Փաշինյանին: Որքան էլ ասում ենք, որ մեր դիրքերը թույլ էին, ռազմական բալանսի առումով զիջում էինք, տնտեսական բալանսի առումով զիջում էինք, բայց այդ ճակատագրական որոշումը Նիկոլ Փաշինյանը կայացրեց 2019-ին, երբ մերժեց բանակցությունները, որից հետո պատերազմը դառնում էր անխուսափելի, նա գիտակցված դա արեց՝ դառնալով այս մեծ արհավիրքի պատասխանատուն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարցին՝ ինչո՞ւ Արցախի համար մղված պայքարի վերջին օրը` Արցախի հայաթափման օրը, Փաշինյանը ոչ թե հիշում է Արցախը, այլ հայտարարում է, թե մի մրցանակ էլ պետք է Ալիեւին տալ, Աբրահամյանն արձագանքեց․ &laquo;Դա անբարոյական վարքագիծ է, Փաշինյանը 2023-ից նման վարքագիծ է դրսեւորում։ Իր ցանկացած գործողություն նախեւառաջ միտված է սեփական իշխանության պահպանմանը, այդ խնդիրն է ինքը լուծում անընդհատ։ Ինքը հաշվել է, որ կա՛մ ինքն այստեղ կլինի արտաքին ուժերի դրածոն եւ կպահպանի իր իշխանությունը, կա՛մ չի ունենա իշխանություն եւ ընտրել է այդ ճանապարհը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խոսելով Նիկոլ Փաշինյանին հեռացնելու հնարավոր տարբերակների մասին՝ Աբրահամյանն ընդգծեց, որ միշտ եղանակ կա, ձեւ կա՝ դա անելու․ &laquo;Առավել եւս՝ եթե նկատի ունենանք, որ Նիկոլ Փաշինյանը վերջին ընտրությունները կեղծել է, ինքը լեգիտիմ ղեկավար չէ, իսկ այդ պարագայում իշխանությունը երկար պահպանելը բարդ է, դրա համար կա ընդամենը մեկ միջոց՝ ուժային կառույցներ։ Բայց եթե դու լեգիտիմ չես, քո իշխանությունն ամեն օր էրոզիայի է ենթարկվում, ի վերջո` մի օր փլվում է։ Աշխատավարձեր ու պարգեւավճարներ բարձրացնելու մեթոդով է գործում, որովհետեւ վստահ է, որ այլ եղանակ, քան կաշառքն ու ուժայիններն են, ինքը չունի։ Քաղաքական ուժերի մեծ համախմբման, մեծ շարժում սկսելու պարագայում հնարավոր է իշխանության հարցը լուծել եւ հեռացնել այս ազգակործան իշխանությանը, բայց շատ մեծ խնդիր է նման շարժում կազմակերպելը։ Որպեսզի այս համակարգը ցնցվի, իր դեմ պետք է դուրս գա ուժ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://u.to/DRXMIg" target="_blank" title="https://hraparak.am/am/post/74232c689f1fda0fe2dabc6b39d12fbc?fbclid=IwY2xjawUiTrJleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMWg0SXgwZ21DS2xBblNWQmhzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEePppKbXg8ExpMhRL1cqJKNBGa7OMDg9WcpLDF-verYRKqqMc_bESTq6cZOXA_aem_vVsynnGiSJqCoCQyYhjVcA">&laquo;Հրապարակ օրաթերթ&raquo;</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/samvel_abrahamyan_qaghaqakan_owjheri_hamaxmbman_mec_sharjhowm_skselow_paragayowm_ays_azgakorcan_ishxanowtyany_hnaravor_e_heracnel/2026-09-24-14835 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/samvel_abrahamyan_qaghaqakan_owjheri_hamaxmbman_mec_sharjhowm_skselow_paragayowm_ays_azgakorcan_ishxanowtyany_hnaravor_e_heracnel/2026-09-24-14835 Thu, 24 Sep 2026 18:53:35 GMT <p><span style="font-size:16px;">Սա անբարոյականության վերջին ճիչն է</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երեկ նախագահ Տեր-Պետրոսյանի ֆեյսբուքյան էջում ինչ-որ մեկը Տեր-Պետրոսյանին ուղիղ տեքստով մեղադրել էր այն բանում, թե ինչու է Տեր-Պետրոսյանը Հայաստանից դուրս ադրբեջանական հողեր օկուպացրել։ Երբ սա աչքովս ընկավ, մի պահ թվաց, թե ինչ-որ մեկը ցինիկ հումոր է անում, հետո հասկացա, որ՝ չէ, փաստորեն, ոմանք արդեն այս մակարդակին են իջել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ու այսօր, պարզվում է, ոչ թե որոշ մարդիկ են այդ մակարդակին իջել, այլ հենց անձամբ Փաշինյանն ու իր աջակիցներն են այդ մակարդակում։ Փաշինյանն, արդեն, Տեր-Պետրոսյանին ուղիղ տեքստով մեղադրում է Հայաստանի սահմանից դուրս զորք տեղակայելու մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա, ըստ էության, նույն բանն է, եթե Տեր-Պետրոսյանին մեղադրել Ղարաբաղը պաշտպանելու, Ղարաբաղում էթնիկ զտում թույլ չտալու, ղարաբաղցիների տարրական իրավունքներն ու հայ ժողովրդի արժանապատվությունը պաշտպանելու ու, առհասարակ, ղարաբաղյան պատերազմը հաղթելու մեջ։<br /> Թե բա՝ &laquo;ո՞վ է Տեր-Պետրոսյանին նման իրավունք տվել&raquo;։ Սա անբարոյականության վերջին ճիչն է։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ալմա Աթայի հռչակագիրը Հայաստանը վավերցարել է վերապահումներով։ Դեռևս այն օրերին Տեր-Պետրոսյանն ինքն է հայտարարել, որ այդ պայմանագրի վավերացումը պետք է վերապահումներով լինի, որպեսզի երաշխավորվի Ղարաբաղի ինքնավարությունը: Ու, ընդհանրապես, ի՞նչ Ալմա Աթայի մասին է խոսքը, երբ վերջին մի քանի ամիսների ընթացքում Փաշինյանն ինքն է սկսել խոստովանել, որ հենց ինքն է ՀՀ առաջին ղեկավաը, որը ճանաչել է Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը՝ Ղարաբաղով հանդերձ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը Ղարաբաղը փրկել է այն ճակատագրից, ինչը 2020-2023 թվականներին տեղի ունեցավ Փաշինյանի մեղսակցությամբ ու թողտվությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իրավական առումով՝ Ղարաբաղի հարցի կարգավորմամբ զբաղվող և ՄԱԿ-ի հավանության ներքո գործող Մինսկի խումբը երեբեք Հայաստանին չի մեղադրել Ղարաբաղը պաշտպանելու կամ &laquo;Հայաստանի սահմանից դուրս զորք ունանելու&raquo; համար։ Պատերազմի ժամանակ ընդունված ՄԱԿ-ի հայտնի բանաձևերը Հայաստանին ագրեսոր չեն ճանաչել, իսկ Ղարաբաղի շուրջը գտնվող տարածքներից &laquo;տեղի հայակական զորքերի&raquo; դուրս բերումը պայմանավորել են ընդհանուր զինված հակամարտության դադարեցմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի տարբերություն փաշինյանական ներկայիս ողորմելի պրոպագանդայի, միջազգային հանրությունը շատ լավ ընկալել է, թե ինչու է 88-90 թվականներին Ղարաբաղի պահանջը եղել Հայաստանի հետ վերամիավորվելը, իսկ դրանից հետո՝ անկախությունը։ Սակայն թե՛ &laquo;միացման&raquo;, թե՛ &laquo;անկախացման&raquo; գործընթացների հիմքը եղել ինքնորոշման իրավունքի իրացման պահանջը: Տեր-Պետրոսյանը, ինչպես և մեր ողջ ժողովուրդը, պաշտպանել է հենց այդ՝ ինքնորոշման իրավունքը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ 1993 թվականին Հայաստանի՝ հանձին Տեր-Պետրոսյանի և Լեռնային Ղարաբաղի միջև կնքված խիստ գաղտնի պայմանագրի, Հայաստանը ստանձնել է ԼՂՀ բնակչության անվտանգության երաշխավորի դեր, իսկ ֆիզիկական գոյության կամ բռնի տեղահանության վտանգի դեպքում պարտավորվել է գործի դնել իր բոլոր հնարավորությունները, այդ թվում՝ անմիջական ռազմական միջամտությունը: Տեր-Պետրոսյանն, ահա, իր ողջ կառավարման ընթացքում հավատարիմ է մնացել այս դրույթներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բացի այդ, եթե այս ամենը 90-ականներին իրականացվել է խիստ գաղտնի պայմաններում, ապա Փաշինյանը, 44-օրյա պատերազմից առաջ և հետո, բացահայտորեն ոչ միայն ընդունել է որ Ղարաբաղում ՀՀ զինված ուժեր են տեղակայված, այլև հպարտացել է դրանով, պատերազմի ժամանակ իրեն հռչակել է այդ զորքերի գերագույն գլխավոր հրամանատար, հրապարակայնորեն զինծառայողների ու աշխարհազորայինների է ուղարկել ռազմաճակատ. &laquo;չ՛շշկռեք&raquo;: Թե այլ ինչ կոչեր է արել այդ օրերին, կհիշեն բոլորը&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դե հիմա պատկերացրեք, թե այս մարդու ու իր պրոպագանդիստների բարոյական մակարդակն ինչ մակարդակի է իջել, որ Տեր-Պետրոսյանին, արդեն, Ղարաբաղը պահելու մեջ են &nbsp;մեղադրում: Բայց սա դեռ հեռու է վերջը լինելուց: Փաշինյանական նման &laquo;քաղաքականության&raquo; շարունակականության դեպքում մենք ականատես ենք լինելու նաև այն տեսարանին, թե ինչպես է Փաշինյանը Տեր-Պետրոսյանին մեղադրում նաև Հայաստանն անկախացնելու գործընթացի համար:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid0tCHJAhFfDjU4JMH7QyuTzrEvuUnaL9K7j7kvLzXxqVtSDZ8763MmFjYhH2PyB1dyl" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">23.09.25թ.</span></strong></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/4FS4rhk7paU" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ter_petrosyany_gharabaghy_prkel_e_ayn_twakatagric_inchy_teghi_ownecav_pashinyani_meghsakcowtyamb_ow_toghtvowtyamb_tesanyowt/2026-09-23-14834 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ter_petrosyany_gharabaghy_prkel_e_ayn_twakatagric_inchy_teghi_ownecav_pashinyani_meghsakcowtyamb_ow_toghtvowtyamb_tesanyowt/2026-09-23-14834 Wed, 23 Sep 2026 19:44:22 GMT <p><span style="font-size:14px;">ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴԸ</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <em><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ&nbsp;</a></em></span></strong></p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size:16px;">ՆԱԽԱԳԱՀԸ</span></strong></p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size:16px;">ՄԱՍ XXII.&nbsp;&nbsp;ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ՎԵՐԱԾՆՈՒՆԴԸ</span></strong></p> <h3><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՏՈՄԱԿԱՅԱՆԻ ՓԱԿՈՒՄԸ, &laquo;ՄՈՒԹ ՈՒ ՑՈՒՐՏ ՏԱՐԻՆԵՐԸ&raquo; ԵՎ ԱՅՆ ՈՐՈՇՈՒՄԸ, ՈՐԸ ՓՈԽԵՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԷՆԵՐԳԵՏԻԿ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ</strong></span></h3> <p><span style="font-size:16px;">Պետության մասին խոսելիս մենք սովորաբար մտածում ենք բանակի, սահմանների, դիվանագիտության, տնտեսության մասին։<br /> Բայց կա մի ոլորտ, որի բացակայությունը կարող է մի քանի օրում կաթվածահար անել այդ ամբողջ պետությունը։<br /> Էներգետիկա։<br /> Առանց էլեկտրականության գործարանները կանգնում են։<br /> Առանց ջերմության քաղաքները լռում են։<br /> Առանց վառելիքի բանակը չի կարող շարժվել։<br /> Առանց էներգետիկ անվտանգության տնտեսությունը կորցնում է իր կենսունակությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի էներգետիկան պարզապես տնտեսական ոլորտ չէ։ Էներգետիկան ազգային անվտանգության հարց է։ Եվ անկախ Հայաստանի առաջին տարիների պատմությունը հնարավոր չէ հասկանալ առանց այս ճշմարտության։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Երբ Հայաստանը կորցրեց իր էներգետիկ հենարանը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայկական ատոմակայանը Խորհրդային Հայաստանի էներգետիկ համակարգի առանցքային բաղադրիչներից էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծամորի երկու էներգաբլոկները գործարկվել էին դեռևս խորհրդային տարիներին։ Բայց աղետալի երկրաշարժից հետո կայանի աշխատանքը դադարեցվեց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ատոմակայանը 1988 թվականի երկրաշարժից անմիջապես հետո վնասված վիճակում չի փակվել․ ԽՍՀՄ Նախարարների խորհրդի որոշմամբ երկու էներգաբլոկները կանգնեցվեցին 1989 թվականի փետրվարին և մարտին՝ որպես նախազգուշական միջոց։ Պաշտոնական հայկական և ԱԷՄԻԳ-ի նյութերը նշում են, որ կայանը երկրաշարժից ուղղակիորեն չի վնասվել, սակայն սեյսմիկ անվտանգության հարցերը լուրջ մտահոգություն էին առաջացրել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բացի երկրաշարժից, իր ազդեցությունն ուներ նաև Չեռնոբիլի աղետից հետո ձևավորված հակաատոմային տրամադրությունը և արդեն իսկ գոյություն ունեցող բնապահպանական մտահոգությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով, Հայաստանը կորցրեց իր ամենահզոր էներգետիկ հենարաններից մեկը։<br /> Բայց այդ պահին դեռ ոչ ոք չէր պատկերացնում, թե ինչ գին էր ունենալու այդ որոշումը անկախ Հայաստանի համար։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Անկախությունը եկավ առանց էներգետիկ անկախության</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային համակարգի փլուզումը Հայաստանի համար նշանակում էր ոչ միայն քաղաքական ազատություն։ Այն նշանակում էր նաև նախկին տնտեսական կապերի փլուզում։ Հայաստանը չուներ սեփական նավթային և գազային պաշարներ։ Էներգակիրների մատակարարումները կախված էին նախկին միութենական համակարգից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ հետո եկավ պատերազմը։<br /> Շրջափակումը։<br /> Տրանսպորտային դժվարությունները։<br /> Գազամատակարարման խափանումները։<br /> Տնտեսական փլուզումը։<br /> Եվ միաժամանակ՝ փակ ատոմակայանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա այստեղ է, որ էներգետիկ խնդիրը վերածվեց պետական գոյության խնդրի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը կարող էր ունենալ անկախության հռչակագիր։<br /> Կարող էր ունենալ դրոշ։<br /> Կարող էր ունենալ բանակ։<br /> Բայց եթե տները մութ էին, գործարանները չէին աշխատում, հիվանդանոցները չէին կարողանում նորմալ գործել, իսկ արդյունաբերությունը կանգնած էր, ապա անկախությունը դեռևս չէր դարձել լիարժեք կենսունակ պետականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ տարիների իրականությունը հետագայում ստացավ շատ ծանր անուն՝ &laquo;մութ ու ցուրտ տարիներ&raquo;։<br /> Ինչո՞ւ չէր կարելի պարզապես սպասել</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ Առաջին նախագահի ժամանակաշրջանի ամենակարևոր պետական հարցերից մեկն է առաջանում։<br /> Ի՞նչ անել։<br /> Փակ պահե՞լ կայանը և ընդունել էներգետիկ ճգնաժամի հետևանքները։<br /> Թե՞ փորձել վերադարձնել այն աշխատանքի՝ նույնիսկ անվտանգության լուրջ հարցերի պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա սովորական քաղաքական ընտրություն չէր։ Սա ընտրություն էր երկու ռիսկերի միջև։ Մի կողմից՝ միջուկային էներգիայի հնարավոր ռիսկը։<br /> Մյուս կողմից՝ էներգետիկ փլուզման սոցիալական, տնտեսական և պետական ռիսկը։ 1990-ականների կեսերին Հայաստանի կառավարությունը եկավ այն եզրակացության, որ երկրորդ էներգաբլոկի վերագործարկումն անհրաժեշտ է։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ պետք է հասկանալ ժամանակաշրջանի իրականությունը։<br /> Նոր մեծ էներգետիկ հզորություն կառուցելը տարիների և հսկայական ֆինանսական միջոցների հարց էր։ Մեծամորը արդեն գոյություն ուներ։<br /> Բայց գոյություն ունենալը դեռ չէր նշանակում, որ այն կարելի էր պարզապես միացնել։<br /> Պետք էր ապացուցել, որ այն կարելի է շահագործել &nbsp;անվտանգության ընդունելի պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը չասաց աշխարհին՝ &laquo;մեզ հավատացեք&raquo;<br /> Սա պատմության ամենակարևոր հատվածներից մեկն է։ Հայաստանը միջազգային հանրությանը չէր կարող պարզապես ասել․ &laquo;Մեզ համար անհրաժեշտ է, հետևաբար մենք այն կվերագործարկենք&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միջուկային էներգիայի դեպքում նման մոտեցումը բավարար չէր։<br /> Պետք էին ուսումնասիրություններ։<br /> Փորձաքննություններ։<br /> Սեյսմիկ գնահատումներ։<br /> Տեխնիկական ստուգումներ։<br /> Անվտանգության միջոցառումներ։<br /> Միջազգային մասնագետների ներգրավում։<br /> Եվ հենց այս ճանապարհով էլ սկսվեց Մեծամորի երկրորդ էներգաբլոկի վերադարձի գործընթացը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԷՄԻԳ-ի մասնագետները մասնակցեցին կայանի նախագործարկման ուսումնասիրություններին, գնահատեցին սարքավորումների վիճակը