https://newsline.am/ Mon, 26 Oct 2026 17:06:21 GMT uCoz Web-Service <p>Թշնամու ցնծությունը լավագույն հայելին է, որն արտացոլում է մեր ազգային ողբերգության իրական խորությունը</p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>&laquo;Օպերացիա Արտենի&raquo; կամ ստուգողական ամպուտացիա՝ հանուն &laquo;հարևանի&raquo; ախորժակի<br /> (Հոկտեմբերյան ախտորոշում. ողնաշարից մինչև հիշողություն)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համո Սահյանը ժամանակին խոր հավատով ու գաղափարական պաթոսով է գրել.<br /> <em>Թե Հոկտեմբերյան դրոշի փայլից&nbsp;<br /> Չշիկներ ճակատն Արագածի,&nbsp;<br /> Իր մութ այրերում շունչը կփչեր&nbsp;<br /> Այրերի երկիր Հայաստանս։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այնուամենայնիվ, պատմության դաժան հեգնանքով ու ճակատագրի անողոք տրամաբանությամբ, հոկտեմբերը հայերիս համար դարձավ ոչ թե հարության ու վերելքի այգաբաց, այլ կորուստների, հոգեվարքի և պետականության օրգանական մարմնի հետևողական անդամահատման ամիս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերը լոկ օրացուցային ժամանակաշրջան չէ, այլ յուրատեսակ ցավային հանգրվան․ ամիս, երբ ամեն անգամ մի նոր, անողոք &laquo;վիրահատական միջամտությամբ&raquo; հատվում է մեր ազգային դիմադրողականության և ինքնության հերթական կենսական նյարդը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներկայացվող ժամանակագրությունն ինքնին սոսկ թվերի ու տարեթվերի չոր հաջորդականություն չէ, այլ մեր պետականության կենսագրության սահմռկեցուցիչ ախտաբանությունը և հոգեվարքի անատոմիան․<br /> 1999 թ․ հոկտեմբերի 27. Ազգային ժողովի դահլիճում կոտրվեց պետության ողնաշարը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեղի ունեցածն անշրջելի ողբերգության այն բեկումնային կետն էր, երբ ֆիզիկապես գնդակահարվեց հայկական պետականության քաղաքական կամքն ու խաթարվեց գալիքի ռազմավարական դիմագիծը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք կորցրինք մեր պետական ու հոգևոր ուղղահայացը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2022 թ․ հոկտեմբերի 6, Պրահա. գաղափարական և աշխարհաքաղաքական այն շրջադարձը, որտեղ թղթի վրա, գրչի մեկ հարվածով, ջախջախվեց մեր հայրենիքի անվտանգային ու գոյաբանական առանցքը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սկիզբ դրվեց մի այնպիսի անհատակ անդունդի, որի անկման արագությունն ու խորությունը դեռևս շարունակում ենք չափել մեր կորուստներով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2026 թ․ հոկտեմբերի 23, Արագածոտնի մարզ, Արտենիի թիվ 1 միջնակարգ դպրոց. մեր գետնաքարշ օրերի, թերևս, ամենացավոտ ու ստորացուցիչ հանգրվանը։ Այստեղ սողացող կապիտուլյացիան աշխարհաքաղաքական սեղաններից տեղափոխվեց մշակութային, կրթական ու հոգեբանական տիրույթ:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Օպերացիա Արտենին&raquo; սոսկ պատերից նկարներ պոկռտելու դրվագ չէր, այլ հանուն պատրանքային, բոսորագույն &laquo;փուչիկ-խաղաղության&raquo; և &laquo;հարևանի&raquo; քմահաճ գոհունակության՝ մեր պատմական հիշողության վերջին շերտերի հետևողական քերումն էր երեխաների աչքի առջև:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ համադրում ես այս երեք &laquo;հոկտեմբեր&raquo;-ները, սարսուռով հասկանում ես անկման դաժան տրամաբանությունը․ թե ինչպես է պետության ֆիզիկական հարվածը (1999) վերածվում տարածքային-քաղաքական զիջման (2022), և ի վերջո՝ հոգևոր, մշակութային ու պատմական ինքնաժխտման (2026)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե 1999-ին կտրեցին պետականության գլուխը, իսկ 2022-ին մարմնից հանեցին սիրտը, ապա 2026-ին դանակը հասավ արդեն կրթօջախի պատին՝ ձգտելով կուրացնել հենց այն սերնդին, որը պիտի Արագածի ճակատը շիկնած տեսներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զորավար Անդրանիկի պատկերի հեռացումն արդեն լոկ տարածքային կամ քաղաքական կորուստ չէ, այլ ապագայի տեսիլքի կանխամտածված խավարում, որպեսզի նիկոլական ներկայի մութ այրերում շունչը փչող երկիրն այլևս երբեք չկարողանա երազել լույսի ու արժանապատվության մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որպես ճակատագրի դաժան ու դառնահամ հեգնանք՝ այս ամոթալի &laquo;օպերացիան&raquo; իրականացվեց հենց Արագած լեռան անունը կրող մարզում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ցավոք, Արագածի ճակատն այլևս չշիկնեց հպարտության փայլով․ այն այրվեց ազգային արժանապատվության կորստի ամոթից ու անողոք ախտորոշումից՝ պետականության հանգույցների հետևողական նեկրոզ և հավաքական ինքնության սուր աուտոիմուն ճգնաժամ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասել ենք այն ողբերգական հանգրվանին, երբ ազգային իմունային համակարգն արդեն սկսել է թշնամաբար ոչնչացնել սեփական հիշողության, պատմության ու ինքնության վերջին առողջ բջիջները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամենևին էլ պատահական չէ այն վայրագ ու թունավոր խրախճանքը, որ այս օրերին տիրում է ադրբեջանական մեդիատիրույթում։ Թշնամին ցնծում է, որովհետև հասկանում է․ իրական հաղթանակը ոչ միայն տարածքներ նվաճելն է, այլև պարտվածի հոգում սեփական պատմության հանդեպ ամոթ ու վախ ներարկելը։ Նրանք տոնում են մեր ինքնակամ հրաժարումն այն ամենից, ինչը մեզ դարձնում էր դիմադրող տեսակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թշնամու ցնծությունը լավագույն հայելին է, որն արտացոլում է մեր ազգային ողբերգության իրական խորությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասել ենք այն անհավանական ու ողբերգական կետին, երբ սեփական ձեռքերով ոչնչացնում ենք մեր գոյության հերոսական հիմքերը․ ջնջում ենք ազգային լեգենդների անուններն ու պատկերները, նրանց դրոշմում &laquo;ֆաշիստի&raquo; կամ &laquo;ռևանշիստի&raquo; կեղծ ու պատվիրված պիտակներով և դպրոցական միջանցքներից հեռացնում &laquo;փառքի անկյունները&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ այդ նույն պահին, պատմական ու գոյաբանական դաժան հակադրությամբ, թշնամին իր բոլոր կրթօջախներում հետևողականորեն հիմնում է քնած սպային կացնահարողների հերոսացման նոր &laquo;տաճարներ&raquo;։ Նրանց պետական մեքենան ունի հստակ ու անթաքույց նպատակ՝ նոր սերնդի գիտակցության մեջ երկաթագրել սեփական հերոսների կերպարները և արմատավորել ռազմաշունչ, հարձակողապաշտ դաստիարակություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչ մենք կամավոր զինաթափվում ենք ու մեզ զրկում ազգային դիմադրողականության վերջին ջղերից, հարևանությամբ աճեցվում է մի սերունդ, որը սնվում է մեր ինքնաուրացմամբ ու անձնատվությամբ՝ պատրաստվելով մեր հայրենիքի նոր ու վերջնական նվաճմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այնուամենայնիվ, պատմության դաժան հայելին մեզ տրված է ոչ թե անդարձ հուսահատության, այլ էկզիստենցիալ սթափեցման համար։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անդամալույծ մարմինն անգամ ունակ է վերածնվելու, եթե անխաթար է նրա հոգևոր կորիզը։ Ազգային իմունային համակարգի վերականգնումը սկսվում է ոչ թե աշխարհաքաղաքական մութ կաբինետներից, այլ յուրաքանչյուրիս ներքին դիմադրողականությունից՝ պատերից պոկված պատկերները մեր սրտերում անխաթար պահելու և ամոթի թմբիրից արթնանալու անպարտելի կամքից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թշնամու վայրագ ցնծությունը վաղանցիկ է, որովհետև հայ տեսակի գենետիկ հիշողությունը հազարամյակների խորքից է գալիս և ենթակա չէ վերջնական կաթվածի։ Դանակը կարող է հասնել ողնաշարին, բայց անզոր է սպանել այն լույսի հիշողությունը, որը դեռ վառվում է մեր հավաքական գիտակցության մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գալու է օրը, երբ պատրանքների բոսորագույն փուչիկները պայթելու են, և այդժամ մեր ազգային կամքով ու միասնական ուժով Արագածի ճակատը կրկին շիկնելու է․ այս անգամ ոչ թե ամոթից, այլ սեփական հաղթանակի, ազգային արժանապատվության և հարության անկասելի լույսից։<br /> <br /> <a href="https://www.facebook.com/piruza.meliqsetyan/posts/pfbid0Q2QbjhAnz8sz5H5kcxRLtSS14NSB3ZMuyq4FfSCsNHcB2vnNs2sFvKBB9Yr7K35nl" target="_blank"><strong>Փիրուզա ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ&nbsp;</strong></a></span></p> https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_operacia_arteni_kam_stowgoghakan_ampowtacia_hanown_har_ani_axorjhaki/2026-10-26-14953 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_operacia_arteni_kam_stowgoghakan_ampowtacia_hanown_har_ani_axorjhaki/2026-10-26-14953 Mon, 26 Oct 2026 17:06:21 GMT <p><span style="font-size:16px;">Շիրակի մարզպետ Դ․Վ․Առուշանյանի կատարած գրառմանը հիշեցնում է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակաշրջանի գերմանացի նացիստների բառապաշարը</span></p> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայաստանում Ռուսաստանի դեսպանությունը կտրուկ մեկնաբանությամբ է հանդես եկել Շիրակի մարզպետի՝ սոցիալական ցանցում կատարած գրառման վերաբերյալ։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Տարակուսանքով ընդունեցինք 2026 թվականի հոկտեմբերի 17-ին Facebook սոցիալական ցանցի իր անձնական էջում Շիրակի մարզպետ Դ․Վ․Առուշանյանի կատարած գրառման մեջ ինչ-որ &laquo;իվանների&raquo; մասին հիշատակումը, որն ակամա հիշեցնում է Հայրենական մեծ պատերազմի ժամանակաշրջանի գերմանացի նացիստների բառապաշարը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չէինք ցանկանա մտածել, որ այն մարզը գլխավորող պաշտոնատար անձը, որտեղ ծառայություն են իրականացնում ռուսական 102-րդ ռազմաբազան և ռուս սահմանապահները, թույլատրելի է համարում հանրային այնպիսի հայտարարություններ, որոնք կարող են ազգային թշնամանք հրահրել ռուսաստանցիների նկատմամբ, ինչն արմատապես կհակասեր մեր երկրների ժողովուրդների միջև դարավոր բարեկամության ոգուն&raquo;։</span></p> https://newsline.am/news/rowsastani_dashnowtyan_despanowtyan_haytararowtyowny_shiraki_marzpet_grarmany_hishecnowm_e_germanaci_nacistneri_barapashary/2026-10-26-14952 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/rowsastani_dashnowtyan_despanowtyan_haytararowtyowny_shiraki_marzpet_grarmany_hishecnowm_e_germanaci_nacistneri_barapashary/2026-10-26-14952 Mon, 26 Oct 2026 15:27:12 GMT <p><strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյանն </strong>այսօր այցելել է &laquo;Բեսթ լայֆ&raquo; բժշկական կենտրոն՝ պլանային հետազոտության:</p> <p>ՀՀ Առաջին նախագահ<strong> Լևոն Տեր-Պետրոսյանն </strong>այսօր այցելել է &laquo;Բեսթ լայֆ&raquo; բժշկական կենտրոն՝ պլանային հետազոտության:</p> <p>Այս մասին <a href="https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=10163955036246799&amp;id=580746798&amp;mibextid=wwXIfr&amp;rdid=hxp8oBKncShBGujX#" target="_blank">գրել է </a>ՀՀ առաջին նախագահի մամուլի խոսնակ <strong>Արման Մուսինյանը։</strong></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyann_aysor_aycelel_e_best_layf_bjhshkakan_kentron_planayin_hetazotowtyan/2026-10-26-14951 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyann_aysor_aycelel_e_best_layf_bjhshkakan_kentron_planayin_hetazotowtyan/2026-10-26-14951 Mon, 26 Oct 2026 14:59:00 GMT <p>Ահա թե ինչպիսին են այսօրվա &laquo;հումանիստները&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Դուք հաճախ եք ասում, որ իմ նախագահը՝ Թրամփը, հումանիստ է։ Ես կցանկանայի ասել, որ դուք նույնպես հումանիստ եք, սըր․․․ և դրա համար շնորհակալ եմ Ձեզ&raquo;։ Այս խոսքերն ԱՄՆ նախագահի հատուկ բանագնաց Սթիվ Ուիթքոֆն ասել է Վլադիմիր Պուտինին հոկտեմբերի 21-ին՝ Սանկտ Պետերբուրգում հանդիպման ընթացքում։ Առիթը ամերիկացի Սթիվեն Հաբարդի ազատ արձակումն էր, ում ՌԴ ուժայինները ձերբակալել էին դեռ 2022թ․ ապրիլին։ Առաջին հայացքից սա սովորական դիվանագիտական քաղաքավարություն է, բայց մեծ քաղաքականության մեջ բառերը պատահական չեն ընտրվում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա կոչվում է ռեալպոլիտիկ։ Տերմինը 1853թ․ ներմուծել է Լյուդվիգ ֆոն Ռոխաուն․ &laquo;քաղաքականությունը շարժվում է ոչ թե իդեալներով, այլ ուժով և շահերով&raquo;։ Դրանից 5 տարի առաջ Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարար լորդ Պալմերսթոնը ձևակերպել էր դրա գլխավոր կանոնը․ &laquo;Մենք չունենք հավերժական դաշնակիցներ և չունենք մշտական թշնամիներ։ Հավերժական և մշտական են մեր շահերը, &nbsp;և մեր պարտքն է հետևել այդ շահերին&raquo;։ Ռեալպոլիտիկում բարոյականությունը չի անհետանում․ այն դառնում է փաթեթավորում։ Ջորջ Օրուելը գրել է, որ քաղաքական լեզուն ստեղծվել է, որ &laquo;սուտը ճշմարտանման հնչի, իսկ սպանությունը՝ հարգարժան&raquo;։ Սանկտ Պետերբուրգում &laquo;հումանիստ&raquo; բառը հնչեց հենց այդպիսի փաթեթավորմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակից ի վեր փոխվել են փաթեթավորումները, մինչդեռ կանոնները մնացել են նույնը։ Ահա թե ինչպիսին են այսօրվա &laquo;հումանիստները&raquo;․</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1. Ռուսաստան․</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուկրաինայի դեմ լայնածավալ պատերազմն ընթանում է գրեթե 5 տարի։ Ամերիկյան CSIS կենտրոնի գնահատմամբ՝ Ռուսաստանն ունի մոտ 450․000 զոհ և 1 մլն վիրավոր, իսկ Ուկրաինան՝ մոտ 125-150 հազար զոհ և կես մլն վիրավոր։ ՄԱԿ-ը հաստատել է առնվազն 16․431 խաղաղ բնակչի, այդ թվում՝ 803 երեխայի մահը։ Գրեթե 6 միլիոն ուկրաինացի դարձել է փախստական, ևս 3․7 միլիոնը տեղահանվել է երկրի ներսում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․ ԱՄՆ</strong>.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2026թ․ փետրվարի 28-ին ԱՄՆ-ն Իսրայելի հետ միասին վերսկսեցին պատերազմն Իրանի դեմ՝ նրա միջուկային օբյեկտներին հասցված հարվածներից 8 ամիս անց։ Հենց առաջին օրը սպանվեցին գերագույն առաջնորդ Խամենեին, Գլխավոր շտաբի պետը, ԻՀՊԿ-ի հրամանատարը և պաշտպանության նախարարը։ Թրամփը կոչ արեց իրանցիներին․ &laquo;Երբ մենք ավարտենք, վերցրեք իշխանությունը։ Այն ձերն է&raquo; (թեև հետագայում հայտարարեց, որ իրեն &laquo;երբեք չի հետաքրքրել վարչակարգի փոփոխությունը&raquo;)։ Նույն օրը &laquo;Տոմահավկ&raquo; հրթիռը հարվածեց Մինաբի տարրական դպրոցին․ զոհվեց 168 մարդ, որոնցից 120-ը՝ երեխաներ։ ՄԱԿ-ի առաքելությունը հայտարարեց, որ հարվածը հասցրել է ԱՄՆ-ը, և հիմքեր գտավ այն ռազմական հանցագործություն համարելու համար։ Միայն Իրանում այս պատերազմի հետևանքով զոհվել է 3-4 հազար մարդ, որոնցից առնվազն 1.700-ը՝ խաղաղ բնակիչ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">3․ Դաշնակիցները՝ որպես &laquo;расходный материал&raquo;.</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս պատերազմի համար ստիպված եղան վճարել նաև Վաշինգտոնի դաշնակիցները․ Իրանը հարվածներ հասցրեց Կատարում, Քուվեյթում, ԱՄԷ-ում և Բահրեյնում գտնվող ամերիկյան ռազմաբազաներին, Ծոցի երկրներում տասնյակ մարդիկ զոհվեցին։ Սեպտեմբերին հերթը հասավ Սաուդյան Արաբիային, որը Թրամփը 2025թ․ նոյեմբերին հռչակել էր &laquo;ՆԱՏՕ-ից դուրս գլխավոր դաշնակից&raquo;․ թագավորության դեմ հարձակման անցան Իրանի դաշնակիցները՝ Եմենի հութիները։ Ըստ Axios-ի՝ սեպտեմբերի 10-ին թագաժառանգ Մուհամմադ իբն Սալմանը երկու անգամ զանգահարել է Թրամփին՝ հութիներին հարվածելու խնդրանքով, սակայն մերժում է ստացել․ հարվածների փոխարեն Ռիադին առաջարկել են տրամադրել հետախուզական տվյալներ։ 2 օր անց Թրամփը հայտարարեց․ &laquo;Հութիները զանգահարել են մեզ, նրանք չեն ցանկանում պատերազմել մեր դեմ&raquo;։ Հոկտեմբերին հութիները 5 օրվա ընթացքում 4 անգամ հարվածեցին Ռիադի օդակայանին․ զոհվեց առնվազն 20 մարդ, հարյուրները վիրավորվեցին։ Թրամփը պատասխանեց․ &laquo;Ես այնտեղ կլինեմ ընտրություններից հետո, և ես երբեք չեմ մոռանա դա&raquo;։ Ռիադի համար չպատերազմեցին նաև Թուրքիան և Պակիստանը, թեև օգոստոսին Մեքքայում նրա հետ փոխադարձ պաշտպանության մասին պայմանագիր էին ստորագրել․ &laquo;Սա պաշտպանական համաձայնագիր է, ոչ թե հարձակողական&raquo;, - բացատրեց Թուրքիայի արտգործնախարար Հաքան Ֆիդանը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">4․ Պալմերսթոնի օրենքը․</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատերազմի հետևանքով Հորմուզի նեղուցը փակվեց, և ԱՄՆ-ում դիզելային վառելիքի գինը մոտեցավ ռեկորդային բարձր մակարդակին։ Հոկտեմբերին Վաշինգտոնը լուծումը գտավ Մոսկվայում․ ԱՄՆ ֆինանսների նախարարությունը մինչև 2027թ․ ապրիլ հանեց ռուսական դիզելային վառելիքի նկատմամբ սահմանված պատժամիջոցները, իսկ Թրամփը կասեցրեց Ռուսաստանի դեմ նոր պատժամիջոցները, որոնք Կոնգրեսն ընդունել էր մեկ ամիս առաջ։ Նույն օրերին, Kyiv Independent-ի և CNN-ի տվյալներով, ամերիկացիները սպառնացել են Կիևին դադարեցնել հետախուզական տվյալների փոխանցումն ու զենքի մատակարարումները, եթե Ուկրաինան շարունակի հարվածել ռուսական նավթավերամշակման գործարաններին։ &nbsp;Հակառակորդը դարձավ մատակարար, դաշնակիցը՝ խոչընդոտ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">5․ Եվրոպա․</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">2022թ․ հուլիսին Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ուրսուլա ֆոն դեր Լայենը գազի հարցով ժամանեց Բաքու և Ադրբեջանն անվանեց &laquo;առանցքային և հուսալի գործընկեր էներգետիկ ոլորտում&raquo;։ Երկու ամիս անց Ադրբեջանը հարձակվեց Հայաստանի վրա, իսկ մեկ տարի անց՝ Արցախի։ 2026թ․ մայիսին ԵՄ արտաքին գործերի ու անվտանգության քաղաքականության հարցերի բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալասը Բաքվում գրեթե բառացիորեն երկրորդեց ֆոն դեր Լայենին․ &laquo;Ադրբեջանը ԵՄ արժեքավոր և հուսալի էներգետիկ գործընկեր է&raquo;։ Եվրոպայի "արժեքահեն" քաղաքականության մեկ այլ դրսևորվում է Գերմանիայի կանցլեր Ֆրիդրիխ Մերցի հայտարարությունը․ Իսրայելի՝ Իրանի դեմ հասցրած հարվածների մասին նա անկեղծորեն արտահայտվեց․ &laquo;Սա կեղտոտ աշխատանք է, որը Իսրայելը կատարում է բոլորիս փոխարեն&raquo;։ Իսկ Եվրոպան մինչև օրս շարունակում է ռուսական գազ գնել, սեպտեմբերին՝ 1․4 միլիարդ եվրոյի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>6․ Հայաստան և փաստաթղթեր</strong>․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2020թ․ նոյեմբերի 9-ի հայտարարության 9-րդ կետի համաձայն՝ Սյունիքով անցնող հաղորդակցությունները պետք է վերահսկեին Ռուսաստանի ԱԴԾ սահմանապահները։ 2025թ․ օգոստոսի 8-ին Սպիտակ տանը նախաստորագրվեց խաղաղության պայմանագրի տեքստը, իսկ երթուղին դարձավ &laquo;Թրամփի երթուղի&raquo;՝ 49 տարի ժամկետով կառուցապատման և կառավարման իրավունքը փոխանցելով ԱՄՆ-ին (ևս 50 տարի երկարաձգման հնարավորությամբ)։ Նույն ժամանակ Թրամփը երկարաձգեց 907-րդ բանաձևով սահմանված սահմանափակումներից հրաժարվելու ժամկետը՝ թույլ տալով շարունակել Ադրբեջանին ամերիկյան օգնության տրամադրումը, իսկ Փաշինյանն ու Ալիևը նրան առաջադրեցին Խաղաղության Նոբելյան մրցանակի։ Վերակացուն փոխվեց, անխոչընդոտ ճանապարհը մնաց, իսկ պայմանագիրը մինչև օրս ստորագրված չէ։ Ավելին, Բաքուն բազմիցս և անհետևանք խախտել է նախաստորագրված պայմանագրի դրույթները։ Օրեր առաջ ԱԳՄԱ նախարար Միրզոյանը հայտնեց, որ Բաքուն այն չի ստորագրի, &laquo;քանի դեռ Սահմանադրությունը մնում է այնպիսին, ինչպիսին կա&raquo;։ Դեռևս 2023թ․ դեկտեմբերին ԱԺ այն ժամանակվա նախագահ Ալեն Սիմոնյանն ընդունել էր, որ խաղաղության ոչ մի պայմանագիր երբեք խոչընդոտ չի եղել պատերազմը սկսելու համար։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին, որևէ անվտանգային համակարգ և այն հանձն առնող գործընկեր, երաշխավորված չէ։ Բազմաթիվ ՔՊ պատգամավորներ և մերձիշխանական &laquo;քաղաքագետներ&raquo; տարիներ շարունակ կրկնում են, որ 2022թ․ սեպտեմբերին ՀԱՊԿ-ը և Ռուսաստանն օգնության չեկան Հայաստանին։ Այդ քննադատությունն ունի իր փաստական հիմքերը։ Բայց ինչո՞ւ նրանք նույն ջանասիրությամբ չեն նկատում Վաշինգտոնի մերժումը սեփական դաշնակցին։ Չէ՞ որ Ռիադը խոստացել էր 600 միլիարդ դոլար ներդնել ԱՄՆ-ի տնտեսության մեջ և գրեթե 142 միլիարդ դոլարի ամերիկյան զենք գնել։ Ի տարբերություն, TRIPP-ի շրջանակում Հայաստանին բաժին ընկնող ներդրումները մոտ 200 միլիոն դոլար են։ Եթե Վաշինգտոնը չպատերազմեց միլիարդավոր դոլարների շահերով իր հետ կապված երկարամյա դաշնակցի համար, ինչո՞վ է պայմանավորված իշխանական քարոզիչների վստահությունը, որ ԱՄՆ-ը կպատերազմի Հայաստանի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա ուշագրավ է հատկապես վերջին ամիսներին Բաքվի հռետորաբանության սաստկացման ֆոնին։ Հոկտեմբերի 15-ին Բաքվում կայացած գագաթնաժողովի ընթացքում Ալիևը խաղաղությունն անվանեց &laquo;փխրուն&raquo; և նույն ելույթում հայտարարեց․ &laquo;Մենք չենք իջել բարբարոսների և երեխաներ սպանողների մակարդակին, որոնք այդքան տառապանք են պատճառել մեր ժողովրդին&raquo;։ Արցախի ղեկավարների դատավարությունը նա համեմատեց Նյուրնբերգյան դատավարության հետ․ &laquo;Այս անգամ մեղադրյալի աթոռին նստած են հայ ֆաշիստները&raquo;։ Հիքմեթ Հաջիևին անհանգստացրել են &laquo;հայ երիտասարդության շրջանում ռևանշիստական տրամադրությունները&raquo;, իսկ ԱԳ նախկին նախարար Թոֆիկ Զուլֆուգարովը հայտարարել է․ &laquo;Կարծում եմ՝ բոլորը լավ հասկանում են, որ խաղաղություն չի լինելու&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փոխարենը Երևանում Բաքուն անվճար փաստաբանական գրասենյակ ունի։ Այն չի նկատում Բաքվից եկող սպառնալիքները, փոխարենը փորձում է փաթեթավորել Ադրբեջանի պահանջները։ Սահմանադրությունը փոխելու պահանջը Փաշինյանը բացատրում է նրանով, որ դա &laquo;մեզ է պետք, ոչ թե ուրիշներին&raquo;։ Իսկ ադրբեջանցի զինվորը, որը հոկտեմբերի 1-ին Շաքիում երեք երեխաների աչքի առաջ վիրավորել էր նրանց մորը և երեխաներից երկուսին, ներկայացվում է &laquo;սովորական քրեական հանցագործության&raquo; հեղինակ։ Այդուհանդերձ, &laquo;փաստաբանական թիմը&raquo; ստացավ իր &laquo;վարձատրությունը&raquo;․ հոկտեմբերի 15-ի նույն &nbsp;ելույթում Ալիևը հայտարարեց, որ Հայաստանի ներկայիս ղեկավարությունը 2018-2020թթ․ &laquo;շարունակել է նախորդների հանցավոր քաղաքականությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1878թ․ վերադառնալով Բեռլինի կոնգրեսից՝ Խրիմյան Հայրիկը հայ քաղաքական մտածողությանը թողեց թղթե և երկաթե շերեփների հայտնի փոխաբերությունը։ &laquo;Այնտեղ, որտեղ խոսում է զենքը, խնդրանքի տեղ չկա&raquo;։ Այդ ժամանակից ի վեր շերեփները փոխվել են՝ Սևրի պայմանագիր, նոյեմբերի 9-ի հայտարարություն, Վաշինգտոնում նախաստորագրված տեքստ, բայց շերեփը մնաց թղթե։ Չեխոսլովակիան 1938թ․ հույսը դրել էր Ֆրանսիայի հետ կնքած պայմանագրերի վրա, Ուկրաինան՝ 1994թ․ Բուդապեշտի հուշագրի, Ռիադը՝ Վաշինգտոնի և Մեքքայի պակտի։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այս օրինակները վառ ապացույց են, որ փոքր պետության ռազմավարությունը չի կարող կառուցվել մեծ տերությունների բարոյական ինքնաբնորոշումների, առաջնորդների անձնական համակրանքների կամ դիվանագիտական գեղեցիկ ձևակերպումների վրա։ Աշխարհում, որտեղ նույնիսկ ամենահզոր դաշնակիցները սեփական շահերը վերագնահատելու իրավունք են վերապահում իրենց, Հայաստանի խնդիրը որևէ մեկին անվերապահորեն վստահելը չէ։ Խնդիրն այնպիսի պետություն կառուցելն է, որի անվտանգությունը կախված չլինի միայն այդ վստահությունից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սրանից չի հետևում, թե Ռուսաստանը &laquo;վատն&raquo; է, Արևմուտքը՝ &laquo;լավը&raquo;, կամ հակառակը։ Կամ թե ով է նրանցից ավելի հուսալի։ Երկու կողմերն էլ խոսում են հումանիզմի լեզվով և գործում ռեալպոլիտիկի օրենքներով։ Հետևաբար ընտրության նման ձևակերպումն ինքնին սխալ է։ Պետությունը կարող է ապավինել միայն սեփական երկաթե շերեփին՝ բանակին, տնտեսությանը, ինստիտուտներին և այն դաշինքներին, որոնցում իր շահը համընկնում է այլոց շահերի հետ։<br /> Որովհետև ռեալպոլիտիկի աշխարհում ամենավտանգավորը ոչ թե այն է, որ մեծ տերությունները սեփական շահերն ունեն։ Ամենավտանգավորն այն է, երբ փոքր պետությունները մեծ տերությունների շահերը շփոթում են իրենց անվտանգության երաշխիքների հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Մինաբի դպրոցին հարվածի վերաբերյալ Թրամփը սկզբում մեղադրեց Իրանին, ապա ասաց․ &laquo;Սխալներ պատահում են&raquo;։ Լուսանկարում այդ &laquo;սխալի&raquo; հետևանքներն են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid035VT4R9siLapzj7eCq7chvxBQZQSb7xfQBNLxy43AtzEPvbaanrVi1sSwL4CvBoH5l" target="_blank">Լևոն Զարգարյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_mer_oreri_howmanistnery/2026-10-25-14950 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_mer_oreri_howmanistnery/2026-10-25-14950 Sun, 25 Oct 2026 15:44:55 GMT <p><span style="font-size:14px;">Առայժմ Հայաստանի համար ամենաիրատեսական սցենարն է բռնապետի բնական մահը</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ինչով է ավարտվում ավտորիտարիզմը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Առայժմ Հայաստանի համար ամենաիրատեսական սցենարն է բռնապետի բնական մահը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլ Փաշինյանը մինչեւ իր վերջին շունչը պայքարելու է իշխանության համար: Վերջին՝ կեղծված ընտրությունները դա միանշանակ ապացուցեցին: Այդ առումով նա նման չէ Ռոբերտ Քոչարյանին, որն իշխանությունը փոխանցեց Սերժ Սարգսյանին (չնայած հիմա դրա համար, կարծես թե, ափսոսում է), ոչ էլ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին եւ Սերժ Սարգսյանին, որոնք հրաժարական տվեցին. առաջինը՝ &laquo;պալատական&raquo;, երկրորդը՝ &laquo;հեղափոխական&raquo; ճնշման տակ: Նրա՝ &laquo;աթոռին սվաղվելու&raquo; հարյուրապատիկ ավելի ուժեղ &laquo;ցեմենտը&raquo; պայմանավորված է մի շարք հանգամանքներով: Դրանցից առաջինը, թերեւս, այն է, որ Փաշինյանին հարյուրապատիկ ավելի տխուր ճակատագիր է սպասում, երբ (եթե) նա զրկվի իշխանությունից: Դա էլ իր հերթին ունի շատ պարզ պատճառ. ոչ մի նախորդ ղեկավար Հայաստանին այն մասշտաբի աղետ չի բերել, որ բերել է Փաշինյանը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչ են ասում պատմությունն ու քաղաքագիտությունը՝ ո՞ր դեպքում է վերջ դրվում ավտորիտար կառավարմանը եւ շանս լինում, որ կսկսվեն ժողովրդավարական բարեփոխումները: Նախ՝ իհարկե, վերապահում է արվում, որ ավտոկրատի հեռացումը պարտադիր կերպով չի հանգեցնում ռեժիմի փոփոխությանը:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այնուամենայնիվ, թվարկենք, թե որոնք կարող են լինել բռնապետի հեռացման խթանները.