և մասնակցեցին վերագործարկման հայեցակարգի մշակմանը։<br /> Հայկական մասնագետները շարունակեցին սեյսմիկ ուսումնասիրությունները։ Ուսումնասիրվեց կայանի տեղակայման հիմքը։<br /> Պաշտոնական տեխնիկական փաստաթղթերում նշվում է, որ ուսումնասիրությունների արդյունքում կայանի տակ գտնվող բազալտային հիմքը գնահատվել էր որպես ամբողջական բլոկ, և ուսումնասիրվել էր ակտիվ խզվածքի առկայության հարցը։&nbsp;<br /> Հայ մասնագետները շարունակեցին կայանի տարածքի սեյսմիկ և երկրաբանական ուսումնասիրությունները։ Ուսումնասիրվեց այն հողային ու ժայռային հիմքը, որի վրա կառուցված էր կայանը։ Մասնագետները նաև ստուգեցին՝ այդ տարածքում կա՞ արդյոք ակտիվ երկրաբանական խզվածք, որը կարող էր վտանգ ստեղծել կայանի համար։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԱՇԽԱՐՀԸ ՄԻԱՁԱՅՆ ՉԷՐ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1995-ին միջազգային մտահոգությունները շատ լուրջ էին։<br /> Արևմտյան մասնագետների մի մասը կասկածում էր կայանի անվտանգության բավարար մակարդակին։ ԱԷՄԳԻ-ի ներկայացուցիչներն էլ ունեին վերապահումներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">The Washington Post-ի 1995 թվականի հրապարակումը ցույց է տալիս, որ այդ շրջանում միջազգային միջավայրում Մեծամորի վերագործարկումը դիտվում էր որպես վիճահարույց քայլ, և անվտանգության վերաբերյալ լուրջ հարցեր էին բարձրացվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փաստը կարևոր է։<br /> Որովհետև Առաջին նախագահի և Հայաստանի իշխանության հաջողությունն այն չէր, որ նրանք կարողացան բոլորին համոզել՝ &laquo;Մեծամորը բացարձակապես անվնաս է&raquo;։<br /> Նման բան միջուկային էներգիայի մեջ գոյություն չունի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջողությունն այն էր, որ Հայաստանը կարողացավ միջազգային կասկածների պայմաններում ստեղծել այնպիսի տեխնիկական և ինստիտուցիոնալ հիմք, որի վրա հնարավոր դարձավ կայանի վերագործարկումը։<br /> Սա շատ ավելի լուրջ փաստ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծամորի վերագործարկումը հնարավոր չէր առանց արտաքին տեխնիկական և ֆինանսական աջակցության։<br /> Ռուսաստանը դարձավ այդ գործընթացի գլխավոր տեխնիկական և ֆինանսական գործընկերներից մեկը։<br /> Ռուսական աջակցությամբ իրականացվեցին անհրաժեշտ աշխատանքներ, իսկ վերագործարկման համար տրամադրվեց նաև ֆինանսական աջակցություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց միևնույն ժամանակ գործընթացը չսահմանափակվեց միայն ռուսական շրջանակով։<br /> ԱԷՄԻԳ-ն ներգրավված էր։<br /> Հայ մասնագետները ներգրավված էին։<br /> Սեյսմիկ և տեխնիկական ուսումնասիրություններ իրականացվեցին։<br /> Միջազգային անվտանգության չափանիշների հարցը դրվեց օրակարգում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա կարևոր է նաև Առաջին նախագահի արտաքին քաղաքականության ընդհանուր տրամաբանությունը հասկանալու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը չէր կարող էներգետիկ խնդիր լուծել միայն քաղաքական հայտարարություններով։<br /> Պետք էր օգտագործել բոլոր հասանելի միջազգային հնարավորությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ նպատակով Նախագահի հրամանագրով ստեղծվեց Հայաստանի Հանրապետության Նախագահին կից Միջուկային էներգետիկայի անվտանգության խորհուրդը, որը համակարգում էր միջազգային մեծ համբավ վայելող <strong>Ադոլֆ Բիրկհոֆերը</strong> (Գերմանիա):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պրոֆեսոր Բիրկհոֆերը միջուկային անվտանգության ոլորտում համաշխարհային ճանաչում ունեցող գիտնական էր, Գերմանիայի Ռեակտորների անվտանգության ինստիտուտի (GRS) տնօրենը։ Նրա գլխավորած միջազգային փորձագիտական խորհուրդը տասնամյակներ շարունակ (սկսած 1990-ականների կեսերից) պարբերաբար հանդիպումներ էր ունենում Երևանում, քննարկում կատարված արդիականացումները և անվտանգության նոր հանձնարարականներ ներկայացնում Հայաստանի ղեկավարությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ խորհրդի գործունեության շնորհիվ վերագործարկված ատհոմակայանն այլեւս հինը չէր։ Նրա անվտանգության եւ ավտոմատիզացիայի համակարգը ամբողջովին արդիականացվել ու համապատասխանեցվել էր աշխարհի լավագույն ստանդարտներին։ Այ հենց այդ հարցում մեծ էր Բիրկհոֆերի դերը, որին Նախագահը տվել էր լայն վերահսկողական լիազորություններ։ Առանց այդ միջազգային հանձնաժողովի հավանության ոչ մի որոշում չէր ընդունվում։ Դրա շնորհիվ ապահովվեց ՀԱԷԿ-ի անվտանգ վերագործարկումը, ինչը նախադեպը չունեցող իրադարձություն էր աշխարհում։ Ի դեպ, Նախագահը գնահատում էր Բիրկհոֆերին ոչ միայն որպես հեղինակություն իր մասնագիտական ոլորտում, այլ նաեւ որպես մեծ մտավորական։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պրոֆեսոր Ադոլֆ Բիրկհոֆերը միջազգային հարթակներում հանդիսանում էր Հայկական ատոմակայանի ամենաազդեցիկ և հեղինակավոր պաշտպաններից մեկը: Նրա դիրքորոշումը հատկապես կարևոր էր այն պատճառով, որ նա ներկայացնում էր Գերմանիան՝ մի երկիր, որն ինքը խիստ քաղաքականություն ուներ միջուկային էներգետիկայի հանդեպ:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1995․ ՄԵԾԱՄՈՐԻ ԴՌՆԵՐԸ ԿՐԿԻՆ ԲԱՑՎԵՑԻՆ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականի հունիսի 27-ին տեղի ունեցավ ատոմակայանի պաշտոնական վերաբացման արարողությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ օրը Լևոն Տեր-Պետրոսյանը անձամբ մասնակցեց արարողությանը և բացեց կայանի վերագործարկման խորհրդանշական փուլը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն այստեղ ևս կարևոր է տարբերել արարողությունը և լիարժեք էներգետիկ արտադրության վերականգնումը։<br /> Ֆիզիկական վերագործարկման փուլը սկսվեց հունիսին, իսկ երկրորդ էներգաբլոկը լիարժեք աշխատանքի վերադարձավ ավելի ուշ՝ 1995 թվականի նոյեմբերի 5-ին։<br /> Եվ այդ պահից սկսվեց ոչ միայն ատոմակայանի, այլև Հայաստանի էներգետիկ համակարգի վերականգնման նոր փուլը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ինչ փոխվեց</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծամորի վերագործարկումը մեկ կայանի գործարկում չէր։ Այն փոխեց ամբողջ էներգետիկ համակարգի հավասարակշռությունը։<br /> ԱԷՄԻԳ-ն հետագայում արձանագրել է, որ ատոմակայանի վերագործարկումը կարևոր դեր ունեցավ տնտեսական ճգնաժամից Հայաստանի վերականգնման շրջանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց միայն ատոմակայանը չէր լուծումը։<br /> Միաժամանակ իրականացվում էին էներգետիկ համակարգի կառավարման փոփոխություններ, ջերմային կայանների և վառելիքային մատակարարումների վերականգնում, էլեկտրական ցանցի կարգավորման քայլեր և ապօրինի միացումների վերացում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ &laquo;մութ ու ցուրտ տարիների&raquo; ավարտը պետք է հասկանալ ոչ թե մեկ կոճակի սեղմումով, այլ ամբողջ էներգետիկ համակարգի վերակազմավորման արդյունքում<br /> Էներգետիկան որպես պետական անկախություն</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ է պատմության ամենախորը իմաստը։<br /> Անկախությունը միայն այն չէ, որ ուրիշները քեզ ճանաչում են։<br /> Անկախությունը նաև այն է, որ դու կարողանում ես լույս վառել քո երկրում։<br /> Քո տունը տաքացնել։<br /> Քո գործարանը աշխատեցնել։<br /> Քո հիվանդանոցը պահել գործող վիճակում։<br /> Քո բանակը ապահովել էներգիայով։<br /> Քո տնտեսությունը չթողնել ուրիշների վառելիքային որոշումների լիակատար կախվածության մեջ։<br /> Այս իմաստով Մեծամորի վերագործարկումը պետք է դիտարկել ոչ միայն որպես էներգետիկ, այլև ազգային անվտանգության և պետական ինքնիշխանության քայլ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ Առաջին նախագահի դերը պետք է տեսնել ավելի լայն շրջանակում։<br /> Նա չէր լուծում միայն &laquo;էլեկտրաէներգիայի խնդիր&raquo;։<br /> Նա փորձում էր լուծել մի հարց, որի պատասխանից կախված էր՝<br /> արդյո՞ք անկախ Հայաստանը կարող է ֆիզիկապես գոյատևել։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՀԱՇՎԱՐԿԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետական գործիչը երբեմն ստիպված է ընտրել ոչ թե լավի և վատի միջև։ Նա ստիպված է ընտրել երկու վտանգների միջև։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների Հայաստանի համար այդպիսի իրավիճակ էր ստեղծվել։<br /> Ատոմակայանը ուներ ռիսկեր։ Բայց փակ ատոմակայանն էլ ուներ ռիսկեր։<br /> Էներգիայի բացակայությունը նշանակում էր արդյունաբերության անկում։<br /> Տնտեսության անկում։<br /> Ջեռուցման խնդիրներ։<br /> Սոցիալական ծանր վիճակ։<br /> Պետության կառավարման թուլացում։<br /> Եվ այդ ամենը պատերազմի ու շրջափակման պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի Մեծամորի հարցը պետք է հասկանալ ոչ թե որպես &laquo;ատոմակայան բացե՞լ, թե՞ չբացել&raquo; պարզ հարց։<br /> Իրական հարցն ավելի բարդ էր․ ինչպե՞ս վերականգնել էներգետիկ անվտանգությունը՝ հնարավորինս նվազեցնելով միջուկային ռիսկերը։<br /> Եվ հենց այդ հարցի պատասխանն էր՝ ուսումնասիրել, վերանորոգել, վերազինել, վերահսկել և միջազգային մասնագետների ներգրավմամբ վերագործարկել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Միջուկային էներգիան և քաղաքական կամքը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեծամորի պատմությունը ևս մեկ կարևոր բան է ցույց տալիս։<br /> Միջուկային էներգիան միայն գիտություն չէ։ Այն նաև քաղաքական կամք է։ Որովհետև միջուկային էներգիա ունեցող պետությունը պետք է ունենա գիտնականներ։<br /> Ինժեներներ։<br /> Կարգավորող մարմիններ։<br /> Անվտանգության համակարգ։<br /> Միջազգային համագործակցություն։<br /> Ֆինանսական կարողություն։<br /> Եվ ամենակարևորը՝ երկարաժամկետ պետական մտածողություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պատճառով Մեծամորի վերագործարկման ընթացքում ստեղծվեցին նաև համապատասխան պետական կառույցներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1993 թվականին ձևավորվեց Հայկական ատոմակայանի շահագործման պատասխանատու կառույցը, իսկ նույն տարվա ընթացքում ստեղծվեց նաև Հայաստանի միջուկային և ռադիացիոն անվտանգության կարգավորող մարմինը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն պարզապես ատոմակայանի վերագործարկում չէր։ Սա միջուկային պետության ինստիտուցիոնալ հիմքի ձևավորում էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ 1995 թվականի հունիսին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը կանգնեց Մեծամորի ատոմակայանի դարպասների մոտ, նրա առջև միայն մի կայան չէր։<br /> Նրա առջև կանգնած էր մի ամբողջ երկիր, որը տարիներ շարունակ ապրել էր մթության մեջ։<br /> Այդ արարողության լուսանկարը կարելի է դիտել որպես սովորական պետական միջոցառում։<br /> Բայց պատմական իմաստով այն շատ ավելին էր։<br /> Դա անկախ Հայաստանի մի պահն էր, երբ պետությունը փորձում էր վերականգնել ոչ միայն էլեկտրաէներգիան, այլև իր կենսունակությունը։<br /> Այդ պահին Հայաստանը դեռ աղքատ էր։<br /> Դեռ պատերազմական վիճակում էր։<br /> Դեռ շրջափակված էր։<br /> Դեռ չուներ կայուն տնտեսական համակարգ։ Բայց ուներ մի բան, որը ցանկացած պետության համար ամենակարևորն է։ Որոշելու կամք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այդ կամքով Մեծամորի երկրորդ էներգաբլոկը վերադարձավ աշխատանքի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ</strong><br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid02FjkhQBY4rchsw2e7Vw3Wzc8n3BbWoej9Xzv8L988dVYazu242kDPFsc3kiCV8gshl" target="_blank"><strong>Թելման Պետրոսյան</strong></a></span></p> <p><em><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_23/2026-09-28-14851" target="_blank"><span style="font-size:16px;"><strong>Շարունակելի</strong></span></a></em></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Տեսանյութ՝ <a href="https://newsline.am/news/davit_mat_osyan_paster_oronc_masin_giten_qchery/2026-07-19-335" target="_blank">Դավիթ Մաթևոսյան</a>. &laquo;Փաստեր, որոնց մասին գիտեն քչերը&raquo;</span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="314" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FDavitMatevosyan%2Fvideos%2F1245210588933347%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></strong></span></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_22/2026-09-23-14833 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_22/2026-09-23-14833 Wed, 23 Sep 2026 09:14:46 GMT <p><span style="font-size:14px;">&laquo;Գիրք, որն, ըստ իս,&nbsp;նաև որպես հատուկ դասընթաց, ընդգրկվի բուհերի Պատմության ֆակուլտետների ուսումնական ծրագրերում&raquo;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրերս ես վերընթերցեցի 20-րդ դարի ֆրանսիացի խոշորագույն պատմաբաններից մեկի` Մարկ Բլոկի &laquo;Պատմության ջատագովությունը կամ պատմաբանի արհեստը&raquo; գիրքը, որը ռուսերեն թարգմանությամբ կարդացել էի ավելի քան 30 տարի առաջ: Գիրք, որն, ըստ իս, պետք է լինի յուրաքանչյուր պատմաբանի գրասեղանին և ինչու ոչ` նաև որպես հատուկ դասընթաց, ընդգրկվի բուհերի Պատմության ֆակուլտետների ուսումնական ծրագրերում: Վաղուց տպավորված լինելով սույն հիմնարար ուսումնասիրությամբ, այս անգամ իմ ուշադրությունը գրավեց հատկապես նրա մի հատված` նվիրված հասարակության մեջ սուտ լուրերի ու առասպելների սերմանման և տարածման մեխանիզմին, որն ապշեցուցիչ կերպով իր արտացոլումն է գտել մերօրյա սոցցանցային իրականությունում: Խոսքը վերաբերում է այն երևույթին, թե ինչու են մարդիկ հակված հավատալու ոչ թե պաշտոնական տեղեկատվությանը, այլ սուտ լուրերին, ակնհայտ հորինվածքներին և առասպելաբանությանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սոցցանցային իրականությունը, որն ուղղակի ցնցում է պետականությունների և ավանդական քաղաքականության հիմքերը, գրեթե անհնար դարձնելով կառավարությունների, ինտելեկտուալ հեղինակությունների և քաղաքական ուժերի կողմից կողմնորոշող կամ գերակշռող հասարակական կարծիքի ձևավորումը, հատուկ քննության առարկա է, որին, թերևս, անդրադառնամ մի այլ առիթով: Իսկ այժմ ընթերցողին եմ ներկայացնում Մարկ Բլոկի գրքի` իմ նկատի ունեցած հատվածը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp;&nbsp; ***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Որպեսզի մեկ վկայի սխալը դառնա շատերինը, որպեսզի ոչ ճիշտ դիտարկումը փոխակերպվի ստահոդ լուրի, նաև հարկավոր է, որ հանրության վիճակը նպաստավոր լինի տարածման համար։ Հասարակության բոլոր տիպերն այդ առումով հավասարապես բարենպաստ չեն։ Հավաքական կյանքի արտակարգ խլրտումները, որ ապրեցին մեր սերունդները, դրա վառ օրինակն են ներկայացնում։ Ներկա պահի փորձը, ճիշտն ասած, դեռ չափազանց մոտ է մեզ՝ ճշգրիտ վերլուծության տրվելու համար։ 1914&ndash;1918 թթ. Պատերազմը ընկրկելու ավելի մեծ հնարավորություն է տալիս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամենքին է հայտնի, թե այդ չորս տարիները որքան առատ էին սուտ լուրերով։ Մասնավորաբար՝ կռվողների մոտ։ Ուսումնասիրության համար հատկապես հետաքրքրական է թվում դրանց ձևավորումը խրամատների անչափ ինքնատիպ հանրույթի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քարոզչության ու գրաքննության դերը յուրովի նշանակալից է։ Բայց՝ լրիվ հակառակ այն ակնկալիքների, որ ունեին այդ ինստիտուտների հիմնադիրները։ Ինչպես դիպուկ նկատել է մի երգիծաբան, &laquo;Խրամատներում գերիշխում էր այն կարծիքը, թե ամեն ինչ կարող է ճշմարիտ լինել, բացի նրանից, ինչ թույլ է տրվում տպագրել&raquo;։ Լրագրերին չէին հավատում. ոչ էլ, համարյա թե, նամակներին, քանզի բացի այն, որ սրանք հասնում էին անկանոն կերպով, նաև համոզմունք կար, որ խստագույնս վերահսկվում էին։ Այստեղից էլ լեգենդների ու առասպելների վաղնջական մոր` բանավոր ավանդույթի այդ զարմանահրաշ զարթոնքը։ Հանդուգն մի հարվածով, որ ամենախիզախ փորձարարներն անգամ չէին համարձակվի երազել, կառավարությունները ջնջեցին նախընթաց հարյուրամյակները և ճակատային զինվորին ետ շպրտեցին դեպի հինավուրց ժամանակների տեղեկատվական միջոցներն ու մտավիճակը, երբ չկար ո՛չ թերթ, ո՛չ լրագիր, ո՛չ գիրք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շշուկները, որպես կանոն, կրակի գծում չէին ծնվում։ Դրա համար փոքրաթիվ խմբերն այնտեղ խիստ մեկուսացած էին իրարից։ Զինվորն իրավունք չուներ տեղից-տեղ գնալ առանց հրամանի, իսկ եթե գնում էր, ապա հաճախ միայն իր կյանքը վտանգելու գնով։ Ժամանակ առ ժամանակ գալիս-գնում էին պատահական ճամփորդներ՝ կապավորներ, իրենց գծերը նորոգող հեռախոսավարներ, հրետազորային դիտորդներ։ Այս կարևոր անձինք քիչ էին ընկերանում հասարակ զորականների հետ։ Բայց կային պարբերական շփումներ, որոնք շատ ավելի արժեքավոր էին։ Դրանք պարտադրողը սննդի հոգսն էր։ Թաքստոցների ու պահակակետերի այդ փոքրիկ աշխարհի ագորան խոհանոցներն էին։ Այնտեղ օրական երկու-երեք անգամ սեկտորի տարբեր դիրքերից եկած մատակարարները հանդիպում ու շաղակրատում էին մեկը մյուսի կամ խոհարարների հետ: Վերջիններս շատ բան գիտեին, նրանք տեղակայվում էին զորամիավորումների խաչմերուկում և, բացի այդ, բանակային գնացքների ուղեկցորդների հետ օրական մի քանի բառ փոխանակելու բացառիկ մենաշնորհն ունեին, իսկ սրանք այն բախտավորներն էին, որ հաստատվում էին գլխավոր շտաբների հարևանությամբ։ Այդպես, բացօթյա խարույկների կամ շարժական օջախների շուրջ վայրկենաբար ձևավորվում էին վաղանցիկ կապեր իրարից չափազանց տարբեր միջավայրների ներկայացուցիչների միջև։ Այնուհետև օրապահները ճամփա էին ընկնում և, արահետներով ու խրամատներով, իրենց կերակրամանների հետ մինչև առաջավոր գիծ հասցնում այդ տեղեկությունները, որոնք, ճիշտ թե սխալ, ամեն դեպքում գրեթե միշտ աղավաղված էին և պատրաստ տեղվույն վրա կրկին վերամշակվելու։ Գլխավոր հատակագծի վրա, առաջավոր դիրքերը նշող միահյուսված գծիկերից փոքր-ինչ հետ, կարելի էր ստվերագծել երկայնաձիգ մի ժապավեն, դա կլիներ առասպելների ձևավորման գոտին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությանը շատ հասարակություններ են հայտնի, որտեղ տիրել են ընդհանուր առմամբ համանման պայմաններ. այն տարբերությամբ, որ արտակարգ մի ճգնաժամի անցողիկ հետևանքը լինելու փոխարեն, դրանք կազմել են կյանքի բնականոն հենքը։ Այստեղ էլ բանավոր փոխանցումը եղել է գրեթե միակ արդյունավետ միջոցը։ Եվ խիստ տրոհված տարրերը այստեղ էլ կապվել են գրեթե բացառապես մասնագիտացած միջնորդներով, կամ՝ որոշակի հանգուցակետերում։ Շրջիկ առևտրականները, ձեռնածուները, ուխտավորներն ու մուրացկանները այստեղ փոխարինել են մեր խրամատների փոքրաթիվ թափառախմբին։ Կանոնավոր հանդիպումները տեղի են ունեցել շուկաներում կամ կրոնական տոնակատարությունների ժամանակ։ Այդպես էր, օրինակ, Վաղ Միջնադարում։ Վանական ժամանակագրությունները, որոնք կազմվում էին հարցումների հիման վրա, իբրև տեղեկաբեր ունենալով ճամփորդներին, շատ նման են հուշատետրերի, որ մեր խոհանոցային կապրալներն էլ կարող էին պահել, եթե սեր ունենային։ Այս հասարակությունները միշտ պարարտ միջավայր են եղել կեղծ տեղեկությունների համար։ Մարդկանց հաճախակի հարաբերությունները հեշտացնում են տարբեր պատումների համեմատությունը։ Դրանք խթանում են քննադատության զգացումը։ Իսկ հեռավոր երկրներից դժվարին ճամփաներով դեպքից-դեպք լուր բերողին, ընդհակառակը, հավատում են անվերապահորեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք չէ, սակայն, չափազանց հեռու տանել համեմատությունը։ Պատերազմը, շատ առումներով, հետադիմության ապշեցուցիչ փորձառություն եղավ։ Բայց հետադիմությունը երբեք լիակատար չի լինում, և մտավոր զարգացման բազմադարյան դրոշմը մի հարվածով չի ջնջվում. 1914&ndash;1918 թթ. զինվորականը շատ հեշտ էր հավատում ստահոդ լուրին։ Բայց դա, ըստ իս, երկար չէր տևում։ Թեև նրա հետաքրքրությունը բևեռված էր ամենից առաջ այն իրադարձություններին, որոնք նրա կարծիքով կարող էին ազդել իր անմիջական ճակատագրի վրա, ինչը և բնական է,&ndash; հերթափոխ, տեղափոխություն այլ սեկտոր, առաջիկա գրոհ,&ndash; այդուհանդերձ, այն զգալիորեն ավելի լայն էր, իսկ աշխարհընկալումը՝ նվազ սահմանափակ կամ թերի, քան Միջնադարի հասարակ ժողովրդինը։ Արդեն ասել ենք, որ պատմաբանը չի ուսումնասիրում ներկան անցյալի ճշգրիտ պատճենի հայտնաբերման ակնկալիքով։ Ներկայում նա պարզապես փնտրում է անցյալը ավելի լավ հասկանալու ու զգալու միջոցներ։ Սա հենց այն է, ինչի բավական ակնառու օրինակը, եթե չեմ սխալվում, մեզ տալիս են պատերազմի սուտ լուրերը&raquo; (<em><strong>Մարկ Բլոկ</strong>, Պատմության պաշտպանական կամ պատմաբանի արհեստը, ֆրանսերենից թարգմանությունը Շուշան Մակարյանի, ծանոթագրությունները Սմբատ Հովհաննիսյանի, Սարգիս Խաչենց - Փրինթինֆո - Անտարես, Երեւան, 2018, էջ 155&ndash;158)։</em></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;"><em>2025 թ. հունվարի 9</em></span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հ.Գ. (22.09.2026թ.)</strong>&nbsp;Ի դեպ, հուրախություն պատմաբանների, գոհունակությամբ տեղեկացնեմ, որ Մարկ Բլոկի աճյունը ս.թ. հունիսի 23-ին ամփոփվել է ֆրանսիական նշանավոր Պանթեոնում։</span></p> <footer>&nbsp;</footer> <p><span style="font-size:16px;">Աղբյուր՝ &nbsp;<a href="https://www.ilur.am/%d5%ac%d6%87%d5%b8%d5%b6-%d5%bf%d5%a5%d6%80-%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%80%d5%b8%d5%bd%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%be%d5%a5%d6%80%d5%a8%d5%b6%d5%a9%d5%a5%d6%80%d6%81%d5%a5%d5%ac%d5%b8%d5%be-%d5%b4%d5%a1/" target="_blank">ilur.am&nbsp;</a></span></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_veryntercelov_mark_blokin/2026-09-22-7294 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_veryntercelov_mark_blokin/2026-09-22-7294 Tue, 22 Sep 2026 14:27:29 GMT <p><span style="font-size:14px;">&nbsp;&laquo;Մատյան անկախությունում&raquo;<strong>&nbsp;</strong>վավերացված են նորանկախ Հայաստանի հիմնադրման տարիների պատմական իրադարձությունները</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ռեժիսոր Լևոն Մկրտչյանի &laquo;Մատյան անկախության&raquo; վավերագրական ֆիլմում ներկայացվում է Հայաստանի պատմությունը 1988-1999 թվականներին:</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմը նկարահանվել է 2002 թվականին</span>:&nbsp;<span style="font-size:16px;">&laquo;Մատյան անկախությունում&raquo;<strong>&nbsp;</strong>վավերացված են նորանկախ Հայաստանի հիմնադրման տարիների պատմական իրադարձությունները, որոնք տարիներ շարունակ արգելված կամ&nbsp;կեղծված են եղել հասարակության համար:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմը ցուցադրում է&nbsp;&laquo;Մեր պայքարը&raquo;, &laquo;Մեր ոգին&raquo;, &laquo;Մեր պատերազմը&raquo;, ֆիլմում ներկայացվում են, թե ինչպես է&nbsp;Խորհրդային Հայաստանը դառնում անկախ Հայաստանի Հանրապետություն, ներկայացվում է առաջին անգամ հիմնի երաժշտության տակ ծածանվող եռագույնը ՀՀ-ում և ՄԱԿ-ում, ներկայացվում է,&nbsp;թե ինչպես է Ազգային հերոսի առաջին մեդալով պարգևատրվում է Վազգեն Ա կաթողիկոսը, զորահանդեսը, շախմատի միջազգային օլիմպիադան և այլ պատմական փաստեր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս ամենը ղեկավարում էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ով պատշաճ ներկայացնում էր մեր երկիրը արտասահմանում՝ առանց բարդույթների, ինքնավստահ և&nbsp;հավասարը հավասարի պես հանդիպելով այլ երկրների առաջնորդներին:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/qKp7EtybU3Q?start=3456" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_mkrtchyani_matyan_ankaxowtyan_vaveragrakan_filmy_amboghjakan/2026-09-21-11057 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_mkrtchyani_matyan_ankaxowtyan_vaveragrakan_filmy_amboghjakan/2026-09-21-11057 Mon, 21 Sep 2026 17:01:26 GMT <p>Զուրաբյանը: Անկախության հիմնադրույթների ու հռչակագրի շուրջ գործող՝ իշխանությունների թեզերի, 1990-ականներին&nbsp; արտաքին քաղաքական մոտեցումների ու ներկայիս &laquo;բլոկային մտածողության&raquo; վտանգների մասին</p> <p><span style="font-size:16px;">ՍիվիլՆեթի Արշալույս Մղդեսյանի հետ զրույցում ՀԱԿ փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանը խոսում է Անկախության հիմնադրույթների ու հռչակագրի շուրջ գործող՝ իշխանությունների թեզերի, 1990-ականներին որդեգրված արտաքին քաղաքական մոտեցումների ու ներկայիս &laquo;բլոկային մտածողության&raquo; վտանգների մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ փոխնախագահն&nbsp;անդրադառնում է տարածաշրջանային կոմունիկացիաների ապաշրջափակման գործընթացին՝ վերլուծելով TRIPP ենթակառուցվածքային նախագծի ռիսկերն ու Ադրբեջանին տրվող &laquo;անխոչընդոտ&raquo; ճանապարհի, ռիսկերը Հայաստանի ինքնիշխանության համար։</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/99lhiMh2M0A" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan/2026-09-21-14832 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan/2026-09-21-14832 Mon, 21 Sep 2026 16:30:10 GMT <p><span style="font-size:14px;">Հանրաքվեի արդյունքները ողջ աշխարհին ազդարարեցին հայ ժողովրդի ազատատենչ կամքը՝ ունենալու անկախ ու ժողովրդավար պետություն</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեում Հայաստանի ժողովուրդը ձայների ճնշող մեծամասնությամբ քվեարկեց ԽՍՀՄ-ի կազմից դուրս գալու և անկախ պետություն ստեղծելու օգտին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հանրաքվեի արդյունքները ողջ աշխարհին ազդարարեցին հայ ժողովրդի ազատատենչ կամքը՝ ունենալու անկախ ու ժողովրդավար պետություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմը պատրաստվել է 2019 թվականին:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/XkPv5OUzHpA" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/skizb_ankaxowtyan_hanraqve_tesanyowt/2026-09-21-11052 Հայաստան ivaadamyan https://newsline.am/news/skizb_ankaxowtyan_hanraqve_tesanyowt/2026-09-21-11052 Mon, 21 Sep 2026 16:04:19 GMT <p><span style="font-size:14px;">Մեզ պարտք չեն մնացել մեր նախնիները, մենք պարտք չպիտի մնանք մեր սերունդներին</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Պատմահայր Մովսես Խորենացու քաղաքական ուղերձը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմահայր Մովսես Խորենացին Հայոց պատմությունը սկսում է անկախության ձեռքբերմամբ`Հայկ նահապետով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղից սկսած Հայոց պատմությունը, նահապետական իշխանության թե թագավորության կարգավիճակներով, ըստ էության անկախ պետականության անընդհատ պատմություն է նրա համար։ Հազարամյակների խորքից սկսելով՝ այդ պատմությունը Խորենացին հասցնում է մինչեւ Արշակունիների &nbsp;թագավորության անկումը կամ, որ միեւնույն է՝ անկախության կորուստը (428 թ.)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության այս կորստից հետո Պատմահայրն ապրել է ավելի քան կես դար եւ կարող էր &nbsp;շարունակել իր գործը մինչեւ մոտ 490 թվականը։ Տասնյակ աղբյուրներ պրպտելու տքնաջան աշխատանքով ազգի ամբողջական ու հավաստի պատմությունը վերհանելուն հետամուտ, այդ պատմության հերոսական դրվագներով սքանչացող պատմիչի համար նախ՝ դյուրին, ապա նաեւ գայթակղիչ պետք է լիներ իր ժամանակի, իր տեսած դեպքերը պատմագրելը՝ Վարդան Մամիկոնյան, Ավարայր, Վահան Մամիկոնյան, հաղթանակներ&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չի շարունակում&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ոչ միայն չի շարունակում, այլեւ հենց այստեղ՝ թագավորության անկման փաստի առիթով մահախոսականի նման ծանրագույն &nbsp;մի &laquo;Ողբ&raquo;-ով փակում է իր Հայոց Պատմությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորենացու &laquo;Ողբը&raquo; իր ժամանակի իրողությունների մասին չէ։ Գրական կատարմամբ այն անգերազանցելի մնաց ընդմիշտ։ Բայց սա միայն գրական տեքստ չէ (ինչպես գիտության մեջ ընկալվել ու գնահատվել է մինչեւ հիմա)։ Իր ժամանակի համար այն քաղաքական տեքստ է ըստ էության՝ տագնապի ու զգաստացման քաղաքական ուղերձ՝ հետեւյալ &laquo;թարգմանությամբ&raquo;.</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Որտեղ ավարտվում է ազգի անկախ պետականությունը, այնտեղ ավարտվում է նրա պատմությունը։֊ Առանց անկախ պետականության ազգ-հանրությունը պատմություն չունի, ենթակա է այլասերման, արհավիրքների ու կործանման։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա թե ինչու է հենց այստեղ՝ թագավորություն-պետականության վերացման փաստով նա ավարտում իր Պատմությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դաժան, խիստ ու չափազանցված է թվում։ Բայց Պատմահայրը օբյեկտիվորեն ճիշտ է ներկայացնում համամարդկային-հասարակագիտական ընդհանուր օրինաչափությունը։ Ետ նայենք մարդկության պատմությանը՝ տասնյակ ու հարյուրավոր օրինակներ կան, երբ պետականություն չունեցած կամ այն &nbsp;կորցրած ու այլեւս չվերականգնած ազգեր, այդ թվում՝ երբեմնի հզոր ու աշխարհակալ ժողովուրդներ, աստիճանաբար վերացել են պատմության թատերաբեմից։ Տագնապի ու զգաստացման այս կոչնակն, ուրեմն, ոչ թե գրագետ, աստվածաբան, պատմիչ ու պատմաբան, այլ՝ քաղաքագետ Խորենացին է հնչեցնում։ Գուցե Պատմահոր զգաստացման այդ կոչն էր նաեւ, որ հետագա սերունդների մեջ ապահովեց հոգածությունը ազգային կենսունակության այն անհրաժեշտ ռեսուրսի նկատմամբ, որը ծնունդ պետք է տար Հայոց հաջորդ պետականություններին եւ ապահովեր ազգի հարատեւումը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Արդի պատմագիտության հարթությունում</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ գիտական պատմագիտության՝ իրականում անընդհատ չի եղել մեր անկախ պետականությունը։ Անգամ մի կողմ դրած Երվանդունիներին նախորդած հազարամյակները (որոնց ընթացքում գոյություն ունեցած պետական կազմավորումների ազգային բնույթի վերաբերյալ գիտության մեջ դեռեւս կան տարբեր տեսակետներ), միայն Երվանդունիների ժամանակաշրջանից սկսած, այն է՝ ավելի քան 2500 տարվա ընթացքում մենք <strong>յոթ անգամ անկախության ենք հասել.</strong></span></p> <ol> <li><strong><span style="font-size:16px;">Երվանդունիների հայկական թագավորություն՝ մ.թ.