</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1/</strong> ավտոկրատի բնական մահը (Հայաստանի պարագայում՝ առայժմ ամենահավանական ելքը),&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2/ </strong>զանգվածային ապստամբություն կամ հեղափոխություն՝ քիչ հավանական է,&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3/</strong> ռազմական հեղաշրջում՝ գրեթե բացառված է,</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4/</strong> պալատական հեղաշրջում՝ չկան դրա &laquo;ակտորները&raquo;-կատարողները,</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>5/ </strong>պայմանավորվածություններ վերնախավում՝ բացառված է՝ Փաշինյանն ընդունակ չէ հանուն պետության զիջել իր իշխանության թեկուզ մեկ միլիմետրը,</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>6/</strong> պարտություն պատերազմում եւ պետության կազմաքանդում՝ երկուսն էլ արդեն տեղի ունեցավ՝ հենց Փաշինյանի &laquo;ջանքերով&raquo;,</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>7/ </strong>արտաքին ուժեղ ճնշում՝ տեսականորեն հնարավոր է՝ չնայած առայժմ նման բան չի նշմարվում: Դրա մասին՝ վերջում, բայց առայժմ անդրադառնանք &laquo;հիմնական&raquo; տարբերակին:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Տեսությունն այդ առումով առաջարկում է հիմնական երեք տարբերակ։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1/ </strong>Բռնապետը գնում է, ինստիտուտները եւ հիմնական կանոնները՝ մնում։ Ստալինի մահվանից հետո խորհրդային համակարգը պահպանվեց, ռեժիմի բնույթը մնաց նույնը, դրսեւորումներն ավելի մեղմ դարձան։ Կարող են նաեւ &laquo;մեղմացումներ&raquo; չլինել. Նիազովի մահվանից հետո Բերդիմուհամեդովն, ըստ էության, ամեն ինչ թողեց նույնը, միայն փոքր-ինչ &laquo;թեթեւացրեց&raquo; անձի պաշտամունքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2/ </strong>Ավտոկրատի մահը խթանում է կատաղի պայքար վերնախավում։ Այդպես եղավ Չինաստանում, երբ Մաո Ցզեդունից հետո Հուա Գոֆենը հեռացրեց իշխանությունից &laquo;չորսի բանդան&raquo; եւ վերջ տվեց &laquo;մշակութային հեղափոխության&raquo; ամենաարտառոց դրսեւորումներին։ Ռեպրոսիվ ռեժիմը չի փոխվել եւ պահպանվել է առ այսօր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3/</strong> Բռնապետի մահը խթան է դառնում նոր ղեկավարության եւ հասարակության համար՝ իրական բարեփոխումներ անցկացնելու համար։ Այդ (բնականաբար՝ ամենացանկալի) սցենարն իրականացվել է Իսպանիայում՝ Ֆրանկոյի մահվանից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բարբարա Գեդեսը, Ջոզեֆ Ռայթը եւ Էրիկա Ֆրանցը &laquo;Ինչպես են աշխատում դիկտատուրաները&raquo; (How Dictatorships Work) (2018թ.) գրքում մանրամասնորեն նկարագրել են այն դժվարությունները, որոնք առաջանում է ավտոկրատի մահվանից հետո։ Մասնավորապես, նշվում է, որ բռնապետն իր իշխանության ժամանակ վերացնում է պոտենցիալ հակառակորդներին, արգելակում է ինքնուրույն քաղաքական լիդերների աճը, իրեն է ենթարկեցնում իշխող կուսակցությունը, բանակը եւ հատուկ ծառայությունները։ Այդ բոլոր հատկանիշները, ինչպես տեսնում եք, Հայաստանում առկա են։ Դրան պետք է ավելացնել դատարանների, քննչական մարմինների &laquo;սեփականաշնորհումը&raquo;։ Ստացվում է պարադոքսալ վիճակ. բռնապետն ասում է՝ &laquo;պետությունը ես եմ&raquo;, բայց նրա գնալուց հետո պարզվում է, որ պետության գործունեության կենսունակ մեխանիզմներ չկան։ Այնպես որ՝ այն բազմաթիվ բաներին, որոնք քանդել է Փաշինյանը, ավելանում են պետության ինստիտուտները, որոնց կենսունակությունը դժվար կլինի վերականգնել նրա գնալուց հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկու խոսք արտաքին ճնշման մասին։ Այն չի լինելու Ռուսաստանից, ինչպես միամտաբար կարծում են որոշ ընդդիմադիրներ։ Թեեւ Փաշինյանը Պուտինի աչքի լույսը չէ, նա Ռուսաստանին միանգամայն ձեռնտու է։ Բազմիցս գրել եմ, թե ինչու։ Եթե ճնշում լինի, ապա՝ Արեւմուտքից։ Կեղծված ընտրությունները, սաստկացող ռեպրեսիաները, աճող կոռուպցիան, &laquo;մշակութային հեղափոխությունը&raquo;, ՀԱՍԵ առաջնորդին փոխելու խելահեղ հավակնությունները՝ այդ ամենը եվրոպացիներն ու ամերիկացիները որոշ հանգամանքներում կարող են Փաշինյանի &laquo;երեսով տալ&raquo;։ Ո՞ր հանգամանքներում։ Երբ կդադարի փաստացի պատերազմը ԵՄ-ի եւ Ռուսաստանի միջեւ, եւ Փաշինյանն այլեւս պետք չի գա որպես &laquo;ֆորպոստ&raquo;։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Արամ ԱԲՐԱՀԱՄՅԱՆ<br /> <a href="https://www.aravot.am/2026/10/21/1587935/" target="_blank">&nbsp;&laquo;Առավոտ&raquo; օրաթերթ</a><br /> 20.10.2026</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ամբողջական հոդվածը՝ <a href="https://www.aravot.am/2026/10/21/1587935/" target="_blank">սկզբնաղբյուրում</a>:</span></strong><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/aram_abrahamyan_inchov_e_avartvowm_avtoritarizmy_aravot/2026-10-25-14949 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/aram_abrahamyan_inchov_e_avartvowm_avtoritarizmy_aravot/2026-10-25-14949 Sun, 25 Oct 2026 09:12:58 GMT <p>Անդրանիկն անուրանալի ներդրում ու մասնակցություն է ունեցել Ազգային ազատագրական պայքարում` &nbsp;ղեկավարել է հայդուկային խմբերը և ահուսարսափ &nbsp;տարածել թշնամու շրջանում:</p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Շատ քչերին է հաջողվել հայրենիք պահպանել, թույլ տալ, որ այդ կտորը մնա մեր պետության սահմաններում. Այդպիսիք են եղել Նազարբեկյանը, Փիրումովը, Սիլիկովը, Անդրանիկը և Նժդեհը...&raquo;</em>. ՀՀ հիմնադիր նախագահ <a href="https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_andraniki_njhdehi_droyi_masin_tesanyowt/2026-05-28-1589?fbclid=IwY2xjawUDT9pwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAGJyaWQRMTg1U0JvS0NBMGNGRThjYXVzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEej22Ew6JPazad3O_Yn4xAwFBgBx09pf52UG8jkxSCPG3lzOmCkc8Nmvhsd9M_aem_8bKnCujEEVN6uXxagcEx_g" target="_blank"><strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան</strong></a>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Զորավար Անդրանիկը՝ երիտասարդներին</strong></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">&laquo;Վեր&shy;ջաց&shy;նե&shy;լով այս գր&shy;քոյ&shy;կը, պարտք կը զգամ յայ&shy;տա&shy;րա&shy;րե&shy;լու թէ՝ ես ոչ զի&shy;նու&shy;ո&shy;րա&shy;կան վար&shy;ժա&shy;րա&shy;նի մը&nbsp;ըն&shy;թաց&shy;քը աւ&shy;ար&shy;տած եմ, ոչ ալ մաս&shy;նա&shy;գի&shy;տա&shy;կան ճիւղ մշա&shy;կած. հե&shy;տեւ&shy;ա&shy;բար յաւ&shy;ակ&shy;նու&shy;թիւն չու&shy;նիմ եր&shy;բեք մաս&shy;նա&shy;գի&shy;տա&shy;կան գործ մը ներ&shy;կա&shy;յաց&shy;նե&shy;լու իմ հայ&shy;րեր&shy;նա&shy;կից&shy;նե&shy;րուս։ Կե&shy;ան&shy;քը ինքն է եղած՝ իր փոր&shy;ձա&shy;ռու&shy;թիւ&shy;նով իմ՝ ինչ&shy;պէս նաև իմ շատ մը ըն&shy;կեր&shy;նե&shy;րուս դաս&shy;տի&shy;ա&shy;րա&shy;կը։ Ի հար&shy;կէ, սր&shy;տանց կը փա&shy;փա&shy;քէ&shy;ի, որ օր մը, և այն մօ&shy;տաւ&shy;որ ապա&shy;գա&shy;յին մէջ, գի&shy;տա&shy;պէս, մաս&shy;նա&shy;գի&shy;տա&shy;կան կր&shy;թու&shy;թե&shy;ամբ օժ&shy;տու&shy;ած երի&shy;տա&shy;սարդ&shy;ներ յա&shy;ջոր&shy;դէ&shy;ին մե&shy;զի և աւ&shy;ե&shy;լի յա&shy;ջո&shy;ղու&shy;թե&shy;ամբ, աւ&shy;ե&shy;լի ձեռն&shy;հա&shy;սու&shy;թե&shy;ամբ վա&shy;րէ&shy;ին մար&shy;տա&shy;կան բա&shy;նա&shy;կը։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Սա&shy;կայն, չեմ կր&shy;նար այս առ&shy;թիւ իմ ու&shy;նե&shy;ցած մէկ ճշ&shy;մա&shy;րիտ ցաւս ծած&shy;կեր։ Մո&shy;տաւ&shy;ո&shy;րա&shy;պէս եր&shy;կու տա&shy;րի&shy;է ի վեր ար&shy;տա&shy;սահ&shy;ման կը գտ&shy;նու&shy;իմ և պա&shy;տե&shy;հու&shy;թիւնն ու&shy;նե&shy;ցած եմ մօ&shy;տէն ճանչ&shy;նա&shy;լու ար&shy;տա&shy;սահ&shy;մա&shy;նի այլ և այլ հայ գա&shy;ղութ&shy;նե&shy;րու երի&shy;տա&shy;սար&shy;դու&shy;թիւ&shy;նը։ Թո&shy;ղունք ան&shy;ցե&shy;ա&shy;լը, տաս&shy;նը&shy;հինգ տա&shy;րի&shy;է վեր հա&shy;յու&shy;թե&shy;ան հա&shy;մար ար&shy;դէն զէնքն ու զի&shy;նա&shy;վար&shy;ժու&shy;թիւ&shy;նը դար&shy;ձել է կեն&shy;սա&shy;կան, հար&shy;կադ&shy;րո&shy;ղա&shy;կան անհ&shy;րա&shy;ժեշ&shy;տու&shy;թիւն։ Երկ&shy;րէն դուրս գտ&shy;նու&shy;ող երի&shy;տա&shy;սարդ&shy;նե&shy;րէ ոմանք իրենց աչ&shy;քե&shy;րով տե&shy;սած են թէ՝ ինչ&shy;պէս զօ&shy;րաւ&shy;ո&shy;րին սու&shy;րը արիւ&shy;նով լու&shy;աց Հայ&shy;րե&shy;նի&shy;քը և իր առ&shy;ջեւ խո&shy;նար&shy;հե&shy;ցուց մեր հայ&shy;րե&shy;րը, մեր մայ&shy;րե&shy;րը, քոյ&shy;րե&shy;րը ու ամէնքս։ Չի տես&shy;նող&shy;ներն ալ իրենց ականջ&shy;նե&shy;րով լսե&shy;ցին ու կը լսեն ամէն օր։ Բայց ի՞նչ են ըրած մինչև հի&shy;մա՝ խրա&shy;տու&shy;ե&shy;լու հա&shy;մար կե&shy;ան&shy;քի դա&shy;սե&shy;րէն չի կրկ&shy;նե&shy;լու ան&shy;ցե&shy;ա&shy;լի տխուր սխալ&shy;նե&shy;րը։ Ոչի՜նչ։ Չի տե&shy;սայ եր&shy;կու վայր, ուր տա&shy;սը-ք&shy;սան երի&shy;տա&shy;սարդ&shy;ներ քով-&shy;քո&shy;վի գա&shy;յին և բռ&shy;նու&shy;թե&shy;ան սահ&shy;ման&shy;նե&shy;րեն հե&shy;ռու և ամէն կեր&shy;պով ազատ՝ օտար եր&shy;կիր&shy;նե&shy;րու մէջ մէկ-&shy;մէկ զէնք առ&shy;նէ&shy;ին ձեռ&shy;քեր&shy;նին և զի&shy;նա&shy;վար&shy;ժու&shy;թե&shy;ան հետևէին, չի տե&shy;սայ և ցաւ&shy;ով կ'ը&shy;սեմ ասի&shy;կա։ Հա&shy;պա ի՞ն&shy;չու կը քն&shy;նա&shy;դա&shy;տեն զա&shy;նոնք, որ երկ&shy;րին մէջ ո՛չ զէնք առ&shy;նե&shy;լու մի&shy;ջոց, ո՛չ ալ վար&shy;ժու&shy;ե&shy;լու դիւ&shy;րու&shy;թիւն ու&shy;նին։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Ամէն օր երեւ&shy;ան եկած դէպ&shy;քերն ու անոնց յայտ&shy;նու&shy;թիւ&shy;նը մե&shy;զի բա&shy;ցարձա&shy;կօ&shy;րէն կը սոր&shy;վեց&shy;նեն թէ հա&shy;յը, ըլ&shy;լայ Տաճ&shy;կաս&shy;տան, ըլ&shy;լայ Կով&shy;կաս, Պարս&shy;կաս&shy;տան կամ ու&shy;րիշ տեղ, իր կե&shy;ան&shy;քը պահ&shy;պա&shy;նե&shy;լու մէկ մի&shy;ջոց մը ու&shy;նի, մէկ պաշտ&shy;պան մը, այն ալ զէնքն ու զի&shy;նա&shy;վար&shy;ժու&shy;թիւնն է։ Մարդ ո՛չ հե&shy;րոս, ո՛չ ալ կռու&shy;ող կը ծնի. զէնքն է որ մար&shy;դուն կռու&shy;ե&shy;լու ըն&shy;դու&shy;նա&shy;կու&shy;թիւն կու&shy;տայ և դի&shy;մադ&shy;րու&shy;թե&shy;ան ոգի կը ստեղ&shy;ծէ անոր մէջ։ Անոնք որ կը սպա&shy;սեն՝ թէ մեր նոր սե&shy;րունդ&shy;նե&shy;րը առանց զէն&shy;քի ըն&shy;տե&shy;լա&shy;նա&shy;լու, առանց զի&shy;նա&shy;վար&shy;ժու&shy;թե&shy;ամբ պա&shy;րա&shy;պե&shy;լու վա&shy;ղը կռու&shy;ող&shy;ներ պի&shy;տի դառ&shy;նան, տղա&shy;յա&shy;կան մի&shy;ամ&shy;տու&shy;թիւն&shy;նին է որ կը յայտ&shy;նեն, ու&shy;րիշ ոչինչ։ Այդ կեր&shy;պով՝ եթէ դա&shy;րեր ալ սպա&shy;սենք, նո&shy;րէն երկ&shy;չոտ&shy;ներ, ստ&shy;րուկ&shy;ներ պի&shy;տի մնանք, և նո&shy;րէն մեր կե&shy;անյքն ու պա&shy;տիւ&shy;ը պի&shy;տի ըլ&shy;լան օտա&shy;րի ձեռ&shy;քի խա&shy;ղա&shy;լի&shy;քը։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Ես չեմ որ կը հրաւ&shy;ի&shy;րեմ ձեզ, ար&shy;տա&shy;սահ&shy;մա&shy;նե&shy;ան երի&shy;տա&shy;սարդ&shy;ներ, այլ դժ&shy;բախտ Հայ&shy;րե&shy;նի&shy;քին հողն ու քա&shy;րը իրենց արիւ&shy;նով ներ&shy;կած մեր նա&shy;հա&shy;տակ&shy;ներն ու պաշ&shy;տե&shy;լի հե&shy;րոս&shy;ներն են, որ կոչ կ'ը&shy;նեն ձե&shy;զի զէն&shy;քի, զի&shy;նա&shy;վար&shy;ժու&shy;թե&shy;ան ու վրէժխնդ&shy;րու&shy;թե&shy;ան։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Լսե&shy;ցէք անոնց Ձայ&shy;նը, որ մեր կե&shy;ան&shy;քին Ձայնն է&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Անդրանիկ Օզանյան (Զորավար Անդրանիկ)</strong> ծնվել է 1865թ. փետրվարի 25-ին՝ Արևմտյան Հայաստանի Շապին Գարահիսար քաղաքում, մահացել՝ 1927թ. օգոստոսի 31-ին՝ Կալիֆոռնիայի Չիքո քաղաքում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2000թ. նրա աճյունը տեղափոխվել է Հայաստան՝ ամփոփվելով Եռաբլուր զինվորական պանթեոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F866254872412597%2F&amp;show_text=false&amp;width=358&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="358"></iframe></span></p> https://newsline.am/news/zoravar_andraniky_eritasardnerin/2026-10-25-1831 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/zoravar_andraniky_eritasardnerin/2026-10-25-1831 Sun, 25 Oct 2026 07:40:27 GMT <p>&laquo;Շատ քչերին է հաջողվել հայրենիք պահպանել, թույլ տալ, որ այդ կտորը մնա մեր պետության սահմաններում. Այդպիսիք են եղել Նազարբեկյանը, Փիրումովը, Սիլիկովը, Անդրանիկը և Նժդեհը&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Շատ քչերին է հաջողվել հայրենիք պահպանել, թույլ տալ, որ այդ կտորը մնա մեր պետության սահմաններում. Այդպիսիք են եղել <strong>Նազարբեկյանը, Փիրումովը, Սիլիկովը, Անդրանիկը և Նժդեհը,</strong> ով թույլ չտվեց ոչ միայն թուրքական բանակի, այլև ռուսական բանակի մուտքը Զանգեզուր&raquo;: Այս մասին 2011թ. հոկտեմբերի 6-ին, Ազատության հրապարակում, ՀԱԿ-ի հանրահավաքում հայտարարել է ՀՀ հիմնադիր նախագահ&nbsp;<strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյանը</strong>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;<strong>Անդրանիկը</strong> չենթարկվեց Բաթումի պայմանագրից հետո ՀՅԴ-ական կառավարությանը, չցրեց արևմտահայ զինվորական կազմավորումները, Նախիջևանով հասավ Սյունիք, 18-19 թթ. ձմեռն անցկացրեց Սյունիքում, և նրա շնորհիվ օսմանյան բանակը չներխուժեց Սյունիք: Անդրանիկի շնորհիվ Զանգեզուրը փրկվեց: Երբ նա ստիպված հեռացավ ՀՀ-ից, գործը ստանձնեց Նժդեհը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե Անդրանիկը չփրկեր Զանգեզուրը,<strong> Նժդեհին </strong>պահելու բան չէր մնա: Ոչ միայն թուրքական, նաև՝ խորհրդային բանակը չմտավ Նժդեհի շնորհիվ: Զանգեզուրի համար Անդրանիկին ու Նժդեհին ենք պարտական՝ ողջ ժողովրդով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջորդը<strong> Դրոն էր</strong>, որ Բաշ-Ապարանում դիմադրություն կազմակերպեց, փրկեց Երևանը, դրանով փրկեց ՀՀ-ն: Դրանից հետո Դրոն ինչ է արել, ինչ չի արել, Նժդեհն ինչ է ասել՝ կարևոր չէ: Այնքան մեծ է նրանց գործը, որ մանր մոլորությունները կարևոր չեն&raquo;:</span></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">2026 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության հրահանգով Արագածոտնի մարզի Թալին խոշորացված համայնքի Արտենի բնակավայրի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի պատից հատուկ տեխնիկայի միջոցով հեռացվել է երկար տարիներ այնտեղ գտնվող <strong><a href="https://newsline.am/news/aram_g_orgyan_sa_e_nikoli_ow_jhannayi_krtowtyan_hayecakargy/2026-10-25-14948" target="_blank">Զորավար Անդրանիկի՝</a></strong> հատուկ քարերով ստեղծված մեծադիր նկարը։</span></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_andraniki_njhdehi_droyi_masin_tesanyowt/2026-10-25-1589 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_andraniki_njhdehi_droyi_masin_tesanyowt/2026-10-25-1589 Sun, 25 Oct 2026 07:02:32 GMT <p>Վաղը թալեաթի կիսանդրու տակ եք ձեր էրեխքին դպրոց ուղարկելու</p> <h1><span style="font-size:16px;"><a href="https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyany_andraniki_njhdehi_droyi_masin_tesanyowt/2026-05-28-1589" target="_blank">Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Անդրանիկի, Նժդեհի և Դրոյի մասին</a>.&nbsp;</span><em><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Շատ քչերին է հաջողվել հայրենիք պահպանել, թույլ տալ, որ այդ կտորը մնա մեր պետության սահմաններում. Այդպիսիք են եղել&nbsp;Նազարբեկյանը, Փիրումովը, Սիլիկովը, Անդրանիկը և Նժդեհը...&raquo;</span></strong></em></h1> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Սա է նիկոլի ու ժաննայի &laquo;կրթության&raquo; հայեցակարգը․ լավ սովորիր, որ լավ ապրես անհայրենիք, անպատմություն ու անմշակույթ երկրում։ Լավ սովորիր, փորդ թող կուշտ լինի, տեղդ՝ չոր, մնացածի մասին մի մտածիր, քեզ մտածել չի կարելի։<br /> Երեկ Արտենիի դպրոցից հեռացվել է Անդրանիկ զորավարի խճանկարը: Տարիներով այն այնտեղ էր ու ոչ ոքի չէր խանգարում։ Երևի ժաննան նստել, որոշել ա, որ Անդրանիկն էլ էր ֆաշիստ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մայր աթոռի դռները ջարդող էն սափեյանի համայնքում նորմալ ա, որ պետք ա քարոզվի անհայրենիքություն, սրբապղծություն ու թրքասիրություն։ Վաղը թալեաթի կիսանդրու տակ եք ձեր էրեխքին դպրոց ուղարկելու։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/aram1307/posts/pfbid02t8FtNcexrtVVw6uZ6tD7728q4AxHjSHctPqvcwpcxf7AcGVZixsh1xajsakkWYoxl" target="_blank">Արամ Գևորգյան</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://newsline.am/news/kgmsn_i_hrahangov_artenii_dproci_mowtqi_patic_heracvel_e_zoravar_andraniki_nkary_shamshyan_com/2026-10-23-14946" target="_blank">Հիշեցնենք</a>՝ </strong>2026 թվականի հոկտեմբերի 23-ին ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության հրահանգով Արագածոտնի մարզի Թալին խոշորացված համայնքի Արտենի բնակավայրի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցի պատից հատուկ տեխնիկայի միջոցով հեռացվել է երկար տարիներ այնտեղ գտնվող Զորավար Անդրանիկի՝ հատուկ քարերով ստեղծված մեծադիր նկարը։</span></p> <p><strong><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F3485396671637797%2F&amp;show_text=false&amp;width=267&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="267"></iframe></strong></p> <p><strong><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="314" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1103801025906612%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></strong></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/aram_g_orgyan_sa_e_nikoli_ow_jhannayi_krtowtyan_hayecakargy/2026-10-25-14948 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/aram_g_orgyan_sa_e_nikoli_ow_jhannayi_krtowtyan_hayecakargy/2026-10-25-14948 Sun, 25 Oct 2026 05:51:59 GMT <p>Խաչի Գյուտը Քրիստոսի խաչափայտին նվիրված չորս տոներից է:&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայ Առաքելական Եկեղեցի (Հայաստան) - Տոն Խաչի Գյուտի</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Խաչի Գյուտը Քրիստոսի խաչափայտին նվիրված չորս տոներից է:&nbsp;</span></li> <li><span style="font-size:16px;">327 թվականին բյուզանդական Կոստանդիանոս կայսեր մայրը` Հեղինեն, Տիրոջ խաչը գտնելու նպատակով այցելում է Երուսաղեմ: Հուդա անունով մի հրեա օգնում է կայսրուհուն գտնել Քրիստոսի խաչվելու վայրը` Գողգոթան, որտեղ որոնումների արդյունքում հայտնաբերվում են Հիսուսի և նրան խաչակից երկու ավազակների խաչերը: Տիրոջ խաչը ճանաչելու համար մի պատանու դիակ հերթով դնում են դրանց վրա, որոնցից մեկի վրա պատանին հարություն է առնում, և այդպես ճանաչվում է տերունական խաչը: Այդ հրաշքից հրեա Հուդան քրիստոնեություն է ընդունում և հետո դառնում է Երուսաղեմի Կյուրեղ եպիսկոպոսը: Խաչափայտի գյուտից հետո Հեղինեն բարեզարդում է Երուսաղեմի սրբազան վայրերը, իսկ Գողգոթայում կառուցում Ս. Հարություն եկեղեցին, որտեղ հետագայում զետեղվում է Տիրոջ խաչափայտը:</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Խաչի առաջին գյուտը</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Երբ մեր Տերն ամբողջացրեց Իր փրկական տնօրինությունները և համբարձվեց երկինք, փրկական Խաչն անխնամ մնաց Գողղոթայում՝ իբրև դատապարտության և մահվան գործիք: Եվ գարնանը, երբ բույսերը ծաղկում են, ու մանուկներն իրենց սովորության համաձայն խաղում դալար խոտի վրա, մի կաղ մանուկ, իր ընկերների հետ խաղալիս, հանկարծ դիպչում է կենարար Խաչափայտին, ինչից ամրանում են նրա ոտքերը, և նա անմիջապես սկսում է վազել և օրհնել Աստծուն ու գոհանալ կենսակիր նշանից: Այդ դեպքն առիթ հանդիսացավ, որպեսզի Խաչի համբավը տարածվի, և կաղերը, կույրերը, բորոտներն ու առհասարակ բոլոր հիվանդները բժշկվեն Խաչափայտի միջոցով: Դրանից հետո Հակոբոս Տյառնեղբայրը Խաչափայտը վերցրեց իր մոտ:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ս. Խաչի գյուտով հավատացյալները ուրախացան, իսկ անհավատները հույժ տրտմեցին: Իսկ հրեաները, ովքեր կամովին իրենցից հեռացրեցին ճշմարիտ Լույսից, գլխահակ դարձան, որոնց մասին Եսային ասում է. &laquo;Ո՞վ է կույրը, եթե ոչ Իմ ծառաները, ովքե՞ր են խուլերը, եթե ոչ այն մարդիկ, որ տիրում են նրանց&raquo; (Եսայի 2:19): Հրեաները, տեսնելով Խաչի սքանչելագործությունները, նախանձից այրվելով՝ Հակոբոսից հափշտակեցին Խաչափայտը և դրեցին Երուսաղեմի տաճարի Գեղեցիկ կոչվող դռան մոտ, որտեղ մի անդամալույծ էր մշտապես նստում՝ ողորմություն խնդրելու համար:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Մի օր, երբ անդամալույծը երկար նստելուց նիրհում էր, Ս. Խաչի զորությունից հանկարծակի արթնանում է և ամբողջովին բժշկված՝ տեղից վեր թռչում՝ փառաբանելով Քրիստոսին: Ապա մի բորոտ է բժշկվում՝ ամբողջովին իր վրայից թափելով ապականված մորթը և գոհություն հայտնում աստվածընկալ Ս. Խաչին: Այդ տեսնելով՝ հրեաները Ս. Խաչը տանում են ու դնում Տիրոջ գերեզմանի մեջ և մի վեմով փակում: Սակայն վեմի ճեղքերից հրաշալի լույս է ելնում ու բժշկում այն նեղյալներին, ովքեր այցելում էին Տիրոջ գերեզմանին: Այս անգամ հրեաները Աֆրոդիտեի պատկերն են կանգնեցնում վեմի վրա, որպեսզի ժողովուրդը կարծի, թե Աֆրոդիտեն է նրանց բժշկում:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Այդ օրերին Ս. Պետրոս առաքյալի միջոցով հավատի է գալիս Կլավդիոս կայսեր կինը՝ Պատրոնիկեն, ով մեծ հույսով իր որդիների ու դուստրերի հետ Հռոմից գալիս է Երուսաղեմ՝ երկրպագելու տերունական վայրերին: Թագուհին այնտեղ շրջելուց հետո, Հակոբոս Տյառնեղբոր ընկերակցությամբ այցելում է Տիրոջ գերեզմանին և այն մաքրելուց, բացելուց և կարգի բերելուց հետո այնտեղ գտնում է Տիրոջ Աստվածընկալ Խաչափայտը՝ դրված ավազակների խաչափայտերի հետ միասին: Այն պահին, երբ տիկինն ուրախացած մտնում է Տիրոջ հարության վայրը, նրա դուստրերից մեկը հանկարծամահ է լինում: Սուրբ Հոգու ազդեցությամբ նրանք մահացածի վրա հաջորդաբար դնում են խաչափայտերն ու աղոթում: Երբ մահացածի վրա դնում են Տիրոջ Խաչափայտը, արքայադուստրն անմիջապես կենդանանում է, և ներկաները, տեսնելով հրաշքը, խոնարհվում են ու երկրպագում կենարար խաչափայտին: Այսպիսով՝ երեք խաչափայտերից գտնվում է այն, որը պատկանում էր Տիրոջը: Ապա թագուհին խաչափայտը հանձնում է Հակոբոս Տյառնեղբորը և փոխարենը կենարար փայտից մի մասունք խնդրում, որը գոհությամբ վերցնելով՝ գնում է Հռոմ:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հակոբոս Տյառնեղբայրը Խաչափայտը պահում է եկեղեցում և Ծաղկազարդի տոնից սկսած մինչև սեպտեմբերի 14-ը, ամեն կիրակի՝ առավոտյան և երեկոյան, այն դուրս է բերում, բարձրացնում ու ասում. &laquo;Խաչի Քո Քրիստոս երկիր պագանեմք...&raquo;: Որից հետո խաչափայտը դրվում էր եկեղեցու սրբարանում՝ մինչև հաջորդ Ծաղկազարդը: Կլավդիոս կայսեր վախճանվելուց հետո իշխանությունն անցնում է Ներոնի ձեռքը, ով հալածանքներ է սկսում Տիրոջ Եկեղեցու դեմ: Հրեաներն էլ, օգտվելով առիթից, սպանում են Հակոբոս Տյառնեղբորը և Խաչափայտը թաղում Գողգոթայի վրա, մի խոր փոսի մեջ, և այդ տեղը վերածում աղբանոցի: Խաչափայտն այդտեղ մնում է շուրջ երեք հարյուր տարի՝ մինչև Կոստանդիանոս բարեպաշտ կայսեր ժամանակները, երբ Եկեղեցին խաղաղություն է գտնում:</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Խաչի երկրորդ գյուտը</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Երեք հարյուր տարի անց Հեղինե թագուհին՝ Կոստանդիանոս կայսեր մայրը, տեսիլքով Աստծուց հրաման է ստանում գնալ Երուսաղեմ, փնտրել ու գտնել Քրիստոսի Խաչափայտը և տնօրինական վայրերում տաճարներ կառուցել: Հեղինեն տեսիլքը պատմում է Կոստանդիանոսին և նրան հայտնում Աստծո հրամանը: Կայսրը հոժարությամբ ու մեծ հավատով ընդունում է մոր խոսքերը, միջոցներ է տրամադրում այդ գործն իրականացնելու համար և թագուհուն՝ մեծ շքախմբով ու բազում օգնականներով, ճանապարհում Երուսաղեմ: Գալով Երուսաղեմ, թագուհին քաղաքը գտնում է ավերված ու թալանված, այնպես, ինչպես մարգարեացել էր Եսային. &laquo;Ձեր երկիրն ավերակ է, ձեր քաղաքները՝ հրո ճարակ, թշնամի ցեղերից ավերված ու ամայացած, ձեր հողի բարիքները ձեր իսկ աչքի առաջ օտարներն են ուտում: Սիոնի դուստր Երուսաղեմը պիտի մնա լքված, ինչպես տաղավարը՝ այգում, մրգապահների հյուղակ՝ սեխի պարտեզում, ինչպես պաշարման մեջ գտնվող քաղաքը&raquo; (Եսայի 1:8): Երբ 70 թ. հռոմեական զորքերն ավերեցին Երուսաղեմը և հիմնահատակ քանդեցին տաճարը, սովից ու պատերազմներից մեկ միլիոնից ավելի հրեաներ կոտորվեցին, իսկ մնացածն էլ գերվեցին և ցրվեցին աշխարհով մեկ: Այդ օրերին Երուսաղեմն արդեն չուներ իր նախկին փառքը: Բացի այդ 64 թվականից սկսած մինչև 313 թվականը` մինչև Կոստանդիանոս Մեծի գահակալության երկրորդ տարին, մեծ հալածանքների ենթարկվեց Քրիստոսի Եկեղեցին: Հրեաներն ու հեթանոսները, չհանդուրժելով քրիստոնյաների մատուցած պաշտամունքը Խաչյալին, ամեն կերպ ցանկանում էին աշխարհի երեսից վերացնել Տիրոջ փառքը հիշեցնող ամեն ինչ, որպեսզի դրանով իսպառ ջնջեն Նրա հիշատակը: Այդ պատճառով էլ նրանք թաքցրեցին Տիրոջ Խաչափայտը` ավազակների երկու խաչափայտերի հետ միասին թաղելով այն աղբակույտի տակ:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Այդ օրերին Երուսաղեմում միայն Հուդա անունով մեկը գիտեր խաչի գտնվելու վայրը՝ տեղյակ լինելով իր նախնիների գրավոր ավանդություններից: Սակայն նա չէր ցանկանում հայտնել և թագուհու խնդրանքներին ու հորդորներին անտարբեր էր վերաբերում, մինչև որ թագուհին ճարահատյալ բանտարկում է նրան:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հուդան ի վերջո հայտնում է Խաչափայտի տեղը, և թագուհին ձեռնարկում է Խաչափայտի որոնումները Գողգոթայի վրա: Խաչափայտը բավականին խորն էր թաղված հողի տակ, ինչը մեծ աշխատանք և շատ ժամանակ էր պահանջում որոնողներից: Սակայն Աստծո շնորհով թագուհին գտնում է երեք խաչափայտներն էլ և անգամ՝ Պիղատոսի ձեռքով գրված եռալեզու տախտակը: Թագուհին, գտնելով Խաչափայտը, տրտմում է, քանի որ չի կարողանում զանազանել, թե այդ երեք խաչափայտերից որն էր տերունականը: Սակայն Երուսաղեմի պատրիարք Մակարիոս եպիսկոպոսը հավատով լուծում է խնդիրը և փարատում թագուհու տրտմությունը: Նա աղոթքով Աստծուց նշան է խնդրում, թե որն է Սուրբ Խաչը, և հրաշքը չի ուշանում: Մի կին երկարատև հիվանդությունից հետո մահամերձ վիճակում էր: Մակարիոս եպիսկոպոսը հավատում է, որ Տիրոջ խաչը, որի վրա թափվել է Նրա Արյունը, կառողջացնի այդ կնոջը, եթե նրան մոտեցնեն Խաչափայտին: Առաջին երկու խաչերը, որոնք ավազակներինն էին, կնոջը ոչ մի օգուտ չեն տալիս, սակայն երբ նրան հպում են Տիրոջ Խաչին, կինը լիովին առողջանում է, ոտքի կանգնում և Աստծուն փառք տալիս: Այնուհետև այդ Խաչի միջոցով, որով Տերը հաղթեց մահին և ավերեց դժոխքը, հարություն առավ մի պատանի, և էլի բազում հրաշքներ կատարվեցին, ինչը տեսնելով՝ շատ հրեաներ դարձի եկան ու մկրտվեցին: Հուդան էլ, ով ցույց էր տվել խաչափայտի գտնվելու տեղը, իր ցեղակիցների հետ մկրտվեց և անվանվեց Կյուրեղ*, մեծ շնորհների արժանացավ ու հասավ եպիսկոպոսի աստիճանի: Հետագայում նա Տիրոջ անվան համար նահատակվեց՝ արժանանալով մարտիրոսական պսակի:</span></li> </ul> <p><span style="font-size:14px;"><strong>* </strong><em>Սա այն Կյուրեղն է, ում հիշատակում ենք Մեծի պահոց երկրորդ շաբաթ օրը, և տոնացույցում նա անվանվում է &laquo;մյուս Կյուրեղ&raquo;, որպեսզի չշփոթենք Կյուրեղ Երուսաղեմացու հետ: Ըստ ավանդության՝ այդ Հուդա-Կյուրեղը Ս. Ստեփանոս Նախավկայի ցեղից էր:</em></span></p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-25-11255 Օրացույց armenlur https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-25-11255 Sun, 25 Oct 2026 05:00:56 GMT <p>Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցին տասներկու