ա. VI&ndash;III դարեր,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Արտաշիսյան հայկական թագավորություն՝ մ.թ.ա. 189&ndash;1 թթ.,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Արշակունյաց հայկական թագավորություն՝ 66&ndash;428 թթ.,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Բագրատունյաց հայկական թագավորություն՝ 885&ndash;1045 թթ.,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Կիլիկյան հայկական թագավորություն՝ 1198&ndash;1375 թթ.,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետություն՝ 1918&ndash;1920 թթ.,</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետություն՝ 1990&ndash;1991 թթ.՝ անկախ պետականության վերականգնման գործընթաց, որն իր իրավական ամբողջացումն ստացավ 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեով։</span></strong></li> </ol> <p><strong><span style="font-size:16px;">Սրանք Հայոց քաղաքական պատմության բարձրակետերն են՝ մեր ազգային գոյատեւումն ապահոված հիմքերը։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այնպես չէ, սակայն, որ անկախությունը կորցնելուց հետո այն հերթական անգամ ձեռք բերելը կամ վերագտնելը համընդհանուր օրինաչափություն է։ Մեր տարածաշրջանում, մեր ժամանակակից բազմաթիվ ժողովուրդներ, երբեւէ չկարողանալով ստեղծել անկախ պետականություն, վաղուց չկան որպես ինքնուրույն պատմական սուբյեկտներ։ Ազգերի եւ պետականությունների ձեւավորումից մինչեւ հիմա ոչ թե հարյուրավոր, այլ հազարավոր ազգեր են վերացել։ Այդ թվում նաեւ աշխարհակալ ազգեր, որպես կանոն՝ պետականության կորստից հետո այն վերականգնելու ռեսուրս չունենալու, այդ ռեսուրսը ժամանակին չստեղծելու, դրա նկատմամբ հոգածություն չունենալու բերմամբ։ Բացառություններ կարելի է նշել, բայց ոչ ավելի, քան կարող է ունենալ որեւէ կանոն կամ օրինաչափություն։ Այսօր աշխարհում, կարծեմ, 2000-ից ավելի ազգ է արձանագրված, միայն 200-ն ունեն պետականություն՝ ոչ միայն ամենամեծերը, նաեւ կենսունակ փոքրերը։ Մենք փոքրերի մեջ ենք՝ կենսունակ փոքրերի։ Շատերը՝ թվով մեզնից շատ ավելի՝ չունեն պետականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս խորապատկերում երեւո՞ւմ է ազգային պետականության ու դրա ռեսուրսների արժեքի ահռելիությունը</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ է ասում Արհեստական բանականությունը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամենից հետո ինձ համար բնական հարց առաջացավ.</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հայաստանը իր պատմության վերջին 2500 տարվա ընթացքում յոթ անգամ ստեղծել կամ վերականգնել է իր անկախ պետականությունը։ Կարելի՞ է սա աշխարհի ազգերի պատմության մեջ համարել բացառիկ դեպք, յուրատեսակ ռեկորդ։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Չեմ հանդիպել նման վիճակագրություն իրականացրած գիտական աշխատանքի։ Գուցե այդպիսիք կան։ Բայց հրապարակախոսական հոդվածի շրջանակում, եթե ոչ որպես գիտական ապացույց, ապա գեթ որպես կողմնորոշիչ, հետաքրքիր է այդ հարցը ուղղել նաեւ արհեստական բանականությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարցը տվեցի նրան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատասխանը, ըստ էության, հետեւյալն էր. Հայաստանի՝ պետականության կորստից հետո այն բազմիցս վերականգնելու պատմական փորձը համաշխարհային պատմության մեջ իսկապես ուշագրավ եւ հազվադեպ երեւույթ է։ Հայկական օրինակի առանձնահատկությունը ոչ միայն պետականության վերականգնման թվի, այլեւ այդ վերականգնումների պատմական երկարատեւության եւ միմյանցից բավական հեռու ժամանակաշրջաններում կրկնվելու մեջ է։ Վերապահություն ունի միայն &laquo;ռեկորդ&raquo; բառի համար՝ ոչ թե ըստ էության, այլ համարում է, որ &laquo;պատմագիտության մեջ &laquo;ռեկորդ&raquo; հասկացությունը պայմանական է&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց ինձ համար ավելի կարեւոր է <strong>&laquo;ինչու&raquo;</strong> հարցի նրա պատասխանը.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն էականորեն համընկնում է մեր պատմության ներքին տրամաբանության հետ։ Ասում է՝ պետականության վերականգնման հիմնական շարժիչ ուժերից են եղել ազգային ինքնության, լեզվի, դպրության, պատմական հիշողության եւ հոգեւոր-եկեղեցական կառույցների պահպանումը։ Դրանք հնարավորություն են տվել պահպանելու ոչ միայն ազգային ինքնությունը, այլեւ <strong>ինքնակազմակերպման եւ ինքնիշխանության ձգտումը։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս վերջին միտքն է, որ կարեւոր է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե պետականությունը դիտենք որպես ազգի քաղաքական ինքնակազմակերպման բարձրագույն ձեւ, ապա պետականության կրկնվող վերականգնումը պետք է ունենա նաեւ նախապատրաստող ներքին հիմք, ռեսուրս։ Պետությունը կարելի է կորցնել մեկ օրում, մեկ պատերազմում, մեկ պայմանագրով։ Բայց այն կրկին ստեղծելու ընդունակությունը եւ ռեսուրսը դարերով է կուտակվում կամ պահպանվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փորձենք հասկանալ, թե որն է եղել այդ՝ մեզ ուժ տվող պետականաստեղծ եւ դրանով իսկ ազգապահպան <strong>կենսական ռեսուրսը։</strong></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ազգի գոյատեւման ռեսուրսը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականաստեղծ ու դրանով նաեւ ազգապահպան այդ ռեսուրսը մեր դեպքում երեք բաղադրիչ է ունեցել եւ ունի։ Կարելի է այն պատկերացնել որպես ազգ-օրգանիզմը սնող երեք գլխավոր երակ.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;"><strong>Միասնական լեզուն</strong>, որի պահպանման ու հետագա հարատեւման բանալին դարերի համար տվել է Մեսրոպ Մաշտոցը՝ Վռամշապուհ թագավորի աջակցությամբ;</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>Միասնական կրոնը</strong>՝ քրիստոնեական եկեղեցին, որի ամուր հիմքերը 4-րդ դարի սկզբին դրել են Գրիգոր Լուսավորիչը՝ Տրդատ Գ. Արշակունու հետ միասին;</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>Ազգի պատմական հիշողությունը</strong>, որի գաղափարական մեծագույն համակարգողն ու առաջին ամբողջական պատմական շարադրանքի հեղինակը դարձավ Մովսես Խորենացին՝ Սահակ Բագրատունի իշխանի մեկենասությամբ։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Հայոց պատմությունը բարձրակետեր ունի տարբեր հարթություններում՝ մշակութային, գրական, հոգեւոր՝ ոչ միայն տեղական-ազգային, այլ նաեւ միջազգային, համաշխարհային նշանակության։ Մինչդեռ քաղաքական պատմության ետնախորքում անկախությունների ձեռքբերման վերը թվարկած բարձրակետերից կազմված &laquo;լեռնաշղթայի&raquo; վրա, որի մասին խոսեցինք, երկու գագաթ առանձնապես վեր են խոյանում։ Դրանք ոչ միայն միջազգային նշանակության են, այլեւ, որպես քաղաքական գործոն որոշակիորեն ազդել են համաշխարհային պատմության ընթացքի վրա, պայմանավորել նրա ընթացքը։ Այդպիսին է Տիգրան Մեծի աշխարհակալության շուրջ 20-ամյա շրջանը, որ գիտության մեջ ընդունված փաստ է։ Այդպիսին էր Ղարաբաղյան շարժման (&laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի գլխավորությամբ) ու դրա ծնունդ Հայաստանի Հանրապետության (Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ղեկավարությամբ) 1988-1991 թթ. քառամյա շրջանը։ Սա եւս ժամանակին արձանագրել են, իրենց գնահատականներում որպես կանոն ժլատ՝ օտար պետական ու հասարակական հայտնի գործիչներ, քաղաքական վերլուծաբաններ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Խորենացու երազանքը, որ մեր իրականությունն էր</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Առաջին հայկական թագավորության հաստատումը համարելով մեր ազգի &laquo;արիության գործերի&raquo; մեջ վեհագույնը՝ Պատմահոր ցնծությունը եւ երազանքը հասնում են մանկական անկեղծության աստիճանի. &laquo;Երանի՜ այն ժամանակ Փրկիչը եկած եւ ինձ գնած լիներ, նրանց ժամանակ ես աշխարհ եկած լինեի, նրանց տերությամբ ուրախանայի&hellip;&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորենացու այս երազանքը մենք ապրել ենք որպես իրականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք այն երջանիկ սերունդն ենք (հիմա մասամբ արդեն նաեւ այդ սերնդի ժառանգները), որ ծնվել է մեր պատմության նույնպիսի մի բարձրակետում, եւ ավելին՝ աննախադեպ համազգային համախմբմամբ ու ինքնամոռաց պայքարով ինքն է կերտել այդ բարձրակետը։ Ժամանակակիցն ենք այն ուժերի ու գործիչների, որոնք 1988-ից սկսած՝ պահպանված ազգային ռեսուրսի խելացի բազմապատկմամբ, դրա բանական ու հաշվարկված օգտագործմամբ եւ իրական անձնազոհությամբ ոչ միայն անկախություն կերտեցին, այլեւ, 2000 տարի անց, երկրորդ անգամ Հայաստանը դարձրին համաշխարհային պատմության ընթացքի վրա ազդող, այդ ընթացքը ինչ-որ չափով պայմանավորող գործոն։ Ղարաբաղյան շարժումը, անկախության ձեռքբերումը եւ դրան հաջորդած հաղթանակները բազմապատկեցին մեր ազգապահպան ու պետականաշեն ազգային ռեսուրսը՝ այնպիսի չափով, որը դժվար է համեմատել մեր նորագույն պատմության որեւէ այլ շրջանի հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա պարզապես քաղաքական փոփոխություն չէր։ Դա, իր ամենադրական եւ ամենակենսական նշանակությամբ, դարերով ձեւավորված մեր ազգային հոգեբանության ու հոգեվիճակի հեղափոխություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ այսօր&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Պարույր Սեւակի պատկերներով</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի մեջբերում պետք է անեմ Պարույր Սեւակից.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Թույլ տվեք հիշեցնեմ մի շատ իմաստուն խոսք. &laquo;Ազգը չի կարող կործանվել այլ կերպ, բացի <strong>ինքնասպանությունից</strong>&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեջբերած այս իմաստության համար նա հեղինակ չի նշում։ Եւ ճիշտ է անում. դա բնության օրենքների նման մի բան է, որ օբյեկտիվորեն գոյություն ունի եւ գործում է անկախ այն բանից՝ որեւէ մեկը դա ձեւակերպել է, թե` դեռ ոչ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շարունակությունը որպես մեկնաբանություն իրենը՝ Սեւակինն է. &laquo;Ազգային ինքնասպանության զանազան ձեւեր կան, և դրանց մեջ ամենադյուրինը, ըստ իս, <strong>սնապարծությունն </strong>է, որ նման է տաք ջրով լեցուն լողարանի մեջ սեփական երակը կտրելուն: Այն սնապարծությունը, որի հակառակ երեսը (թույլ տվեք երկու օտար բառ օգտագործել) <strong>արխայինություն-դինջությունն</strong> է&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Սնապարծությունը&raquo; սեփական ուժերի գերագնահատումն է, իրականության զգացողության կորուստը, սեփական ցանկությունները հնարավորությունների տեղ դնելը։ &laquo;Արխայինություն-դինջությունը&raquo;՝ երբ ազգը կորցնում է իր ուժերի նկատմամբ հավատը, հաշտվում է պարտության ու անզորության հետ եւ այլեւս չի զգում սեփական պատմությունը կերտելու իր իրավունքն ու կարողությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի ժամանակ &laquo;սնապարծությունը&raquo; դարձավ մեր ազգային քաղաքական մտածողության մի ամբողջ հատվածի բնորոշ գիծ։ Այն արտահայտվեց իրականության հետ հաշվի չնստող ինքնավստահության, հնարավորությունների գերագնահատման եւ քաղաքական հաշվարկի բացակայության մեջ։ &laquo;Ոչ մի թիզ հող&raquo; մտածողությունը հանգեցրեց 2020 թվականի պատերազմի, Արցախի կորստի ինքնասպան փաստին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց եթե &laquo;սնապարծությունը&raquo; կարող է ազգին տանել դեպի կործանում, ապա պակաս վտանգավոր չէ նաեւ դրա հակառակ ծայրահեղությունը՝ &laquo;արխայինություն-դինջությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա իրավիճակ է փոխվել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ &laquo;ոչմիթիզական&raquo; սնապարծությունն արեց իր սեւ գործը, թվում էր, թե դրանից հետո, բնականաբար, պետք է գայինք զգաստացման վիճակի, բանական մտածողության ու իրատեսության դաշտ։ Նման փորձ անգամ չարվեց։ &laquo;Ոչմիթիզական&raquo; &mdash; սնապարծության &laquo;լողարանից&raquo; միանգամից տեղափոխվեցինք &laquo;դրա հակառակ երեսը&raquo; հանդիսացող, նույնքան ինքնասպան՝ &laquo;արխայինություն-դինջության&raquo; լողարան։ Չուզեցինք կորցնել տաք ջրում երակը կտրածի &laquo;երանելի&raquo; ու անհոգ վիճակը&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց` ոչ միայն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարծես ծրագրված թե պարտադրված մի արշավ է սկսվել ազգային կենսական ռեսուրսը կազմող, վերը նշված հիմնասյուների դեմ՝ փակելու ազգ-օրգանիզմը սնող երեք հիմնական երակները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեսնենք, թե ինչպես է դա կատարվում.</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Երեք հիմնասյուների վտանգումը</span></strong></p> <p><strong><em><span style="font-size:16px;">Եկեղեցին</span></em></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ Առաքելական սուրբ եկեղեցու, համահայկական ամենամեծ ազգային կառույցի դեմ սանձազերծված արշավի զուգահեռը դժվար է գտնել նախորդ 1700 տարում (մի կողմ դրած, թերեւս, խորհրդային ստալինյան շրջանը)։ Նրան որպես համազգային կառույցի ու որպես ազգը ներկայացնող սուբյեկտի են վերաբերել բոլոր օտար նվաճողները, հաճախ՝ մեծ հարգանքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ենթադրենք՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու հավատացյալի համոզմունքն է դառնում այն ամենը, ինչն ամենաբարձր մակարդակով եւ ամենօրյա ռեժիմով ասվում է կաթողիկոսի, բարձրաստիճան հոգեւորականների, ըստ էության՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու հասցեին։ Ի՞նչ է անում այդ եկեղեցու հավատացյալը։ Աթեիստ չի դառնում. թողնում է &laquo;պիղծ&raquo; ու անարժան ղեկավարներով այդ եկեղեցին ու գնում այլ տեղ, գրկաբաց բազմաթիվ աղանդներ կան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ենթադրենք՝ իշխանությունը կարողանում է պաշտոնանկ անել &laquo;պիղծ&raquo; հռչակած կաթողիկոսին, նրա շուրջ տասնյակ բարձրաստիճան հոգեւորականների, երկնքից սպիտակաթեւ մի հրեշտակ է իջեցնում ու նշանակում նրա տեղում։ Հավատացյալի համար ոչինչ չի փոխվում, արդեն չկա վստահությունը այն կառույցի նկատմամբ, որը երեք տասնամյակ նման &laquo;խայտառակ&raquo; ղեկավարություն է ունեցել եւ հանդուրժել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ճիշտ այնպես, ինչպես՝ չկա քաղաքացի, չկա պետություն, նույն կերպ՝ չկա եկեղեցու հավատացյալ՝ չկա եկեղեցի՝ չկա մեր ազգապահպան ու պետականաստեղծ ռեսուրսը 1700 տարի սնող երեք հիմնական երակներից մեկը։</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Պատմությունը</span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունը ակտիվ քաղաքական գործոն է, այդ գիտակցումը կարելի է փնտրել պետությունների ստեղծման ամենավաղ շրջանից ի վեր։ Աշխարհակալ Ասորեստանի թագավոր Նինոսը, Խորենացու խոսքով՝ &laquo;անձնասեր&raquo; (էգոիստ) լինելով, հրամայում է ջնջել-ոչնչացնել իր երկրի մինչեւ ինքը եղած պատմությունը եւ միայն իր մասին գրել։ Եւ այդ ազգն ու պետությունը վաղուց չկան։ Հայաստանում առաջին Արշակունի թագավոր Վաղարշակի առաջին գործը