Ս. Վարդապետների խնկելի հիշատակը ոգեկոչում է Խաչվերացի 6-րդ կիրակիին հաջորդող շաբաթ օրը</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Տասներկու սուրբ վարդապետների՝ Ռեթեոսի, Դիոնիսիոսի, Սեղբեստրոսի, Աթանասի, Կյուրեղ Երուսաղեմացու, Եփրեմ Խուրի Ասորու, Բարսեղ Կեսարացու, Գրիգոր Նյուսացու, Գրիգոր Աստվածաբանի, Եպիփան Կիպրացու, Հովհան Ոսկեբերանի և Կյուրեղ Ալեքսանդրացու հիշատակության օրը&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս հայրերը կամ վարդապետները եղել են առաքինի կյանքով ու նկարագրով հռչակված անձնավորություններ, որոնք Եկեղեցու կողմից դասվել են սրբերի կարգը և ճանաչվել որպես Ընդհանրական Եկեղեցու մեծ հայրեր, Սուրբ Գրքի հեղինակավոր մեկնիչներ, քրիստոնեական հավատի ուղղափառ ավանդապահներ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տասներկու վարդապետների գործունեության կարևորագույն առանցքն ուղղափառ հավատի պահպանությունն ու անաղարտ փոխանցումն էր սերունդներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քրիստոնեության հիմնադրման օրվանից իսկ գոյություն են ունեցել հերետիկոսություններ, հերձվածներ, որոնց հետևորդները, սխալ ընկալելով ու մեկնաբանելով Աստծո խոսքը, զարգացրել են թյուր պատկերացումներ և մոլար ուսմունքներ՝ կապված քրիստոնեական վարդապետության հիմնարար սկզբունքների հետ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց ի հակադրություն նրանց՝ եկեղեցու տասներկու վարդապետները, ամբողջության մեջ ըմբռնելով աստվածային հայտնությունը, տվել են վարդապետական առանցքային դրույթների և սկզբունքների ճշգրիտ մեկնությունը՝ ուղղափառության սահմանների մեջ զարգացնելով եկեղեցական աստվածաբանությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տասներկու վարդապետների դերն ու նշանակությունն այսօր առավել քան երբևէ կարևոր է մեր հասարակության համար, որտեղ ներթափանցել են Սուրբ Գրքի կամայական մեկնիչներ, ովքեր Աստծո խոսքի՝ իրենց ոչ ճիշտ ընկալումներն ու պատկերացումները պատվաստում են մեր ժողովրդի զավակների մտայնության մեջ՝ հեռացնելով նրանց ոչ միայն իրական, ճշմարիտ փրկության ճանապարհից, այլև մեր ազգային գիտակցությունից, Աստվածաշունչ մատյանի ուղղափառ մեկնությամբ ձևավորված մտածողությունից, դրանով իսկ նաև ազգային դիմագծից ու նկարագրից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի, այս տոնը մեզ համար ևս մեկ պատեհ առիթ է՝ արժևորելու մեր նախնյաց թողած հարուստ ժառանգությունը` հավատարիմ մնալով մեր Եկեղեցուն և Քրիստոսի Եկեղեցու Ս. Հայրերի լույս հավատքին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ Առաքելական Ս. Եկեղեցին տասներկու Ս. Վարդապետների խնկելի հիշատակը ոգեկոչում է Խաչվերացի 6-րդ կիրակիին հաջորդող շաբաթ օրը:</span></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-24-11250 Օրացույց armenlur https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-24-11250 Sat, 24 Oct 2026 06:00:51 GMT <p>Սեփականության իրավունքը աստիճանաբար ձևավորում էր նաև նոր քաղաքացիական մտածողություն</p> <p><span style="font-size:16px;"><em><strong>Սկիզբը՝ <a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ</a></strong></em></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></strong></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԱՍ XXVIII. ԳՅՈՒՂԸ, ՀՈՂԸ ԵՎ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՍԵՓԱԿԱՆԱՇՆՈՐՀՈՒՄԸ<br /> ՀՈՂԸ ՊԵՏՔ Է ՎԵՐԱԴԱՐՁՎԵՐ ԳՅՈՒՂԱՑՈՒՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե արդյունաբերության փլուզումը Հայաստանի նորանկախ տնտեսության ամենածանր հարվածներից մեկն էր, ապա գյուղում տեղի էր ունենում մեկ այլ՝ պատմական նշանակության գործընթաց։<br /> Այստեղ Հայաստանը ոչ միայն փորձում էր փրկել գյուղատնտեսությունը։ Հայաստանը փոխում էր հողի նկատմամբ մարդու հարաբերությունը։ Խորհրդային կոլտնտեսությունների և խորհտնտեսությունների համակարգի փոխարեն ձևավորվում էր մասնավոր գյուղացիական տնտեսությունների համակարգ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գյուղացին այլևս միայն պետական կամ կոլեկտիվ տնտեսության աշխատողը չէր։<br /> Նա պետք է դառնար սեփականատեր։<br /> Ինքնուրույն արտադրող։<br /> Իր աշխատանքի արդյունքի անմիջական պատասխանատուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ սա անկախ Հայաստանի տնտեսական հեղափոխության ամենախորը փոփոխություններից մեկն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեղին է հատուկ ընդգծել այն հանգամանքը, որ Հայաստանում սեփականաշնորհման գործընթացն սկսվեց դեռ Խորհրդային Միության գոյության տարիներին, հակառակ կենտրոնական իշխանությունների անհամաձայնության։ Հայաստանն առաջինն էր ԽՍՀՄ հանրապետությունների շարքում, որ իրականացրեց նման արմատական բարեփոխում։ Ի դեպ, բարեփոխումների ծավալն ու խորքը լիարժեք պատկերացնելու համար հարկ է հիշել, որ հողի սեփականաշնորհմանը զուգահեռ, քաղաքում սեփականաշնորհվում էր պետական բնակարանային ֆոնդը։ Արդյունքում սեփականատեր բնակչության տոկոսային կշռով Հայաստանը դարձավ աշխարհի առաջատար երկրներից մեկը (բնակչության մոտ 95 տոկոսը դարձավ գույքի կամ դրա մասնաբաժնի սեփականատեր)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հողի սեփականաշնորհման կարևորությունը լավագույնս ներկայացրել է Առաջին նախագահը &laquo;Նովոյե վրեմյա&raquo; շաբաթաթերթի թղթակցին 1997թ. սեպտեմբերին տված հարցազրույցում։ Պատասխանելով թղթակցի &laquo;Հայաստանն այդ հարցում (հողի սեփականաշնորհման) առաջի՞նն էր&raquo;, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պատասխանել է.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Առաջինն ու առայժմ՝ միակը։ Այն ժամանակ մեզ մեղադրում էին, բայց հիմա թող ինչոր մեկը փորձի այդ մարդկանցից ետ վերցնել հողը։ Տեսնենք կենդանի կմնա՞։ Ինձ համար դա ամենագլխավոր փաստարկն է։ Այո, ասում են, որ հողը սեփականաշնորհեցին, իսկ տեխնիկա չտվեցին։ Բայց եթե սովխոզները, կոլխոզները պահպանվեին, ընդհանրապես ոչ մի միավոր տեխնիկա հիմա մնացած չէր լինի, բոլորը կթալանվեին։ Հողի սեփականաշնորհումը Հայաստանը փրկեց սովից։ Թեկուզ գյուղացիները միայն իրենք իրենց կերակրեին, դա արդեն մեկ ու կես միլիոն մարդ էր՝ այն պահին, երբ հարյուր կամ երկու հարյուր տոննա լրացուցիչ հացահատիկ ուղղակի տեխնիկապես հնարավոր չէր ներկրել Հայաստան ո՛չ օդով, ո՛չ ցամաքով&raquo;։ <em>(Ընտրանի, Հարցազրույց &laquo;Նովոյե վրեմյա&raquo; շաբաթաթերթին, էջ 583)</em>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1991․ ԳՅՈՒՂԱԿԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՄԵԾ ՇՐՋԱԴԱՐՁԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի հունվարի 22-ին Հայաստանի Գերագույն խորհուրդն ընդունեց &laquo;Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին&raquo; օրենքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրենքը սահմանում էր գյուղացիական տնտեսության տնտեսական, կազմակերպական, սոցիալական և իրավական հիմքերը և գյուղացիական տնտեսությունը դիտարկում էր որպես քաղաքացիների սեփականության վրա հիմնված ինքնուրույն կազմակերպական միավոր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն ուժի մեջ մտավ 1991 թվականի փետրվարի 20-ից։ Օրենքը ստորագրել էր Գերագույն խորհրդի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա ընդամենը հերթական օրենք չէր։ Սա խորհրդային գյուղի տնտեսական փիլիսոփայության փոփոխությունն էր։ Գյուղացին պետք է ունենար ոչ միայն աշխատանք, այլև սեփականության իրավունք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այստեղ է երևում այն ժամանակվա պետական մտածողության կարևորությունը։<br /> Պետք էր հասկանալ, որ գյուղը ճգնաժամի պայմաններում չի կարող սպասել մեծ ներդրողի գալուն։<br /> Գյուղացին արդեն տեղում էր։<br /> Հողը արդեն տեղում էր։<br /> Գյուղատնտեսական գիտելիքը արդեն կար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք էր փոխել հարաբերությունը մարդու և հողի միջև։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀՈՂԱՅԻՆ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄԸ՝ ԱՐԱԳ ԵՎ ՀԱՄԱՊԱՐՓԱԿ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի հողային բարեփոխումը հետխորհրդային տարածքում առանձնացավ իր արագությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համաշխարհային բանկի ուսումնասիրությունը նշում է, որ Հայաստանը 1991 թվականի հունվարին սկսեց նախկին ԽՍՀՄ հանրապետությունների շրջանում առաջին համապարփակ հողային բարեփոխումներից մեկը։ Դրա իրավական հիմքում դրվեցին 1991 թվականի &laquo;Գյուղացիական և գյուղացիական կոլեկտիվ տնտեսությունների մասին&raquo; օրենքը, &laquo;Հողի մասին&raquo; օրենքը, իսկ հետագայում նաև սեփականաշնորհման և ձեռնարկությունների մասին օրենքները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գերագույն խորհրդի որոշմամբ հողային բարեփոխումների և սեփականաշնորհման գործընթացի համար սահմանվել էր երկամյա ժամկետ՝ սկսած 1991 թվականի փետրվարի 20-ից։ Գործընթացը պետք է իրականացվեր տեղական մակարդակում՝ հողային բարեփոխումների և սեփականաշնորհման հանձնաժողովների մասնակցությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ որոշումը ընդունվում էր կենտրոնական մակարդակում, բայց դրա իրականացումը պետք է հասներ գյուղի ամենավերջին համայնքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա պետականաշինության շատ կարևոր դաս էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրենքը Երևանում էր ծնվում, բայց դրա իրական արդյունքը պետք է երևար գյուղացու հողի վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԳՅՈՒՂԱՑԻՆ ԴԱՌՆՈՒՄ ԷՐ ՍԵՓԱԿԱՆԱՏԵՐ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի օրենսդրությունը նախատեսում էր, որ ընտանիքը կարող էր ստանալ հողամաս գյուղացիական տնտեսություն վարելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրենքի կիրարկման կարգավորումներով սահմանվում էր հողի տրամադրման առաջնահերթություն, իսկ ազատ մնացած հողերը կարող էին տրամադրվել հաջորդ հերթերին կամ ժամանակավորապես՝ վարձակալության հիմքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն ժամանակ կառավարության որոշումներով կարգավորվում էր նաև տնամերձ հողերի սեփականության հարցը։ 1991 թվականի փետրվարի 20-ից քաղաքացիների տնամերձ հողամասերը համարվում էին նրանց սեփականությունը՝ սահմանված կարգով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փոփոխությունը գյուղացու համար ուներ շատ պարզ, բայց խորքային իմաստ։<br /> Այն հողը, որի վրա նա աշխատում էր, այլևս միայն վերադաս պետական համակարգի արտադրական ռեսուրսը չէր։ Այն դառնում էր իր ընտանիքի տնտեսական հիմքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՍՈՎԽՈԶԻՑ՝ ԸՆՏԱՆԵԿԱՆ ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային գյուղատնտեսության մեջ մեծ պետական և կոլեկտիվ տնտեսությունները արտադրության հիմնական կազմակերպիչներն էին։ Հողը, տեխնիկան, անասնագլխաքանակը, մատակարարումները և իրացման համակարգը կապված էին այդ խոշոր կառույցների հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991-ից հետո այդ համակարգը սկսեց քանդվել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խոշոր տնտեսությունները բաժանվում էին։<br /> Հողը փոխանցվում էր առանձին ընտանիքների։<br /> Ստեղծվում էին փոքր մասնավոր տնտեսություններ։<br /> Գյուղացին պետք է ինքնուրույն որոշեր՝ ինչ ցանել, ինչ աճեցնել, ինչ պահել, ինչ վաճառել և ինչ ներդրում կատարել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա տնտեսական ազատության ընդլայնում էր, բայց նաև՝ պատասխանատվության կտրուկ աճ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նախկինում գյուղացին կարող էր աշխատել կոլտնտեսության կամ խորհտնտեսության համակարգում։ Այժմ բերքի հաջողությունը կամ ձախողումը անմիջականորեն ազդում էր իր ընտանիքի եկամտի վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՅՍՏԵՂ ԷՐ ԱՌԱՋԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՈՐՈՇՄԱՆ ԽՈՐՔԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակաշրջանը ուսումնասիրելիս կարելի է տեսնել մի կարևոր տրամաբանություն։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Պատերազմ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Շրջափակում։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Էներգետիկ ճգնաժամ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Արդյունաբերության փլուզում։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Արտաքին շուկաների կորուստ։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այս պայմաններում պետությունը գյուղին ասում էր՝ արտադրողը դու ես, իսկ հողի նկատմամբ իրավունքդ պետք է ամրագրվի օրենքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ Առաջին Նախագահի դերը պետք է դիտարկել ոչ թե միայն որպես առանձին փաստաթղթեր ստորագրող պաշտոնյայի դեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա ղեկավարած պետական համակարգը ընդունեց այնպիսի իրավական և կառավարչական ուղղություն, որը հիմնովին փոխեց գյուղական տնտեսության կառուցվածքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի օրենքի ընդունման ժամանակ Տեր-Պետրոսյանը Գերագույն խորհրդի նախագահ էր, իսկ արդեն որպես Հանրապետության Նախագահ նա շարունակեց ղեկավարել այդ անկախ պետականության ձևավորման գործընթացը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի գյուղատնտեսական սեփականաշնորհումը պետք է դիտարկել նրա նախագահության շրջանի ավելի լայն տնտեսական վերափոխման համատեքստում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԻՆՉՈ՞Ւ ԷՐ ԱՅՍՔԱՆ ԱՐԱԳ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս հարցի պատասխանը հենց ժամանակաշրջանի մեջ է։<br /> Հայաստանը չէր կարող տարիներ սպասել։ Եթե արդյունաբերական համակարգը փլուզվում էր, գյուղը պետք է կարողանար կերակրել երկիրը։<br /> Եթե ներմուծումները սահմանափակվում էին շրջափակման պատճառով, ներքին սննդի արտադրությունը դառնում էր ազգային անվտանգության հարց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համաշխարհային բանկի ուսումնասիրությունը նշում է, որ 1992&ndash;1993 թվականներին գյուղատնտեսության մասնաբաժինը տնտեսության մեջ կտրուկ աճեց, քանի որ այն ապահովում էր բնակչության սննդի կարևոր մասը այն պայմաններում, երբ շրջափակման պատճառով ներմուծումները սահմանափակվել էին։ Նույն ուսումնասիրությունը նշում է, որ 1991 թվականի հողային բարեփոխումը խոշոր գյուղատնտեսական արտադրական միավորները արագ բաժանեց փոքր անհատական տնտեսությունների։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ հողի սեփականաշնորհումը տնտեսական քաղաքականություն էր, բայց միաժամանակ նաև սննդային անվտանգության քաղաքականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԳՅՈՒՂԸ ԴԱՌՆՈՒՄ ԷՐ 1990-ԱԿԱՆՆԵՐԻ &laquo;ՓՐԿՕՂԱԿԸ&raquo;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետագայում Համաշխարհային բանկի պաշտոնական ուսումնասիրություններում մի շատ ուշագրավ գնահատական է հանդիպում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991&ndash;1992 թվականներին հողի սեփականաշնորհումից հետո գյուղատնտեսության մեջ զբաղվածների թիվը կտրուկ աճեց, իսկ մեկ այլ ուսումնասիրություն այդ աճը նկարագրում է որպես գրեթե կրկնապատկում։ Գյուղատնտեսությունը մեծ թվով մարդկանց հնարավորություն տվեց ճգնաժամի պայմաններում գոյատևել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փաստը պետք է ճիշտ հասկանալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե գործարանը փակվեց, մարդը կարող էր կորցնել աշխատանքը։<br /> Եթե քաղաքում աշխատատեղ չկար, ընտանիքը կարող էր վերադառնալ գյուղ։<br /> Եթե խանութում սնունդը դժվար էր հասանելի կամ թանկ էր, սեփական հողը հնարավորություն էր տալիս ընտանիքին որոշ չափով ինքն իրեն ապահովել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով՝ գյուղը դարձավ ոչ միայն գյուղատնտեսության ոլորտ։<br /> Գյուղը դարձավ սոցիալական դիմադրողականության համակարգ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԲԱՅՑ ԳՅՈՒՂԱՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՍԵՓԱԿԱՆԱՇՆՈՐՀՈՒՄԸ ՈՒՆԵՑԱՎ ՆԱԵՎ ԻՐ ԳԻՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունը ամբողջական կլինի միայն այն դեպքում, եթե տեսնենք նաև հակառակ կողմը։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Փոքր տնտեսությունը ինքնաբերաբար արդյունավետ տնտեսություն չէ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Մեծ կոլտնտեսության փոխարեն հազարավոր փոքր տնտեսությունների առաջացումը բերեց հողի մասնատման։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Տեխնիկայի հասանելիությունը դարձավ խնդիր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ոռոգման համակարգերը հաճախ չէին համապատասխանում նոր սեփականության կառուցվածքին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Վարկերի հասանելիությունը սահմանափակ էր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Շուկա դուրս գալը դժվար էր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Գյուղացին հաճախ արտադրում էր ոչ թե մեծածավալ շուկայի, այլ սեփական ընտանիքի կարիքների համար։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Համաշխարհային բանկի գնահատմամբ՝ հողի սեփականաշնորհումը և գյուղատնտեսական զբաղվածության աճը միաժամանակ ուղեկցվել են արտադրողականության ավելի քան կրկնակի անկմամբ, և գյուղատնտեսության մեծ մասը տեղափոխվել էր ինքնաբավության մակարդակի՝ նվազեցնելով վաճառքի համար նախատեսված արտադրանքի բաժինը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ բարեփոխման մեջ կար մի մեծ պատմական հակասություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գյուղացին ստացավ հող։ Բայց հող ստանալը դեռևս նշանակում էր ոչ թե հարուստ դառնալ, այլ հնարավորություն ստանալ գոյատևելու և աշխատելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1994&ndash;1997․ ԳՅՈՒՂԸ ՍԿՍՈՒՄ ԷՐ ՆՈՐ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԴԵՄՔ ՁԵՌՔ ԲԵՐԵԼ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների կեսերին արդեն ձևավորվել էր փոքր մասնավոր գյուղացիական տնտեսությունների հսկայական համակարգ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">FAO-ի տվյալներով՝ 1994 թվականի ընթացքում արդեն մոտ 320 հազար ֆերմերական տնտեսություններ էին ձևավորվել՝ հիմնականում փոքր և մասնատված հողակտորներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականի FAO գնահատականներում նշվում էր մոտ 330 հազար մասնավոր տնտեսություն, որոնք օգտագործում էին վարելահողերի շուրջ 70 տոկոսը և խաղողի այգիների մոտ 80 տոկոսը։ Նույն ուսումնասիրությունը նշում էր, որ մասնավոր տնտեսություններում բերքատվության իրական մակարդակը որոշ դեպքերում կարող էր թերագնահատվել պաշտոնական վիճակագրության մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ նախկին կոլտնտեսային Հայաստանը վերածվում էր փոքր մասնավոր տնտեսությունների երկրի։<br /> Սա նոր տնտեսական իրականություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀՈՂԻ ՀԵՏ ՄԻԱՍԻՆ ՊԵՏՔ ԷՐ ՓՈԽՎԵՐ ՆԱԵՎ ԳՅՈՒՂԱՑՈՒ ՄՏԱԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեփականությունը միայն փաստաթուղթ չէ։ Սեփականությունը պատասխանատվություն է։<br /> Երբ գյուղացին հողի սեփականատեր է, պետության հարաբերությունը նրա հետ նույնպես փոխվում է։ Պետությունը այլևս միայն հրաման տվողը չէ։<br /> Այն պետք է ստեղծի պայմաններ՝</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">ջուր,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ոռոգում,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ճանապարհ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">գյուղատնտեսական տեխնիկա,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">վարկ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">սերմացու,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">անասնաբուժական ծառայություն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">շուկա,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ապահովագրություն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">և սեփականության իրավունքի պաշտպանություն։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ հողի սեփականաշնորհումը պետության աշխատանքի ավարտը չէր։<br /> Այն պետության աշխատանքի նոր փուլի սկիզբն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՈՎՔԵ՞Ր ԷԻՆ ԱՅՍ ԲԱՐԵՓՈԽՄԱՆ ՄԵՋ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսի մեծ փոփոխությունը նույնպես մեկ մարդու գործ չէր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրենսդրական հիմքը ստեղծում էր Գերագույն խորհուրդը։<br /> Կառավարությունը մշակում և իրականացնում էր գործնական մեխանիզմները։<br /> Տեղական խորհուրդներն ու հողային բարեփոխումների և սեփականաշնորհման հանձնաժողովները իրականացնում էին հողի բաշխման գործընթացը համայնքներում։<br /> Գյուղատնտեսության ոլորտում պետական կառույցները կազմակերպում էին բարեփոխումների իրականացումը։<br /> Իսկ գյուղացին էր վերջնականորեն վերցնում այդ փոփոխության պատասխանատվությունը իր ուսերին։ Այս պատճառով պատմությունը ճիշտ չի լինի գրել միայն մեկ անունով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց քաղաքական պատասխանատվության մակարդակում Առաջին Նախագահի դերը առանձնահատուկ էր։ Նրա ղեկավարած անկախ պետությունն էր ընտրել՝ գյուղատնտեսության հիմքում դնել մասնավոր հողօգտագործումն ու սեփականության իրավունքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այդ ընտրությունը փոխեց Հայաստանի գյուղի կառուցվածքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՌԱՋԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ԳՅՈՒՂԱՑԻՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե արդյունաբերության մասում մենք տեսանք, թե ինչպես էր պետությունը փորձում փրկել արտադրական համակարգը, ապա գյուղում տեղի ունեցավ ավելի արմատական բան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը գյուղացուն տվեց տնտեսական ինքնուրույնության հիմքը։<br /> Այդ ժամանակների որոշումների մեջ կարելի է տեսնել մի կարևոր պետական մտածողություն․չսպասել, մինչև պետությունը կարողանա ամեն ինչ անել քաղաքացու փոխարեն, այլ քաղաքացուն տալ հնարավորություն՝ ինքնուրույն արտադրելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա հատկապես կարևոր էր այն տարիներին, երբ պետական բյուջեն սահմանափակ էր, արդյունաբերությունը փլուզված էր, էներգետիկ ճգնաժամը շարունակվում էր, իսկ պատերազմը պահանջում էր հսկայական ռեսուրսներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պայմաններում գյուղացին դարձավ պետության կարևոր տնտեսական հենարաններից մեկը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԳՅՈՒՂԱՑՈՒՆ ՀՈՂ ՏԱԼԸ ՄԻԱՅՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՔԱՅԼ ՉԷՐ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա նաև քաղաքական և քաղաքացիական փոփոխություն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդային համակարգում մարդը հիմնականում արտադրական մեծ համակարգի մասնակից էր։<br /> Նոր Հայաստանում նա սկսում էր դառնալ սեփականատեր։<br /> Իսկ սեփականատերը պետության հետ այլ հարաբերություն ունի։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Նա պահանջում է օրենք։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Պաշտպանություն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Շուկա։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ճանապարհ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ջուր։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Վարկ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Արդար հարկում։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ սեփականության իրավունքը աստիճանաբար ձևավորում էր նաև նոր քաղաքացիական մտածողություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԵՎ ԱՅՍՏԵՂ Է ԱՌԱՋԻՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՏԵՍԼԱԿԱՆԻ ՀԱՐՑԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս մասի ամենակարևոր եզրակացությունը հենց սա է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականին ընդունված որոշումները կարելի է քննարկել։<br /> Հետագայում կարելի է քննադատել սեփականաշնորհման ձևերը։<br /> Կարելի է քննարկել՝ արդյոք փոքր տնտեսությունների մոդելը բավարար էր երկարաժամկետ արդյունավետ գյուղատնտեսություն ստեղծելու համար։<br /> Կարելի է խոսել մասնատված հողերի, ցածր արտադրողականության, վարկավորման և շուկաների խնդիրների մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց մի բան դժվար է վիճարկել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի հողային բարեփոխումը փոխեց Հայաստանի գյուղի տնտեսական հիմքը։<br /> Եվ դա տեղի ունեցավ անկախության առաջին իսկ տարիներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ որոշման քաղաքական պատասխանատվության կենտրոնում էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ղեկավարած պետական համակարգը։ Նրա մասին կարելի է ունենալ տարբեր քաղաքական գնահատականներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց եթե նայում ենք փաստերին, ապա այդ ժամանակաշրջանում իրականացված հողային բարեփոխումը ցույց է տալիս պետական մտածողության մի շատ կարևոր գիծ՝ նոր պետությունը պետք է ունենար ոչ միայն սեփական դրոշն ու բանակը, այլև սեփականատեր քաղաքացի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ գուցե հենց սա էր այդ բարեփոխման ամենախորը իմաստը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԳՅՈՒՂԸ ՊԱՀԵՑ ՀԱՅԱՍՏԱՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ականների ամենածանր տարիներին գյուղը դարձավ այն տարածքը, որտեղ պետության տնտեսական ճգնաժամը ամբողջությամբ չվերածվեց սոցիալական փլուզման։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդիկ վերադարձան հողին։<br /> Ընտանիքները սկսեցին աշխատել իրենց տնտեսություններում։<br /> Արտադրվում էր սնունդ։<br /> Պահվում էր անասնագլխաքանակը։<br /> Վերականգնվում էր գյուղատնտեսական արտադրությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ ամենակարևորը՝ հազարավոր ընտանիքներ կարողացան գոյատևել այն տարիներին, երբ արդյունաբերական և քաղաքային տնտեսության մեծ մասը կտրուկ կրճատվել էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համաշխարհային բանկը հենց այդ դերն է արձանագրում՝ գյուղատնտեսության մեջ զբաղվածության աճը դիտարկելով որպես տնտեսական ճգնաժամի պայմաններում բնակչության գոյատևման կարևոր մեխանիզմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի 1990-ականների գյուղի պատմությունը միայն հողի սեփականաշնորհման պատմություն չէ։ Դա Հայաստանի սոցիալական դիմադրության պատմությունն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՎԵՐՋԱԲԱՆ &mdash; ՀՈՂԸ ԴԱՐՁԱՎ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՇՈՇԱՓԵԼԻ ԱՐԴՅՈՒՆՔԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախությունը սկզբում մարդկանց համար կարող էր թվալ հեռավոր պետական գաղափար։<br /> Դրոշ։<br /> Անձնագիր։<br /> Սահման։<br /> Դիվանագիտություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց գյուղացու համար անկախությունը պետք է մի օր դառնար շոշափելի։<br /> Եվ այդ շոշափելիությունը հողն էր։ Այն հողը, որի վրա նա աշխատում էր։ Այն հողը, որի բերքով պետք է կերակրեր ընտանիքը։ Այն հողը, որի համար արդեն ինքը էր պատասխանատու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականին Հայաստանը քանդեց խորհրդային կոլտնտեսային գյուղատնտեսության հիմքը և սկսեց ձևավորել մասնավոր գյուղացիական տնտեսությունների համակարգ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ քայլը կատարվեց պատերազմի, շրջափակման, էներգետիկ ճգնաժամի և տնտեսական փլուզման պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ դրա պատմական արդյունքը երկակի էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գյուղացին ստացավ սեփականություն և հնարավորություն։<br /> Բայց պետությունը հետագայում բախվեց փոքր տնտեսությունների ցածր արտադրողականության, մասնատվածության և շուկաների հասանելիության խնդիրներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս երկու ճշմարտությունները պետք է ասել միասին։ Որովհետև պատմությունը միայն հաղթանակների պատմություն չէ։<br /> Պատմությունը նաև այն որոշումների պատմությունն է, որոնցից մեկը լուծում էր մի օրվա խնդիրը, բայց ստեղծում էր հաջորդ տասնամյակի նոր խնդիրները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդուհանդերձ, 1990-ականների սկզբի ամենադժվար տարիներին գյուղը դարձավ Հայաստանի տնտեսական և սոցիալական հենարաններից մեկը։<br /> Եվ դրա հիմքում ընկած էր մի պարզ, բայց պատմականորեն մեծ փոփոխություն. գյուղացին այլևս միայն հողի վրա աշխատող մարդ չէր։<br /> Նա դարձավ հողի սեփականատեր։<br /> Իսկ անկախ պետության համար սեփականատեր գյուղացին արդեն պարզապես գյուղատնտեսական աշխատող չէր։<br /> Նա նոր Հայաստանի տնտեսական քաղաքացու կերպարն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid02SyeUCYmwiY52c9azQA6ESitEcdtbqZQyjzTvHLZ7Pv4R6iGYSrhTRPdfXNMgMNxTl" target="_blank">Թելման Պետրոսյան</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>Շարունակելի</em></span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_28/2026-10-23-14947 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_28/2026-10-23-14947 Fri, 23 Oct 2026 18:00:50 GMT <p><span style="font-size:12px;">Հատված Դավիթ Մաթևոսյան &laquo;ՍԿԻԶԲ&raquo; նոթերից.