եղավ երկրի ու ազգի պատմությունը գտնելը, որը եւ դրեց &laquo;իր առաջին գանձերի մեջ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունը կենսական է ամեն ազգի համար։ Հենց որպես այդպիսին՝ այն հաճախ նաեւ գողանում, յուրացնում են անբարեհաճ &nbsp;հարեւանները հօգուտ իրենց կամ կեղծում՝ մեզ վնասելու համար։ Արդեն հարյուր տարուց ավելի մենք մի քանի ճակատով պայքարում ենք օտարների վտանգաշատ կեղծիքների այդ արշավի դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա դրա տասնապատիկը ինքներս ենք անում մեր դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունն այնքան ավելի ակտիվ քաղաքական գործոն է, որքան ժամանակով մոտ է ներկային։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի վերջին անկախությունը ակտ չէր, այլ, որպես տասներեք ամսվա տեւողության քաղաքական գործընթաց՝ մեկ ամբողջություն-միավոր։ Սկիզբը Հայաստանի Անկախության հռչակագիրն էր, ընթացքը՝ հաջորդ ամիսներին փաստացի անկախության հիմնաքարային օրենքների ընդունումն ու կիրառումը, իրավական ավարտը՝ 1991-ի սեպտեմբերյան Անկախության հանրաքվեն։ Այս երեքը մի ամբողջություն է, անքակտելի մի ակտ, մի մարմին, պատմական մեկ փաստ։ Դրանո՛վ Հայաստանը ձեռք բերեց իր հերթական անկախությունը, օրինակա՛րգ անկախությունը, որպես այդպիսին՝ միակը ողջ ԽՍՀՄ տարածքում։ Հենց որպես այդպիսին այն միջազգային հարթակներում գնահատվեց ընդհուպ որպես &laquo;քաղաքական արվեստի մի գլուխգործոց&raquo;՝ նկատի ունենալով նշածս սկիզբը, ընթացքը եւ ավարտը միասին։ Հիմա ուզում են այն անդամահատել՝ Սահմանադրության տեքստից հանելով Անկախության հռչակագրի հիշատակումը։ Դու նույնն է՝ ինչ կտրես մարդու ոտքերը, այս դեպքում՝ անկախության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի միտք պիտի կրկնեմ. իրենց գնահատականում միշտ ժլատ օտարների իսկ արձանագրմամբ 1988-1991 թվականներին Հայաստանը համաշխարհային պատմության ընթացքի վրա ազդող, այն պայմանավորող գործոն է եղել։ Դա մեծագործություն էր. այդ չորս տարում հայաստանյան թեման միջազգային մամուլում ամենարծարծվողներից էր։ Այդպես չէր եղել երբեք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներազգային մասշտաբով՝ 1988-1998 թվականների տասնամյակն իր քաղաքական արդյունքներով հավասարը չունի առնվազն վերջին հազարամյակի մեր պատմության մեջ։ Այն գոյացավ, երբ լուսանցք մղվեց ինչպես &laquo;ազգային սնապարծությունը&raquo;, այնպես էլ &laquo;արխայինություն-դինջությունը&raquo;։ Եւ, եթե &laquo;հերոսական&raquo; բառով կարելի է բնորոշել ոչ միայն անհատի, անհատների, այլ ամբողջ մի ժողովրդի կամ պատմաշրջան, ապա դա առաջին հերթին կիրառելի է ա՛յդ տասնամյակի եւ ա՛յդ սերնդի համար։ Իսկ նույն այդ տասնամյակում բոլոր հաղթանակների ու ձեռքբերումների մեջ ամենաարժեքավորն ու կենսատուն դրա հոգեբանական արդյունքն էր՝ &laquo;թշվառ ու անտեր&raquo;, &laquo;թշնամյաց ոտնակոխ&raquo;, &laquo;շղթայված&raquo; ցեղասպանված ազգի դարավոր հյուծիչ ու սպանիչ բարդույթը թոթափելը, մեջքը ուղղելը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա ի՞նչ է արվում այդ մեծագործության, դրա արդյունքների, պատմության հետ, որն առատորեն սնում էր ու տասնամյակներ, գուցե դարեր պիտի սներ մեր ազգային հպարտությունը, արժանապատվությունն ու ինքնությունը, այսինքն՝ կենսունակությունը։ Դրա առարկայացված նվաճումները կորստի մատնելուց հետո, այն, ըստ էության, հռչակվում է արկածախնդրություն՝ այսօրվա բոլոր աղետների հիմք ու պատճառ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ տասնամյակի համար նման գնահատական չեն ունեցել եւ չունեն ո՛չ թուրք, ո՛չ ադրբեջանցի գիտնականները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրանով քանդվում են ազգի ինքնապատկերացման ու ինքնագնահատման, ինքնության բարոյահոգեբանական ամենաամուր կենսական հիմքերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպես կտրվում է ազգ-օրգանիզմը սնող երկրորդ՝ պատմության երակը։</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Լեզուն</span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Նկատի չունեմ լեզուն՝ որպես կենցաղային հաղորդակցման գործիք։ Նկատի ունեմ լեզուն՝ որպես ազգի պատմությունը, հոգեւոր, մշակութային ժառանգությունն ու կյանքն ամփոփող, մատուցող ու սերնդեսերունդ փոխանցող միջոց։ Դա հասարակական գիտությունների բնագավառն է՝ լայն առումով հայագիտության, ինչի համար վճարում է Հայաստանի հարկատուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի քանի տարի առաջ ընդունված օրենսդրական ակտով պարտադրվում է (ըստ էության՝ պարտադրվո՛ւմ է) հասարակագիտության բնագավառի գիտնականներին գիտական աշխատանքները հրապարակել, այսպես կոչված, &laquo;սկոպուսային&raquo; պարբերականներում (սա մի քիչ նեղ թեմա է՝ այստեղ &nbsp;չեմ մանրամասնի)։ Ասեմ միայն, որ հայերենով նման պարբերականներ չկան։ Եւ, եթե գիտնականը չի ուզում կորցնել իր հաստիքը, աշխատանքը, աշխատավարձը, ապա մեր պատմագրությունը, ընդհանրապես հայագիտությունը՝ ազգի մասին ու ազգը սնող գիտությունը մոտ ապագայում ամբողջությամբ, կամ համարյա ամբողջությամբ, կդառնա օտարալեզու (սա թվաբանական հաշվարկ է, ոչ թե գնահատական)։ Հենց այդպիսին են վաղուց մեռած ժողովուրդների, մարած պետությունների մասին գիտությունները, ինչպես, ասենք՝ շումերագիտությունը, խեթագիտությունը, ասուրագիտությունը եւ այլն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք, որպես ազգ դեռ կենդանի, Հայաստանը՝ դեռ պետություն, մեռած ազգի, մարած պետության մասին գիտություն է դառնալու հայագիտությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՞ւմ համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասկանալի է միջազգային գիտական շտեմարաններում արտահայտված լինելու ժամանակի խնդիրը, սակայն դա չորրորդ տեղում կարող է լինել միայն, 1-ին, 2-րդ եւ 3-րդ տեղերում սեփական ժողովրդին սեփական պատմությունը իր մայրենի լեզվով մատուցումը, ազգային ինքնությունը եւ ռեսուրսը սնող երակը պահպանելը պետք է լինի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ է դրված ազգային ինքնասպանության այս գործընթացի հիմքում՝</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">նինոսյան &laquo;անձնասիրություն&raquo; &mdash; էգոի՞զմ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">մեծամոլության &laquo;ուղեղային մորմո՞ք&raquo;,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">իրականության զգացման կորո՞ւստ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">փրկչական հիվանդությո՞ւն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">օտարի ծրագի՞ր,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">քաղաքական անճարակությո՞ւն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">թյուրըմբռնված հայենասիրության հետեւանք անկեղծ մոլորությո՞ւն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">պարզ իշխանատենչությո՞ւն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">թե՞ այլ մի բան՝ արդեն էական չէ։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Էականը ազգային էֆթանազիայի այս ընթացի գիտակցումն ու դրանից անցնցում ու նվազագույն վնասով դուրս գալու հրամայականի ճանաչումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օբյեկտիվորեն ձեւավորված մեր այս խիստ յուրահատուկ իրավիճակում, ուժերի բնույթի ու հարաբերակցության պայմաններում՝</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որքան էլ տեղին, սակայն իշխանությանը անընդհատ անկյուն սեղմելով կարելի է նրան մահապարտ դարձնել (նրա գործողություններում արդեն իսկ նկատվում են նման հոգեվիճակի նշաններ)։ Մահապարտների խմբի, առավել եւս՝ այդպիսին դարձած իշխանության դեմ պայքարը անհեռանկար է ու վտանգավոր. երկրի՛ համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որքան էլ գայթակղիչ՝ ընդդիմությանը իշխանական լծակների գործադրմամբ բռնությունների ենթարկելով անելանելիության, մահապարտի նույնպիսի վիճակի կարելի է հասցնել։ Քաղաքական դաշտում ու քաղաքական մեթոդներով գործելու անհնարինությունը նրան կարող է մղել հակազդման այլընտրանքային միջոցների փնտրտուքի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կան, չէ՞, կարող են լինել, չէ՞, երկրի համար շատ կարեւոր հարցեր, որոնց լուծման համար մի սեղանի շուրջ նստել, փոխհամաձայնության հասնել է պետք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եւ գեթ նվազագույն անհրաժեշտ չափով լիցքաթափման, փոխըմբռնման նախաձեռնողն իշխանությունը պետք է լինի։ 1990-ին խորհրդարանում անկախությանը կտրուկ դեմ երկու բեւեռ կար, եւ մեկ բեւեռ՝ անկախության ընթացքը ԽՍՀՄ օրենքների համաձայն սկսելու դեմ։ Մեկ ամսում հարցը լուծվեց։ Սեղանի շուրջ, իշխանության նախաձեռնությամբ, նաեւ անհրաժեշտ բացատրություններով, նաեւ՝ փոխզիջումներով։ Եւ Անկախության հռչակագիրն ընդունվեց միաձայնությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասարակության մեծագույն մասը կարող է չզգալ վտանգը՝ &laquo;հացի&raquo; խնդիրը ինչ-որ կերպ լուծում է, դիտարժան &laquo;տեսարանները&raquo;՝ ամենօրյա են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչդեռ ի վերջո, ինչ-որ պահի &laquo;կա՛մ &ndash; կա՛մ&raquo;-ի այսօրվա բեւեռացումը կարող է հանգեցնել կոշտ առճակատման՝ առանց կանոնների &laquo;կենաց-մահու&raquo; գլադիատորական մարտի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրանում, սակայն, ոչ մեկը չի հաղթի, եւ ոչ մեկը չի պարտվի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելի ճիշտ՝ էական չէ, թե ով կհաղթի եւ ով կպարտվի.</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Երկի՛րը կպայթի բառիս բուն իմաստով&hellip; որ ազգային ինքնասպանության ամենախայտառակ ձեւը կլինի, թերեւս։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Կշեռքի նժարին շատ մեծ արժեք է դրված՝ հարյուր հազարավոր անգամ ավելի մեծ, քան որեւէ իշխանւթյուն ու ընդդիմություն միասին վերցրած։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եւ, այնուամենայնիվ, Հայաստանի Հանրապետության անկախության օրն է այսօր՝ տոների մեջ ամենապանծալին, փայփայելին։ Ու՝ անպայման շնորհավորելին, որ նաեւ ցանկություն, հույս, մաղթանք է ենթադրում.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստիեւ՝</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Շնորհավոր Հայաստանի Հանրապետության անկախության 35-ամյակը։ Եթե չարթնանա ազգային ռացիոնալ գիտակցությունը, թող գործի, նման դեպքերում երբեմն ավելի իմաստուն՝ <strong>ազգի ինքնապահպանական բնազդը,</strong> մեզ դուրս բերի &laquo;արխայինություն-դինջության&raquo; լեթարգիական քնից, տա վտանգաշատ իրավիճակի ողջախոհ լուծման բանալին, գործի գցի մեր ազգային ռեսուրսը սնող երակները, դեպի հավերժը տանի Հայկական անկախ ազգային պետականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդկային քաղաքակրթությանը բերած ծանրակշիռ մեր վաստակով մենք արժանի ենք դրան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր պատմության անթեք տրամաբանության պահանջով՝ մենք ինքնասպան լինելու իրավունք չունենք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեզ պարտք չեն մնացել մեր նախնիները, մենք պարտք չպիտի մնանք մեր սերունդներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հավերժ կեցցե՜ Հայաստանի Հանրապետությունը&hellip;</span>&nbsp;<img alt="🇦🇲" height="16" referrerpolicy="origin-when-cross-origin" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" width="16" /></p> <p><span style="font-size:16px;">Հավերժ կեցցե՜ Հայաստանի հրաշափառ անկախությունը&hellip;</span>&nbsp;<img alt="🇦🇲" height="16" referrerpolicy="origin-when-cross-origin" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" width="16" /></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ, պատմաբան<br /> Աշոտ Սարգսյան</strong></span></p> <p><a href="https://www.ilur.am/%d5%a1%d5%b7%d5%b8%d5%bf-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%bd%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d6%83%d5%a1%d5%bd%d5%bf%d5%a5%d6%80-%d5%a5%d6%82-%d5%a1%d6%80%d5%b1%d5%a1%d5%b6%d5%a1%d5%a3%d6%80%d5%b8%d6%82%d5%b4%d5%b6/" target="_blank"><span style="font-size:16px;">ILur</span></a></p> https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_paster_ew_ardanagrowmner_hayastani_ankaxowtyan_35_amyaki_aritov/2026-09-21-14831 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_paster_ew_ardanagrowmner_hayastani_ankaxowtyan_35_amyaki_aritov/2026-09-21-14831 Mon, 21 Sep 2026 15:19:48 GMT <p><span style="font-size:14px;">Անկախության հռչակագրի պաշտպանությունը եւ ալիեւյան սահմանադրական հանրաքվեի մերժումը պետք է դառնա համազգային գործ</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍԻ ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ 35֊ԱՄՅԱԿԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԱՆՑԱԾ ՈՒՂԻՆ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; 35 տարի առաջ վերածնվեց Հայոց անկախ պետականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Անկախությունը ձեռք բերվեց համաժողովրդական բնույթ ստացած Հայոց Համազգային Շարժման համառ պայքարի արդյունքում, Խորհրդային Միության տոտալիտար համակարգի դիմադրության պայմաններում։ Շնորհավորելով հայ ժողովրդին այս պատմական առիթով, Հայ Ազգային Կոնգրեսը խոնարհվում է անկախության նվաճման համար իրենց կյանքը զոհաբերած քաղաքացիների հիշատակի առջեւ եւ վճռականորեն մերժում նորօրյա ռեվիզիոնիստների այն պնդումները, թե իբր &laquo;անկախությունը վերեւից ընկել է հայերի գլխին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Անկախության հռչակագիրը ընդունվել է Հայոց խորհրդարանի կողմից բացարձակ կոնսենսուսով եւ արտահայտել է Հայոց պետության վերստեղծման՝ սերունդների &nbsp;դարավոր երազանքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հայաստանի իշխանությունները կանգնած էին երեք համակարգային մարտահրավերներ հաղթահարելու անհրաժեշտության առջեւ.