&nbsp;Պատանդների վերադարձման մանրամասներ</span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>Հատված &laquo;ՍԿԻԶԲ&raquo; նոթերից.&nbsp;</strong></span><strong><span style="font-size:16px;">Պատանդների վերադարձման մանրամասներ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Առաջին հանդիպումը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 12-ին։ Մեր կողմից մասնակցում էինք Ենոքը, Ղեւոնդը, ես, Կապանի շրջխորհրդի ու քաղխորհրդի նախագահները, որոնք գերագույն խորհրդի պատգամավորներ էին եւ Կապանի ոստիկանապետը։ Ադրբեջանական կողմը գլխավորում էր Նախիջեւանի ՆԳ նախարար Մահմեդով Մահմեդը։ Մենք գործի դրեցինք Նյուվադիում փորձարկված անկառավարելի զինված խմբավորումների տարբերակը։ Որ նրանց ձեռքի գործն է, որ նրանք բախվել են Կապանի ոստիկանության աշխատակիցների հետ, թողել հոտը եւ քաշվել սարերը։<br /> &nbsp;Մենք պատրաստակամություն հայտնեցինք հաջորդ օրվա ընթացքում կազմակերպել ոչխարների տեղափոխումն ու հանձնումը։ Պայմանավորվեցինք՝ առավոտյան մեզ են հանձնում երեխաներին, կանանց ու ծերերին, իսկ մյուսների վերաբերյալ բանակցությունները շարունակում ենք ոչխարները հանձնելուց հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 13-ի ցերեկվա առաջին կեսին բերեցին երեխաներին կանանց ու ծերերին։ Նրանք ակնհայտ շոյված էին ադրբեջանցիների ցուցաբերած մարդկային վերաբերմունքից եւ հիասթափված՝ մեզանից։ Հավատացել էին, որ մենք իրենցով ընդանրապես չենք հետաքրքրվել, անգամ հրաժարվել ենք իրենց հարցով բանակցել։<br /> Իմացանք նաեւ, որ պատանդներին պահում են գնացքի մեջ, որ գնացքը տնօրինում են ազգային ճակատի (ԱՃ) ներկայացուցիչները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կապանից բերեցին ոչխարները՝ մի 200 գլուխ պակաս։ Հետագա խոսակցությունները անպտուղ էին, բոլոր առաջարկները առանց հիմնավորման մերժվում էին, վճռականության պակաս կար։ Բանակցողներիս շուրջ պտտվում էին ինչ որ մարդիկ, մոտենում ականջ էին դնում մեր խոսակցությանը, հեռանում, հավաքվում իրար գլխի, նորից մոտենում։ Ես ու Ենոքը իրարից անկախ նկատել էինք այս իրողությունը։ Քնարկեցինք ու քայլ կատարեցինք։ Մոտեցա ականջ դնողներից մեկին՝ Իլգար էր անունը, ու խոսելու փորձ կատարեցի։ Ես խոսում էի ռուսերեն , նա՝ ազգային լեզվով։ Կցկտուր էի հասկանում։ Իմացա որ ԱՃ-ից են եւ առաջարկեցի բանակցել նրանց հետ։ Նա ներեղություն խնդրեց եւ հեռացավ։ Նրան անմիջապես շրջապատեցին ընկերները։ Մի տաս րոպեից նրանք մոտեցան եւ ներկայացան որպես ԱՃ ղեկավարներ. Օրդուբադի գործկոմի նախագահ Ռովշանը, մեջլիսի պատգամավորներ՝ Ֆարաջն ու Իլգարը։ </span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրանք ասացին, որ գնացք կանգնացնողը իրենք են եւ իրենք են պատասխանատվություն կրում պատանանդների անվտանգության համար։ Մենք առաջարկեցինք մեզ ուղեկցել կայարան եւ հնարավորություն ընձեռել հանդիպել պատանդների հետ։ Նրանք տարակուսեցին, մի քիչ հապաղեցին ու համաձայնեցին հանդիպում կազմակերպել պատանդների ներկայցուցիչների հետ՝ յուրաքանչյուր վագոնից մեկ հոգու, Օրդուբադ քաղաքում՝ ինչ որ մեկի տանը։<br /> Այդ պահին բանակցություններին լռակյաց ներկա օրդուբադի ԿԳԲ-ի պետը ազգային լեզվով հոխորտաց, նստեց մեքենա ու շարժվեց մեզանից առաջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես ու Ենոք Անդրեասյանը ԱՃ տղաների հետ, իրենց մեքենայով մեկնեցինք Օրդուբադ։ Օրդուբադում իրարանցում էր։ Նեղլիկ երկրորդական փողոցներից կենտրոնական փողոց էին լցվում զինված ու ահաբեկված մարդիկ։ Իլգարը իջավ մեքենայից, խոսեց առաջին պատահած մի քանիսի հետ, զայրացած ինչ որ բաներ ասաց նրանց ու վերադարձավ։ Նա ասաց, որ մեզանից առաջ եկած ԿԳԲ-ի պետը տարածել է, թե զինված հայերը գրոհում են Օրդուբադը (Եթե չեմ սխալվում ԿԳԲ-ի պետի ազգանունը Ախունդով էր։ Հետագայում ինձ հետ մտերմացած Իլգարը պատմել է, որ նրան վտարել են Օրդուբադից, &nbsp;այնտեղ վերացրել ԿԳԲ-ն եւ տարածքը տրամադրել ԱՃ ակտիվիստներից մեկին՝ իբրեւ բնակարան)։<br /> &nbsp;ԱՃ-ի ակտիվիստներից մեկի տանը հանդիպեցինք գնացքից բերված ներկայացուցիչների հետ։ Սկզբից նեղսրտած էին, կարծես հավատացել էին, որ իրենցով զբաղվող չկա։ Բայց անմիջապես ոգեւորվեցին ու միմյանց խանգարելով ասում էին. &laquo;Ես ասում էի չէ՞, որ չի կարող պատահել, որ մեր ղեկավարները մեզանով չզբաղվեն&raquo;։ Գլխավոր ներկայացուցիչը Կարճեւանցի հաղթանդամ ու բարի Բոկան էր։ Գնացքում դեռ պահվում էին 92 տղամադ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 14-ի հանդիպմանը մեր կողմից մասնակցեցին նաեւ Վազգեն Սարգսյանը, ԳԽ պատգամավորներ Դավիթ Վարդանյանն ու Ազատ Արշակյանը, փոխվարչապետի Գեւորգ Վարդանյանը։ Հանդիպումը անարդյունք էր։ Ադրբեջանական կողմը միանշանակ պնդեց, որ մինչեւ չվերադարձվեն հովիվները՝ պատանդները մնալու են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կոմբինատի գործադուլի կազմակերպիչները հաշվենկատորեն օգտագործեցին Վազգեն Սարգսյանի ներկայությունը, անգամ այս պայմաններում սադրելով նոր դժգոհություն։ &nbsp;Օդանավակայանից սահման բանակցությունների մեկնելիս, Ագարակ քաղաքի եզրին, երկու տասնյակ մարդ փակեցին ճանապարհը ու պահանջում էին Վազգեն Սարգսյանի անհապաղ հանդիպումը կոմբինատի կոլեկտիվի հետ, որին պիտի ներկայացնեին իրենց պահանջները։ Բացատրեցինք, որ կարեւոր հանդիպումից ուշանալը անթույլատրելի է ու պայմանավորվեցինք հանդիպել Ագարակի մշակույթի տանը՝ 92 պատանդի հարցով բանակցելուց հետո։ Այսքանից հետո անգամ՝ միջպետական ճանապարհի Ագարակի խաչմերուկից դուրս գալիս, ճանապարհը փակելու եւս մեկ ձախողված փորձ կատարվեց։Սահմանային հանդիպումից հետո գնացինք մշակույթի տան բազմամարդ դահլիճ։ Ասեղ գցելու տեղ չկար։ &nbsp;Պահանջը մեկն էր. Ղեւոնդին հեռացնել ասպարեզից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խոսեցինք հավաքվածների հետ, անգամ Վազգենը խոսեց իրավական պետություն կառուցելու անհրաժեշտության մասին եւ այս կոնտեկստում խոստացավ Ղեւոնդին օրենքով պատժել։ Օդանավակայանի ճանապարհին իմ մեքենայի առջեւից գնացող մեքենան կտրուկ արգելակեց։ Իջավ գազազած Վազգենը ու նստեց իմ մեքենան։ Հարցրեցի, ասաց. &laquo;Ես ամեն մի սրիկաի հետ ճամփա չեմ գնա&raquo;։<br /> Ղեւոնդի հասցրած ապտակի մանրամասներին չտիրապետող Ազատ Արշակյանը մեղադրել էր Վազգենին։ Ժամանակից առաջ ընկած ասել էր, որ Ղեւոնդի վաշտին, դեռ գոյություն չունեցող պաշտպանության նախարարությունից մարտկոց տրամադրելու դեպքում՝ այդ միջադեպը տեղի չէր ունենա։ Վազգենը դեռ ԳԽ-ի պաշտպանության հանձնաժողովի նախագահն էր։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեկ շաբաթ ամեն օր ապարդյուն բանակցություններ էին։ Ադրբեջանական կողմը կանխազգալով, որ հովիվները սպանված են ուղակի պահանջում էին դիակները։ Մենք զգույշանում էինք իրականությունը խոստովանելու հեռանկարից։ Վերջապես մեզ հանձնեցին եւս 78 հոգու, հավանաբար հաշվարկելով, որ անիմաստ միջոցներ են վատնում։ Մնացած 14 երիտասարդներից 10-ին տեղափոխեցին ոստիկանության մեկուսարան, իսկ չորսին ազգային ճակատը տարավ անհայտ ուղությամբ։ Վերջին 14-ի համար դրված էր կատեգորիկ պայման. մինչեւ չվերադարձնենք հովիվներին ողջ թե մեռած, որեւէ հանդիպում տեղի չէր ունենա, եւ նաեւ՝ ուշացրած յութաքանչյուր օր, նվազեցնում է պատանդների ողջ մնալու հավանականությունը։ Հատկապես՝ չորսինը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկար քնարկելուց հետո որոշեցինք խոստովանել, որ հովիվները սպանված են ու թաղված իրենց իսկ տարածքում։ Առավելագույնը, որ մեզ առաջարկեցին բանակցությունների արդյունքում հետեւյալն էր. մենք ասում ենք դիակների տեղը, նրանք կազմակերպում են սպանված հովիվների թաղումը, որից մեկ շաբաթ անց՝ երբ կհանդարտվեին կրքերը, նրանք վերադարձնում էին բոլոր տասչորսին։ &nbsp;Գիտակցում էինք, որ որեւէ երաշխիք չկար, ընդամենը ազնիվ խոստում է, բայց այլընտրանք չկար, ու հարկադրված էինք համաձայնել։&nbsp;<br /> Հովիվների թաղման թափորը վերածվեց ամբոխի՝ արյան դեմ արյուն կարգախոսով։ Ադրբեջանական կողմը խոստովանեց, որ տվյալ իրավիճակում, հասարակական կարծիքի նման պայմաններում, 14-ի վերադարձը իրենց համար համարժեք է ինքնասպանության։ Բայց խոստացան ամեն ինչ անել նրանց անվտանգությունը ապահովելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անհրաժեշտ էր փոխել հասարակական կարծիքը...</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Փորձ առաջին</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Միտքը առաջարկեցին Կապանի ղեկավարները. Վճարել արյան գինը։ Հանդիպեցի Օրդուբադի ոստիկանապետ Ֆաիկի հետ, որը պատասխանատվություն էր ստանձնել ոստիկանությունում պահվող 10 պատանդների անվտանգության համար(Ֆաիկը չափազանց բարի ու զգայուն մարդ էր։ Նրա մայրը հայուհի էր։ Այդ մասին ասել էր կայարանապետ Ժորայի հարսը՝ Ժենյան։ Ժենյան ծագումով Նախիջեւանից էր Ֆաիկի հետ նույն դպրոցում էին սովորել)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բարեւեցի ու առանց ծավալվելու փոխանցեցի Ժենյաի բարեւը։ Հետո խնդրեցի համոզել սպանված հովիվների հարազատներին գնահատելու արյան գինը։ Ֆաիկը խոստացավ փորձել։&nbsp;<br /> Մի քանի օր անց նա զանգահարեց ու ասաց, որ անհրաժեշտ է հանդիպել, բայց առանց փողկապավորների։ Ասացի, որ ինձ հետ կլինի մենակ Ղեւոնդը։ Կապանի Ղեկավարները շատ հաճախ եւ անակնկալ գալիս էին Մեղրի, պատանդների մասին տեղեկություն ստանալու (պատանդների մի մասը Կապանից էին)։ Հաշվի առնելով այդ իրողությունը, նախ հանդիպեցի գործկոմի նախագահ Ենոք Անդրեասյանի հետ, տեղեկացրեցի նրան սպասվելիք հանդիպման մասին եւ խնդրեցի, որ հերթական անակնկալի դեպքում զսպի կապանցիների սահման գալու համառությունը։<br /> Հանդիպումը խոստումնալից էր։ Ֆաիկը հանդես եկավ նախաբանով առ այն, որ ինքը չի ուզում կեղտոտվել, որ արյան գնի փոխատուցման գումարներին ինքը մատով ադգամ չի դիպչի։ Եւ հենց այն պահին, երբ պիտի ասեր մեզ շատ հետաքրքրող գումարի չափը, որց մենք առհասարակ զուրկ էինք, մեր կողքին կանգնեցին &nbsp;&laquo;Վոլգա&raquo; մակնիշի մեքենաներ եւ իջան փողկապավորները։<br /> &nbsp;Ֆաիկը լռեց։ Մոտեցան։ Ենոքի ուղեկցությամբ եկածներից մեկը լրջագույն տոնով ասաց. &laquo;Ես ԳԽ պադգամավորս զգույշացնում եմ, որ ձեր արածը ապօրինություն է, եւ դուք դրա համար պատասխան եք տալու&raquo;։ Ես միջամտեցի։ Կարճ ու անախորժ խոսակցություն տեղի ունեցավ։ Նրանք հեռացան։&nbsp;<br /> Ֆաիկը ասց, որ չնայած այն փաստին, որ այդ տարբերակը շրջանառության մեջ էր դրված, սակայն նման վերաբերմունքի պայմաններում ինքը հրաժարվում է։&nbsp;<br /> Փորձը ձախողվեց։ Վերադարձանք։ Ենոքը պատմեց, որ ինքը ոչ մի կերպ չի կարողացել բացատրել հյուրերին, որ համառել են, եւ որ ինքը նրանց հետ եկել է գոնէ ճանապարհին համոզելու նպատակով։ Ասաց նաեւ, որ ինձանից շատ վիրավորված էին՝ &laquo;թուրքի&raquo; ներկայությամբ իրենց կշտամբելու համար։&nbsp;<br /> Եզածը եղած էր։ Օրդուբադում հասրակակն կարծիքի փոփոխության միակ անվտանգ &nbsp;տարբերակը ձախողված էր։<br /> Ստիպված էինք ընրել հարցի լուծման վտանգավոր տարբերակը՝ պատանդ բերելը...</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;Փորձ երկրորդ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկաթուղու Մեղրու հատվածի անվտանգությունը ապահովում էր Երեւանի մայրաքաղաքային գնդի մի գումարտակ։ Գումարտակի սպասարկումը իրականցվում էր ավտոմոբիլային տրանսպորտով՝ Նախիջեւանի տարածքով։<br /> Ծրագիրը հետեւյալն էր. Եթե գնդի հրամանատարՍիդորովը տրամադրեր ներքնակներով բարձաց բեռնատար մեքենա, ապա նրանց մեջ թաքնված, կենտրոնի տրամադրած, հատուկ պատրաստություն անցած աշխատակիցները Երասխով կթափանցեին &nbsp;Նախիջեւան եւ &nbsp;ճանապարհին առեւանգած ադրբեջանցիների հետ դուրս կգային Մեղրի։ &nbsp;Իմ խնդիրը Սիդորովին համոզելն էր։ Այդ նպատակով Երեւան մեկնելուց առաջ Ղեւոնդի հետ քնարկեցինք այն տարբերակը, թե ինչ պիտի անենք, եթե մեքենայի հարցի լուծված լինելու դեպքում վերադասը չկատարի իր իսկ տված խոստումը։ Որոշեցինք այդ դեպքում նրանց փոխարինել վաշտի ու ոստիկանության աշխատակիցներով։&nbsp;<br /> Երեւան մեկնեցի պահածոների գործարանի տնօրեն Գրիշա Գրիգորյանի հետ, որը Սիդորովի հետ ընկերական հարաբերությունների մեջ էր։ Նրան հրավիրեցինք Զանգվի ձորում գործող եզակի սննդի օբեկտներից մեկում ճաշելու։ Գրիշան չէր խմում, ես աննկատ գլուխ էի պահում։ Առաջին շիշը սպառվելուն պես, հարցրեցի, թե արդյոք նա կկատարի իմ խնդրանքը։ Նա պատասխանեց, որ անգամ կյանքը կտա։ Երկրորդ շշի ավարտին ձեւակերպեցի խնդրանքս։ Նա անմիջապես խոստացավ կատարել։ Ճաշի ավարտին առաջարկեցի, որ, նախ, ինձ ծանոթացնի տրամադրվելիք մեքենայի ավագի հետ, &nbsp;եւ իմ ներկայությամբ նրան հանձնարարի հաջորդ օրվա անելիքը։ Գնացինք զորամաս։ Եկավ բարետես մի կապիտան։ Ծանոթացրեց եւ ասաց, որ իր ամենավստահելի աշխատակիցն է։ Հանձնարարությունը ձեւակերպեց մարդասիրության տեսանկյունից՝ հանուն 14 հայ երիտասարդի փրկության։ Կապիտանը խոստացավ բարեխղճորեն կատարել հանձնարարությունը. հաջորդ օրը ժամը 16-ին, ներքնակներով բարձած մեքենայով լինել Երասխում՝ իմ տրամադրության տակ։ Վարորդին ոչինչ չէր ասվեում։ Բազմոցին նստած գնդապետը մի բաժակ էլ խմեց վաղվա գործի հաջողության կենացը ու քնեց։ Ներքին մի զգացողություն ունեի, որ սթափվելուց հետո չեղարկելու է իմ ներկայությամբ տրված հանձնարարությունը։ Կապիտանին առաջարկեցի զորամասի տարածքում զբոսնելով ինձ ուղեկցել մինչեւ անցակետ։ Քայլեցինք։ Ես էլ իմ հերթին բացատրեցի ստացած հանձնարարության կարեւորությունը եւ հատկապես բացատրեցի, որ իր անելիքը սխրանք է, եւ որ եզակի մարդկանց է վիճակված սխրանք գործել։ Նա այս մտքից շատ ոգեւորված էր։ Հետո ասացի, որ այդ սխրանքի համար ինքը Մեղրիում կպարգեւատրվի &nbsp;աշխատավարձի կրկնապատիկի չափով։ Նա այնքան ոգեվորված էր իր առաքելությունից, որ խոստացավ հանձնարարության չեղարկման դեպքում անգամ օժանդակել մեզ։ Պայմանավորվեցինք հանդիպել ժամը 11-ին՝ զորամասի դարպասներից դուրս։ Անցակետի մոտ հրաժեշտ տվեցինք միմյանց։ Նա գնաց կազմակերպելու հրամանատարի հանձնարարած մեքենան ներքնակներ բարձելու գործը, իսկ ես գնացի ՆԳ նախարարություն, զեկուցելու գործի խոստումնալից ընթացքի մասին։<br /> Խոստացան, որ զորամասից մեքենայի դուրս գալու դեպքու, գործողություն իրականացնող խումբը՝ ժամը 1700-ին, կլինի Երասխում ։&nbsp;<br /> Գիշերը Ղեւոնդի հետ պայմանավորվեցի, որ առավոտյան ժամը 11-ից, կազմը պատրաստ ՆԳ Մեղրու բաժնում սպասում են իմ զանգին ։ &nbsp;<br /> Ժամը 11-ին՝ Գրիշաի հետ, կանգնած էինք զորամասի դարպասների դիմաց ։ Ճիշտ նույն ժամին Ուրալ մակնիշի մեքենան մոտեցավ դարպասներին, որոնք կիսատ բացվեցին ու անմիջապես փակվեցին։ Մեքենան ետ գնաց։ Հետո եկավ կապիտանը եւ ասաց, &nbsp;որ Սիդորովը արգելել է տվյալ համարներով մեքենաի ելքը զորամասի տարածքից։ Ես դառնացա՝ ասելով, որ սթափ Սիդորովի հետ անիմաստ է խոսել։ Կապիտանը անակնկալ մատուցեց՝ ասելով, որ ինքը ինչ որ բան է մտածել ու ներս գնաց։ Քիչ անց դուրս եկավ նույն մեքենայով, բայց փոխված համարներով։ Ես խնդրեցի նրան դանդաղ ուղեւորվել դեպի Երասխ ու սպասել, եւ շտապեցի ՆԳՆ։&nbsp;<br /> Մերժեցին։ Հիմնավորեցին, որ հատուկ նշանակության ջոկատը հրաժարվում է, քանի որ չեն կարող վստահել մի ծրագրի,որը իրենք չեն նախապատրաստել։ Եթե &nbsp;նախապես հաշվարկած չլինեինք այս ընթացքը, գուցե եւ հիասթափությունս ավելի մեծ լիներ։ Տեղում զանգեցի Ղեւոնդին եւ հրահանգեցի ամբողջ կազմով, անհապաղ ու հնարավորինս արագ հասնել Երասխ։ Տղաներին դիմավորեցինք կապիտանի հետ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատասխանատվության բեռը ծանրանում էր հոգուս վրա։ Մտածեցի՝ ավելի ճիշտ է անձամբ գնալ։ Ղեւոնդը առարկեց, պնդեց որ ինքը կգնա։ Հերթով բարձրացան մեքենա եւ անհետացան թափքի ներքնակների ծալքերում։ Ղեւոնդ Հովհաննիսյանը, Սուրիկ Հայրապետյանը եւ Բուլդոկ Վարդանը՝ վաշտից, իսկ Հրաչ Մարգարյանն ու Նավասարդ Օհանջանյանը՝ ոստիկանության Մեղրու բաժնից։ Մեքենան շարժվեց։ Ես տղաների եկած Վիլիսի ղեկին, լիցքավորված ինքնաձիգը ծնկներիս ուղեկցեցի նրանց մինչեւ հայկական անցումային կետ։ Կանգնել էի հարմար դիրքով, մեքենայի դուռը բաց, մի ոտքս մեքենայի ներսում մեկը դրսում, մատս ավտոմատի ձգանին, ավտոմատը մեքենայի մեջ պահած։ Մեքենան առանց զննության անցավ միմյանցից 50 մետր հեռավորությամբ տեղակայված անտեղյակ հայկական ու միջանկյալ ռուսական անցակետերով ու կանգ առավ ադրբեջանականի փակ ուղեփակոցի առաջ։ Ադրբեջանցի սահմանապահներից մեկը մոտեցավ կապիտանին, իսկ մյուսը թափքին։ Վերջինս ոտքը դրեց թափք բարձրանալու համար նախատեսված շղթային, կանգնեց նրա վրա եւ գլուխը խոթեց թափքից ներս։ Շունչս պահած, կրակելու պատրաստ սպասում եմ։ Թվաց թե կասկածում է, թվաց թե շատ երկար զննեց, բայց չէ՝ իջավ ու բացեց ուղեփակոցը։ &nbsp;&nbsp;<br /> Մեքենայի ղեկին ամբողջ թափով շտապում եմ Մեղրի։ Ամբողջ ընթացքում մի բան եմ փափագում՝ տղաները փորձության չենթարկվեն եւ ափսոսում էի, որ ինքս չգնացի. այդպես պատասխանատվությունը փոքր կլիներ...<br /> Մեղրիի լեռնանցքից ռադիոկապով միացա բաժնի հերթապահին։<br /> - Ի՞նչ կա, - հարցնում եմ։<br /> - Վատ է &ndash; պատասխանում է։<br /> Սիրտս կտոր - կտոր է լինում, հազար ու մի բան եմ մտածում մի ակնթարթում։<br /> - Ի՞նչ է եղել,- հարցնում եմ։<br /> - Տղաները անցել են սահմանը, դեռ բաժին չեն հասել, բայց պատանդ չեն բերել,- պատասխանում է։&nbsp;<br /> Սիրտս տեղն ընկավ։ Անչափ ուրախ էի որ տղաները ողջ ու առողջ վերադարձել էին, ոչինչ, որ ձեռնունայն...&nbsp;<br /> Իմ աշխատասենյակում թեթեւ նշեցինք տղաների վերադարձը։ &nbsp;Նախիջեւանը կտրած անցածները բարդույթավորված էին, որ առաջադրանքը կատարել չէր հաջողվել, իսկ կապիտանը մթագնել էր։ &nbsp;Ինչ որ պահի վերջինիս հրավիրեցի հանգստյան սենյակ եւ առաջարկեցի վերցնել խոստացածս պարգեւավճարը։ Հրաժարվեց։ Ասաց , նախ, հանձնարարությունը չենք կատարել, եւ երկրորդ, եթե ես վերցնեմ գումարը, կդառնամ վարձու հանձնարարություն կատարող, մինչդեռ ես ուզում եմ համարվել ձեզանից մեկը։ &nbsp; &nbsp;</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Փորձ երրորդ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Տղաները մոլորված էին, մեղքի զգացում ունեին՝ նման հնարավորությունը ռացիոնալ չօգտագործելու համար։ Պնդում էին, որ անհրաժեշտ է կրկնել եւ որ հենց իրենք պիտի լինեն պատանդ բերողը։ Սիդորովի տարբերակը բացառված էր։ Սակայն նա ուներ Մեղրիում տեղակայված գումարտակ, որի հրամանատարը ծնունդով Ղարաբաղցի հայ տղա էր։ Վագիֆ էր անունը։ Մայոր Վագիֆը չափազանց զգույշավոր մարդ էր եւ խուսափում էր տեղացիների հետ շփումներից։ Հանդիպեցի նրան եւ առաջարկեցի օգնել։ Սարսափահար մերժեց։ Ստիպված էի բացատրել, որ իր ծառայակից որոշ ռուսներ իրենից ավելի հայ են։ Համաձայնեց։ Ինքն անձամբ կլիներ մեքենաի ավագը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պահածոների գործարանում նրա տրամադրած մեքենանի թափքում պատրաստեցինք զրահապատ խուց, որի մեջ պետք է տեղավորվեին տղաները։ Խուցը ծածկվում էր դեղձով լի արկղերով, եւ սահմանը հատելիս տպավորություն կթողներ, թե Մեղրիից միրգ են տանում Երեւան՝ զորամասի կարիքների համար։ Մեկնելուց անմիջապես առաջ Բուլդոկ Վարդանը հրաժարվեց, պատճառաբանելով, որ Ղեւոնդը իրեն թույլ չի տվել Նյուվադիից խաղող բերել։ Նրան փոխարինեց Վալերիկ Համբարձումյանը (Շարոն)։ Պետք էր շարժվել այն հաշվով, որ Օրդուբադի տարածքում գործունեություն ծավալեին մթության քողի տակ։ Տեղվորվեցին ու մեքենան շարժվեց։ Նրանց զուգահեռ շարժվեց ադրբեջանցիների անցակետով անցնելու ու վերադառնալու ժամանակ տղաների անվտանգությունը ապահովող խումբը, որը պետք է դիրքավորվեր անցակետի մատույցներում եւ բացահայտվելու դեպքում չեզոքացներ վտանգը։ Այդպես արվել էր նաեւ նախորդ անգամ։ Վագիֆը Ղեւոնդը ու ես կապի մեջ էինք։ Նախ հայտնեցին, որ խցի մի հանգույց թերի է եռակցված եւ վտանգավոր է։ Կանգնեցինք, մեքենան բեռնաթափեցինք ճամփեզրից գտած երկաթե լարերով կապկպեցինք, միրգը բարձեցինք ու նորից շարժվեցին։ Տաս րոպե անց նորից տագնապ էր, հիմա էլ արկղերից դեղձի հյութ էր կաթում տղաների վրա։ Նորից կանգնեցինք ու բեռնաթափեցինք, արկղերի տակ ծածկոցներ փռեցինք, նորից բարձեցինք։ Մեքենան հասավ սահմանային անցակետ ու անմիջապս վերադարձավ։ Ճանապարհը փակել էին ծանր բետոնե խորհանարդներով, բաց չթողեցին։ Նոր որոշում էին կայացրել. անցակետում մշտապես կանգնեցրել էին վերանբարձ կռունկ, որի միջոցով առավոտները բացում էին ճանապարհը, իսկ երեկոյան ժամը 10-ին &nbsp;փակում։&nbsp;<br /> Այս տարբերակը այլեւս վտանգավոր էր կիրառելը՝ շատերն էին տեղյակ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Փորձ չորրորդ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրդուբադում՝ ԱՃ փաստացի իշխանությամբ պայմանավորված, ընդգծված հակառուսական տրամադրություններ էին։ Մեղրիի սահմանապահ զորամասի հինգ ուղեկալներ գտնվում էին Նախիջեւանի տարածքում։ Այդ ուղեկալները Մեղրիի զորամասին ենթարկվում էին Օրդուբադում տեղակայված պարետության միջոցով։ Պարետը Կոստին ազգանունով մայոր էր։ Օրդուբադցիք պարետատան աշխատողներին վռնդել էին, բայց բնակավայրերից հեռու ուղեկալները դեռ պահպանվում էին։ Կոստինը շարունակում էր իպաշտոնե մնալ պարետ, բայց այլեւս &nbsp;Մեղրիի զորամասում ապրելով գնում- գալիս էր ուղեկալներ։ Կոստինի կինը՝ Նելին, համարձակ մի գեղեցկուհի էր, որը պարբերաբար քնադատում էր զորամասի ղեկավարությանը ամուսնուն միայնակ ու անպաշտպան թողնելու համար։ Միաժամանակ ատելությամբ էր լցված ադրբեջանցիների նկատմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հրավիրեցի Նելիին, բացատրեցի իրավիճակը, եւ խնդրեցի օգնել խոստանալով շռայլ պարգեւատրություն։ Անմիջապես համաձայնեց՝ չկարեւորելով գումարը։ Միասին մտածեցինք սցենարը. դեռեւս պարետ ամուսնու հետ մեկնում են Օրդուբադ եւ նստում որեւէ խորովածանոցում։ Հարբած ձեւացող ամուսնու ներկայությամբ մոտ է թողնում իր գեղեցկությամբ տարված տղամարդու, եւ պատճառաբանելով ամուսնու ներկայությունը, առաջարկում հետագա հանդիպման հետեւյալ տարբերակը։ Իբրեւ ամուսինը՝ հաջորդ օրը, գործի բերումով, առավոտից երեկո լինելու է Մեղրիի սահմանակից ուղեկալում, որի հրամանատարի գեղեցկուհի կինը իր ընկերուհին է։ Այնպես որ հնարավոր է հանդիպել հաջորդ օրը, ուղեկալի մոտակա աղբյուրի մոտ, ծառերի մեջ, խորովածի շուրջ։ Ինքը կհրավիրի ընկերուհուն, իսկ նա ընկերոջը։<br /> Առաջարկեցի հրավիրել ամուսնուն եւ խնդրել նրա աջակցությունը։ Ասաց. &laquo;Համարեք, որ նա արդեն տվել է իր համաձայնությունը&raquo;։ Օրդուբադում ծախսելու համար Նելիին տվեցի անհրաժեշտ գումար ու ճանապարհեցի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջողության դեպքում՝ մենք, տեղանքին քաջածանոթ հորս ուղեկցությամբ, Ծիրանի ձորից, լեռնային արահետով անցնում ու դարանակալում էինք աղբյուրի շրջակայքում։&nbsp;<br /> Հաջորդ օրը երեկոյան Նելին ամուսնու հետ եկավ ու տեղեկացրեց, որ պայմանավորվել են հաջորդ օրը ժամը 2-ին համնդիպել &nbsp;աղբյուրի մոտ։ Ասաց նաեւ, որ իրենց ուշ վերադառնալու պատճառով երկու զավակները մանկապարտեզից հետո անտեր են մնացել։ Պայմանավորվեցինք, որ առավոտյան երեխաներին ինձ հանձնելուց հետո են մեկնում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առավոտյան բերեց որդիներին։ Անմիջապես ուղարկեցի մեր տուն։ Նրանց ճանապարհելուց հետո նախապատրաստվեցինք եւ արդեն ուզում էինք մեկնել Ծիրանի ձոր, ներս մտավ Նելին։ Ասաց, որ ադրբեջանցիք &nbsp;սահմանային անցակետում բետոնե ծանր խորանարդները առավոտից չեն հանել, ճանապարհը չեն բացում։ Նելին չէր ստում մի քանի օր այն փակ մնաց։ Ռուսների հետ ծանր բանակցություններից հետո, նորից ցերեկները սկսեցին բացել ճանապարհը։ Նելիի ավագ որդին մեր տանն իրեն շան ազատ էր զգացել, որը դուր չէր եկել երկամյա որդուս։ Տեւական ժամանակ բողոքում էր. &laquo;Էն Դենիսը եկավ մեր հոնը կերավ&raquo;։ Մայոր Կոստինին ռուսները ազատեցին աշխատանքից։ Նրան ընդունեցինք Ղեւոնդի վաշտ ծառայության։ Նրա փորձը բավականին օգտակար եղավ մերոնց համար։ Նա բարեխղճորեն ծառայեց մինչեւ զինադադար, մասնակցելով Հորադիզի մարտերին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հաջողված փորձ&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շուրջ երկու շաբաթ պատանդ բերելու որոնումնների մեջ էինք, սակայն արդյունք չկար։ Ադրբեջանցիները շարունակում էին պնդել, որ հասարակական կարծիքը բարենպաստ չէ, որ &laquo;արյան դեմ արյուն&raquo; կարգախոսը մասսայական բնույթ է կրում, եւ որ այդ պայմաններում, 14 հայ պատանդներին վերադարձնելու մասին շշուկ լինելու դեպքում անգամ, իրենք իզորու չեն լինի ապահովել նրանց անվտանգությունը։ Միակ լուծումը մնում էր պատանդ վերցնելով՝ Օրդուբադում հասարակական տրամադրությունների դրական փոփոխությանը նպաստելը։ &nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գտանք մի նոր տարբերակ։ Սահմանագծին, Գոզթանասարի կատարին, շուրջ 3200 մետր բարձրության վրա տեղակայված էր ԽՍՀՄ հակաօդային պաշտպանության կարեւորագույն ռադիոլոկացիոն հենակետերից մեկը։ Այստեղից վերահսկվում էր օդային օբեկտների շարժը միջին արեւելքում ։ Վարչական ենթակայության առումով՝ հենակետը, Հայաստանի տարածքում էր։ Սակայն, նրան սպասարկող բարդ լեռնային ճանապարհը կառուցված էր Նախիջեւանի կողմից, հետեւաբար մատչելի էր նրանց համար։ Ճանապարհը տարվա մեջ գործում էր վեց ամիս։ Այդ ընթացքում ամենագնաց մեքենաներով սննդի ու վառելիքի ձմեռային պաշար էին կուտակում։ Առաջին ձյունի հետ ճանապարհը անանցանելի էր դառնում։ Հենակետի շինությունները, կացարաններն ու պահեստները ստորգետնյա էին։ Վերգետնյա էին պտտվոող ու ճոճվող հսկա ռադիոլոկատորները, որոնցից ամենավերջինն ու խոշորը տեղակայված էր սպիտակ ու երկնաքեր գմբեթի տակ։ Ընդհանուր ցանցից սնվող էլեկտրական սնուցում գոյություն չուներ։ Էլեկտրականությունը ստանում էին տեղում՝ ստորգետնյա շինություններում տեղադրված տասնյակ գեներատորների միջոցով։ Նման մի հենակետ էլ գործում էր Նախիջեւանի ու Եղեգնաձորի սահմանային բարձունքներից մեկի վրա, իսկ հենակետերի կառավարումը իրականացվում էր Նախիջեւանի Կիվրաղ բնակավայրում տեղակայված ՀՕՊ զորամասից։ Հենակետում մշտապես մնացող զիվորական սպասարկող կազմը փոքրաթիվ էր։ Նրանց հետ հարաբերություն հաստատած մի քանի որսորդներ՝ քարայծներ որսալու նպատակով, &nbsp;աշնանը բարձանում էին այնտեղ ու անհրաժեշտությունից ելնելով գիշերում նրանց մոտ։ Հետները տանում էին միրգ ու օղի, որի համար՝ աշխարհից տարվա կեսը մեկուսացած այդ մարդիկ, շատ շնորհակալ էին լինում։ Այդ որսորդներից էին Սարգիս Քառյանն ու Մայիս Բոլյանը։ Նրանց առաջարկեցինք օժանդակել իրագործելու հետաքրքիր մի ծրագիր. Սովորականի նման բարձրանում են Գողթանասար, օղի ու միրգ են նվիրում, հայտնաբերում են ամենաաչքաբաց զինվորին, ֆինանսավորում են եւ առավոտյան ճանապարհում &nbsp;Օրդուբադ։ Վերջինս փոստից զանգում է տուն ու խոսում հարազատների հետ, գնում է խորովածանոց ու սնվում, շփվում է մարդկանց հետ եւ առաջարկում՝ վճարի դիմաց, իրեն մեքենայով Գողթանասար բարձրացնել։ &nbsp;Խոստանում է նաեւ՝ տեղ հասնելուն պես, որպես լրավճար տալ կարտոֆիլ, ալյուր, շաքար, կարագ, պահածո՝ ինչ կցանկանան, միայն թե իրեն հենակետ բարձրացնեին։ Առաջարկում է նաեւ՝ գողթանասարից միայնակ չվերադառնալու համար, ընկերներ վերցնել։<br /> Որսորդները զինվորին Օրդուբադ ճանապարհելուն &nbsp;պես՝ ռադիոկապով տեղյակա էին պահում մեզ, մենք էլ բարձրանում էինք ու մի հարմար տեղ դարանակալում...&nbsp;<br /> Հոկտեմբերի 10-ի &nbsp;լուսաբացին նրանք գնացին։ Հաջորդ առավոտ տեղեկացրեցին, որ ամեն ինչ կարգին է։ Տղաների մի խումբ ուղարկեցինք անմիջապես։ Ես, Ղեւոնդը ու Սուրիկ Հայրապետյանը մեկնեցինք ավելի ուշ։ Վիլիսով, Վարհավարի սարով գնացինք մինչեւ ճանապաչհի վերջին կետը՝ &laquo;Չխուռ յաթաաղ&raquo;։ Մինչեւ լեռնանցք սահմանագիծ, որի հակառակ կողմով անցնում էր հենակետը սպասարկող ավտոճանապարհը, պետք է քայլեինք։ Տղաներին պայմանավորված ժամին հանդիպելու համար անհրաժեշտ էր տեմպով քայլել։ Նախ պետք է գտնեինք այն արահետը, որով հավատացյալ ադրբեջանցիները ոտաբոբիկ ուխտի էին գալիս &laquo;Փիր&raquo;։ Սկիզբը՝ մինչեւ արահետին հասնելը, կտրուկ վերելք էր։ Ղեւնդը դանդաղում էր. մի կողմից թթվածնի քաղցը, մյուս կողմից ծնկների ցավը խանգարում էին արագ քայլել։ Նրա արագությամբ գնալու դեպքում կարող էինք ուշանալ ու ձախողել ծրագիրը։ Հազիվ համոզեցինք վերադանալ ու սպասել մեքենայի մոտ, իսկ մենք շարունակեցինք ճանապարհը արագ քայլքով։ Միացանք տղաներին ու միասին դարանակալեցինք բլրակի վրա, որի ստորոտով անցնում էր ճանապարհը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեքենայի ձայն լսվեց։ ժայռերի արանքով, մեծ թեքությամբ ցած գալարվող նեղլիկ ճանապարհի երեւացող վերջնամասում բանակային &laquo;Ուրալ&raquo; նշմարվեց։ Լույս օրն ավարտվում էր։ Օրվա հանգչող արեւի գծած լույսի ու ստվերի բաժանարար գիծը մեքենայի հետ բարձրանում էր լանջն իվեր։ Նրանք միաժամանակ անցան մեր կողքով։ Թափքում մարդ կար։ Մայիսն ու Սարգիսը ճանաչեցին՝ աչքաբաց զինվորն էր։ Երբ հաջորդ ոլորանում մեքենան շրջվեց ետնամասով դեպի մեզ, տղաները ձեքի շարժումով զինվորին մեզ միանալու հրահանգ տվեցին ։ &nbsp;Զինվորը անմիջապես ընթացքից ցատկեց, գլորվելով հայտնվեց ստվերում։ Հետո կանգնեց ու փոշոտ շորերը թափ տալով վազեւազ միացավ մեզ։ Հարբած էր։ Ասաց, թե որեւէ մեկը, որեւէ պայմանով չհամաձայնեց իրեն մեքենայով բերել։ Լռություն տիրեց՝ էլի՞ ձախողել էինք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անմիջապես նոր միտք ծնվեց։<br /> - Մեքենան վերադանալու՞ է, թե՞ մնալու է հենակետում, - հարցրեցինք զինվորին։<br /> - Բարձած կարտոֆիլը անմիջապես դատարկելու ու վերադառնալու է, - պատասխանեց։<br /> - Մնու՛մ ես մեզ հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ուրալով&raquo; գնում ենք պատանդ բերելու՝ որոշված էր։ Հանկարծ նկատեցինք կարտոֆիլ բերող երկրորդ մեքենան։ Միաժամանակ սկսեց իջնել կարտոֆիլից դատարկված առաջինը։ &nbsp;Լույսին փոխարինած ստվերը դանդաղ խտանում էր։ Ցրտում էր։ Թեթեւ էինք հագնված. գետնին կպած, դողալու աստիճան մրսելով սպասում էինք, թե որտեղ կհանդիպեն մեքենաները։ Բարեբախտություն էր՝ հանդիպեցին մեզանից բարձր, կանգնեցին, մի քանի բառ փոխանակեցին ու շարժվեցին։ Մեկից կտրեցինք ճանապարհը ու անձնակազմին հրահանգեցինք իջնել։ Վարորդը պապանձվել էր։ Մեքենայի ավագը՝ էստոնացի ռուս կապիտանը, փորձեց հակադրվել։ Քառյան Սարգիսը նրա վրա պարզեց լիցքավորած ավտոմատը ու սկսեց գոռալ։ Միջամտեցի, հորդորելով զերծ մնալ ինքնագործունեությունից ու բռնությունից, ապա թեւանցուկ անելով կապիտանին՝ քաշեցի կողք, եւ բացատրեցի, որ իրեն եւ վարորդին որեւէ վտանգ չի սպառնում, ընդամենը հարկավոր է, որ նրանքե րկու երեք ժամով մեզ զիջեն մեքենան, եւ մինչեւ մեր վերադարձը՝ տղաների մի մասի հետ, մնան տեղում, եւ լինեն նրանց պատվավոր հյուրը։ Կապիտանը սկսեց խնդրել, ասելով որ նոր է վերադարձել նպատակային արձակուրդից, որի ընթացքում հազիվ է համոզել կնոջը եւ հետը բերել զորամաս։&nbsp;<br /> - Դու, այսօր, կնոջդ խոստացած ժամին տանը չես լինի՝ դա ակնհայտ է, բայց տուն հասնելուն պես՝ նրան կտաս մեկ ամսվա աշխատավարձիդ չափով լրացուցիչ գումար, եւ կփարատես նեղացածությունը, - եզրափակեցի։<br /> Բոլոր տղաներն էին ուզում &laquo;Ուրալով&raquo; գնալ։ Իսկ այնտեղ անորոշությունն էր. հաջողության դեպքում սխրանքը, ձախողվելու դեպքում՝ մահ կամ գերությունը։<br /> Իմ որոշումով՝ Սուրիկ Հայրապետյանի գլխավորությամբ, մնացին իրենց հանձնարարությունը կատարած որսորդները, Ալիկ Ծատրյանը եւ Աբո Ղուկասյանը։ Նրանց խնդիրն էր հյուրասիրել ու հսկել կապիտանին ու վարորդին եւ կանխել երկրորդ մեքենայի վերադարձը՝ մեզ չխանգարելու նպատակով։<br /> Իմ գլխավորությամբ մեկնում էին՝ Վալերիկ Համբարձումյանը(Շարո), Ատոմ Հովհաննիսյանը, Հովսեփ Մարտիրոսյանը, Դանիել Պապյանը եւ աչքաբաց զինվորը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մոտակա Գանձակ գյուղը մեկ ժամվա հեռավորության վրա էր։ Շարոն հրաշալի էր վարում մեքենան՝ կածանից քիչ տարբերվող այդ ճանապարհով։ ճանապարհը հազիվ էինք կիսել, մթնեց։ Մթության մեջ նկատեցինք մեր ետեւից եկող երկրորդ մեքենայի լույսերը։ Տղաները չէին կանխել նրա վերադարձը։ Շտապեցինք։ Հասանք գյուղ, շեղվեցինք հիմնական ճանապարհից ու մտանք գյուղի կենտրոն։ Իջանք մեքենայից։ Երկրորդ աշխարհամարտում զոհվածների հուշարձանի մոտ էինք։ Հուշաղբյուր ու նստարան կար։ Լվացվեցինք, ջուր խմեցինք, նստեցինք ծխելու՝ մինչեւ կանցներ մեր ետեւից եկող մեքենան։ Գյուղում լռություն էր եւ անցուդարձ չէր նկատվում։ Մեքենաի անցնելուց հետո՝ աղմուկից զերծ մնալու նպատակով, դուրս եկանք գյուղից եւ փակեցինք շրջկենտրոն տանող ճանապարհը։ Մտածում էինք վերցնել առաջին պատահած մեքենայի ողջ կազմը։ Սպասեցինք կես ժամից ավել՝ մեքենա չեկավ։&nbsp;<br /> Քնարկեցինք համարձակ մի տարբերակ. &nbsp;Սպասում ենք միչեւ կեսգիշեր, որ բոլորը քնեն, գնում ենք Օրդուբադ, գտնում ոստիկանությունը, գերում հերթապահ ոստիկաններին ու ձերբակալվածներին, ազատում այնտեղ պահվող 10 հայ պատանդներին եւ վերադառնում Մեղրի՝ Արաքսի ափով, ըստ անհրաժեշտության գերի վերցնելով սահմանային անցակետի զինվորներին եւս։ Վալերիկ Համբարձումյանը հիմնավորեց, որ այդ նպատակի համար մեքենայում եղած վառելիքը չի բավարարի։&nbsp;<br /> Վերադարձանք գյուղ եւ ընտրեցինք մի տուն, որը ճանապարհի մոտ էր, քիչ թե շատ շքեղ, համեմատաբար մեկուսի եւ դիմացին կանգնած գրեթե նոր &laquo;Վիլիս&raquo; մեքենան հուշում էր, որ տանտերը ունեւոր է։ Կանգնեցինք ճանապարհի վրա՝ տնից մոտ 50 մետր հեռավորությամբ։ &nbsp; Գործի դրեցինք աչքաբաց ռուս զինվորին, որը խումհարի մեջ էր եւ անընդհատ օղի էր պահանջում։ Ձեւակերպեցինք ասելիքը եւ ուղարկեցինք։<br /> - Զորամասից կարտոֆիլ ենք բերել ու վաճառում ենք կիլոգրամը 50 կոպեկով (կարտոֆիլի գինը երկու ռուբլի էր), - առաջարկել էր։<br /> - Մենք կարտոֆիլ ունենք, բայց հիմա հարեւաններին կտեղեկացնեմ, - պատասխանել էր։<br /> Հազիվ էր զինվորը մեզ փոխանցել պատասխանը, երբ բացվեց տան դարպասը ու մեր ուղղությամբ քայլեց միջահասակ ու հսկա մի տղամամարդ, հասակը մոտ 190 սմ, քաշը՝ 120 կգ։ Դեռ չէր հասել մեզ՝ դարպասը կրկին բացվեց։ Կինն էր, հարեւաններին ձայն տալով քայլում էր ամուսնու ետեւից։<br /> Տղաներին հրահանգեցի մի քանի քայլ ետ կանգնել։ Մոտեցավ. թեւի տակ պարկ կար։&nbsp;<br /> - Կարտոֆիլ ե՞ք ուզում, ձեր բախտը բերեց, առաջինն եք, բարձրացեք ու ջոկեք, - ասացի, վերցրեցի թեւատակի պարկը ու նետեցի թափքի մեջ։<br /> Ոտքը դրեց մեքենայի ետեւի անիվին, ձեռքը տարավ դեպի թափքի վերին եզրը, բայց դեռ չկառչած, զգույացավ, հետ քաշվեց ու փորձեց հեռանալ։<br /> - Ու՞ր, - հարցրեցի։<br /> - Գնամ հարեւանիս կանչեմ, - դողացող ձայնով ստեց ու փորձեց &nbsp;քայլել կնոջն ընդառաջ։<br /> - Կանգնի՛ր բան եմ ասում, - մոտեցա եւ բունցքով, ուժգին ու հանկարծակի հարվածեցի կրծքավանդակի ստորին հատվածին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հսկան տապալվեց, գլորվեց ու ընկավ ճամփեզրի փոսորակը։ &nbsp;Կինը, որ արդեն մոտ էր եւ տեսավ այս ամենը, վայնասուն բարձացրեց՝ գյուղը իրար խառնեց։ Բոլորով մեկից վրա հասանք &nbsp;վախից թուլացած, շնչակտուր ու կարծես կրկնակի ծանրացած հսկային, հազիվ բարձրացրեցինք ու տեղավորեցինք թափքում եւ հմուտ վարորդը ամբողջ թափով մեքենան տարավ սարն իվեր։ Մեր ուղղությամբ սկսեցին կրակել, բայց համոզված էինք, որ վախեցնելու նպատակ էին հետապնդում։&nbsp;<br /> Հասանք տղաներին։ Մեծ ոգեւորություն էր։ Ամենաշատը ոգեւորվել էր գինովցած ռուս կապիտանը։ Մի կողմ քաշեցի, խոստացած գումարը հազիվ համոզելով գրպանը խոթեցի, բացատրեցի իրենց սպասվող վտանգի մասին ու խորհուրդ տվեցի չվերադառնալ զորամաս։ Առջարկեցի, վերադառնալ ու գիշերել Գողթանասարի հենակետում։ Տաք էր գլուխը, կտրուկ մերժեց՝ հայհոյելով ադրբեջանցիներին։ Նրանցով զբաղվելու ժամանակ չունեինք, ուր որ էր լեռնանցք կհասնեին մեզ հետապնդողները, իսկ մեզ ամենեւին պետք չէր բախում։<br /> Ճանապարհ ընկանք։ Մեզ համար հեշտ էր՝ տուն էինք գնում։ Ադրբեջանցի հսկայի ոտքերը երերում էին, ծնկներից &nbsp;ծալվում։ Շալակել հնարավոր չէր՝ ուղղորդում էինք, օգնում էինք ձեռքից քաշելով, հրելով, խնդրում էինք, համոզում։ Անունը Սալեհ էր, Սալեհ դայի էինք ասում։ Բացատրում էինք, թե ինչ նպատակով ենք իրեն տանում, որ նրան ոչ մի վտանգ չի սպառնում, որ ինքը՝ առաջիկա մի քանի օրերին, լինելու է մեզ համար ամենակարեւոր ու արժեքավոր մարդը։ Անհույս էր, ոտքերը քարշ տալով հազիվ էր փոխում ու անընդհատ մղկտում։ Այդպես դանդաղ քայլում էինք դեպի մեքենաներ։ Դեռ ճանապարհի կեսը չէինք անցել, երբ ռադիոկապով փոխանցեցին, որ Օրդուբադի ոստիկանապետ Ֆաիկը երկաթուղու կապով ուզում է խոսել հետս։ Հանձնարարեցի փոխանցել, որ ես վերադառնում եմ Երեւանից, տեղ կհասնեմ մի քանի ժամից եւ եթե հրատապ է՝ հասնելուն պես կկապվեպ։ Մեղրու կայարանապետ Ժորա Հայրապետյանի միջոցով կրկին փոխանցեցին, որ ես ոչ մի Երեւան էլ չեմ գնացել, այլ Գանձակ եմ գնացել եւ, որ մեր արածը շատ վատ հետեւանքներ է ունենալու։ Տաքգլուխ կապիտանին բռնել էին։ Նրան հյուրասիրողները հավանաբար շատ էին անկեղծացել, սա էլ իր հերթին պատմել էր իր իմացածը։ Հասանք մեքենաներին, ուր կրակի մոտ նստած սպասում էր Ղեւոնդը։ Նա անկեղծորեն գրկեց Սալեխ դայիին ինչպես հարազատ քեռուն։ Հասանք Գուդեմնիս ու Վարհավար գյուղերի միջակայքում գտնվող աղբյուրին, ուր սեղան ու նստարաններ կային։ Բացի կապիտանին հյուրասիրողներից, մյուսներս շատ քաղցած էինք։ Նստեցինք։ Ղեւոնդը Սալեհ դայիին &nbsp;օղի լցրեց։ Սա փորձեց հրաժարվել, չստացվեց։ Երկու բաժակ խմեց, լեզուն բացվեց ու ասաց. &laquo;Ես արդեն համոզվեցի, որ ինձ վտանգ չի սպառնում, իսկ ինձ ընտրելով, ձեր բախտը բերել է։ Ես վեց աղջիկ ունեմ, վեցն էլ ամուսնացած են, փեսաներս էլ ճանաչված ու հարգված մարդիկ են։ Կտեսնեք, թե ինչ են բերելու այդ ազգային ճակատի գլխին&raquo;։ &nbsp; &nbsp;Հասանք Մեղրի։ Ոստիկանության ու վաշտի ամբողջ կազմը հավաքված սպասում էին։ Սալեհ դայիին տեղավորեցինք ամենաանվտանգ հյուրանոցում՝ ոստիկանության մեկուսարանում ու գնացինք հանգստանալու։ &nbsp;<br /> Քայլ կատարելու հերթը ադրբեջանական կողմինն էր, համբերությամբ սպասում էինք։ Հոկտեմբերի 16-ին Հայստանում նախագահական աաջին ընտրություններն էին։ Առավոտյան քվեարկեցի ու մեկնեցի աշխատատեղ։ Քիչ հետո զանգեց կայարանապետը ու փոխանցեց, որ Նախիջեւանի ԱՃ լիդեր ու Ադրբեջանի մեջլիսի պատգամավոր Ֆարաջը ուզում է հեռախոսով խոսել ինձ հետ մեկ ժամից։ Մեկնեցի կայարան ու սպասեցի կայարանապետի հետ՝ նրա աշխատասենյակում։ Ֆարաջը զանգեց ու առաջարկեց Սալեհ դայիին փոխանակել 14 պատանդներից 4-ի հետ։ Հավանաբար այն չորսի, որոնց մեզ անհայտ վայրում պահում էր ԱՃ-ն։ Պատասխանեցի անմիջապես ու վերջնական.<br /> - Մեզ համար ընդունելի փոխանակման սկզբունքը միակն է՝ բոլորին բոլորի հետ։ Եթե դուք առաջարկում էք մեկ հոգուն փոխանակել չորսի հետ, ապա համբերեք, կբերենք եւս երեք հոգու, եւ հետո միայն կփոխանակենք բոլորին բոլորի հետ, երկու հոգի էլ պարտք կմնաք, - ավարտելուն պես դրեցի լսափողը, բայց մնացի կայարանում։<br /> Կես ժամ չանցած կրկին զանգեց Ֆարաջը ու ասաց. &laquo;Համաձայն ենք, ժամը 1300-ի փոխանակենք Սալեհին բոլոր տասչորսի հետ&raquo;։&nbsp;<br /> Սալեհ դային ճիշտ էր գուշակել։ Փոխանակման ժամանակ Օրդուբադի ոստկանապետ Ֆաիկը ասաց, որ հասարակական տրամադրությունների շրջադարձ տեղի ունեցավ։ Մարդիկ համատարած պախարակելով ԱՃ-ն ասում էին. &laquo;Պատանդը հայերի նման են վերցնում՝ տան միջից, թե չէ գնացքից մարդ իջեցնելու համար ձեզ հրոս էիք երեւակայում&raquo;։<br /> Մարդատար գնացքը Օրդուբադում կանգնացնելու պահից՝ դադարել էր երկաթուղու գործունեությունը։ Պատանդների փոխանակումից երկու օր անց՝ հոկտեմբերի 18-ին տեղի ունեցավ հերթական հանդիպումը Նախիջեւանի հետ։ Նպատակը՝ երկաթուղու վերագործարկումն էր։ Նրանց կողմից մասնակցում էին եւ իշխանությունը՝ իդեմս ՆԳ նախարար Մահմեդով Մահմեդի, եւ ԱՃ-ն՝ իդեմս մեջլիսի պատգամավոր Ֆարաջի։ Մեծ հաշվով մենք բարձր էինք գնահատում նրանց գործունեությունը այն առումով, որ կարողացել էին բարդագույն իրավիճակում ապահովել 14 պատանդների անվտանգությունը։ Նրանց երկուսին հրավիրեցինք Մեղրի։ Մի քիչ վարանեցին, բայց հավանաբար ամաչեցին ու համաձայնեցին։ Ենոք Անդրեասյանի հետ միասին եկանք Մեղրու հրապարակ։ Իջանք մեքենայից ու համատեղ շփվեցինք հրապարակում եղած մարդկանց հետ։ &nbsp;Այդ օրը, պատանդներից Սիմոն Մուրադյանի հայրը՝ Վանիկ Մուրադյանը, որդու վերադարձի կապակցությամբ ճաշկերույթ էր կազմակերպել, եւ մեզ՝ ղեկավարներիս, հրավիրել։ Առհասարակ նման միջոցառումների չէի մասնակցում։ Բայց այս դեպքում՝ նախորոք զանգելուց ու տեղեկացնելուց հետո, մասնակցեցինք ադրբեջանցի հյուրերի հետ։</span><br /> <br /> <a href="https://u.to/FiBSHA" target="_blank" title="https://www.facebook.com/DavitMatevosyan/posts/3652985284822520"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;"><strong>Դավիթ Մաթևոսյան</strong></span></span></a></p> <p><span style="font-size:14px;"><strong>ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-1995-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ,&nbsp;նախկին քաղբանտարկյալ Դավիթ Մաթևոսյան</strong><strong>ը զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին` Ադրբեջանի ծավալած լայնամասշտաբ պատերազմի ժամանակ:</strong></span></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/patandneri_veradardman_manramasner/2026-10-23-9864 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/patandneri_veradardman_manramasner/2026-10-23-9864 Fri, 23 Oct 2026 17:01:22 GMT <p>2-3 օր գյուղացիները դպրոցի մոտ հերթապահություն են իրականացրել, որ եթե հանկարծ այն փորձեն հեռացնել, թույլ չտան</p> <p>Ինչպես հայտնում է <a href="https://shamshyan.com/hy/article/2026/10/23/1315302?fbclid=IwY2xjawVIX8pleHRuA2FlbQIxMQBwZG9mAXNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5uIWg_KB-w3g8cXOgAQ6PbI9ItkFZ1ez6zAKwz9iS_rwrUbZIzZTQwN20OxA_aem_erGYRciwgTeSJIJGNKEHPg" target="_blank">ֆոտոլրագրող Գագիկ Շամշյանը</a>, արդեն մի քանի օր է<strong> Արագածոտնի մարզի Արտենի գյուղում </strong>անհանգիստ իրավիճակ է ստեղծվել, քանի որ բնակիչները տեղեկություն են ստացել, որ Կրթության , գիտության, մշակույթի և սպորտի նախարարությունը որոշել է գյուղի թիվ 1 միջնակարգ դպրոցում երկար տարիներ զորավար Անդրանիկի՝ հատուկ քարերով ստեղծված նկարը պատից հեռացնեն։</p> <p>2-3 օր գյուղացիները դպրոցի մոտ հերթապահություն են իրականացրել, որ եթե հանկարծ այն փորձեն հեռացնել, թույլ չտան։</p> <p>Այսօր՝ հոկտեմբերի 23-ին, հատուկ տեխնիկայի միջոցով նկարը հեռացվել է, ինչը բնակիչների մոտ զայրույթ է առաջացրել, նույնիսկ սպառնում էին դիմել կտրուկ միջոցների՝ փակելով ճանապարհներ, սակայն այս պահին ձեռնպահ են մնում, սպասում են տեսնելու, թե ինչ են որոշել անել Անդրանիկի մեծադիր նկարի հետ։<br /> Գյուղացիները նաև առաջարկում են, որ եթե դպրոցից հեռացրել են, գոնե այն տեղադրեն գյուղում՝ արցախյան պատերազմներում նահատակված հերոսների այգում։<br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/kgmsn_i_hrahangov_artenii_dproci_mowtqi_patic_heracvel_e_zoravar_andraniki_nkary_shamshyan_com/2026-10-23-14946 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/kgmsn_i_hrahangov_artenii_dproci_mowtqi_patic_heracvel_e_zoravar_andraniki_nkary_shamshyan_com/2026-10-23-14946 Fri, 23 Oct 2026 15:54:32 GMT <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Գնացի հակառակորդի հետ բանակցելու՝ պատերազմի մեջ խաղաղություն փնտրելու&raquo; </span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Դավիթ Մաթևոսյանի &laquo;Խաղաղության հավատամքով&raquo; գրքի առաջաբանը պատմաբան,&nbsp;</span></strong><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ</strong></span><strong><span style="font-size:16px;"> Աշոտ Սարգսյանի հեղինակությամբ</span></strong></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Իր բոլոր շնորհներով ու գործերով հանդերձ, Դավիթ Մաթևոսյանն ինձ համար, նախ և առաջ, Մարդու և Քաղաքացու կատարյալ տիպարն է: Նրա մեջ ամեն ինչ կար, բացի ԵՍ-ը: Վստահ եմ, որ դա կհավաստի նրա հետ շփված ցանկացած անձ:</span></strong></em></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Լեւոն Տեր-Պետրոսյան</span></strong></p> <p><strong><em><span style="font-size:16px;">Ինչպիսի փորձանքի տակ էլ որ գլուխս դնելու լինեմ, ինչ պիտակներ էլ որ կպցնեն, միեւնույն է՝ &nbsp;իմ &nbsp;հնարավորությունները, ունակություններն ու ազդեցությունները գործադրելու եմ &nbsp;հանրության լայն շրջանակներում խաղաղության &nbsp;հաստատման անհրաժեշտությունն իբրեւ համոզմունք ամրապնդելու եւ &laquo;Խաղաղություն, Հաշտություն, Բարիդրացիություն&raquo; նշանաբանով ընտրությունների գնացող քաղաքական &nbsp;ուժին լիարժեք &nbsp;աջակցելու համար։</span></em></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Դավիթ Մաթեւոսյան</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան կամ Հայկական ժողովրդավարական շարժման սկզբից եւեթ նրա առաջամարտիկներից ու կազմակերպիչներից էր Դավիթ Մաթեւոսյանը։ Արդեն 1989-ից նա նաեւ ազատամարտիկ էր այս բառի բուն նշանակությամբ՝ Մեղրիի տարածաշրջանում սահմանների պաշտպանության կազմակերպիչը, ով նաեւ որպես զինվոր՝ զենքը ձեռքին կանգնել է դիրքում, գնացել ճակատամարտի, նստել ու քնել խրամատում։ Այդպես էր 1990-ականների Ղարաբաղյան շարժման ու պատերազմի տարիներին, երբ 30-ամյա երիտասարդ էր, այդպես էր 2020-ի պատերազմում, երբ տարիքի այդ 30-ը արդեն կրկնապատկվել էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եզակիներից էր Դավիթը ազատամարտիկների մեջ, գուցեեւ միակը, ում համար հակառակորդը երբեք թշնամի չդարձավ, այլ մնաց մարդ-ժողովուրդ, հարեւան, որի հետ համակեցության, հարաբերության լավագույն եւ միակ ձեւը խաղաղ գոյակցություն էր, բարիդրացիությունը՝ հենված հումանիզմի, երկու կողմի իրական արժեքների փոխադարձ գնահատման, ընդունման ու հարգանքի վրա։ Սա է այն առանցքային գիծը, որ անխաթար անցնում է նրա հոդվածների, հարցազրույցների, ելույթների ու նաեւ գեղարվեստական գործերի միջով։ Այս գաղափարն այնքան խորն է նրա մեջ, որ դուրս է ցցվում անգամ ամենաանսպասելի տեղում, ամենաանսպասելի կոնտեքստում՝ պարզ, գեղեցիկ ու տպավորիչ։ Հակառակորդի հետ հերթական ընդհարումից հետո հերթական բանակցության գնալու առիթով ասում է՝ &laquo;գնացի հակառակորդի հետ բանակցելու՝ <strong>պատերազմի մեջ խաղաղություն փնտրելու&raquo;</strong> (տե՛ս ilur.am.17.07.2017)։ Սա էր Դավիթի առաջնային բնութագիրը, ապրած կյանքի առանցքային գիծը՝ պատերազմի մեջ էլ նա խաղաղություն է փնտրել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մտավորական էր նա, դարձյալ այս բառի ամենաընդգրկուն նշանակությամբ։ Մտավորական էր իր ամբողջ էությամբ, ինչին անունով հասարակական մի ամբողջ խավ է հավակնում, սակայն, անգամ ամենաբարձր տիտղոսներով, շատ քչերն են այդ կոչման որակները լրացնում այնքան լիարժեք, որքան Դավիթը։ Չէր կարող լռել, չտեսնելու տալ որեւէ բան, ինչն սխալ էր կամ սխալ էր համարում։ Չէր կարող կեղծել ինքն իրեն ոչ մի հարցում եւ ոչ մի դեպքում։ Նրա համար առաջնային էր փաստի եւ փաստարկի արժեքը, բանավեճում չէր քաշվում համաձայնել, երբ փաստական կամ տրամաբանական նման բավարար հիմքեր էր տալիս զրուցակցը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընկերական հարաբերությունները նրա համար, կարծես, միակողմանի էին՝ ինչով կարող է ինքը օգնել եւ օժանդակել դիմացինին՝ իր արածի փոխարեն ոչինչ չակնկալելով։ Դրանով, մի տեսակ, ինքնահաստատվում, դրանից ինքը հարստանում, ներքին մեծ բավականություն էր ստանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բնածին էր Դավիթի քաղաքական մտածողությունը՝ հստակ ու անփոփոխելի սկզբունքներով։ Պետական մարդ էր Դավիթը, պետականության նրա ըմբռնումը եւ պատասխանատվության զգացումը առաջնային էր եւ միակ հիմքը՝ ոչ միայն իր ստանձնած տարբեր պաշտոններում, այլ նույն կերպ՝ որպես պարզ քաղաքացի նրա վարքագծում ու կեցվածքում։ &nbsp;Քաղաքական ու պետական մտածողության թելադրանքով էր, օրինակ, նրա բազմակի բողոքն ու զայրույթը՝ Մեղրիով անցնող՝ Հայաստան &mdash; Նախիջեւան &mdash; &nbsp;Ադրբեջան երկաթուղու &laquo;հայրենասիրական&raquo; ապամոնտաժման դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ես ուխտ եմ արել&raquo;, ասում էր Դավիթը։ Նրա սրբազան այդ ուխտը մարդկային-քաղաքական-պետական էր՝ Հայաստանում հաստատված ավազակապետության վերացումը։ &laquo;Ուխտավորի&raquo; նվիրումով նա առաջին շարքերում մասնակիցն էր այդ ավազակապետության դեմ բոլոր պայքարներին, մասնավորապես՝ 2006-2007-ին ծառացած դիմակայության առաջին անհավասար պայքարին (&laquo;Արմատ&raquo; &mdash; &laquo;Այլընտրանք&raquo; &mdash; &laquo;Իմպիչմենտ&raquo; դաշինք), իսկ 2007-ի աշնանից՝ նա հանգուցային դերակատարներից էր Հանրապետության հիմնադիր նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական հայտի շուրջ ծավալված համաժողովրդական շարժման, նրա նախընտրական շտաբի հիմնական հենասյունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գեղագետ էր Դավիթը՝ պատկերի նուրբ զգացողությամբ։ Պատմվածքներ էր գրում։ Երբ մի առիթով ասացի, թե իր պատկերները Բակունցին են հիշեցնում, նեղվեց, կարմրեց իրեն հատուկ ամոթխածությամբ, ասաց՝ &laquo;էլ չեմ գրի&raquo;։ Անգամ &laquo;մաքուր&raquo; քաղաքական հոդվածներում ու խոսքում մի արտահայտության, դարձվածի, պատկերի տեսքով &laquo;սողոսկում է&raquo; գեղարվեստական պատկերը։ Գրքի առաջին մասում ամփոփված քաղաքական հոդվածներից մի քանիսը հանգիստ կարելի էր դնել նաեւ նրա գեղարվեստական գործերի շարքում։ Ավազակապետական ռեժիմի նրա կերտած կերպարը &laquo;Ռեժիմի հուշարձանը&raquo; հոդվածում, որքան սպանիչ է, նույնքան ճշգրիտ, արձանի նման առարկայական ու շոշափելի։ Բայց հենց այնպես հանուն գեղարվեստի չէր գրում։ Գեղարվեստը նրա համար միջոց էր՝ քաղաքական խոսքն ու գաղափարը ավելի համոզիչ դարձնելու, շատերին հասցնելու ու համոզելու համար։ &laquo;Սուլթան Նանան&raquo; որքան բարձրաճաշակ, քնքուշ գեղարվեստ է, նույնքան եւ ավելի՝ քաղաքական, պետական մտածողության արդյունք է եւ ասելիք։ Այստեղ էլ առաջնային խնդիրը պատմությամբ տրված հարեւանի հետ խաղաղ գոյակցության, բարիդրացիության անշրջանցելի խնդիրն է, որ մշտապես առաջնային է եղել Դավիթ Մաթեւոսյանի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անհնար է սկսել &laquo;Սկիզբը&raquo; վերնագրած ծավալուն, իր ժանրի մեջ կատարյալ հուշագրությունը եւ մի շնչով չհասնել վերջին. գեղացիկ ու պարզ լեզուն, շարադրանքի դինամիզմը ընթերցողին տեղափոխում է այդ օրերը եւ, կարծես, մասնակից դարձնում իրադարձություններին։ Ճշգրիտ վավերագրություն լինելով հանդերձ՝ որոշ դրվագներ պարզապես առանձին նովելներ են, հուզիչ իրադարձություններով ու հմայիչ կերպարներով՝ ոչ միայն հայ, այլ նաեւ ադրբեջանցի։ Այս հուշագրության դրվագներից յուրաքանչյուրը, որպես հավաստի աղբյուր, մանրամասն ցուցադրում է Շարժման եւ պետականության առաջին տարիների բազմազան ու յուրատեսակ ամենօրյա խնդիրներն ու տարաբնույթ խոչընդոտները, որոնց լուծման համար ցանկացած մակարդակի պաշտոնյայից ոչ միայն խելք, կառավարման հմտություններ ճիշտ կողմնորոշվելու, հաճախ, ինչպես շախմատում, միակ ճիշտ քայլը գտնելու ունակություն, այլ նաեւ վճռականություն եւ անձնական խիզախություն էր պահանջում։ Դավիթն այդպիսի գործչի մի էտալոն է եղել իրեն վստահված բոլոր գործերում, բնագավառներում եւ պաշտոններում։ Հիանալի քաղաքական դիտողականությամբ օժտված լինելով, նա արձանագրում է առաջին հայացքից մանր թվացող այնպիսի փաստեր, որոնք գծագրում են ե՛ւ 1990-ակաների եւ հետագա տարիների ներքաղաքական, հասարակական մթնոլորտը՝ շատ կարեւոր հիմք այդ տարիների քաղաքական իրադարձություններն իմաստավորելու ու հասկանալու համար։ Նրա հաղորդած մանրակրկիտ տեղեկությունները միայն առանձին մի տարածքի (Մեղրիի շրջանին) չեն վերաբերում, այլ նաեւ շատ ավելի լայն՝ ընդհուպ հանրապետության արտաքին քաղաքական հարցերին եւ իրողություններին։ Երանի ունենայինք այսօրինակ անաչառ ու վավերական հուշեր ժամանակի այլ գործիչներից ու դերակատարներից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անհնար էր, չէր կարող տանը նստել Դավիթը, երբ պատերազմ էր։ Եւ չնստեց։ Գնաց ինքնուրույն, ինքնակամ, իր պատկերացրած վտանգին դիմակայելու։ Գնաց որպես խաղաղության մարտիկ, եւ անմահացավ հանուն խաղաղության&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հերոսական է եղել Դավիթի կյանքը այս բառի ամենաբազմակողմ նշանակությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարբեր առիթներով կարող են փողոց ու հրապարակ դուրս գալ հարյուր-հազարավոր մարդիկ։ Ընթացքը եւ արդյունքը կախված է նրանից, թե ինչ &laquo;մերան-խմորիչ&raquo; է ստանում այդ հոծ զանգվածը մարդկային գործոնի տեսքով՝ նկատի ունենալով ոչ միայն համաժողովրդական ընդվզման ղեկավար կազմը, այլ նաեւ նույնպիսի որակներով անհատներին մյուս օղակներում։ Ամեն ինչ կախված է լինում այս վերջինների գործունեության ու վարքագծի մեկնակետից՝ դա սեփական անձն է, թե՞ երկիրը, ժողովուրդը, պետությունը, հռչակված խնդիրը։ 1988-ի Համաժողովրդական շարժման այդ &laquo;մերան-խմորիչը&raquo; կազմող անհատների միակ մեկնակետը երկրորդն էր, եւ Դավիթը այդ հատկանիշը մարմնավորող էտալոնային վառ անհատներից մեկն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ժողովածուն ընթերցողին կներկայացնի մարդկային այն կերպարներից ու գործիչներից մեկին, որոնց ամենօրյա տքնանքի, անմնացորդ նվիրումի ու պայքարի առարկայացումն էր Ղարաբաղյան շարժմամբ սկիզբ առնող Հայոց պատմության հերոսական տասնամյակն իր անհավատալի հաղթանակներով ու ձեռքբերումներով։ Այն գործիչներից մեկին, որոնք մինչեւ վերջ անդավաճան մնացին իրենց սկզբունքներին ու դավանած արժեքներին, որոնք իրենց կերպարով օրինակ են քաղաքական մտածողության, քաղաքացիական կեցվածքի եւ մարդկային բարոյականության։ Եթե ժամանակին ամենաառաջին պլանում չի երեւացել Դավիթ Մաթեւոսյանը, ապա իր գործունեության արդյունքով, ավանդով ու կերպարով պատմության մեջ անուն առ անուն հիշատակվելու, արժեւորվելու եւ հիշվելու արժանի գործիչների առաջին շարքերում է անտարակույս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ժողովածուի նյութերը ներկայացված են երեք բաժնով.