</span></p> <ol> <li><span style="font-size:16px;">հաստատել կարգուկանոն ու հիմնել անկախ պետության հաստատությունները՝ բանակ, հետախուզություն, դիվանագիտություն, սեփական արժույթ եւ ֆինանսավարկային քաղաքականություն վարելուն կոչված մարմիններ, մաքսային ծառայություն եւ անկախ պետության այլ ծառայություններ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">իրականացնել համակարգային անցում սոցիալիստական ադմինիստրատիվ համակարգից դեպի շուկայական ազատական տնտեսություն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">դիմակայել Ադրբեջանի սանձազերծած պատերազմին, ապահովել Լեռնային Ղարաբաղի ժողովրդի անվտանգությունը եւ Ադրբեջանի ու Թուրքիայի կողմից տոտալ շրջափակման պայմաններում պահպանել պետության կենսունակությունը ։ Հայաստանի նորանկախ պետությունը պատվով հաղթահարեց այս բոլոր մարտահրավերները, հաստատելով սեփական պետություն ստեղծելու եւ այդ պետության կենսունակությունն ապահովելու հայ ժողովրդի կամքը։</span></li> </ol> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Արտաքին քաղաքականության բնագավառում ընդունվեց բոլոր աշխարհաքաղաքական ուղղություններով համագործակցություն հաստատելու դոկտրինը։ Բլոկային մտածելակերպից ազատված՝ Հայաստանը գործուն հարաբերություններ հաստատեց Միացյալ Նահանգների, Եվրոպական Միության, Ռուսաստանի, Չինաստանի եւ Հնդկաստանի հետ, ջերմ բարիդրացիական հարաբերություններ զարգացրեց Իրանի եւ Վրաստանի հետ, լուրջ քայլեր կատարեց Թուրքիայի եւ Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորման ուղղությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Դրվեցին ազատական շուկայական տնտեսության հիմքերը։ Համաշխարհային Բանկի եւ Արժույթի Միջազգային Հիմնադրամի կողմից Հայաստանը հռչակվեց ազատական բարեփոխումների մոդելային երկիր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հայոց պետականության հիմքում դրվեց միջազգային իրավունքի ճանաչման, հարեւան երկրների հետ խաղաղության եւ բարիդրացիական հարաբերությունների հաստատման գաղափարը։ Միեւնույն ժամանակ, իրատեսական քաղաքականությունը թելադրում էր այն մոտեցումը, որ հակամարտությունների կարգավորման եւ խաղաղության հասնելու պետության կարողությունը պետք է խարսխվի ռազմական հարձակումից պաշտպանվելու ունակ զինված ուժերի եւ դաշնակիցների հետ փոխօգնության ամուր համակարգի վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Պետությունը կենտրոնացել էր Հայաստանի Հանրապետության միջազգայնորեն ճանաչված սահմաններում պետականության ամրապնդման եւ Արցախի ժողովրդին բնաջնջումից փրկելու եւ նրա ինքնորոշման իրավունքը պաշտպանելու խնդիրների վրա։ Իշխանությունները մերժում էին &nbsp;պատմական հողերի ետ նվաճման &laquo;հայդատական&raquo; բախտախնդրական փուչ երազանքները, ինչպես նաեւ առավելապաշտությունը Արցախյան խնդրի կարգավորման հարցում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Արդյունքում, իրատեսության եւ աշխարհաքաղաքական գործընթացների ճիշտ ընկալման, ճկուն դիվանագիտության, ինչպես նաեւ բանակային արդյունավետ շինարարության շնորհիվ Հայաստանի իշխանություններին հաջողվեց հասնել Մինսկի խմբի կողմից ներկայացված ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման այնպիսի առաջարկի, որը մի կողմից հաստատում էր Արցախի դե ֆակտո անկախությունը եւ ճանապարհ բացում Արցախի դե յուրե անկախության աստիճանական միջազգային ճանաչման գործընթացի համար, եւ մյուս կողմից՝ ընդունելի էր ինչպես միջազգային հանրության, այնպես էլ Ադրբեջանի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Ցավոք, առաջին ղարաբաղյան պատերազմում տարած հաղթանակը եւ Արցախի ժողովրդի անվտանգության ստեղծված համակարգը հետագայում ոչնչացվեց &nbsp;առավելապաշտական &laquo;ոչմիթիզական&raquo; պատրանքների պատճառով։ Մերժելով խաղաղ կարգավորման պլանը, Հայաստանում իշխանության եկան առավելապաշտական, իրատեսությունից եւ համաշխարհային գործընթացների սթափ գնահատականից հեռու քաղաքական ուժեր, որոնք նպատակ դրեցին Ադրբեջանից եւ միջազգային հանրությունից ստանալու ավելին, քան վերջիններս պատրաստ էին տալ կամ հանդուրժել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Արցախի կործանման եւ Հայոց պետության աղետալի թուլացման վերջին վճռորոշ հարվածը հասցրեց Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը, մերժելով բանակցությունները, կազմաքանդելով Մինսկի խմբի՝ Ադրբեջանի ռազմական ագրեսիան զսպելու գործառույթը, եւ Հայաստանն ու Արցախը ներքաշելով Ադրբեջանի հետ անհավասար պատերազմի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՅՍՕՐՎԱ ՄԱՐՏԱՀՐԱՎԵՐՆԵՐԸ&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հայաստանի այսօրվա իշխանությունները, որպես անկախության ժամանակաշրջանի նվաճումների կորստի եւ սեփական ձախողումների արդարացման միջոց, ընտրել են անկախության շրջանի պատմության աղավաղումը, մեր փառավոր անցյալի եւ նվաճումների գաղափարախոսական հիմքերի վարկաբեկումը։ &nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Նրանք փորձում են ներկայացնել Անկախության հռչակագիրը որպես հարեւանների հետ &laquo;հակամարտություն գեներացնող&raquo; փաստաթուղթ, բառացիորեն կրկնելով ադրբեջանական հայատյաց պետական պրոպագանդայի հիմնական դրույթները։ &nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Ադրբեջանի ճնշման ներքո նրանք հակասահմանադրական պատերազմ են հայտարարել հայկական ինքնությունը դարերով կրող Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցուն, ճնշում եւ հետապնդում են ադրբեջանական պետական պրոպագանդային հակառակվող քաղաքական եւ հասարակական գործիչներին եւ կազմակերպություններին։ Փաշինյանի կողմից որպես &laquo;պաշտոնական գաղափարախոսություն&raquo; հռչակված &laquo;Իրական Հայաստանը&raquo; կամ &laquo;Չորրորդ Հանրապետությունը&raquo;, ոչ թե ուղղված են &laquo;հայդատականության&raquo; կամ առավելապաշտության դեմ, ինչպես պնդում են փաշինյանական պրոպագանդիստները, այլ շղարշ են ալիեւյան պրոպագանդայի &laquo;նարատիվները&raquo; եւ հետագա զիջումները հայ ժողովրդի վզին փաթաթելու համար.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հանրային դեբատն անընդունելի ցածր, հայհոյախառն եւ փողոցային մակարդակի իջեցնելով, քաղաքական ընդդիմախոսների դեմ պայքարում Սահմանադրության եւ օրենքների նորմերը խախտելով, յուրացնելով եւ չարաշահելով պաշտոնեական լիազորությունները, իշխանությունները թունավորել եւ պառակտել են հանրային մթնոլորտը, բաժանելով եւ իրար դեմ հանելով հասարակության տարբեր շերտեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Եթե իշխանավարության առաջին շրջանում նրանք, ըստ էության, &nbsp;իրականացնում էին պատերազմով մեր դիրքերը հանձնելու քաղաքականություն, այսօր, իրենց իսկ քաղաքականության արդյունքում բանակի ջախջախումից հետո, անցել են Ադրբեջանի բոլոր պահանջներին եւ ոտնձգություններին խաղաղությամբ եւ հնազանդությամբ ենթարկվելու քաղաքականությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Ահագնացող աշխարհաքաղաքական հակամարտության, մասնավորապես ամերիկյան-իրանական եւ ռուս-ուկրաինական ընթացող պատերազմների պայմաններում, որոնք իրականում գերտերությունների պատերազմներ են աշխարհի տիրակալության համար, իշխանությունները, Ադրբեջանի դիկտատի եւ հին պրոպագանդիստական շտամպերի ազդեցության ներքո, ղեկավարվելով բացառապես սեփական իշխանությունը պահպանելու մոլուցքով, որդեգրել են բլոկային մտածողություն եւ միակողմանիորեն մեկ աշխարհաքաղաքական ճամբարին կցվելու քաղաքականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Առանց Հայաստանի ռազմական, էներգետիկ եւ պարենային անվտանգության որեւէ հաշվարկի կամ հիմնավորված վերլուծության, դեպի Հարավային Կովկաս Եվրոպական Միության ընդարձակվելու պլանների բացարձակ բացակայության իրավիճակում, Հայաստանի ներկա իշխանությունները, ընդամենը վաթսուն հազար քաղաքացիների ստորագրությունների հիման վրա, ընդունել են օրենք Եվրոպական Միությանն անդամակցելու վերաբերյալ, որի միակ զգալի հետեւանքը Հայաստանի տնտեսական դիրքերի թուլացումն է Եվրասիական տնտեսական միության մեջ։ Եւ սա այն դեպքում, երբ հենց նույն իշխանությունների խոստովանությամբ, ԵԱՏՄ անդամակցությունը չափազանց շահեկան էր Հայաստանի տնտեսության համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հայաստանի այսօրվա իշխանությունների վտանգավոր ձեռնարկումներից մեկը ԹՐԻՓՓ միջանցքի նախագծի իրականացումն է, որը Ադրբեջանին Հայաստանի տարածքով հաղորդակցությանը տալիս է &laquo;անխոչընդոտ&raquo; կարգավիճակ, մինչդեռ Հայաստանը նույն պայմանները չի ստանում Նախիջեւանի տարածքով անցման դեպքում։ Հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ նման լուծման դեպքում Հայաստանի բոլոր ռազմավարական հաղորդակցությունները անցնելու են Ադրբեջանով, Հայաստանը հայտնվում է Ադրբեջանից բացարձակ կախվածության մեջ, եւ ձեռք չի բերում ազդեցության փոխադարձ լծակներ։ Այս միակողմանի կախվածության մեխանիզմը, որ Ադրբեջանին տալու է Հայաստանի հանդեպ մշտապես ճնշումներ գործադրելու եւ զիջումներ կորզելու հնարավորություն, կարող է չեզոքացվել միայն մեկ դեպքում՝ եթե կառուցվի Հայաստանը Սյունիքով Իրանին կապող երկաթուղի, որը ե՛ւ կհաղթահարի Ադրբեջանից կախվածությունը, ե՛ւ մեկ երկրի միջոցով կկապի Հնդկական Օվկիանոսն ու Սեւ ծովը։ Առանց նման լուծման ԹՐԻՓՓ֊ն ընկալվելու է որպես աշխարհաքաղաքական մեկ բլոկի շահերին ծառայող գործիք, այդպիսով Հայաստանի տարածք բերելով աշխարհաքաղաքական &laquo;պրոքսի&raquo; պատերազմի ռիսկերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Անհասկանալի է նաեւ, թե ինչու Հայաստանը հայտ չի ներկայացրել ԲՐԻԿՍ կազմակերպությանն անդամակցելու նպատակով։ Ի վերջո, այդ կազմակերպության անդամ են ԵԱՏՄ-ի անդամ Ռուսաստանը, Իրանն ու Ինդոնեզիան (որոնց հետ ԵԱՏՄ-ն ազատ առեւտրի պայմանագրեր է ստորագրել), մեր մեծ առեւտրատնտեսական գործընկերներ Չինաստանն ու Միացյալ Արաբական Էմիրությունները, մեր դաշնակից Հնդկաստանը։ Բացատրությունը նույնն է՝ բլոկային մտածողությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Ադրբեջանի թելադրանքով Հայաստանի ներկա իշխանությունների հերթական գրոհը սեփական ժողովրդի դեմ լինելու է Ալիեւի պահանջած սահմանադրության ընդունումը։ Այսօրվա իր տերերի հրամանը կատարելու նպատակով Փաշինյանը ամեն ջանք կգործադրի Հայաստանի անկախության իրավաքաղաքական հիմքերը խարխլող այդ հանրաքվեի անցկացման համար։ Մենք պետք է պատրաստ լինենք ազգովի դիմակայելու Հայաստանը վերջնականապես ադրբեջանահպատակ տարածք դարձնելու այդ ջանքերին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Հայաստանի այսօրվա իշխանությունները դարձել են Հայաստանի անկախության եւ ազգային շահերի համար ամենամեծ սպառնալիքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&bull; Անկախության հռչակագրի պաշտպանությունը եւ ալիեւյան սահմանադրական հանրաքվեի մերժումը պետք է դառնա համազգային գործ, միավորի Հայաստանի բոլոր քաղաքացիներին, քաղաքական ուժերին եւ կազմակերպություններին, ժողովրդավարներին եւ ազգայնականներին, հավատացյալներին եւ աթեիստներին, սոցիալիստներին եւ ազատականներին։&nbsp;</span></p> https://newsline.am/news/hay_azgayin_kongresi_haytararowtyowny_hh_ankaxowtyan_35_amyaki_kapakcowtyamb/2026-09-21-14830 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/hay_azgayin_kongresi_haytararowtyowny_hh_ankaxowtyan_35_amyaki_kapakcowtyamb/2026-09-21-14830 Mon, 21 Sep 2026 11:34:24 GMT <p>Անկախության հռչակագիրը Սահմանդրությունից հանելու հանրաքվե չի լինելու</p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր՝ սեպտեմբերի 21-ին, Հայ Ազգային Կոնգրեսի գրասենյակում տեղի ունեցավ կուսակցության Հանրապետական խորհրդի նիստ, որն ի թիվս այլ հարցերի,<a href="https://newsline.am/news/hay_azgayin_kongresi_haytararowtyowny_hh_ankaxowtyan_35_amyaki_kapakcowtyamb/2026-09-21-14830" target="_blank"><strong> ընդունեց հայտարարություն</strong></a>՝ Հայաստանի Անկախության 35-ամյակի առթիվ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիստից հետո տեղի ունեցավ մամուլի ասուլիս:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/dA7EXDxDhkk" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden">&nbsp;</div> https://newsline.am/news/hak_poxnaxagahner_l_on_zowrabyani_aram_manowkyani_asowlisy/2026-09-21-14829 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/hak_poxnaxagahner_l_on_zowrabyani_aram_manowkyani_asowlisy/2026-09-21-14829 Mon, 21 Sep 2026 10:15:08 GMT <p>&laquo;Այսօրվա ղեկավարները հոգու խորքում իրենց համարում են օտարների ճորտ: Եվ մինչև&nbsp;նրանցից Հայաստանը չազատվի, մենք անկախություն չենք ունենա&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդիկ, որոնք ոչ միայն կապ չեն ունեցել անկախության ձեռքբերման հետ, այլեւ նրանցից շատ-շատերը ամեն ինչով պայքարել են այդ անկախության դեմ, այսօր հեռուստատեսությունից, բեմերից այնպիսի ճառեր են ասում, կարծես իրենք են կերտել անկախությունը: Այդ մարդիկ պղծում են անկախություն հասկացությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր պատմության մեջ անկախություն վերականգնել հաջողվել է չորս անգամ: Անկախությունը հաջողվել է վերականգնել իններորդ դարում Բագրատունիներին, տասներորդ դարում՝ Ռուբինյաններին, 1918թ. Արարատյան Հայաստանի ժողովրդին, եւ չորրորդը՝ &nbsp;մենք ենք, դուք եք եւ հազար տարի հետո ասելու են, որ չորրորդ անկախությունը վերականգնել է այս սերունդը: Անկախության վերականգնումից քսան տարի հետո մենք գրեթե կանգնած ենք նույն խնդրի առաջ, մենք այսօր պետք է վերանվաճենք մեր անկախությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօրվա ղեկավարները հոգու խորքում իրենց անկախ չեն համարում, իրենց համարում են օտարների ճորտ: Եվ մինչեւ նրանցից Հայաստանը չազատվի, մենք անկախություն չենք ունենա: Ուստի ձեզ բախտ է վիճակվել կրկին վերանվաճել մեր անկախությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>21.09.2011թ.</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>Խմբ</em>. Կարծում ենք, Առաջին նախագահի խոսքերն&nbsp;այսօր ավելի քան երբեւէ արդիական են...</span></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_menq_aysor_petq_e_veranvatwenq_mer_ankaxowtyowny/2026-09-21-13307 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_menq_aysor_petq_e_veranvatwenq_mer_ankaxowtyowny/2026-09-21-13307 Mon, 21 Sep 2026 09:02:51 GMT <p>&laquo;Եկեք անկախությունը ոչ մի բանի հետ չհամեմատենք: Ինձ համար անկախությունն անսակարկելի է: Ինչպիսի անկախություն էլ լինի դա, ինձ համար ամեն ինչից վեր է&raquo;</p> <p style="margin-left: 40px;"><em style="font-size: 16px;">&laquo;Մարդու բնածին իրավունքն ազատությունն է: Յուրաքանչյուր անհատ Աստծո կողմից ծնվում է որպես ազատ մարդ և միայն ծնունդից հետո է, որ աշխարհի օրենքները նրան դնում են ստրկության մեջ: Ոչ մի անհատ չի կարող ազատ լինել, եթե ազատ չէ այդ անհատը ներկայացնող ազգը: Ազգը բաղկացած է անհատներից և քանի դեռ ազգն ազատ չէ, այդ ազգը կազմող որևէ անհատ չի կարող լիակատար ազատություն ունենալ: Իսկ ազատությունը միակ այն պայմանն է, որը ապահովում է ցանկացած անհատի, ցանկացած ժողովրդի երջանկությունը և բարօրությունը:&raquo;</em></p> <p style="margin-left: 40px;"><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյան, 1991թ</span></strong></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Եկեք անկախությունը ոչ մի բանի հետ չհամեմատենք: Ինձ համար անկախությունն անսակարկելի է: Ինչպիսի անկախություն էլ լինի դա, ինձ համար ամեն ինչից վեր է&raquo;</em></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Եթե մեր ժողովուրդը չունենար այդ իմաստությունը, ոչ մի նախագահ, ոչ մի ՀՀՇ, ոչ մի իշխանություն դա չէր կարող անել: Սա մեր ժողովրդի իմաստության շնորհքն է&raquo;</em></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><em><strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան.&nbsp;21.09.2010թ</strong></em></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Հիշեք, կան մնայուն արժեքներ՝ հակառակ այս բոլոր դառնությունների ու սրտնեղությունների: Այդ արժեքներից գլխավորը Հայաստանի անկախությունն ու մեր պետականության վերականգնումն է, ինչի առթիվ սրտանց շնորհավորում եմ&raquo;։<br /> <strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան. 21․09․2012թ․</strong></em></span></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">1991թ. Սեպտեմբերի 21-ին տեղի ունեցավ<strong><a href="https://newsline.am/news/skizb_ankaxowtyan_hanraqve_tesanyowt/2026-03-13-11052" target="_blank"> Անկախության հանրաքվեն</a></strong>, որի արդյունքում Հայաստանը հռչակվեց անկախ պետություն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1991 թվականի անկախության հանրաքվեից առաջ այն ժամանակ Գերագույն խորհրդի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ժողովրդին ուղղված կոչը.</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Սիրելի հայրենակիցներ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք կանգնած ենք իսկապես պատմական իրադարձության շեմին: Սեպտեմբերի 21-ին ՄԵՆՔ պետք է մեր սեփական ուժերով կերտենք մեր պատմությունը:<br /> Եվ բախտը այնպես է տնօրինել, որ դու՛ք եք այդ պատմության կերտողները, և սերունդները ձեզ է, որ երախտապարտ պետք է լինեն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք կատարում ենք վճռական քայլ, որին անմիջապես պետք է հետևի Գերագույն խորհրդի կողմից Հայաստանի անկախության հռչակումը:<br /> Բայց մենք բոլորս էլ գիտակցում ենք, որ անկախությունը մեզ համար ինքնանպատակ չէ:<br /> ԱՆԿԱԽՈՒԹՅՈՒՆԸ ընդամենը միջոց է ԱԶԱՏՈՒԹՅԱՆ հասնելու համար, որովհետև գերագույն նպատակը ազատությունն է: Եվ միայն ազգի անկախ պետականությունն է, որ կարող է ապահովել յուրաքանչյուր անհատի և հավաքական ժողովրդի ազատությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք անկախության ենք գնում ոչ թե զգացմունքներով. մենք գնում ենք գիտակցությամբ, բանականությամբ, քաղաքական ստույգ հաշվարկով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա՛ է մեր քայլի ճշմարտացիությունը, մեր քայլի ամրությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եւ ես վստահ եմ՝ այսօր արդեն հանրաքվեն տեղի է ունեցել:<br /> Ես կարծում եմ, մնացել է ընդամենը տեխնիկական հարց:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես վստահ եմ, որ մենք սեպտեմբերի 21-ին ամբողջ աշխարհին կապացուցենք քաղաքակիրթ ազգերի իրավահավասար շարքը դասվելու մեր իրավունքը և կստիպենք աշխարհին, որ հարգի մեր իրավունքը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ քանի որ մենք արդեն մեր անկախությունը ձեռք ենք բերել, ես կոչ եմ անում.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԿԵՑՑԵ ԱԶԱՏ ԵՎ ՀՊԱՐՏ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size: 16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Դժբախտաբար, անկախության վերականգնումից 20 տարի հետո մենք գրեթե կանգնած ենք նույն խնդրի առջեւ:Մենք այսօր պետք է վերանվաճենք մեր անկախությունը: Որովհետեւ այն մարդիկ&cedil; որոնք այսօր ղեկավարում են Հայաստանը, հոգու խորքում իրենց անկախ չեն զգում, այսօր էլ նրանք իրենց համարում են օտարների ճորտ: Եվ մինչեւ այդ իշխանություններից Հայաստանը չազատվի, մենք լիարժեք անկախություն չենք ունենա: Ուրեմն ձեզ բախտ է վիճակվելու կրկին վերանվաճել մեր անկախությունը&raquo;:<br /> <strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան,</strong></span><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;2011թ.</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><em>Խմբ</em>.</strong> Կարծում ենք, որ Առաջին նախագահի խոսքերն այսօր ավելի քան երբեւէ արդիական են...</span></p> <p><span style="font-size:14px;"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/PwWstyqweJA?rel=0" width="640"></iframe></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden;"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://newsline.am//www.youtube.com/embed/BOzPpfOcWrQ" style="position: absolute;top: 0;left: 0;width: 100%;height: 100%;" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_ankaxowtyownn_ansakarkeli_e_tesanyowt/2026-09-21-4538 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_ankaxowtyownn_ansakarkeli_e_tesanyowt/2026-09-21-4538 Mon, 21 Sep 2026 06:35:11 GMT <p><span style="font-size:16px;">Անկախության տոնն այսօր հրավեր է մեզ վերարժևորելու անցած ուղին և մեր կյանքի ընթացքը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՇՆՈՐՀԱՎՈՐԱԿԱՆ ՈՒՂԵՐՁ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԻԹՈՎ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տարիների ընթացքում մեր հայրենիքն անցել է բազում փորձությունների միջով, սակայն մեր ժողովուրդը երբեք չի ընկճվել, չի հուսահատվել, մեծ զոհողությունների գնով անգամ շարունակել է հայրենաշինության սրբազան առաքելությունը և իր ներուժը ծառայեցրել ազգային զարթոնքին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության տոնն այսօր հրավեր է մեզ վերարժևորելու անցած ուղին և մեր կյանքի ընթացքը։ Ներկայիս բարդ պայմաններում անհրաժեշտ է մնալ համախմբված հայրենիքի շուրջ, որպեսզի կարողանանք դիմագրավել ներքին ու արտաքին սպառնալիքներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամուր պահենք հավատն ու սերը, հավատարիմ մնանք ազգային-հոգևոր մեր արժեքներին և միասնաբար կերտենք արդար, համերաշխ հասարակություն՝ հանուն մեր ապահով ու լուսավոր ապագայի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աղոթք ենք բարձրացնում առ Աստված, որ խաղաղության մեջ պահի հայրենի մեր երկիրը, Իր Սուրբ Հոգու իմաստությամբ առաջնորդի մեր ժողովրդին և պարգևի բարօր ու առաջընթաց կյանք. ամեն։</span></p> <p><strong><a href="http://Գարեգին Բ Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Գարեգին Բ Կաթողիկոս Ամենայն Հայոց</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/vehapary_shnorhavorakan_owgherdy_anhrajhesht_e_mnal_hamaxmbvac_hayreniqi_showrj_orpeszi_karoghananq_dimagravel_nerqin_ow_artaqin_sparnaliqnerin/2026-09-21-14828 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/vehapary_shnorhavorakan_owgherdy_anhrajhesht_e_mnal_hamaxmbvac_hayreniqi_showrj_orpeszi_karoghananq_dimagravel_nerqin_ow_artaqin_sparnaliqnerin/2026-09-21-14828 Mon, 21 Sep 2026 05:49:13 GMT <p>&laquo;Հ<span style="font-size:14px;">ուսով եմ, որ Հայաստանի որևէ ապագա ղեկավար չի համարձակվի նույնպես վարվել 2018 թվականի Թավշյա հեղափոխության հետ&raquo;</span></p> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Կրկին ներկայացնում ենք Հայ Ազգային Կոնգրեսի փոխնախագահ&nbsp;Լևոն Զուրաբյանի&nbsp; 2019 թվականի հրապարակումը&nbsp;Հայաստանի Հանրապետության Անկախության մասին</strong>.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Սեպտեմբերի 21֊ին մասնակցեցի Անկախության 28֊ամյակին նվիրված պաշտոնական միջոցառումներին Գյումրիում։ Ընդհանուր առումով, իհարկե, ստեղծված էր լավ տոնական մթնոլորտ եւ &laquo;Մեր ժամանակի հերոսների&raquo; մրցանակաբաշխությունը՝ տոնը նշելու բավականին օրիգինալ մտահղացում էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամեն ինչ կարծես լավ էր, բայց&hellip; եւ էդ &laquo;բայց&raquo;֊ի մասին չխոսել չի լինի։ Լսեցի նոր Հայաստանի ղեկավարների ելույթները, որոնցում կար ե՛ւ անկախության &laquo;արժեւորում&raquo;, ե՛ւ ազատ ստեղծագործ աշխատանքի քարոզ, ե՛ւ անհնարինը կատարելու ունակ մարդկային կամքի գովերգում։ Չկար սակայն մի բան, որ չէր կարող չլինել. անկախության պատմությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության պատմություն ասելով, ես նկատի ունեմ այն սխրանքները, որ մեր ժողովուրդը գործեց 1988֊1991 թվականներին, ձեռք բերելով այդ ցանկալի անկախությունը, եւ Ղարաբաղյան պատերազմի 1991֊1994 թվականներին, երբ շատ հաճախ մեզ պարտադրվում էր ընտրություն անկախության եւ հաղթանակի միջեւ, բայց մենք ունեցանք ե՛ւ մեկը, ե՛ւ մյուսը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը երկնքից չի ընկել մեր գլխներին։ 1991 թվականին Խորհրդային Միության փլուզման հետեւանքով անկախությունը միգուցե երկնքից ընկավ Ուկրաինայի, Բելառուսի, Ղազախստանի, Ուզբեկստանի եւ մի քանի այլ խորհրդային հանրապետությունների վրա, որոնք չէին էլ մտածում անկախության մասին, ավելին՝ 1991 թվականին Խորհրդային Միության պահպանման հանրաքվեի ժամանակ միահամուռ քվեարկեցին հօգուտ Միության պահպանմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի համար ճանապարհը դեպի անկախություն գիտակցված ընտրություն էր, որը ընդունվեց եւ հռչակվեց Հայոց Համազգային Շարժման կողմից 1989 թվականի օգոստոսին, այսինքն այն ժամանակ, երբ Խորհրդային Միությունը դեռ կենսունակ կոմունիստական կայսրություն էր, պահպանում էր ողջ ռեպրեսիվ ապարատը եւ կարող էր աղետալի հարվածներ հասցնել մեր ժողովրդի ազատատենչությանը։ Հետեւաբար, այս հակամարտության մեջ Շարժումից պահանջվում էր աննկուն նվիրվածություն՝ անկախությանը հասնելու գաղափարին, բայց նաեւ շրջահայաց ռազմավարություն, որը թույլ կտար Խորհրդային կայսրության հետ հակամարտությունում հաղթել առանց աղետալի կորուստների։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այդ ճանապարհին՝</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1.</strong> Շարժումը ղեկավարող &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեն ընտրեց բացառապես խաղաղ, Խորհրդային Միության սահմանադրության եւ օրենքների շրջանակներում պայքարը տանելու մեթոդաբանությունը, կապելով խորհրդային իշխանությունների ձեռքերը Շարժման դեմ ուժային բռնաճնշումներ սանձազերծելու հարցում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2. </strong>1990 թվականի մայիսի ընտրություններին ՀՀՇ֊ն հաղթեց Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության Գերագույն Խորհրդի ընտրություններում, դառնալով Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետությունից մինչեւ Վյետնամի Սոցիալիստական Հանրապետություն ընկած ամբողջ կոմունիստական տարածքում առաջին քաղաքական ուժը, որն ընտրություններով տապալեց կոմունիստներին։ Այդ հաղթանակը հեշտ չտրվեց. տեսնելով, որ ՀՀՇ֊ն հաղթում է ընտրությունների առաջին փուլի ադյունքում, Խորհրդային բանակը արյունալի սադրանք կազմակերպեց ժողովրդի դեմ /Կայարանի եւ Արգավանդի դեպքերը/, սակայն, Շարժման ղեկավարների զսպվածությունն ու կազմակերպվածությունը թույլ տվեցին հաղթահարել հակամարտությունը եւ հաղթանակ տանել նաեւ երկրորդ փուլում, իսկ օգոստոսի 4֊ին Գերագույն Խորհրդի նախագահ ընտրել Լեւոն Տեր֊Պետրոսյանին։ Պատահական չեն Ֆրանսիական ակադեմիայի նախագահ Էլեն Կարեր֊դ՛Անկոսի կարծիքը, որ &laquo;Խորհրդային Միության դեմոկրատացումը սկսվեց հեռավոր Ղարաբաղի լեռներում&raquo;, եւ ԱՄՆ սենատոր Ձոզեֆ Լիբերմանի գնահատականը, որ &laquo;Կոմունիզմի փլուզումը Խորհրդային բլոկի ներսում սկսվեց ոչ թե Ռուսաստանի ներսում, կամ Կենտրոնական Եվրոպայում, այլ Հայաստանում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3.</strong> 1990 թվականի օգոստոսի 23֊ին Հայաստանի նոր իշխանությունները, ընդունելով Անկախության Հռչակագիրը, դրանից ընդամենը 6 օր անց ստացան ՀԱԲ զինված միավորման ապստամբությունը, ինչը առիթ տվեց Խորհրդային Միության ղեկավար Միխայիլ Գորբաչովին հրամանագիր ստորագրել Հայաստանում ապօրինի զորամիավորումների զինաթափման մասին։ Խորհրդային բանակի ներխուժումը եւ անկախության գործընթացի բռնի կասեցումը հնարավոր եղավ կանխել միայն Հայաստանի նոր ժողովրդավարական իշխանությունների վճռական գործողությունների, հատուկ դրության հայտարարման եւ ՀԱԲ֊ի վնասազերծման շնորհիվ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4.</strong> 1991 թվականի գարնանը Հայաստանի նոր իշխանությունները մերժեցին ԽՍՀՄ պահպանման մասին հանրաքվեի անցկացումը Հայաստանում, փոխարենը նշանակեցին անկախության հանրաքվե սեպտեմբերի 21֊ին, ազգայնացրեցին Հայաստանի Կոմունիստական կուսակցության սեփականությունը եւ սեփականաշնորհեցին ամբողջ հողը գյուղացիներին, ինչին անմիջապես հետեւեց Գորբաչովի պատասխանը Ղարաբաղում, Խորհրդային բանակի եւ Ադրբեջանական ՄՀՈՋ֊ի կողմից իրականացված տխրահռչակ &laquo;Կոլցո&raquo; օպերացիան եւ Ոսկեպարի հարձակումները, որի հետեւանքով հայաթափվեցին 24 արցախյան գյուղեր եւ զոհվեցին տասնյակ ազատամարտիկներ եւ ոստիկաններ։ ԽՍՀՄ կոմունիստական ղեկավարության կողմից Հայաստանի ժողովրդավարական իշխանությանը փաստացի հայտարարված պատերազմին Լեւոն Տեր֊Պետրոսյանի ղեկավարությունը հակադարձեց, դաշնակցելով Ռուսաստանի Դաշնության նորընտիր դեմոկրատական իշխանության հետ Բորիս Ելցինի գլխավորությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>5.</strong> Տեր֊Պետրոսյանի վարած քաղաքականությունը ցույց տվեց իր կենսունակությունը։ 1991 թվականի օգոստոսյան պուտչի տապալումից հետո իշխանությունը Մոսկվայում անցավ Ելցինի ձեռքը։ Դադարեցվեց Խորհրդային բանակի տեռորը Արցախի դեմ, սկսվեցին հաղթանակները։ Ռուսաստանի հետ կառուցվեց շատ ճկուն եւ վստահելի հարաբերություն։ Մի կողմից, Հայաստանը վարում էր լրիվ ինքնուրույն, բացառապես Հայաստանի եւ Արցախի շահերից բխող քաղաքականություն, որը երբեմն կարող էր առաջացնել Ռուսաստանի անհամաձայնությունը։ Մյուս կողմից, Հայաստանը անկախության ամրապնդման գործընթացը կառուցում էր այնպես, որ երբեւէ Ռուսաստանի հետ աղետալի հակամարտության մեջ չհայտնվի, ինչը տեղի ունեցավ Վրաստանի, Ադրբեջանի, Մոլդովայի, իսկ վերջերս նաեւ Ուկրաինայի հետ, պատճառելով ծանրագույն մարդկային եւ տարածքային կորուստներ։ Այդ քաղաքականության շնորհիվ մենք հաղթեցինք պատերազմում եւ հսկայական նվաճումներ ունեցանք Արցախի անկախության միջազգային ճանաչման ուղղությամբ, ինչպիսինն էր ԵԱՀԿ֊ի 1994 թվականի գագաթնաժողովի որոշումը Լեռնային Ղարաբաղի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության ձեռքբերումը եւ արցախյան պատերազմում հաղթանակ բերող, անկախությունն ու ինքնիշխանությունն ամրապնդող քաղաքականությունը, այսպիսով, ունի հեղինակներ, հերոսներ։ Այդ հեղինակները ունեն անուններ։ Լեւոն Տեր֊Պետրոսյան, Վազգեն Մանուկյան, Բաբկեն Արարքցյան, Վանո Սիրադեղյան, Աշոտ Մանուչարյան, &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի մյուս բոլոր անդամները, Վազգեն Սարգսյանը, Հրանտ Բագրատյանը, Ժիրայր Լիպարիտյանը եւ այդպես շարունակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տոնել անկախության օրը եւ չհիշել այս հերոսական պատմությունը, չտալ Տեր֊Պետրոսյանի անունը նույն է, եթե Լեհաստանում նշեն անկախության օրը, ռւ չհիշեն Յուզեֆ Պիլսուդսկու անունը, կամ նշել Իսրայելի անկախությունը ու չհիշել Դավիդ բեն Գուրիոնի անունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 21֊ին Հայաստանի նոր ղեկավարներից ոչ ոք բարձրության վրա չգտնվեց։ Ինչու՞ Նիկոլ Փաշինյանը այդպես վարվեց։ Միգուցե համարում է, որ երկրի հպարտ պատմությունը սկսում է 2018 թվականի ապրիլի 23֊ի՞ց։ Բայց այդպես երկրի անկախությունը չի &laquo;արժեւորվում&raquo;, այդպես երկրի հպարտ քաղաքացի չի ստեղծվում։ Եթե մոռացության ես մատնում 1988֊1994 թվականների հերոսական պատմությունը, դրանով 2018 թվականի Թավշյա հեղափոխությունը ավելի չի արժեւորվում, այլ միայն աղքատանում է։ Ազգի ապրած վեհ եւ հերոսական էջերը գումարելով է կայանում հպարտ ժողովուրդը եւ պատմությունը, ոչ թե հանելով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/LevonZourabyan/posts/1621872914609983?