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">(ա) Դավիթ Մաթեւոսյանի հեղինակած՝ քաղաքական հոդվածներ, հարցազրույցներ.</span></li> <li><span style="font-size:16px;">(բ) Գեղարվեստական արձակ, հուշագրություն, նամակներ, այլ նյութեր.</span></li> <li><span style="font-size:16px;">(գ) &laquo;Հավելվածում&raquo; Դավիթ Մաթեւոսյան անձի, գործչի, ընկերոջ մասին կարծիքներ, գնահատականներ են։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Ժողովածուն կազմվել է ընտրությամբ. դուրս են մնացել, մասնավորապես, ելույթներ, մի քանի տասնյակ հեռուստատեսային հարցազրույցներ, ռեպորտաժներ նրա դատավարությունից եւ այլն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նյութերը դասավորված են ժամանակագրական հաջորդականությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&nbsp;&laquo;Հոդվածների վերջում հեղինակի ստորագրությունները թողել ենք այն դեպքերում, եթե դրան կից այլ տեղեկություններ կան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հրապարակվող ժողովածուն առաջին ձեռքից կարեւոր եւ արժանահավատ սկզբնաղբյուր է՝ վերջին 30 տարվա Հայաստանի պատմության, քաղաքական մթնոլորտի, ամենատարբեր արժեքավոր մանրամասների, մասնավորապես՝ Ղարաբաղյան շարժման, ղարաբաղյան առաջին պատերազմի, 2007 թվականի աշնանից ծավալված Հայկական երկրորդ համաժողովրդական շարժման իրողությունների ճանաչման, օբյեկտիվ վերհանման ու գնահատման համար։ Որպես այդպիսին՝ այն անպայման պետք է կազմվեր ու հրատարակվեր։ Դավիթ Մաթեւոսյանի զոհվելուց, անժամանակ մահվանից հետո այս գիրքը նաեւ յուրատեսակ մի հուշարձան է նրա հիշատակին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.ilur.am/%d5%a1%d5%b7%d5%b8%d5%bf-%d5%bd%d5%a1%d6%80%d5%a3%d5%bd%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%b0%d5%a5%d6%80%d5%b8%d5%bd%d5%a1%d5%af%d5%a1%d5%b6-%d5%a7%d6%80-%d5%a4%d5%a1%d5%be%d5%ab%d5%a9%d5%ab-%d5%af%d5%b5%d5%a1/" target="_blank"><strong>Ilur</strong></a></span></p> https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_herosakan_er_daviti_kyanqy/2026-10-23-14945 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_herosakan_er_daviti_kyanqy/2026-10-23-14945 Fri, 23 Oct 2026 14:30:45 GMT <p>Փաշինյանն ուզում է պարզել՝ ընդդիմությունը վախենո՞ւմ է նոր ընտրություններից։ Ընդդիմությունը պետք է նրան կանգնեցնի ավելի ծանր հարցի առաջ</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Օֆերտան պետք է փլուզել քաղաքական կոնտրօֆերտայով</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչ Փաշինյանի օֆերտային &laquo;պատրաստ ենք&raquo; ասելը մշակեք և ներկայացրեք ձեր քաղաքական կոնտրօֆերտան, որի նպատակը Փաշինյանի առաջարկած պայմաններով հերթական գործընթացի մեջ մտնելը չէ, այլ &nbsp;գործընթացի ձեր պայմանների առաջարկը: Պետք է փոխել քննարկման պայմանները և պատասխանելու պարտավորությունը վերադարձնել իրեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը հերթական թեման է նետել և քաղաքական դաշտն արդեն շարժվում է դրա հետևից։ Մի բրիֆինգում խաղաղության պայմանագրի կնքման հեռանկարը ձգվում էր մինչև 2031 թվական, իսկ վերջին բրիֆինգում արդեն Սահմանադրության փոփոխության համար նոր ընտրություններ են քննարկվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խաղաղությունը՝ ավելի ուշ։ Իշխանությունը՝ ավելի շատ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նախորդ խոստման արդյունքը դեռ չպարզած՝ սկսում ենք քննարկել հաջորդ սցենարը, իսկ &nbsp;հիմնական խնդիրները մնում են: Ընտրությունները Փաշինյանին պահել են իշխանության, բայց չեն տվել իր ամբողջ օրակարգն անցկացնելու հնարավորությունը։ Հիմա սեփական փակուղին փորձում է դնել ընդդիմության վրա։ Նրա առաջարկի քաղաքական իմաստը պարզ է․ կա՛մ ապահովեք անհրաժեշտ մանդատ-ձայնը, կա՛մ վտանգեք ձեր ներկայությունը հաջորդ խորհրդարանում։ Աջակցեք իմ օրակարգին, որ պահպանեք ձեր տեղերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս հաշվարկը կառուցված է նաև ընդդիմության թուլության վրա։ Իշխանության նկատմամբ վստահության անկումն ինքնաբերաբար չի մեծացրել ընդդիմության նկատմամբ վստահությունը։ Փաշինյանի հաշվարկը կարող է լինել իր շուրջ 720 հազար ձայնը սահմանադրական մեծամասնության վերածելը։ Իսկ ընդդիմությունն ինչի՞ է վերածելու իր նախկին ձայնը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իշխանությանը կարող է բավարարել սեփական ընտրողին տեղամաս հասցնելն ու ընդդիմության նախկին ընտրողին հիասթափված տանը թողնելը։ Այդ չքվեարկած դժգոհությունն էլ կարող է դառնալ նրա մեծամասնության պակասող մասը։ Երբ ընդդիմությունից շտապ հայտարարում են՝ պատրաստ ենք արտահերթի, նախ պետք է պատասխանեն մեկ հարցի․ ձեր նախկին ընտրողն այսօր պատրա՞ստ է կրկին ձեզ ընտրել։ Առավել ևս՝ երբ համակարգն ավելի ավտորիտար է դարձել, առաջնորդները բանտերում են, իսկ քաղաքական գործունեության հնարավորությունները՝ սահմանափակված։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կա նաև արտաքին պահանջների հարցը։ Ես հիմք եմ տեսնում ենթադրելու, որ արտահերթի թեման կարող է ծառայել ադրբեջանական պահանջները կատարելու համար անհրաժեշտ մեծամասնություն ձևավորելուն: Այս քաղաքական ենթադրության հիմքը ներկայացված հաջորդականությունն է․ Սահմանադրության փոփոխության համար աջակցությունը չի բավարարում, հետևաբար քննարկվում է խորհրդարանի կազմը փոխելու հնարավորությունը։ Ուրեմն ո՞ւմ պահանջներն իրականացնելու համար է պետք այդ լրացուցիչ իշխանությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այստեղ ընդդիմությունը պետք է ներկայացնի իր պայմանները՝ կոնտրօֆերտան: Ուզում ես արտահերթ ուրեմն.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Առաջին</strong>՝ անհապաղ ազատ արձակել քաղբանտարկյալներին և բանտարկված ընդդիմադիր առաջնորդներին։<br /> Մարդկանց ազատությունը չի փոխանակվելու ութ ձայնի հետ։ Նրանց ազատ արձակումը որևէ որոշման աջակցելու խոստում չի ապահովում։ Սա ընդդիմության ինքնուրույն քաղաքական պահանջն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Երկրորդ</strong>՝ դադարեցնել քաղաքական հետապնդումները և վերացնել ընդդիմության գործունեության սահմանափակումները։ Պետք է ապահովել կազմակերպվելու, հավաքներ անցկացնելու, քաղաքացիների հետ աշխատելու և սեփական դիրքորոշումը հանրությանը ներկայացնելու իրական հնարավորությունները։ Ազատ քաղաքական մրցակցությունը սկսվում է այս պայմաններից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Երրորդ՝</strong> արտահերթի դեպքում Փաշինյանը չպետք է պահպանի վարչապետական լիազորությունները։ Նա պետք է հեռանա վարչապետի պաշտոնից և ընտրությունների ընթացքում չշարունակի պաշտոնավարել նաև որպես վարչապետի պաշտոնակատար։ Այս անցումը պետք է նախապես համաձայնեցվի և իրականացվի օրենքի շրջանակում՝ ժամանակավոր կառավարության ձևավորմամբ։ Պետք է դադարի նաև նրա փաստացի վերահսկողությունը պետական որոշումների ու ռեսուրսների նկատմամբ։ Կուսակցական քարոզարշավը չպետք է սպասարկվի վարչապետի աշխատակազմով, ծառայողական տրանսպորտով, պաշտոնական հարթակներով, կադրային նշանակումներով կամ բյուջետային միջոցներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արտահերթ առաջարկողը պետք է պատրաստ լինի ընտրության գալ վարչապետական իշխանությունը հանձնելուց հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Չորրորդ</strong>՝ հրապարակել խաղաղության ամբողջական պայմաններն ու Հայաստանի ստանձնած արտաքին պարտավորությունները։ Ի՞նչ ենք պարտավորվում անել։ Ի՞նչ ենք ստանում դրա դիմաց։ Ո՞վ է Հայաստանի անվտանգության նկատմամբ հստակ պարտավորություն ստանձնում՝ բացի Ադրբեջանից ու Թուրքիայից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երաշխավորի անունը բավարար չէ։ Պետք է ներկայացնել փաստաթուղթը, ստանձնած պարտավորությունը և համաձայնությունը խախտվելու դեպքում նախատեսված գործողությունը։ Խաղաղության երաշխավորման բացը ընդդիմության ութ ձայնով չի լրացվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հինգերորդ՝</strong> հրապարակել Սահմանադրության փոփոխության ամբողջական նախագիծը։<br /> Յուրաքանչյուր փոփոխության համար պետք է բացատրել՝ Հայաստանի ո՞ր խնդիրն է լուծում, ի՞նչ պարտավորություն է ստեղծում և ինչպե՞ս է ամրապնդում անվտանգությունը։ Խաղաղությանն աջակցելու պատրաստակամությունը Սահմանադրության ցանկացած փոփոխության նախնական համաձայնություն չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս պահանջների կատարումն էլ ինքնաբերաբար չի նշանակում Փաշինյանի օրակարգի ընդունում։ Յուրաքանչյուր առաջարկ պետք է գնահատվի առանձին՝ այն ընդունելու կամ մերժելու լիարժեք ազատությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա սա է քաղաքական կոնտրօֆերտան։ Ընդդիմությունը ներկայացնում է իր օրակարգը և թույլ չի տալիս, որ սեփական մանդատները պահպանելու մտահոգությունը դառնա Փաշինյանի ձեռքի գործիքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>P.S.</strong> Փաշինյանն ուզում է պարզել՝ ընդդիմությունը վախենո՞ւմ է նոր ընտրություններից։ Ընդդիմությունը պետք է նրան կանգնեցնի ավելի ծանր հարցի առաջ․ Իսկ դուք պատրա՞ստ եք արտահերթ ընտրությունների՝ ազատ արձակված ընդդիմադիր առաջնորդներով, ազատ քաղաքական դաշտում և առանց ձեր ձեռքում գտնվող վարչապետական իշխանության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/vlad.martirosyan.3/posts/pfbid02sqmNhYQnztYn3VkkqtQzXTVpTmiJTknHyxwuPmTMhS8tB1tEsuvmFWeE65KXGrz4l" target="_blank">Քաղաքագետ&nbsp;Վլադիմիր Մարտիրոսյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_ofertan_petq_e_plowzel_qaghaqakan_kontrofertayov/2026-10-23-14944 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_ofertan_petq_e_plowzel_qaghaqakan_kontrofertayov/2026-10-23-14944 Fri, 23 Oct 2026 13:22:25 GMT <p>ՍՈՒՏ,&nbsp; ՇԱՆՏԱԺ, ԱՐՏԱՀԵՐԹ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԲԼԵՖ</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՍՈՒՏ,&nbsp; ՇԱՆՏԱԺ, ԱՐՏԱՀԵՐԹ ԸՆՏՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԲԼԵՖ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 22-ին Նիկոլ Փաշինյանը ցույց տվեց սեփական երկրի քաղաքացիներին ձեռ առնելու մաստեր-կլաս։ Նա հայտարարեց իր նոր առաքելության մասին, որը համարում է իր գլխավոր առաքելությունը և որը չկատարելու դեպքում իր քաղաքական առաքելությունը սպառված կհամարի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ առաքելությունը, իր իսկ խոսքերով, Ադրբեջանի թելադրանքով Հայաստանի Սահմանադրության փոփոխությունն է և Ադրբեջանի հետ խաղաղության համաձայնագրի ստորագրումն ու վավերացումը, վերջնական խաղաղության հաստատումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաստորեն, սա յուրօրինակ ինքնախոստովանություն է այն մասին, որ Նիկոլ Փաշինյանի ամբողջ նախընտրական կամպանիան հիմնված է եղել երկու հիմնարար խաբեության վրա։ Սրա մասին մենք ասել ենք հենց ընտրարշավի ժամանակ, բայց սրա մասին &nbsp;հիմա խոստովանում է հենց ինքը՝ Փաշինյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Առաջինն </strong>այն է, որ Փաշինյանը մեզ ասում էր, թե Ադրբեջանի հետ խաղաղությունն արդեն հաստատված է, և հենց այդ գլխավոր թեզիսով ձայներ էր հավաքում խաբված միամիտ բնակչության շրջանում։ Հիմա ինքը հենց խոստովանում է, որ խաղաղություն դեռ հաստատված չէ, ավելին՝ այն հաստատելն իր գլխավոր նպատակն է, որը պիտի կարողանա իրականացնել մինչև 2031 թվականը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Երկրորդ </strong>ստախոսությամբ նա մեզ ավետում էր. &laquo;Հիմա էլ ասում եմ՝ լինելու է պատերազմ սեպտեմբերին ու աղետաբեր պատերազմ, եթե &laquo;Քաղաքացիական պայմանագիր&raquo; կուսակցությունը սահմանադրական մեծամասնություն չունենա&raquo;։ Բայց սեպտեմբերն առոք-փառոք անցավ, հոկտեմբերն էլ է արդեն ավարտվում, բայց արի ու տես՝ պատերազմ չկա ու չկա։ Էլ չենք խոսում նրա մասին, որ առաջին ու երկրորդ պնդումներն ուղղակի իրար հակասում են, և էն գլխից էլ պարզ էր, որ այդ պնդումներից առնվազն մեկը կատարյալ սուտ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա պարզվում է, որ իրականում երկուսն էլ սուտ են, և դրա գլխավոր ապացույցը Նիկոլ Փաշինյանի հրապարակային հայտարարություններն են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Պարզվում է մեկ այլ բան</strong>՝ որ իրականում էս մարդու ասած որևէ բան իրականության հետ որևէ կապ չունի։ Եվ եթե ինչ-որ կապ ունի իրականության հետ, ապա միայն այն առումով, որ Նիկոլ Փաշինյանը մեր ճակատագրին վերաբերող հարցերում ստախոսությունը դարձրել է իր իշխանության ամրապնդման գլխավոր գործիքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ Նիկոլ Փաշինյանն օգտագործում է Ադրբեջանի հետ չլուծված հակամարտությունը և դրա հետ կապված Ադրբեջանի սպառնալիքները որպես Հայաստանի քաղաքացիներին շանտաժի՝ նենգաշորթման ենթարկելու և բռնիշխանություն հաստատելու գործիք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արտահերթ ընտրությունների մասին խոսակցությունն իրականում նույնպես շանտաժի գործիք է։ Այս անգամ, սակայն, ընդդիմության նկատմամբ, որովհետև հալածանքների ենթարկված և բավականին թուլացած վիճակում հայտնված ընդդիմությունը նոր ընտրություններում, ըստ Փաշինյանի, չի կարողանա լուրջ դիմադրություն ցույց տալ նրան և, վախենալով գալիք ընտրությունների առավել վատթար արդյունքներից, կհամաձայնվի նոր Սահմանադրություն ընդունելու Նիկոլ Փաշինյանի առաջարկին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց ես չեմ կարծում, որ ընդդիմության մեջ կգտնվեն հիմարներ, որոնք կհավատան նրա բլեֆին։ Նոր ընտրություններն այնպիսի պայմաններում, երբ նրա անշրջահայաց, բախտախնդիր քաղաքականության պատճառով խզվում են ԵԱՏՄ-ի հետ տնտեսական կապերը, ինչպես նաև այն վիճակում, երբ մեր գլխին կախված է այս անգամ արդեն նաև Ադրբեջանի մասնակցությամբ ամերիկա-իրանական պատերազմի վերսկսման սպառնալիքը, միայն բացահայտելու են Փաշինյանի աղաղակող ձախողումները բոլոր ուղղություններով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետևապես, Նիկոլ, կեցցեն նոր արտահերթ ընտրությունները, որոնք հնարավորություն կտան մեր երկրին ազատվել մեր երկրի ազգային անվտանգության համար ամենամեծ սպառնալիքից՝ Ալիևի կուսակալ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/levon.zourabian/posts/pfbid02xChMGvNq6sL6oqbnrVKnUKgHTPzY6qYXrti2chBU18m5dxjtK11bArfyxVtfNZsJl" target="_blank"><strong>Հայ Ազգային Կոնգրեսի փոխնախագահ<br /> Լևոն Զուրաբյան</strong></a></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_heracnel_nengashortin/2026-10-23-14943 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_heracnel_nengashortin/2026-10-23-14943 Fri, 23 Oct 2026 12:56:42 GMT <p><span style="font-size:14px;">Դուք էլի կարող եք շարունակել մառազմի հասած ձեր ուրացման քաղաքականությունը, բայց պատմությունը ջնջել չե՛ք կարողանալու</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>&nbsp;Արևմուտքի դիրքորոշումը Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ (1988-1993 թթ․)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ներկայիս իշխանություններն ու իրենց քարոզիչները, Ղարաբաղի հետ կապված ամեն ինչի ուրացմանը զուգահեռ, չեն դադարում Արցախյան շարժման սկզբնավորման վերաբերյալ դավադրությունների շրջանառումը։ Եվ որպես հստակ օրինաչափություն՝ այդ ամենը պայմանավորում են Խորհրդային Միության ԿԳԲ-ի գործունեությամբ կամ հենց բուն Ռուսաստանի քաղաքական հաշվարկներով։ Ու նման դավադրապաշտական տեսությունների կողմնակիցները, որոնց &laquo;անշահախնդիր&raquo; հիմնավորումը զուտ այն է, որ ԽՄ-ի նման բռնապետական երկրում Արցախյան շարժում չէր կարող առաջանալ, մի բան էլ ծավալվել, որևէ կերպ չեն անդրադառնում այն հանգամանքներին, թե հակառակ ԽՄ-ին կամ Ռուսաստանին, Արցախյան շարժման կամ, ավելի ճիշտ, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ ինչ քաղաքական որոշումներ էին կայացվում Արևմուտքում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ԿԳԲ-ի ու ռուսական &laquo;բաժանիր, որ տիրես&raquo; քաղաքական տրամաբանությունը Հայաստանի հանդեպ դավադրություն էր, ապա ի՞նչ անուն կարելի է տալ Արևմուտքի քաղաքականությանը։ Որպեսզի հարցադրումը պատկերավոր լինի, հարկ է ներկայացնել Արևմուտքի կողմից 1988-1993 թվականներին Լեռնային Ղարաբաղի վերաբերյալ ընդունված որոշումների որոշ դրույթներ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1․ Եվրոպական խորհրդարանի որոշումներից․</span></strong></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;"><strong>7 հուլիսի 1988 թ</strong>., ԵԽ-ն &laquo;աջակցում է հայկական փոքրամասնության՝ ՀԽՍՀ հետ վերամիավորվելու պահանջին&raquo;; &laquo;Ղարաբաղի բնակչության շուրջ 80%-ը հայեր են, և տարածաշրջանը Խորհրդային Ադրբեջանի կազմում ընդգրկվել էր կամայականորեն&raquo;; &laquo;պաշտպանել Ադրբեջանական ԽՍՀ-ում ապրող հայերին և պատժել Սումգայիթի ջարդերի պատասխանատուներին&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>18 հունվարի 1990 թ</strong>., &laquo;Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ կիրառված շրջափակման լիակատար և անհապաղ վերացում&raquo;; &laquo;երաշխավորել Ադրբեջանում բնակվող հայերի պաշտպանությունը և Հայաստանի ու Լեռնային Ղարաբաղի միջև մարդկանց ու ապրանքների ազատ ու անվտանգ տեղաշարժը&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>15 մարտի 1990 թ.</strong>, &laquo;Լեռնային Ղարաբաղը, որը կառավարվում է Ադրբեջանի կողմից՝ հակառակ բնակիչների մեծամասնության կամքի, որոնց ավելի քան 75%-ը հայեր են&raquo;; &laquo;ԽՍՀՄ իշխանություններին կոչ է անում խաղաղ լուծում գտնել Ղարաբաղի հայերի և Ադրբեջանի այլ շրջաններում բնակվող հայերի խնդիրների համար&raquo;;</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>14 մարտի 1991 թ</strong>․, ԽՍՀՄ-ն պահպանելու համար իրականացվող հանրաքվեի ֆոնին, ԵԽ-ն կոչ է անում անցկացնել &laquo;այլ բնույթի հատուկ հանրաքվե, որը հնարավորություն կտա տարածաշրջանի ազգային խմբերին իրացնել ինքնորոշման իրենց իրավունքը&raquo;;</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>16 մայիսի 1991 թ.</strong>, &laquo;խորհրդային և ադրբեջանական ուժերի գործողությունների հետևանքով ոչնչացվել են հայկական գյուղեր, իսկ հայկական բնակավայրերի բնակչությունը տեղահանվել է&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>13 փետրվարի 1992 թ</strong>., &laquo;Լեռնային Ղարաբաղում ապրող հայ բնակչությունը վերջին երեք տարիների ընթացքում ենթարկվել է շարունակական շրջափակման և ագրեսիայի&raquo;; վերահաստատում է &laquo;ավելի վաղ ընդունված բանաձևեր, որոնցով ճանաչվել էր Լեռնային Ղարաբաղի ինքնորոշման իրավունքը&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>21 հունվարի 1993 թ</strong>., &laquo;Ադրբեջանի կողմից իրականացվող անընդհատ շրջափակումը միջազգային իրավունքի խախտում է&raquo;։</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">2․ ԱՄՆ Սենատի և Կոնգրեսի որոշումներից․</span></strong></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;"><strong>19 նոյեմբերի 1989 թ.</strong>, Սենատի բանաձև․ &laquo;Լեռնային Ղարաբաղի՝ 80 տոկոս կազմող հայ մեծամասնությունը շարունակաբար արտահայտել է ինքնորոշման և ազատության իր ձգտումը&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>17 մայիսի 1991 թ</strong>., &laquo;խորհրդային և ադրբեջանական ուժերը ոչնչացրել են հայկական գյուղեր և հայաթափել Ղարաբաղի շրջակայքի հայկական տարածքներ&raquo;; &laquo;դադարեցնել Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ շրջափակումները, ուժի կիրառումն ու ահաբեկումը&raquo;, &laquo;բոլոր ներգրավված կողմերի միջև երկխոսությունը՝ որպես հակամարտության երկարաժամկետ լուծման միակ ընդունելի ճանապարհ&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;"><strong>24 հոկտեմբերի 1992 թ</strong>., Օրենք․ &laquo;ԱՄՆ-ի օգնությունը չի կարող տրամադրվել Ադրբեջանի կառավարությանը&raquo;՝ օրենքով նախատեսված բացառություններով։ Ի դեպ, սահմանափակումը պետք է գործեր այնքան ժամանակ, քանի դեռ ԱՄՆ նախագահը Կոնգրեսին չէր զեկուցել, որ Ադրբեջանը ձեռնարկում է հստակ ու ստուգելի քայլեր՝ շրջափակումները դադարեցնելու ուղղությամբ։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս որոշումները, որոնք, բնականաբար, ամբողջական չեն, այնուամենայնիվ տպավորիչ պատկերացում են տալիս տվյալ ժամանակահատվածում Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության վերաբերյալ Արևմուտքի դիրքորոշումների մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ՝ հարց․ արդյո՞ք տվյալ դիրքորոշումներից կարելի է ենթադրել, որ Արևմուտքը դավադրաբար Հայաստանին ներքաշել է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության մեջ և իր որոշումներով թեժացրել է այն։ Եթե Արցախյան շարժումն ու Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտությունը &laquo;թոկ&raquo;, &laquo;ավանտյուրա&raquo; ու &laquo;թակարդ&raquo; էին Հայաստանի համար և դրանում մեզ ներքաշել էր, ըստ իմաստուն մերօրյա փրկիչների, մի կողմից Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, իսկ մյուս կողմից ԿԳԲ-ն, ապա տասնապատիկ շատ այդ ամենի մեջ մեզ ներքաշել էր Արևմուտքը՝ թե՛ վերը նշված որոշումների ոգուց բխող տրամադրությունների ձևավորմամբ, թե՛ հետագայում ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ստեղծմամբ ու Լեռնային Ղարաբաղի խնդրի կարգավորումը վերջինիս վերապահելու քաղաքական դիրքորոշմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այո՛, դուք էլի կարող եք շարունակել մառազմի հասած ձեր ուրացման քաղաքականությունը, բայց պատմությունը ջնջել չե՛ք կարողանալու։ Նույնիսկ ապագայի պատմությունը&raquo;։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid02haa4R175PB6iA8vnrrzujQZPsXPFUHfPhXLW2SS9ZJT5bRBK5E6RkCyyXijuBE7Ul" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Հարութ Ուլոյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ar_mowtqi_dirqoroshowmy_lernayin_gharabaghi_veraberyal_1988_1993_tt/2026-10-23-14942 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ar_mowtqi_dirqoroshowmy_lernayin_gharabaghi_veraberyal_1988_1993_tt/2026-10-23-14942 Fri, 23 Oct 2026 12:50:19 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ֆիլմի2-րդ մասը պատմում է անկախության առաջին տարիների մասին, երբ Հայաստանը միաժամանակ կառուցում էր նոր տնտեսություն, բանակ և&nbsp;արտաքին քաղաքականություն</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <a href="https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_l_on_ter_petrosyany_ankax_hayastani_arajin_tarinery_film_mas_1/2026-10-18-14921" target="_blank">այստեղ</a></span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գիտությունից՝ պետություն. Հաղթանակ, որը վերցրին ժողովրդից (մաս 2)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Գիտությունից՝ պետություն. քաղաքական դիմանկարի ուրվագծեր&raquo; ֆիլմի երկրորդ մասը պատմում է անկախության առաջին տարիների մասին, երբ Հայաստանը միաժամանակ կառուցում էր նոր տնտեսություն, բանակ եւ արտաքին քաղաքականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես էր երկիրը պլանային տնտեսությունից անցնում ազատ շուկայի։ Ինչու էր հողի սեփականաշնորհումը կարեւոր թե՛ սովը կանխելու, թե՛ առաջնագծում կռվող զինվորի համար։ Ինչու միջազգային ֆինանսական կառույցները երկար ժամանակ չէին աջակցում Հայաստանին, եւ ինչպես փոխվեց իրավիճակը Վաշինգտոն կատարած այցից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմը պատմում է նաեւ կամավորական ջոկատներից բանակի ստեղծման, Հատուկ գնդի կազմավորման եւ Ղարաբաղյան հակամարտության հարցում Տեր-Պետրոսյանի որդեգրած դիրքորոշման մասին։ Նա պնդում էր, որ պատերազմը ոչ թե Հայաստանի, այլ Լեռնային Ղարաբաղի եւ Ադրբեջանի միջեւ է։ Այդ քաղաքականությունը բերեց հաղթանակի, բայց իշխանությունը չէր կարող բացահայտ խոսել դրա գնի մասին։ Արդյունքում այդ տարիները հանրային հիշողության մեջ մնացին որպես &laquo;ցրտի եւ մթի տարիներ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմում խոսում են Հրանտ Բագրատյանը, Բագրատ Ասատրյանը, Աշոտ Ոսկանյանը, Ժիրայր Լիպարիտյանը, Ալեքսան Հակոբյանը, Մանուշակ Պետրոսյանը, Արամ Աբրահամյանը, Արման Գրիգորյանը եւ Լեւոն Զուրաբյանը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հեղինակ՝ Տիգրան Պասկեւիչյան<br /> &laquo;Ֆակտում&raquo; փաստագրական կենտրոն</span></strong></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/4mX8giLIImQ" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_haghtanak_ory_vercrin_jhoghovrdic_film_mas_2/2026-10-23-14941 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_haghtanak_ory_vercrin_jhoghovrdic_film_mas_2/2026-10-23-14941 Fri, 23 Oct 2026 08:07:57 GMT <p><span style="font-size:14px;">Դեռ երկար ժամանակ կպահանջվի ձեր սերմանած հոգևոր ավերածության, վանդալիզմի, պառակտման հետևանքները վերացնելու համար</span></p> <p><span style="font-size:14px;"><em>Լուսանկարը՝ <a href="https://oragir.news/hy/material/2026/10/15/211821" target="_blank">oragir.new-</a>ի</em></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԱԶԱՏԵ՛Ք ԲՌՆԱԶԱՎԹԱԾ ԵԿԵՂԵՑԻՆԵՐԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր մամուլը<strong><a href="https://newsline.am/news/asatryanin_taxmazyanin_kargalowyc_hrchakelow_harcy_hamarvel_e_ekeghecow_nerqin_gorcy/2026-10-23-14939" target="_blank"> հայտնում է</a></strong>, որ դատարանները կարճել են նաև կարգալույծ Ստեփան Ասատրյանի (նախկին տ.Արամ քահանա) և Արամայիս Թախմազյանի (նախկին տ.Թադե քահանա) հայցերով հարուցված քաղաքացիական գործերի վարույթները՝ վերացնելով նախկինում կիրառված հայցի ապահովման միջոցները (հղումը՝ մեկնաբանությունում)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հերթական սթափության կոչն անենք այս երկու խոտորյալ կարգալույծներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստեփա՛ն, ազատի՛ր Հովհաննավանքը, դադարեցրո՛ւ եկեղեցու նկատմամբ ապօրինի տիրապետումը և վերադարձո՛ւ Մայր Աթոռին պատկանող՝ քո կողմից պահվող գույքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արամայի՛ս, ազատի՛ր Ներքին Բազմաբերդի եկեղեցին, դադարեցրո՛ւ եկեղեցու նկատմամբ ապօրինի տիրապետումը և վերադարձո՛ւ Մայր Աթոռին պատկանող՝ քո կողմից պահվող գույքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դուք վաղուց քահանայական կարգ չունեք և իրավունք չունեք հանդես գալու որպես Հայ Առաքելական Եկեղեցու հոգևորականներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ձեր շարունակական անհնազանդությունն ու եկեղեցական կարգի դեմ ըմբոստությունը վաղուց արդեն կանոնական ամենախիստ գնահատականի արժանի են։ Այն, որ Մայր Եկեղեցին մինչ այժմ ձեզ նզովքի չի ենթարկել, ընդունե՛ք որպես ապաշխարության հնարավորություն և եկեղեցական իշխանության ցուցաբերած ներողամտություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գոնե հիմա զղջացե՛ք ձեր ապստամբության, ըմբոստության, անօրենության, հազարավոր մարդկանց գայթակղեցնելու և ոմանց մոլորեցնելով՝ ձեր կողմից կատարված կեղծ խորհրդակատարությունների՝ &laquo;Պատարագների&raquo; և &laquo;մկրտությունների&raquo; մեջ ներքաշելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեռ երկար ժամանակ կպահանջվի ձեր սերմանած հոգևոր ավերածության, վանդալիզմի, պառակտման հետևանքները վերացնելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հույս ունենանք, որ Արման Սարոյանը վերջապես կսթափվի և կազատի ամիսներ շարունակ իր կողմից բռնազավթած Մասյացոտնի թեմի առաջնորդարանը՝ հարգելով Եկեղեցու կանոնական իշխանության որոշումները։<br /> Հույս ունենանք նաև, որ Օստապ Բենդերի արկածները հիշեցնող թղթապանակը ձեռքին՝ նա այլևս չի շրջի տարբեր ատյանների դատարաններով՝ փորձելով աշխարհիկ դատական գործընթացներով վիճարկել Եկեղեցու ներքին կանոնական որոշումները;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի՛ ծանրացրեք առանց այն էլ ծանր ձեր հոգևոր վիճակը։<br /> Սթափվե՛ք, զղջացե՛ք, ապաշխարե՛ք․․․&nbsp;</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/samvel.grigoryan.79/posts/pfbid0PGcVVUxmM9ocpbbcmLxrTJNFA67rRxBBmFW1D582iC272rcrLKXtEYojQDhLHq4Vl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Սամվել դպիր Գրիգորյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/samvel_dpir_grigoryan_azate_q_brnazavtac_ekeghecinery/2026-10-23-14940 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/samvel_dpir_grigoryan_azate_q_brnazavtac_ekeghecinery/2026-10-23-14940 Fri, 23 Oct 2026 06:55:05 GMT <p>Դատարանը որոշել է կարճել քաղաքացիական գործի վարույթը՝ այն քաղաքացիական դատավարության կարգով քննության ենթակա չլինելու հիմքով</p> <p><span style="font-size:16px;">Ստեփան Ասատրյանին (Տ. Արամ քահանա Ասատրյան) և Արամայիս Թախմազյանին (Տ. Թադե քահանա Թախմազյան) կարգալույծ հռչակելու՝ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի տնօրինությունն անվավեր ճանաչելու հայցը քաղաքացիական դատավարության կարգով քննության ենթակա չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համապատասխան որոշումը կայացրել է Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (դատավորներ՝ <strong>Սիմա Աբովյան և Հովհաննես Մելքոնյան)</strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկու գործերով էլ դատարանի որոշումները հրապարակվել են մոտ 2 ամիս ուշ։ Դրանք նախատեսված էին հրապարակել 2026թ.-ի օգոստոսին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատարանը կարճել է գործերի վարույթները և վերացրել <strong>Ասատրյանի</strong>՝ Սուրբ Հովհաննավանքի և Թախմազյանին՝ Թալինի եկեղեցու հոգևոր հովվի պաշտոնավարումն ապահովելու համար ավելի վաղ կիրառված հայցի ապահովման միջոցները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք՝&nbsp;Ստեփան Ասատրյանը դատարանից պահանջել էր անվավեր ճանաչել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի՝ 2025թ. հոկտեմբերի 21-ի հայրապետական տնօրինությունը և իրեն վերականգնել Սուրբ Հովհաննավանքի հոգևոր հովվի պաշտոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արամայիս Թախմազյանը</strong>, դատարանից պահանջել էր անվավեր ճանաչել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի՝ 2025թ. դեկտեմբերի 2-ի հայրապետական տնօրինությունը և իրեն վերականգնել Թալինի տարածաշրջանի հոգևոր հովվի պաշտոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նշենք, որ երեկ գրեթե նույն հիմնավորումներով կարճվել էր նաև <strong><a href="https://newsline.am/news/pastaban_arman_saroyani_haycov_datakan_varowyty_kartwvel_e/2026-10-22-14936" target="_blank">Արման Սարոյան</a></strong>ի (Գևորգ եպիսկոպոս Սարոյան) հայցի հիման վրա հարուցված քաղաքացիական գործի վարույթը։ Նա էլ դատարանից պահանջում էր անվավեր ճանաչել Ամենայն հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ի՝ 2026թ. հունվարի 10-ի կարգադրությունը և վերականգնել իրեն Մասյացոտնի թեմի առաջնորդի պաշտոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://newsline.am/news/bolor_nranq_ovqer_kmasnakcen_kargalowyci_koghmic_matowcvogh_pataragin_nranq_ayl_s_aghandavorakani_koghmic_matowcvogh_mijocarman_masnakic_en/2025-10-21-13772" target="_blank">Հիշեցնենք նաև</a></strong>՝ ըստ Հայ Առաքելական Եկեղեցու կանոնների կարգալույծը հոգևորական է, որը զրկվել է իր քահանայական իշխանությունից և նրան արգելված է ցանկացած եկեղեցական խորհրդի մատուցում՝ մկրտություն, պսակ, հաղորդություն, առավել ևս՝ սուրբ պատարագ։ &nbsp;Ի՞նչ հետևանք ունի, եթե նա մատուցի պատարագ: Կատարած արարքը չի համարվում վավեր՝ ոչ աստվածաբանական, ոչ կանոնական իմաստով։ Նման քայլը դիտվում է որպես համառ հնազանդության խախտում և եկեղեցու բաժանման փորձ, որը կարող է գնահատվել նաև որպես աղանդավորական կամ հակաեկեղեցական գործողություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով &nbsp;կարգալույծ հոգևորականի կողմից, որը զրկվել է իր քահանայական իշխանությունից մատուցած որևէ մկրտություն, պսակ, հաղորդություն, առավել ևս՝ սուրբ պատարագ այլևս որևէ կապ չունի Հայ Առաքելական Եկեղեցու հետ և չի համարվում վավեր՝ ոչ աստվածաբանական, ոչ կանոնական իմաստով։</span></p> https://newsline.am/news/asatryanin_taxmazyanin_kargalowyc_hrchakelow_harcy_hamarvel_e_ekeghecow_nerqin_gorcy/2026-10-23-14939 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/asatryanin_taxmazyanin_kargalowyc_hrchakelow_harcy_hamarvel_e_ekeghecow_nerqin_gorcy/2026-10-23-14939 Fri, 23 Oct 2026 06:11:37 GMT <p><span style="font-size:14px;">Դավիթ Մաթևոսյանը&nbsp;զոհվել է&nbsp;2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին`&nbsp;Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ<strong>&nbsp;<a href="http://newsline.am/news/davit_mat_osyan_patandneri_veradardman_manramasner/2021-03-22-9864" target="_blank">Դավիթ Մաթևոսյանը</a>&nbsp;</strong>զոհվել է&nbsp;2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին`&nbsp;Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Այսօր Դավիթ Մաթևոսյանի <a href="https://newsline.am/news/2026-10-22" target="_blank">հիշատակի&nbsp;օրն է</a></strong></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/XPIxpd89ThI" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/davit_mat_osyan_inchpes_arcaxy_karoghacav_haghtel_adrbejanin_tesanyowt/2026-10-22-1004 Հայաստան ivaadamyan https://newsline.am/news/davit_mat_osyan_inchpes_arcaxy_karoghacav_haghtel_adrbejanin_tesanyowt/2026-10-22-1004 Thu, 22 Oct 2026 15:58:50 GMT <p>Սրանք եղել են ոչ թե &laquo;մթի ու ցրտի&raquo;, այլ մեր միասնական Հաղթանակի տարիներ։</p> <p><span style="font-size:16px;">Փաստեր, որոնց մասին գիտեն քչերը։ Փաստեր ատոմակայի փակման և, այսպես կոչված, &laquo;մթի ու ցրտի&raquo; տարիների մասին։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">1990 թվականին, դեռ Սովետական Միության օրոք, սկսեցին հովհարային անջատումները։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">1992-1995 թվականներին վրաց-հայկական երկաթգիծը պայթեցվեց 21 անգամ։ 42 անգամ պայթեցվել է Հայաստան մտնող գազամուղը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան պատերազմի ընթացքում երկրի միակ տնտեսական խնդիրը դիտվում էր պատերազմի կարիքները հոգալը։ Եվ այս պայմաններում Հայաստանը ոչ միայն դիմացավ, այլև ծանր պարտության մատնեց Ադրբեջանին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սրանք եղել են ոչ թե &laquo;մթի ու ցրտի&raquo;, այլ մեր միասնական Հաղթանակի տարիներ։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><em><strong>Դավիթ Մաթևոսյան</strong></em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտերում ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ Դավիթ Մաթևոսյանը զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Իր բոլոր շնորհներով ու գործերով հանդերձ, Դավիթ Մաթևոսյանն ինձ համար, նախ և առաջ, Մարդու և Քաղաքացու կատարյալ տիպարն է: Նրա մեջ ամեն ինչ կար, բացի ԵՍ-ը: Վստահ եմ, որ դա կհավաստի նրա հետ շփված ցանկացած անձ&raquo;,- <strong><a href="http://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_bari_twanaparh_davit/2020-10-24-8550" target="_blank"><span style="color:#0000ff;">նշել է</span></a></strong> ՀՀ Առաջին նախագահ<strong> Լևոն Տեր-Պետրոսյանը:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Դավիթ Մաթևոսյանը չի զոհվել որպես հերոս, նա իր ամբողջ կյանքն է ապրել որպես հերոս՝ մինչև&nbsp;վերջին վայրկյանը։ Դրա համար որեւէ ճիգ չի գործադրել, ու դա եղել է իր համար այնքան բնական վիճակ, որ դրանով երբեք չի հպարտացել&raquo;,-<strong><a href="https://newsline.am/news/zowrabyan_davit_matewosyani_carayowtyowny_sepakan_erkrin_arjhani_e_azgayin_herosi_kochmany/2020-10-23-8529" target="_blank"> &nbsp;գրել է</a></strong> ՀԱԿ փոխնախագահ<strong> Լևոն Զուրաբյանը:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="314" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FDavitMatevosyan%2Fvideos%2F1245210588933347%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></strong></span></p> <p>&nbsp;</p> <p style="text-align: center;">&nbsp;</p> https://newsline.am/news/paster_mti_ow_crti_masin/2026-10-22-794 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/paster_mti_ow_crti_masin/2026-10-22-794 Thu, 22 Oct 2026 14:58:29 GMT <p><span style="font-size:16px;">լրագրող Հռիփսիմե Ջեբեջյանի հարցը և Նիկոլ Փաշինյանի &laquo;հիմնավորումները&raquo; հնչած հարցին` տեսանյութում</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ Նիկոլ Փաշինյանը պատասխանելու բան չի ունենում, դիմում է կլոունադայի ժանրին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կառավարության նիստից հետո այսօր կայացած ճեպազրույցի ընթացքում լրագրող Հռիփսիմե Ջեբեջյանի հարցը և Նիկոլ Փաշինյանի &laquo;հիմնավորումները&raquo; հնչած հարցին` տեսանյութում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;10 սուտ, էսքանից հետո ո՞նց հավատանք ձեզ&raquo;,&nbsp;լրագրողը՝ Փաշինյանին:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/fA6gbIWgjFU" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/erb_nikol_pashinyany_patasxanelow_ban_chi_ownenowm_dimowm_e_kloownadayi_jhanrin_tesanyowt/2026-10-22-14938 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/erb_nikol_pashinyany_patasxanelow_ban_chi_ownenowm_dimowm_e_kloownadayi_jhanrin_tesanyowt/2026-10-22-14938 Thu, 22 Oct 2026 13:16:17 GMT <p>Ինչպես կազմակերպվեց Մեղրիի ինքնապաշտպանությունը. հատված <strong>Դավիթ Մաթևոսյանի</strong> հարցազրույցից:</p> <p><span style="font-size:16px;">Դավիթ Մաթևոսյան. Ինչպես կազմակերպվեց Մեղրիի ինքնապաշտպանությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ<strong>&nbsp;<a href="http://newsline.am/search?q=%D4%B4%D5%A1%D5%BE%D5%AB%D5%A9+%D5%84%D5%A1%D5%A9%D6%87%D5%B8%D5%BD%D5%B5%D5%A1%D5%B6" target="_blank">Դավիթ Մաթևոսյանը</a>&nbsp;</strong>զոհվել է&nbsp;2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին`&nbsp;Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/aMSnNu1Lmow" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p><strong><span style="font-size:16px;">Իսկ այս տեսանյութում ներկայացված է հանդիպում-բանակցություն, որը&nbsp;տեղի է ունեցել 1994թ. զինադադարից առաջ, Մեղրիի ու Օրդուբադի ներկայացուցիչների միջեւ, սահմանագծին, Արաքսի ափին:</span></strong></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/k-DfEyx9Vi0" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/davit_mat_osyan_inchpes_kazmakerpvec_meghrii_inqnapashtpanowtyowny/2026-10-22-357 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/davit_mat_osyan_inchpes_kazmakerpvec_meghrii_inqnapashtpanowtyowny/2026-10-22-357 Thu, 22 Oct 2026 10:30:49 GMT <p>Դատարանն արձանագրել է, որ տվյալ վեճը ենթակա չէ քաղաքացիական դատավարության կարգով քննության</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՐՄԱՆ ՍԱՐՈՅԱՆԻ ՀԱՅՑՈՎ ԴԱՏԱԿԱՆ ՎԱՐՈՒՅԹԸ ԿԱՐՃՎԵԼ Է</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ Արմավիրի մարզի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանը (դատավոր Էդգար Հովհաննիսյան) կարճել է Արման Սարոյանի (նախկինում Գևորգ եպիսկոպոսի) հայցով հարուցված քաղաքացիական գործի վարույթը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արման Սարոյանը պահանջել էր անվավեր ճանաչել Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի՝ իրեն Մասյացոտնի թեմի առաջնորդի պաշտոնից ազատելու վերաբերյալ Հայրապետական տնօրինությունը և վերականգնել իրեն այդ պաշտոնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատարանը հաստատել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի առանցքային իրավական դիրքորոշումը՝ թեմակալ առաջնորդի նշանակումն ու պաշտոնից ազատումն Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի բացառիկ իրավասությունն է և կազմում է Եկեղեցու ինքնակառավարման ու ներքին կյանքի անբաժանելի մասը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատարանն արձանագրել է, որ այդ հարաբերությունները կարգավորվում են ներեկեղեցական կանոններով՝ կանոնական իրավունքով, իսկ տվյալ վեճը ենթակա չէ քաղաքացիական դատավարության կարգով քննության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատարանը վերացրել է նախկինում կիրառված հայցի ապահովման միջոցները, որոնցով սահմանափակվել էր Մայր Աթոռի՝ Մասյացոտնի թեմի կառավարման վերաբերյալ որոշումների իրականացումը։ Հիշեցնեմ, որ այս հայցի ապահովման միջոցներ կիրառելու մասին դատական ակտի ենթադրյալ խոչընդոտման համար են մեղադրյալի կարգավիճակ ստացել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը և վեց եպիսկոպոս:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկեղեցու հոգևոր իշխանության ձևավորումը, հոգևորականների նշանակումն ու պաշտոնից ազատումը չեն կարող նույնացվել սովորական աշխատանքային հարաբերությունների հետ և ենթարկվել աշխարհիկ դատարանների վերահսկողությանը՝ անտեսելով Եկեղեցու կանոնական իրավունքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկեղեցու ինքնավարությունը ոչ թե արտոնություն է, այլ Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավունքով պաշտպանվող հիմնարար երաշխիք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ. Դատարանը էական է համարել նաև Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի եպիսկոպոսի ուխտադրության հանգամանքը: Ըստ Արման Սարոյանի ստորագրած փաստաթղթի (արևելահայերեն փոխադրությամբ)՝ &laquo;Ամենասուրբ Երրորդության՝ Հոր, Որդու և Սուրբ Հոգու անունով, Հոր Միածին Բանի՝ մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի էջքի երկրպագելի վայրում, աստվածային այս Սեղանի և Աստվածընկալ Սուրբ նշանների առջև. Ես՝ Գևորգ վրդ. Սարոյանս, լինելով Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի ուխտի միաբան, խղճմտանքիս ու սրտիս ճշմարտությամբ և ուղղամտությամբ երդվում եմ սուրբ ուխտով՝ ըստ հետևյալ պայմանների։ (&hellip;) խոստանում և ուխտում եմ մինչև կյանքիս վախճանը հավատարիմ լինել Սուրբ Էջմիածնին և հլու հնազանդությամբ անսասան մնալ Սուրբ Կաթուղիկե Մայր Աթոռի իշխանության և հրամանների ներքո, որտեղ Սուրբ Հոգու ընտրությամբ՝ սկսած սուրբ առաքյալներից, Հայաստան աշխարհի առաջին Լուսավորիչներից և նրանց օրինավոր հաջորդ մեր Սուրբ Գրիգոր առաքելաշավիղ Հայրապետից, անընդհատ շարունակականությամբ և ուղիղ հաջորդականությամբ այսօր բազմում է Տեր Տեր Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը: Խոստանում և ուխտում եմ հնազանդ լինել նրան և նրա օրինավոր հաջորդներին՝ հարգելով և կատարելով այն բոլոր հրամանները, որոնք այս Սուրբ Աթոռի կողմից դրվում են ինձ վրա, (․․․) խոստանում և ուխտում եմ բնավ չանցնել ա՛յն իշխանության սահմանը, որն Աստված կտա ինձ իմ եպիսկոպոսական ձեռնադրությամբ, և կրքերի կամ այս աշխարհի ցանկությունների պատճառով զանց չառնել Եկեղեցու կանոնները և Սուրբ Հայրապետի հրամանները: &laquo;Սրանք են այն խոստումները, որոնք խոստանում եմ և ուխտելու եմ իմ ձեռնադրության օրը՝ Սուրբ Եկեղեցու ինը դասերի և ժողովրդի բազմության ներկայությամբ, որոնք եթե ինքնակամ մտքով և կամ կրքերի թելադրությամբ ոտնակոխ արվեն, պարտավոր կլինեմ Աստծու՝ անսուտ Դատավորի, և մեր Հոգևոր Տիրոջ՝ Ամենայն Հայոց Սրբազնագույն Հայրապետի առջև&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/ara.zohrabyan.2025/posts/pfbid0JangFoncoDiMRqkwysUbZGKhFt8insoB28P93veHYtSALHzZpJ38K9kJt1zjkio9l" target="_blank">Փաստաբան Արա Զոհրաբյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/pastaban_arman_saroyani_haycov_datakan_varowyty_kartwvel_e/2026-10-22-14936 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pastaban_arman_saroyani_haycov_datakan_varowyty_kartwvel_e/2026-10-22-14936 Thu, 22 Oct 2026 09:04:54 GMT <p><span style="font-size:16px;">Մեր երախտագիտութիւնը կը յայտնենք Նախագահ Իսահակ Հերցոկին՝ այս հարցը լուծելու ուղղութեամբ իր յանձնառութեան համար</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Իսրայելի նախագահ Իսահակ Հերցոգը դատապարտել է Երուսաղեմի հայ համայնքի դեմ հարձակումները։</strong> Այս մասին հաղորդագրություն է տարածել Երուսաղեմի Հայ Դատի Հանձնախումբը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Երուսաղէմի Հայ Դատի Յանձնախումբը կ՚ողջունէ Իսրայէլի նախագահ Տիար Իսահակ Հերցոկի պատասխանը՝ մեր 7 Օգոստոս 2026 թուակիր նամակին, որով մեր խոր մտահոգութիւնը յայտնած էինք հայ համայնքին դէմ գործադրուած յարձակումներուն առնչութեամբ եւ կոչ ուղղած՝ անհրաժեշտ ու արդիւնաւէտ միջոցներ ձեռնարկելու համայնքի անդամներուն եւ հաստատութիւններուն պաշտպանութիւնը ապահովելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իր 16 Սեպտեմբեր 2026 թուակիր նամակին մէջ, Նախագահ Հերցոկ անդրադարձած է այս միջադէպերուն լրջութեան եւ յայտնած՝ իր յանձնառութիւնը նման արարքներու կրկնութիւնը կանխելու ուղղութեամբ։ Ան նաեւ վերահաստատած է հայ համայնքին կարեւորութիւնը, որ սերունդներէ ի վեր արժէքաւոր մաս կազմած է Երուսաղէմի կեանքին։<br /> Իր նամակին՝ մասնաւորապէս կարեւոր հատուածի մը մէջ, Նախագահը կը յայտնէ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Կը փափաքիմ ընդգծել, թէ պիտի ընեմ ամէն ինչ, որ իմ կարողութեանս սահմաններուն մէջ է, օգտագործելով իմ տրամադրութեանս տակ գտնուող բոլոր միջոցները՝ նման միջադէպերու կրկնութիւնը կանխելու համար։ Համոզուած եմ, որ այս մարդիկը չեն ներկայացներ Իսրայէլի իրական դիմագիծը, եւ անոնց արարքները չեն արտացոլեր մեր արժէքները կամ հայ համայնքին հանդէպ մեր յանձնառութիւնը, որն հինաւուրց սիրելի համայնք մըն է, ով սերունդներէ ի վեր Երուսաղէմի մէջ լաւ եւ յարգուած դրացի մը եղած է, որուն հետ Հին Քաղաքի հրեայ համայնքը սերտ կապեր ունի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երուսաղէմի Հայ Դատի Յանձնախումբը կ՚ողջունէ Նախագահ Հերցոկի այս արտայայտութիւնները եւ անոր պատասխանը կը նկատէ Յանձնախումբին եւ հայ համայնքին կողմէ բարձրացուած մտահոգութիւններուն կարեւոր ճանաչում մը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր երախտագիտութիւնը կը յայտնենք Նախագահ Իսահակ Հերցոկին՝ իր պատասխանին եւ այս հարցը լուծելու ուղղութեամբ իր յանձնառութեան համար։ Կը յուսանք, որ իր խօսքերը պիտի յանգին շօշափելի եւ արդիւնաւէտ քայլերու՝ Երուսաղէմի հայ համայնքին ապահովութիւնը, արժանապատուութիւնը եւ իրաւունքները պաշտպանելու համար&raquo;,- ասված է հաղորդագրության մեջ։</span></p> https://newsline.am/news/israyeli_naxagahy_datapartel_e_hay_hamaynqi_dem_hardakowmnery/2026-10-22-14937 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/israyeli_naxagahy_datapartel_e_hay_hamaynqi_dem_hardakowmnery/2026-10-22-14937 Thu, 22 Oct 2026 08:51:09 GMT <p>Բայց թշնամու ԱԹՍ-ի հարվածը խլեց քո կյանքը՝ քեզ հետ տանելով նաև մեր քաջ մարտիկներ Անդրանիկին ու Մակառին։</p> <p><span style="font-size:16px;">Վեց տարի է անցել, ավագ՛ ընկեր, բայց սրտիս մեջ քո բացակայության ցավը չի մեղմանում&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դավի՛թ ջան, դու ինձ համար պարզապես մարտական ընկեր չէիր։ Դու հարազատ մարդ էիր՝ ազնվության տիպար, Մեղրու նվիրյալ զավակ, հայրենիքի ազատության ու անկախության համար պայքարած անհատականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության շարժման տարիներից մինչև 44-օրյա պատերազմ՝ քո կյանքը հայրենիքին ծառայելու ճանապարհ էր։ Դու երազում էիր խաղաղ Հայաստանի, հաշտության ու բարիդրացիական հարաբերությունների մասին, ուզում էիր, որ մեր սերունդներն ապրեն ազատ ու ժողովրդավարական երկրում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ 2020 թվականին հայրենիքը կրկին քո կարիքն ուներ, դու կամավոր եկար Մեղրու լեռներ՝ քաջ տղերքի կողքին կանգնելու, նրանց ոգևորելու և հայրենի հողը պաշտպանելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց թշնամու ԱԹՍ-ի հարվածը խլեց քո կյանքը՝ քեզ հետ տանելով նաև մեր քաջ մարտիկներ Անդրանիկին ու Մակառին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ օրը Մեղրու երկինքը մթնեց, երբ տարածվեց ցավալի լուրը՝ &laquo;Դավիթն էլ չկա&hellip;&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն բարձունքը, որտեղ դուք զոհվեցիք, տղերքը կոչեցին &laquo;Դավիթի դիրք&raquo;։ Եվ այդ անունն այսօր էլ հիշեցնում է ձեր նվիրումն ու այն գինը, որ վճարեցիք հայրենիքի պաշտպանության համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավագ՛ ընկեր, այս վեց տարիների ընթացքում այնքան բան եմ պահել իմ մեջ ու չեմ գրել։ Երբեմն ինքս ինձ չեմ ներում այդ լռության համար։ Բայց այսօր ուզում եմ ասել՝ ես քեզ չեմ մոռացել։ Չեմ մոռացել քո ջերմ գրկաբաց դիմավորելը, քո մարդկային տեսակը, քո ազնվությունն ու հայրենանվիրումը։<br /> Եվ եթե կա այն երկնային կյանքը, որին հավատում ենք, ուզում եմ հավատալ, որ մի օր կհանդիպենք, ու դու ինձ կրկին կդիմավորես այնպես, ինչպես երկրային կյանքում էիր դիմավորում՝ ջերմ ու գրկաբաց&hellip;<br /> Հանգչի՛ր խաղաղությամբ, սիրելի՛ ավագ ընկեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հավերժ փառք քեզ, Անդրանիկին ու Մակառին։ Ձեր անունները կմնան Մեղրու լեռներում ու մեզ սիրելի մարդկանց հիշողություններում։<br /> Հիշատակդ անմար, Դավի՛թ ջան&hellip;&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստորև՝ բանաստեղծությունս՝ նվիրած քեզ, իմ ավագ ընկեր։<br /> &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; &nbsp; <strong><a href="https://www.facebook.com/100002265950301/posts/28843252838666864" target="_blank">&nbsp;ԴԱՎԻԹԻ ԴԻՐՔԸ</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ անդամ&nbsp;Աբրահամ Սարգսյան</strong></span></p> <hr /> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այսօր Դավիթ Մաթևոսյանի հիշատակի օրն է</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ <a href="https://newsline.am/news/bacarik_tesagrowtyown_handipowm_banakcowtyown_1994t_zinadadaric_araj/2026-10-22-743" target="_blank">Դավիթ Մաթևոսյանը</a> զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ի երեկոյան, Մեղրի&ndash;Արցախ&ndash;Ադրբեջան սահմանային հատվածում՝ Զանգիլանի ուղղությամբ։ Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում:</span></strong></p> https://newsline.am/news/abraham_sargsyan_daviti_dirqy/2026-10-22-14934 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/abraham_sargsyan_daviti_dirqy/2026-10-22-14934 Thu, 22 Oct 2026 08:31:33 GMT <p>Պնդում եմ՝ պատերազմը կավարտվի կա՛մ Ռուսաստանի հաղթանակով, կա՛մ աշխարհի կործանմամբ</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Պրեսսինգ&raquo; հաղորդաշարի եթերում Սաթիկ Սեյրանյանի հյուրն ԱՄՆ Լիհայի համալսարանի դասախոս, քաղաքագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր Արման Գրիգորյանն է:</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Միայն Ուկրաինան չէ, մեր հարևան Վրաստանն էլ փորձանքի ենթարկվեց Արևմուտքի կողմից: Հայաստանի գործող իշխանությունների կողմից այս ամենը չտեսնելը և հետևություններ չանելը ես չգիտեմ ինչ է&hellip; Նայել այս ամենին ու հույս ունենալ, որ Արևմուտքը մեզ հետ այլ կերպ կվարվի, և երկիրը կողմնորոշել դեպի Արևմուտք, երբ դրանով կշարժենք Ռուսաստանի ցասումը, չեմ պատկերացնում՝ ի՞նչ պետք է լինես, որ այդպես վարվես, ի՞նչ երևակայություն պիտի ունենաս&hellip;&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկար ժամանակ ռուսների դիրքորոշումը Հայաստանի ԵՄ անդամակցության գործընթացի մեկնարկի վերաբերյալ կոշտ չէր, շատերը զարմանում էին, որ Ռուսաստանից կոշտ պահանջներ չկան: Վերջին շրջանում իրավիճակը փոխվել է, և հստակ դրվել է ընտրություն կատարելու հարցը, պահանջ է դրվել՝ ընտրություն կատարել, կողմնորոշվել: Պահանջ դնելը շատ վատ է: Երբ դու անում ես մի բան ոչ քո կամքով, այլ՝ որովհետև դա քեզնից պահանջել են, դու չես կարող ստանալ այն, ինչ կարող էիր մինչ այդ ակնկալել, դու կորցնում ես: Բայց այդ ընտրության պահանջը մեր առջև միայն Պուտինը չի դնում: Եվրոպայի, Արևմուտքի վարքագիծը նույնական է: Հայաստանը հստակ, չոր հաշվարկ պիտի անի, թե առաջին հերթին ո՞ր կազմակերպությանն անդամակցությունն է բխում Հայաստանի նյութական շահերից՝ ԵԱՏՄ-ի՞, թե՞ ԵՄ-ի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջական հարցազրույցը՝ 168.am- տեսանյութում.