__xts__[0]=68.ARBn9zWGJc1Thib14pMmpPCe1ncXkrzE5Hl9L3kbhTfgcbW9U07sy0G-kNY2wXKFA7UR7yvNFNz_hW7vER2i6XvMcy4LKUnoypSSEwdCIOZeeAFqIOmwRxSdzR4HogetnnOFq7vntL7bff1NMa6Ksy-sqFwiKrWHvkAeyMsC6sgc0fk5zUV347crZS5wlWwoKetk-5IXfczmBcYJfq0VzxH7c1Upk8Mzy_sdIVs0E4OL3zgIsmta-iOvItFTITL6UKj1NqjpiANRuljNqTWEfzXMI7ycSnSc9E217O1LupIZfNbIiSMT15a9Uvz5L9CWu2m9yP6Pkeo_OXcNEXuMZw&amp;__tn__=-R" target="_blank"><span style="color:#000000;"><strong>Լևոն Զուրաբյան</strong></span></a></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">29 սեպտետմերի. 2019թ.</span></strong></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_septemberi_21_in_hayastani_nor_ghekavarneric_och_oq_bardrowtyan_vra_chgtnvec/2026-09-21-4570 Քաղաքական ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_septemberi_21_in_hayastani_nor_ghekavarneric_och_oq_bardrowtyan_vra_chgtnvec/2026-09-21-4570 Mon, 21 Sep 2026 05:04:41 GMT <p><span style="font-size:16px;">Այսօր մեր բոլորիս տոնն է` անկախության 35-րդ ամյակը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սիրելի ժողովուրդ,</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր մեր բոլորիս տոնն է` անկախության 35-րդ ամյակը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր անկախությունը հեշտությամբ չի տրվել․ դա անցած դաժան, արյունոտ ու զրկանքներով լի ճանապարհի, անմնացորդ նվիրումի և հազարավոր հայորդիների սխրանքի արդյունքն է, և հենց այդ պատճառով այն անգին է ու անսասան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թող բոլորը հստակ գիտակցեն՝ լինի Նիկոլը, թե այլք, ոչ մեկը ի վիճակի չէ մեզնից խլելու մեր Սուրբ Անկախությունը։ Սա որևէ իշխանության կամ որևէ ղեկավարի սեփականությունը չէ․ սա հայ ժողովրդի հավաքական կամքն է, մեր պատմական իրավունքն ու ապագայի գրավականը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ թող ոչ ոք չկասկածի՝ սերունդները 100 տարի հետո, 1000 տարի հետո, ապրելով ազատ ու ինքնիշխան Հայրենիքում, տոնական այս օրերին շնորհավորելու են իրար և անսահման հպարտությամբ են հիշելու այն սերնդին, որը դաժան փորձությունների միջով բերեց, պաշտպանեց ու սերունդներին փոխանցեց անկախ և ազատ Հայաստանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Այս սրբազան տոնի առթիվ հրատարակել եմ գիրք` նվիրված անկախության 35-րդ ամյակին&nbsp;<img alt="🇦🇲" height="16" referrerpolicy="origin-when-cross-origin" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" width="16" />&nbsp;(դա էլ իմ համեստ նվերը ՄԵԾ տոնին):</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/aram.manukyan.56863/posts/pfbid035QjYwczmoDVqhbJFJJBfYU7rjkcXEKJfuhNQanMr9gcG952PSs8rpA6oeCPQTivNl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ փոխնախագահ<br /> Արամ Մանուկյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/aram_manowkyan_togh_bolory_hstak_gitakcen_och_meky_i_vitwaki_che_meznic_xlelow_mer_sowrb_ankaxowtyowny/2026-09-21-14827 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/aram_manowkyan_togh_bolory_hstak_gitakcen_och_meky_i_vitwaki_che_meznic_xlelow_mer_sowrb_ankaxowtyowny/2026-09-21-14827 Sun, 20 Sep 2026 21:26:34 GMT <p><span style="font-size:14px;">Եթե&nbsp;կասկածում եք, որ Փաշինյանը կախվածության մեջ է Ալիևից, ապա փորձեք հիշել, թե Վիսբադենի ելույթից առաջ ե՞րբ է նա վերջին անգամ արտաբերել &laquo;Իլհամ Ալիև&raquo; անունը</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ինքնիշխանության աղբյուրները և &laquo;Սատանան&raquo;<br /> Մաս 1</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլ Փաշինյանի շուրջ օղակն օրեցօր սեղմվում է․ տարբեր կողմերից իրենց հաշիվներն են ներկայացնում պարտատերերը, իսկ ամենագլխավորը՝ Ադրբեջանը, արդեն սկսել է պահանջել վճարումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խաղաղությունը դարձել է Փաշինյանի իշխանության պահպանման գլխավոր պայմանը, իսկ այդ խաղաղությունը կախված է Ալիևի կամքից։ Հետևաբար Երևանը ստիպված է կատարել Բաքվի պահանջները։ Բայց այստեղ կա մի նրբություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 18-ին Վիսբադենում Հեսսեյան խաղաղության մրցանակը ստանալիս Փաշինյանն ասաց. &laquo;Ցանկանում եմ նաև գնահատանքս հայտնել Ադրբեջանի նախագահ Իլհամ Ալիևին, ով հավասարապես արժանի է այս մրցանակին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջորդ օրը՝ սեպտեմբերի 19-ին, լրացավ Արցախի դեմ ադրբեջանական ռազմական ագրեսիայի երեք տարին, որի արդյունքում հայրենիքը լքեց 120 հազար մարդ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն ելույթում հնչեց մեկ այլ թեզ, որը Փաշինյանը վաղուց է կրկնում, և որը Կառավարության էջում դարձավ վերնագիր. &laquo;Հայաստանի և Ադրբեջանի ժողովուրդներն ընդունել և պաշտպանել են խաղաղությանը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս բանաձևում կա մեկ բացթողում․ ադրբեջանցի ժողովուրդը ոչինչ չի որոշում։ Այնտեղ չկան ընտրություններ, որոնք փոխում են իշխանությունը, չկա անկախ մամուլ, չկան անկախ փորձագետներ։ Կա մեկ մարդ, ով որոշումներ է կայացնում, և պետական ապարատ, որը դրանք իրագործում է։ Ադրբեջանական կողմից խաղաղության երաշխավորը ադրբեջանցի ժողովուրդը չէ, այլ Իլհամ Ալիևն անձամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե խաղաղությունը երաշխավորում է մեկ մարդ, ապա այն գոյություն ունի ճիշտ այնքան ժամանակ, որքան այդ մարդը ցանկանում է։ Բավական է մի քանի օր անընդմեջ սահմանին կրակոցներ հնչեն, և խաղաղության օրակարգը դադարում է գոյություն ունենալ։ Իսկ խաղաղության օրակարգը ՀՀ իշխանության թեմաներից մեկը չէ։ Դա նրա միակ թեման և միակ արդարացումն է․ երկրի ներսում կատարվող ամեն ինչ բացատրվում է &laquo;որպեսզի պատերազմ չսկսվի&raquo; հիմնավորմամբ։ Հետևաբար այն մարդը, որը կարող է չեղարկել խաղաղությունը, կարող է չեղարկել նաև այն իշխանությունը, որը դրա վրա է հենված։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության աղբյուրը գտնվում է Բաքվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս պնդումը ստուգելու համար հիշենք, որ սեփական քաղաքացիներից մանդատ ստացած իշխանությունն արտաքին քաղաքականությունը հարմարեցնում է ներքինին։ Դրսից մանդատ ստացածը գործում է հակառակ տրամաբանությամբ՝ ներքին քաղաքականությունը հարմարեցնում է արտաքին պահանջներին, որովհետև հենց դրանք են որոշում նրա գոյատևման հարցը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ վերոգրյալի ամենատիպիկ օրինակը Սահմանադրության փոփոխության գործընթացն է։<br /> 2024թ․ սեպտեմբերի 26-ին Հայաստանի Սահմանադրական դատարանը վճռեց, որ Սահմանադրության նախաբանում Անկախության հռչակագրին արված հղումը վերաբերում է բացառապես Հռչակագրի այն դրույթներին, որոնք ամրագրված են հենց Սահմանադրության հոդվածներում, և հետևաբար որևէ տարածքային պահանջ չի պարունակում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բացի այդ, Փաշինյանն անձամբ բազմիցս և հրապարակայնորեն հղում է կատարել այդ որոշմանը։ 2024-ի հոկտեմբերին Մոսկվայում՝ ԱՊՀ գագաթնաժողովում, 2024-ի նոյեմբերին, 2025-ի մայիսին՝ պատասխանելով ադրբեջանցի լրագրողին. &laquo;Դե յուրե, մեր Սահմանադրական դատարանի որոշման համաձայն, մեր գործող Սահմանադրությունը մեր հարևանների նկատմամբ որևէ տարածքային պահանջ չի պարունակում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն նոյեմբերի ելույթում նա ավելի հեռու գնաց և հիշեցրեց, որ Ադրբեջանի Սահմանադրության նախաբանը հղում է կատարում 1991թ․ Սահմանադրական ակտին, իսկ վերջինս՝ 1918թ․ հռչակագրին, ըստ որի Ադրբեջանի Առաջին Հանրապետությունը ներառում էր Արևելյան և Հարավային Անդրկովկասը։ Այսինքն՝ Ադրբեջանի հիմնական օրենքում տարածքային պահանջների շղթան ավելի երկար և ավելի ուղիղ է, քան հայկականում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ երկրի ներսում նույն մարդը բացատրում է, որ Սահմանադրությունը պետք է փոխել, և դրա նախագիծը գոյություն ունի դեռևս 2018-ից՝ կարծես թե &laquo;մոռանալով&raquo;, որ 2018թ․ նախագծով չէր հեռացվում Անկախության հռչակագրին արված հղումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկու պնդումները չեն կարող միաժամանակ ճշմարիտ լինել։ Կա՛մ Սահմանադրությունը տարածքային պահանջներ չի պարունակում, և ուրեմն այն փոխելու կարիք չկա։ Կա՛մ այն փոխելն անհրաժեշտ է, և այդ դեպքում վարչապետի արտաքին լսարաններին ներկայացրած բոլոր փաստարկները սխալ էին։ Կա միայն մեկ բացատրություն, որը վերացնում է այս հակասությունը. փոփոխության պատճառը իրավական չէ։ Փոխել պետք է ոչ թե այն պատճառով, որ տեքստում ինչ-որ բան այն չէ, այլ որովհետև դա պահանջում է կոնկրետ մարդ։ Եվ միայն Հայաստանն է փոխում իր Սահմանադրությունն այն դեպքում, երբ հենց Փաշինյանի խոսքով՝ ադրբեջանական Սահմանադրությունն ավելի ուղիղ հղում է պարունակում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա շատ նման է ընտանեկան բռնության, որտեղ Հայաստանի իշխանության դերը հանգում է նրան, որ զոհին՝ հայ ժողովրդին, բացատրի. &laquo;համբերի՛ր, շուտով ամեն ինչ կավարտվի&raquo;։<br /> Բայց ոչինչ չի ավարտվում։ Ճնշումն աճում է, և այն տեսանելի է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գանձասարում տեղի ունեցած ֆարսին հաջորդեց Ադրբեջանի նախկին արտգործնախարար, այժմ &laquo;քաղաքագետ&raquo; (անկախ փորձագետ չունեցող երկրում սա նշանակում է մեկ բան) Թոֆիգ Զուլֆուգարովի՝ սեպտեմբերի 16-ին Facebook-ում արած հրապարակումը՝ Սևանում լողացող Փաշինյանի տեսանյութով. &laquo;Ты коз..л, пока не разделили озеро не лезь в наше Гойча....а то мы тоже поплаваем!&raquo; վերնագրով (լուսանկարում)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վիրավորանքն այստեղ երկրորդական է․ Փաշինյանը վաղուց է &laquo;սովոր&raquo; դրան։ Ավելի ուշագրավ է Սևանի բաժանման վերաբերյալ հայտը մի մարդուց, որը ժամանակին պետության անունից դիվանագիտական փաստաթղթեր էր ստորագրում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ սա առանձին արարք չէ, այլ գործող համակարգի մի մաս․ &laquo;Արևմտյան Ադրբեջանի համայնքի&raquo; համագումարները, &laquo;Զանգեզուրի միջանցքի&raquo; մասին պարբերաբար հիշատակումները, քարտեզները, որոնց վրա Սևանը կոչվում է Գոյչա, &laquo;վերադարձի&raquo; մասին պաշտոնական հռետորաբանությունը։ Փաշինյանը պատրաստվում է խաղաղության մի երկրի հետ, որտեղ չեն թաքցնում տարածքային պահանջները Հայաստանի նկատմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն ամենակարևոր հարցը՝ ինչու է ճնշումն ավելացել հենց հիմա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որովհետև մինչև հունիս Ալիևը ճնշում գրեթե չէր գործադրում։ Նրան անհրաժեշտ էր, որ Փաշինյանը վերընտրվի, և դա տեղի ունեցավ։ Արժե հիշել Փաշինյանի &laquo;եթե ՔՊ-ն չստանա սահմանադրական մեծամասնություն, աշնանը կսկսվի աղետաբեր պատերազմ&raquo; ձևակերպումը։ Սա ընդունված է համարել նախընտրական շանտաժ։ Սակայն ես կարծում եմ, որ նա անկեղծ էր։ Նա իսկապես հասկանում էր, որ Ալիևի պահանջները չկատարելու դեպքում կորցնելու է և՛ խաղաղությունը, և՛ իշխանությունը, որովհետև իր համար դրանք նույնական են։ Եվ դա իսկական աղետ էր լինելու իշխող թիմի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չստանալով սահմանադրական մեծամասնություն՝ Փաշինյանը ժամանակ է շահում՝ կատարելով Ալիևի պահանջների մյուս մասը․ Տիգրանաշենը կոչում է Քյարքի, շարունակում Եկեղեցու դեմ պատերազմը, դատում Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին, խորհրդարանի ամբիոնից նրան անվանում ավազանի անունով, Ցեղասպանության հարցը հանում ՀՀ արտաքին քաղաքական օրակարգից, իսկ օգոստոսի 24-ին հնչեցնում կոչ՝ &laquo;վերջ տալ Ցեղասպանության զենքայնացմանը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց Բաքվի համար սա քիչ է. Սահմանադրությունը չի փոխվել: Այստեղից էլ տոնայնության աճը։ Սա էմոցիա չէ։ Սա հաշիվ է, որ ներկայացվում է պարտապանին, որը վճարում է ավելի դանդաղ, քան խոստացել էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ երբ հաշիվն ամբողջությամբ ներկայացվի, վճարողը չի լինելու նա, ով պարտք էր վերցրել։ Հայ ընտրողին առաջարկվել էր պարզ գործարք՝ կենսաթոշակների և աշխատավարձերի բարձրացում, բժշկական ապահովագրություն, ճանապարհների, դպրոցների և մանկապարտեզների կառուցում, և այդ ամենը՝ հիմա։ Իսկ դրա դիմաց վճարվելիք գինը՝ հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ գործարքի օգտին քվեարկողը չէր քվեարկում Սահմանադրության, Սևանի և Եկեղեցու հարցերում զիջումների համար․ այդ մարդիկ քվեարկում էին հանգստության համար։ Բայց հաշիվը Փաշինյանին և նրա նախարարներին չեն ներկայացնելու։ Հաշիվը ներկայացնելու են երկրին, և առաջին հերթին՝ հենց այն մարդկանց, ովքեր քվեարկել են այդ գործարքի օգտին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անհրաժեշտ է հասկանալ, որ այդ գործարքի օգտին քվեարկած ընտրողը հանցակից չէ, այլ նույն սխեմայի զոհը։ Երբ քաղաքացուն ամիսներ շարունակ կրկնում են, որ իր ընտրության այլընտրանքը երեխաների մահն է, նա կորցնում է այդ առաջարկի կեղծավորությունը տեսնելու ունակությունը։ Այդպես աշխատում է յուրաքանչյուր բռնություն․ զոհին համոզում են, որ այլ ելք չկա, և որ կատարվողը հենց իր շահից է բխում։ Սա ընտրողի մեղավորությունը չէ։ Սա նրա նկատմամբ իրականացված հետևողական աշխատանքի արդյունքն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էրիկ Հոֆերը &laquo;True Believer&raquo; աշխատությունում նկատել է. զանգվածային շարժումը կարող է գոյություն ունենալ առանց Աստծո, բայց երբեք՝ առանց սատանայի։ Օտարերկրյա տիրակալից կախված իշխանությունը կարող է իրեն թույլ տալ ամեն ինչ, բացի մեկ բանից․ որ սեփական ժողովուրդը տեսնի այդ կախվածությունը։ Գոյություն ունի միայն մեկ լուծում՝ սատանա նշանակել մեկ այլ օտարերկրյա տիրակալի։ Այդպես Բաքվից կախվածությունը վերանվանվեց &laquo;Մոսկվայից ազատագրման&raquo;։</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Շարունակելի</span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Եթե դեռ կասկածում եք, որ Փաշինյանը կախվածության մեջ է Ալիևից, ապա փորձեք հիշել, թե Վիսբադենի &nbsp;ելույթից առաջ ե՞րբ է նա վերջին անգամ արտաբերել &laquo;Իլհամ Ալիև&raquo; անունը։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid0hYb3HTuy16Hb8unVXmm9GwQzvJguVCr2sfyF7nDGwsSYC6GqQYBq1Ggwp9dZjZDXl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Լևոն Զարգարյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_1/2026-09-20-14826 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_inqnishxanowtyan_aghbyowrnery_satanan_mas_1/2026-09-20-14826 Sun, 20 Sep 2026 20:54:29 GMT