</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/rbfNaZOlVN4" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/arman_grigoryan_havaqakan_ar_mowtqy_evropan_owzowm_e_paytecnel_haravayin_kovkasy_erkrord_front_bacel_na_irani_dem_tesanyowt/2026-10-22-14935 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/arman_grigoryan_havaqakan_ar_mowtqy_evropan_owzowm_e_paytecnel_haravayin_kovkasy_erkrord_front_bacel_na_irani_dem_tesanyowt/2026-10-22-14935 Thu, 22 Oct 2026 08:00:28 GMT <p><span style="font-size:14px;">&laquo;Քանի դեռ ուշ չէ, անձամբ վերցրու պատասխանատվությունը, րոպե առաջ գնա քաղաքական լուծման&raquo;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Իր բոլոր շնորհներով ու գործերով հանդերձ, Դավիթ Մաթևոսյանն ինձ համար, նախ և առաջ, Մարդու և Քաղաքացու կատարյալ տիպարն է: Նրա մեջ ամեն ինչ կար, բացի ԵՍ-ը: Վստահ եմ, որ դա կհավաստի նրա հետ շփված ցանկացած անձ&raquo;</em><br /> <strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյան</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դավիթ Մաթևսյանն իր վերջին նամակում Նիկոլ Փաշինյանին գրում&nbsp;է.</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Իմ [տեղեկություններով և ] վերլուծությամբ &laquo;սրբազան&raquo;, &laquo;հայրենական&raquo; պատերազմը տանուլ ես տալիս։ Քանի դեռ ուշ չէ, անձամբ վերցրու պատասխանատվությունը, րոպե առաջ գնա քաղաքական լուծման։ Վստահ եղիր ֊ ժողովուրդը քեզ կաջակցի ու կգնահատի&raquo;</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ <strong>Դավիթ Մաթևոսյանը զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ին`</strong> Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Լևոն Զուրաբյանը </strong>բացահայտում է Դավիթ Մաթևոսյանի ողբերգական վախճանի հանգամանքները՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_bacahaytowm_e_davit_mat_osyani_oghbergakan_vaxtwani_hangamanqnery/2024-07-12-12220" target="_blank">այստեղ</a>:</strong></span></p> <p>&nbsp;</p> <p><img src="http://newsline.am/_nw/112/45559453.png" /></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/davit_mat_osyani_verjin_namaky_pashinyanin/2026-10-22-11256 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/davit_mat_osyani_verjin_namaky_pashinyanin/2026-10-22-11256 Thu, 22 Oct 2026 07:19:02 GMT <p>&laquo;Դեպքից երկու օր առաջ &nbsp;Դավիթ Մաթևոսյանը&nbsp;զանգեց և&nbsp;սարսափելի լուրեր հայտնեց&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">Վերահրապարակում ենք Լևոն Զոխրաբյանի ելույթը (2022 թվական, հուլիսի 11):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Երեկ, հուլիսի 11֊ին, կայացավ<strong> Դավիթ Մաթեւոսյանի</strong> &laquo;Խաղաղության հավատամքով&raquo; գրքի շնորհանդեսը։ Հրապարակում եմ շնորհանդեսում իմ ելույթը, որում կարեւոր բացահայտում եմ անում իր ողբերգական վախճանի հանգամանքների մասին&raquo;, <a href="https://www.facebook.com/levon.zourabian/posts/pfbid0dB88oXVypir1tiDE2AKkmG8M1MhhX9uF1SAA3jroHwZfhkZPAmevubiGWT2Qd85Pl" target="_blank">ֆեյսբուքի </a>իր էջում գրել է Հայ ազգային կոնգրես (ՀԱԿ) փոխնախարար <strong>Լևոն Զուրաբյանը</strong>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Այսօր մենք՝ այստեղ Դավիթ Մաթեւոսյանի հավաքված բոլոր զինակիցներս, ընկերներս եւ հարազատներս, անչափ երջանիկ ենք, քանի որ եկել ենք ոչ թե լոկ նրան նվիրված գրքի շնորհանդեսի, այլ իրականում` իր հետ հանդիպելու եւ զրուցելու պայծառ հնարավորության համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդիկ, որ իրեն չեն ճանաչել, կարող են հարց տալ. ինչպե՞ս թե հանդիպել կամ զրուցել մի մարդու հետ, որը հիմա ներկա չի, մեր կողքին չէ։ Նրանք ուղղակի չգիտեն, որ Դավիթ Մաթեւոսյանը մեզ համար հենց այդպիսի մարդ էր, անգամ դեռ երբ ողջ էր եւ շփման համար հասանելի. նա մեր կյանքում հենց այդպիսի գոյություն էր՝ մարդ, որի հետ խոսում֊զրուցում ես, մտքեր փոխանակում եւ խորհուրդ հարցնում անգամ այն ժամանակ, երբ նա կողքդ չի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կյանքի օրոք էլ նա մշտապես մեր հոգում էր եւ մեր անտեսանելի զրուցակիցն էր, որովհետեւ իր առօրյա կյանքով եւ գործունեությամբ բարոյականության, քաջության եւ սկզբունքայնության այնպիսի նշաձող էր հաստատել, որ մենք շատ հաճախ ինչ֊որ բան անելուց կամ ասելուց առաջ ինքներս մեզ հարցնում էինք. &laquo;Իսկ Դավիթը ինչպե՞ս կվերաբերվի այս արարքին, կամ ինչպե՞ս նա կվարվեր նման դեպքում&raquo;։ Այդ իմաստով շատ բան չի փոխվել իր հեռանալով, իրականում, դեռ մի բան էլ ավելի է նա հաստատվել մեր սրտներում, հոգիներում եւ մտքերում, որովհետեւ հիմա մենք ավելի հաճախ ենք խոսում եւ խորհրդակցում նրա հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դավթին չճանաչող մարդիկ նորից հարց կտան. այդ ինչո՞վ է նա նման կարգավիճակ ձեռք բերել։ Որոշ ժամանակ մտորելով այս հարցի շուրջ, ամենակարճ պատասխանս հետեւյալն է։ Դավթի հզորությունը նրա անսահման խիղճն էր, որը գերզգայուն մերկ նյարդի էր նման։ Այդ գերզգայուն մերկ խիղճն էր, որ նրան երբեք չէր թողնում թուլանալ, իջնել սովորականության, անտարբերության, ծուլության ճահիճը։ Այդ խիղճը նրան պատասխանատու էր դարձնում ամեն ինչի համար՝ ի՜ր, իր ընտանիքի՜ եւ զավակների՜, հայրենիքի ճակատագրի՜, նաեւ՝ իր քաղափարական զինակիցների՜ եւ ընկերների՜ համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տաղանդավոր ինժեներ՝ նա ոչ միայն հիդրաէլեկտրակայաններ էր կառուցում խաղաղ կյանքի համար, այլ նաեւ, արագորեն յուրացնելով հրետանավորի գործը, անողոք հարվածներ հասցնում թշնամուն։ Նա միշտ այնտեղ էր, որտեղ որոշվում էր իր երկրի, իր հողի, իր ընտանիքի եւ իր ազգի ապագան։ Եթե պետք էր, զինվորական էր եւ երկրապահ, եթե պետք էր՝ ոստկանապետ, մարզի ղեկավար, անտառապահ։ Երբ խախտվում էին երկրի օրենքները, մարդու իրավունքները, ժողովրդավարությունը, որպես սեփական երկրի համար պատասխանատու քաղաքացի՝ կռվում էր արդարության, ազնվության եւ մաքրության համար՝ գրչով, փողոցում կամ բանտից։ Երբեք չէր հարցնում թե ի՜նչ կարող է տալ երկիրն իրեն, այլ միշտ ինքն իրեն հարցնում էր, էլ ի՜նչ կարող է տալ հայրենիքին, որին ծառայում էր նաեւ որպես շնորհալի գրող եւ հրապարակախոս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ի՞նչ արեց երկիրը իր համար, այն պետությունը, որի հիմնադրմանը եւ ամրապնդմանը նա նվիրվեց անվերապահ։ Հպարտ եմ, որ այսօր ներկայացվող գրքում զետեղված են նաեւ իմ այն խոսքերը, որոնք ես գրեցի Դավիթի ողբերգական մահվանից անմիջապես հետո։ Պատերազմը դեռ շարունակվում էր, եւ այդ խոսքերի մեջ ես գրեցի, որ դեռ չեմ բացի նրա վախճանի հետ կապված փակագծերը։ Բայց այսօր, կարծում եմ, ժամանա՜կն է, որ դա արվի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատերազմի օրերին օրը երեք֊չորս անգամ կապվում, քննարկում էինք իրավիճակը։ Մենք մշտական կապի մեջ էինք գլխավոր դերակատար միջնորդ երկրների ներկայացուցիչների, իշխանության եւ բարձրագույն զինվորականության հետ, նա իր կապերով հետեւում էր իրավիճակին ռազմաճակատում, փոխանակում էինք այդ տեղեկություները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեպքից երկու օր առաջ նա զանգեց ինձ եւ սարսափելի լուրեր հայտնեց։ Ադրբեջանցիք սրընթացորեն զարգացնելով հարձակումը, գրավել էին իրանական սահմանի վրա գտնվող բոլոր ուղեկալները եւ հասել էին Հայաստանի պետական սահմանին, որտեղ չկար որեւէ զորամիավորում՝ Մեղրին պաշտպանելու համար։ Մեղրին պարզապես անպաշտպան էր մնացել։ Զանգեցի մարդկանց, որոնք ամիջապես շփվում էին երկրի ղեկավարների հետ եւ ներկայացրեցի իրավիճակը։ Խոսելով ղեկավարների հետ, պատասխանեցին, որ իմ տեղեկությունը չի համապատասխանում իրականությանը, որ ես իբր օգտվում եմ ոչ հուսալի աղբյուրներից։ Ջղայնացա, ասեցի. եթե էս երկրում մի հուսալի բան կա, դա Դավիթ Մաթեւոսյանն է եւ նրա տված ինֆորմացիան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ոչ մի բան, սակայն, չփոխվեց։ Ղեկավարները շարունակեցին հերքել Դավիթի տեղեկությունները, ոչ մի զորամիավորում չուղղվեց դեպի Մեղրի։ Ադրբեջանական բանակը, մինչդեռ, իսկապես հասել էր Հայաստանի պետական սահմանին, որը բացարձակ անպաշտպան էր մնացել։ Դավիթը, այդպես էլ չստանալով պետությունից որեւէ պատասխան կամ աջակցություն, ասաց, որ ստիպված Մեղրու պաշտպանությունը վերցնում է իր վրա եւ մի շարք հավատարիմ ընկերների հետ միասին գնաց սահման։ Նա եւ նրա ընկերները խրամատ էին փորում, երբ խոցվեցին բայրաքտարի հարվածով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առ այսօր այս պատկերն իմ աչքերի առաջ է։ Իր առաքելությունը ամբողջովին ձախողած պետություն եւ Դավիթը, որին իր անողոք խիղճը նորից ստիպեց ընդունել իր վրա ամբողջ պատասխանատվությունը եւ մի վերջին հուսահատ սխրանքով փոխարինել այդ ձախողված պետությանը։ Իմ աչքերի առաջ նաեւ ադրբեջանցիների հետ իննսունականներին բանակցող Դավիթ Մաթեւոսյանն է, որի ամբողջ կեցվածքում երեւում է իր թիկունքում կանգնած հզոր պետության համար հպարտությունը։ Այս երկու պատկերը շատ բան են ասում մեր երկրում կատարվածի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք բոլորս՝ իր զինակիցները, մեր ազգը, պետությունը, որն այդպես էլ չկարողացավ ըստ արժանվույն գնահատել իր լավագույն քաղաքացուն, պարտք ենք մնացել Դավիթին։ Այսօրվա շնորհանդեսը, հրապարակված գիրքը այդ պարտքի մի չնչին փոխհատուցումն է, բայց մենք այսօր երջանիկ ենք թեկուզ այդ չնչին փոխհատուցմամբ, որովհետեւ լոյս աշխարհ է եկել Դավիթ Մաթեւոսյան ազգային հերոսին նվիրված մի հոգեւոր հուշարձան, որը սերունդներին կպատմի նրա խոհերի, գործերի եւ սխրանքների մասին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><em>2022թ.</em></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><em>Այսօր Դավիթ Մաթևոսյանի <a href="https://newsline.am/news/bacarik_tesagrowtyown_handipowm_banakcowtyown_1994t_zinadadaric_araj/2026-10-22-743" target="_blank">հիշատակի օրն է</a>...</em></strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_bacahaytowm_e_davit_mat_osyani_oghbergakan_vaxtwani_hangamanqnery/2026-10-22-12220 Քաղաքական newslinearmenia https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_bacahaytowm_e_davit_mat_osyani_oghbergakan_vaxtwani_hangamanqnery/2026-10-22-12220 Thu, 22 Oct 2026 06:41:06 GMT <p>Դավիթ Մաթևոսյանը զոհվել է 2020 թվականի հոկտեմբերի 23-ին` Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում</p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>Այսօր Դավիթ Մաթևոսյանի հիշատակի&nbsp;օրն է</strong></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԱԺ նախկին պատգամավոր, 1991-95-ին Մեղրիի ՆԳ բաժնի պետ, ՀԱԿ անդամ ու նախկին քաղբանտարկյալ Դավիթ Մաթևոսյանը զոհվել է&nbsp;2020 թվականի հոկտեմբերի 22-ի երեկոյան, Մեղրի&ndash;Արցախ&ndash;Ադրբեջան սահմանային հատվածում՝ Զանգիլանի ուղղությամբ։</span></strong><strong><span style="font-size:16px;"> Հայրենիքի պաշտպանության համար մղվող մարտում:</span></strong></p> <p style="margin-left: 40px;"><em><span style="font-size:16px;">&laquo;Իր բոլոր շնորհներով ու գործերով հանդերձ,Դավիթ Մաթևոսյանն ինձ համար, նախ և առաջ, Մարդու և Քաղաքացու կատարյալ տիպարն է: Նրա մեջ ամեն ինչ կար, բացի ԵՍ-ը: Վստահ եմ, որ դա կհավաստի նրա հետ շփված ցանկացած անձ&raquo;.&nbsp;</span></em><strong><span style="font-size:16px;">ՀՀ Առաջին նախագահ</span></strong><em><span style="font-size:16px;"> </span></em><a href="http://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_bari_twanaparh_davit/2020-10-24-8550" target="_blank"><span style="color:#0000ff;"><strong><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյան</span></strong></span></a><strong><span style="font-size:16px;"><span style="color:#0000ff;">:</span></span></strong></p> <p><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">Դավիթ Մաթեւոսյանը չի զոհվել որպես հերոս, նա իր ամբողջ կյանքն է ապրել որպես հերոս՝ մինչեւ վերջին վայրկյանը։ Դրա համար որեւէ ճիգ չի գործադրել, ու դա եղել է իր համար այնքան բնական վիճակ, որ դրանով երբեք չի հպարտացել,</span></span><span style="font-size:16px;"><a href="http://newsline.am/news/zowrabyan_davit_matewosyani_carayowtyowny_sepakan_erkrin_arjhani_e_azgayin_herosi_kochmany/2020-10-23-8529" target="_blank"><span style="color:#0000ff;"> <strong>գրել է</strong></span></a></span><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;"> ՀԱԿ փոխնախագահ <strong>Լևոն Զուրաբյանը:</strong></span></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">&laquo;Փայլուն զինվորական էր՝ հրետանավոր, բայց էդ կարգավիճակին հասել էր ինքնուս՝ լինելով հնարամիտ ինժեներ եւ անցնելով առաջին արցախյան պատերազմի դպրոցը։ Որպես զինվորական, ռազմի դաշտում անողոք էր թշնամու հանդեպ, բայցեւ, ինչպես իսկական զինվորական, հարգանքով էր վերաբերում հակառակորդին, երբեք նրան չթերագնահատելով եւ բացարձակ մարդկային վերաբերմունք դրսեւորելով գերիների նկատմամբ։ Հետեւաբար, հարգված էր ոչ միայն հայերիս կողմից, այլ նաեւ ադրբեջանցիների։ Իր խոսքը խոսք էր, դա գիտեին եւ մերոնք, եւ նրանք։ Դրա համար էլ գերիների փոխանակման գործը միշտ իրեն էր հանձնարարվում...։</span></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">... Փակագծերը հիմա չեմ բացելու, բայց էնպես էր ստացվել, որ ինքնապաշտպանությունը կազմակերպելիս, Դավիթը մի քանի հոգու հետ միասին, ըստ էության, մեն֊մենակ էր մնացել թշնամու բանակի դիմաց։ Ինչպես միշտ, նա ընդունեց մարտահրավերը, գիտակցաբար եւ խիզախաբար մտնելով անհավասար մարտի մեջ, որովհետեւ այլընտրանք չկար։ Նա տվեց հայրենիքին ամենինչ, ինչ ուներ, բայց հայրենիքը իրեն ոչինչով դեռ չի փոխհատուցել&raquo;։</span></span></p> <p><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">Նշենք, որ Զուրաբյանը դեռ մեկ տարի առաջ&nbsp; ՀՀ իշխանություններին </span></span><span style="font-size:16px;"><a href="http://newsline.am/news/zowrabyan_davit_matewosyani_carayowtyowny_sepakan_erkrin_arjhani_e_azgayin_herosi_kochmany/2020-10-23-8529" target="_blank"><span style="color:#0000ff;">առաջարկել էր</span></a></span><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">&nbsp;Ազգային հերոսի կոչում շնորհել Դավիթ Մաթևոսյանին.&nbsp;</span></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="color:#000000;"><span style="font-size:16px;">&laquo;...Նրա անցած ուղին, նրա հերոսական անձնատուր պայքարը հայրենիքի գոյության եւ ազատության համար, նրա անկրկնելի քաղաքացիական ծառայությունը սեփական երկրին արժանի են Ազգային հերոսի կոչմանը&raquo;։</span></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն՝ &laquo;ձայն բարբառո անապատի&raquo;</span>...</p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Տեսանյութում ներկայացված է հանդիպում-բանակցություն, որը&nbsp;տեղի է ունեցել 1994թ. զինադադարից առաջ, Մեղրիի ու Օրդուբադի ներկայացուցիչների միջեւ, սահմանագծին, Արաքսի ափին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Էս տեսագրությունը նայել է պետք՝ հաղթողի դիրքերից <strong>Դավիթ Մաթևոսյանիս </strong>անխռով կեցվածքը, ժպիտը, գնդի հրամանատար Ղևոնդ Հովհաննիսյանի՝ ձեռքերը ծալած, ինքնավստահ խոսելը,&nbsp; Արտակ Դավթյանի համեստ կեցվածքը&nbsp;Դավիթի ու Ղևոնդի մեջտեղում..:Ի՜նչ լավ է, որ խաղաղ գոյության անկեղծ ու գործնական ձգտում է եղել, քաղաքական կամք և համարձակություն և որ էդ բարդ շրջանում Մեղրին ունեցել է Դավիթ ու Ղևոնդ&raquo;, ֆեյսբուքի իր էջում գրել է&nbsp;Մարիամ Ծատրյանը:</span></p> <p><strong><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://newsline.am//www.youtube.com/embed/k-DfEyx9Vi0" width="640"></iframe></strong></p> https://newsline.am/news/bacarik_tesagrowtyown_handipowm_banakcowtyown_1994t_zinadadaric_araj/2026-10-22-743 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/bacarik_tesagrowtyown_handipowm_banakcowtyown_1994t_zinadadaric_araj/2026-10-22-743 Thu, 22 Oct 2026 05:54:07 GMT <p>Հայրենիք զգալու համար պետք է ունենալ ոչ թե պարզունակ ստամոքս, այլ հոգի ու արժանապատվություն։</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Կարպիս Փաշոյանի </strong>վերջին<strong> <a href="https://newsline.am/news/karpis_pashoyan_gor_grigoryani_nikolakan_popowlizmy/2026-10-21-14930" target="_blank">հոդվածը Եգոր Գլումովի </a></strong>հերթական &laquo;գոհարների&raquo; առիթով, ինչ խոսք, դիպուկ էր։ Բայց կա մի մեծ &laquo;բայց&raquo; այն գրված էր հասկացող, մտածող մարդու համար։ Նրանց համար, ովքեր դեռ պահպանել են պատճառահետևանքային կապերը տեսնելու ունակությունը։ Իսկ ահա &laquo;նիկոլական&raquo; կոչվող զանգվածի համար դա պարզապես անհասանելի տեքստ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարպիսն ինքն էր շատ ճիշտ նկատել, նիկոլական միտքը բարդ, բազմաշերտ պրոցեսները սկսում է կեղծ ելակետից...</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչդեռ իրականությունը բոլորովին այլ է դաժան, արյունոտ ու մինչև ոսկորներդ ցավեցնող։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի քանի օր առաջ դուրս էի եկել զբոսնելու։ Երբ օտարության մեջ ես ապրում, հայկական ցանկացած մեղեդի լինի դասական, թե ամենապարզունակ ռաբիս, ստիպում է, որ սիրտդ մի պահ կանգ առնի, ոտքերդ դողան։ Անցնում էի մի տան մոտով ու հանկարծ ականջիս ծանոթ հնչյուններ հասան։ Մեր կողմերում հայեր չեն ապրում, զարմացա։ Բայց մեղեդին այնքան հարազատ էր, որ մտքումս սկսեցի անգիր արած բառերը կրկնել ու ակամա քայլերս ուղղեցի դեպի այդ տունը &laquo;Ջան Ղարաբաղ, շեն ու կանգուն մնաս...&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մոտեցա... ու մարմնովս սարսուռ անցավ։ Երաժշտությունը նույնն էր, բայց բառերը խորթ։ Ուղեղս հրաժարվում էր ընդունել, բայց ականջներս որսում էին ադրբեջաներեն խոսքերը, որոնց մեջ պարզ լսվում էր միայն &laquo;Ղարաբաղ&raquo; բառը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներսում ադրբեջանցիներ էին։ Նրանք բարձր ուրախանում էին, երգում ու պարում էին ՄԵ Ր Ղարաբաղ երգի տակ, մեր մեղեդու տակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պահին երկինքը փուլ եկավ գլխիս։ Մի պահ կանգնեցի քարացած, շունչս կտրված... Ու գիտե՞ք ես անձամբ երբեք Ղարաբաղում չեմ եղել...։ Բայց այդ ցավը հայրենիքի կորստի, գողացված ինքնության ու ոտնահարված արժանապատվության ցավը, իմ մեջ է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա ապրում է յուրաքանչյուրիս գենետիկ հիշողության մեջ, եթե, իհարկե, մարդը չի կորցրել իր ազգային ԴՆԹ-ն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ի՞նչ է առաջարկում նիկոլականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլականությունը իրականում &laquo;իզմեր չունենալու&raquo; մասին չէ։ Դա շատ կոնկրետ, ավերիչ &laquo;իզմերի&raquo; մի ամբողջ փաթեթ է.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Դա Նիհիլիզմն է, սեփական պատմության, հաղթանակների, հիշողության ու արյան գնով պահված հողի լիակատար մերժումն ու արժեզրկումը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Դա Օպորտունիզմն է, հարմարվողականությունը, երբ սեփական ողբերգությունը փորձում են մոռացության տալ հանուն կեղծ &laquo;խաղաղության&raquo; ու մի քանի լիտր բենզինի։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Դա Պոպուլիզմն է, ամենաբարձր մակարդակով հանրությանը հիմարացնելը, թե &laquo;Ղարաբաղը տվեցինք, որ հանգիստ ապրենք&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Եվ ամենացավալին դա Կոլաբորացիոնիզմն ու ինքնաոչնչացումն է։ Որովհետև երբ դու հրաժարվում ես քո երգից, քո հողից ու քո պատմությունից, թշնամին վերցնում է ոչ միայն քո տունը, այլև գալիս ու քո իսկ մեղեդու տակ տոնում է քո ողբերգությունը։</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա սա է այն &laquo;պարզեցված&raquo; իրականությունը, որը նիկոլականը երբեք չի կարողանալու հասկանալ։ Որովհետև հայրենիք զգալու համար պետք է ունենալ ոչ թե պարզունակ ստամոքս, այլ հոգի ու արժանապատվություն։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/mesrop.mkrtchyan.1/posts/pfbid0t297EK6F72h8L6r6gNyqmickZfLANKFWCnoTBn7ornaEJugg3PSxdfumc4PzVXbkl" target="_blank"><strong><span style="font-size:16px;">Անահիտ Օհանյան</span></strong></a></p> https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_nikolakanowtyowny_irakanowm_izmer_chownenalow_masin_che/2026-10-21-14933 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_nikolakanowtyowny_irakanowm_izmer_chownenalow_masin_che/2026-10-21-14933 Wed, 21 Oct 2026 17:23:28 GMT <p>Կրկին&nbsp;խուզարկել են &laquo;Սյունյաց երկիր&raquo; թերթի խմբագիր բնակարանը,&nbsp;որդուն՝ Կարեն Լազարյանին բերման են ենթարկել</p> <p>Այսօր առավոտյան երկրորդ անգամ խուզարկել են<strong> &laquo;Սյունյաց երկիր&raquo; թերթի խմբագիր Սամվել Ալեքսանյանի</strong> բնակարանը:</p> <p>Խուզարկության ընթացքում ոչինչ չի հայտնաբերվել, սակայն նրա որդուն՝ <strong>Կարեն Լազարյանին</strong> բերման են ենթարկել Երևան՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտե։<br /> Ի վերջո Կարեն Լազարյանը &laquo;Սյունյաց երկրի&raquo; խմբագրի որդին է, ինչի համար էլ ամեն գնով պետք է պատժվի։</p> <p>Ըստ Գորիսում շրջանառվող լուրերի՝ Սամվել Ալեքսանյանը պետք է պատասխան տա այն<strong><a href="http://Այսօր առավոտյան երկրորդ անգամ խուզարկել են «Սյունյաց երկիր» թերթի խմբագիր Սամվել Ալեքսանյանի բնակարանը Խուզարկության ընթացքում ոչինչ չի հայտնաբերվել, սակայն նրա որդուն՝ Կարեն Լազարյանին բերման են ենթարկել Երևան՝ Հակակոռուպցիոն կոմիտե։ Ի վերջո Կարեն Լազարյանը «Սյունյաց երկրի» խմբագրի որդին է, ինչի համար էլ ամեն գնով պետք է պատժվի։ Ըստ Գորիսում շրջանառվող լուրերի՝ Սամվել Ալեքսանյանը պետք է պատասխան տա այն բաց նամակի համար, որ հղել է ՀՀ վարչապետին՝ ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավի ընթացքում, նաև այն բանի համար, որ ամիսներ շարունակ իր գլխավորած լրատվամիջոցում տեղեկատվություններ են հրապարակվել առերևույթ հանցագործությունների մասին՝ կապված Գորիսի նորաստեղծ քոլեջի տնօրեն Արմինե Կոլյանի հետ, ով Աննա Հակոբյանի հովանավորյալն է և ունի վերպետական կարգավիճակ։" target="_blank"> բաց նամակի</a></strong> համար, որ հղել է ՀՀ վարչապետին՝ ԱԺ ընտրությունների քարոզարշավի ընթացքում, նաև այն բանի համար, որ ամիսներ շարունակ իր գլխավորած լրատվամիջոցում տեղեկատվություններ են հրապարակվել առերևույթ հանցագործությունների մասին՝ կապված Գորիսի նորաստեղծ քոլեջի տնօրեն Արմինե Կոլյանի հետ, ով Աննա Հակոբյանի հովանավորյալն է և ունի վերպետական կարգավիճակ։</p> <p>Հայտնի է դարձել, որ երեկ՝ հոկտեմբերի 20-ին, անհայտ անուն-ազգանունով մի անձնավորություն, ներկայանալով իբրեւ քննիչ (առանց նրա պաշտպանին տեղեկացնելու), ներխուժել է քոլեջի նախկին հաշվապահի բանտախուց եւ պահանջել Կարեն Լազարյանի մասին՝ հանցավորություն պարունակող տեղեկություններ։</p> <p>Ավելին՝<strong><a href="https://syuniacyerkir.am/aysor-aravotyan-erkrord-angam-khuzarkel-en-syunyats-erkir-terti-khmbagir-samvel-aleqsanyani-bnakarany" target="_blank">&nbsp;&nbsp;syuniacyerkir.am</a></strong>-ում:</p> <hr /> <p>Նշենք նաև, որ հոկտեմբերի 25-ին կայանալիք ՏԻՄ ընտրություններից 4 օր առաջ՝ այսօր, ձերբակալվել են &laquo;Ուժեղ Հայաստան&raquo; կուսակցության անդամներն ու Ստեփանավանի համայնքապետի թեկնածու <strong>Արսեն Գևորգյանը:</strong></p> <p>Ներկայացնում ենք&nbsp;<strong>&nbsp;&laquo;Ուժեղ Հայաստան&raquo;-ի<a href="https://www.aravot.am/2026/10/21/1588301/" target="_blank"> </a><a href="https://www.facebook.com/strongarmenia.am/posts/pfbid0bynB7nWCKuSFCvAGEhp54fsXr4hscJX94KNeSd4PxwtYo43xjK8f5aTopsVNHUscl" target="_blank">հայտարարությունը:</a></strong></p> https://newsline.am/news/krkin_xowzarkel_en_syownyac_erkir_terti_xmbagir_bnakarany_ordown_karen_lazaryanin_berman_en_entarkel/2026-10-21-14931 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/krkin_xowzarkel_en_syownyac_erkir_terti_xmbagir_bnakarany_ordown_karen_lazaryanin_berman_en_entarkel/2026-10-21-14931 Wed, 21 Oct 2026 16:35:21 GMT <p><span style="font-size:16px;">Հաղորդավարի հարցադրումները&nbsp;նիկոլական պոպուլիզմի վառ դրսևորում են</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պոպուլիզմի, մեր դեպքում &laquo;Նիկոլիզմի&raquo; ամենաարդյունավետ հաղթաթղթերից մեկը անչափելի և անստուգելի, բայց ազդեցիկ ու բարձրագոչ հասկացությունների, հարցադրումների և պնդումների հրապարակ նետելն է։ Նպատակը մեկն է․ բարդ ու բազմաշերտ հարցերին տալ հեշտ, ընդհանրական և տրամաբանական պատասխաններ։ Ավելի կոնկրետ՝ ոչնչացնել բարդ հարցերին պատասխանելու բոլոր հնարավորությունները՝ տարրալուծելով դրանք քաոտիկ վերնագրերով և լոզունգներով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես է դա աշխատում․ ի սկզբանե սահմանվում է կեղծ ու հնարովի ելակետ և դրա հիմքի վրա կառուցվում է պատճառահետևանքային շղթա։ Իսկ շղթան էլ իր հերթին այնքան է հեռանում &nbsp;սկզբնական ելակետից, որ արդեն որևէ մեկը չի էլ փորձում կասկածի տակ դնել դրա նախնական ձևախեղված բովանդակությունը։ Օրինակ՝ &laquo;30 տարի թալանել են&raquo;, &laquo;Ղարաբաղցիները չկռվեցին&raquo;, &laquo;Պատերազմի ժամանակ ղարաբաղցի տղերքը Երևանի գիշերային ակումբներում էին&raquo;, &laquo;Ղարաբաղը էն գլխից տվել էին&raquo;, &laquo;Մենք Ռուսաստանի գաղութն ենք եղել&raquo; և այլն։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ուշադրություն դարձնեք, ապա կտեսնեք բոլոր այս պնդումները սկսում են կեղծ ելակետից, ճյուղավորվում են՝ փոխակերպվելով համընդհանուր օրինաչափության։ Սա պոպուլիզմի աշխատանքի տրամաբանությունն է, այն չի կարող խարսխվել սոցիոլոգիական հետազոտության կամ էլ գիտափորձի վրա, քանի որ միտված է մասնավոր, առանձին օրինակը դարձնել ընդհանրական ճշմարտություն։ Չէ՞ որ 30 տարիների ընթացքում իսկապես թալանչիներ եղել են, որոշ ղարաբաղցիներ չեն կռվել, մի քանիսն էլ միգուցե գիշերային ակումբներ այցելել են, Ղարաբաղի հարցով բանակցությունները ոչ միշտ են համապատասխանել մեր երազանքներին, իսկ Ռուսաստանից էլ կախվածությունը կա ու կա։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բնականաբար վերնագրային այս խառնաշփոթում մարդկանց ճնշող մեծամասնությունը չի կարող խորանալ իրերի էության մեջ՝ փորձելով հասկանալ, թե որտեղ է սուտը և որտեղ՝ ճշմարտությունը։ Հատկապես երբ, այդ պնդումներն ու հարցադրումները հագեցված են պաթոսով, էմոցիաներով և փաստերի ընտրովի խաղերով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրինակ, ինչ ազդեցիկ ու էմոցիոնալ է չէ՞ հնչում, երբ հաղորդավար <strong>Գոռ Գրիգորյանը (Եգոր Գլումով</strong>) հարցնում է․ &laquo;Ժողովուրդ, երբ Արցախը մերն էր, այդ ժամանակ ո՞ւր էիք դուք, Արցախի տեղը գիտեի՞ք, չգիտեի՞ք, Արցախ գնացե՞լ եք, ձեր երեխաներին տարե՞լ եք, Արցախում ապրե՞լ եք, մատը մատին խփե՞լ եք Արցախի համար։ Ինչքա՞ն կարելի է ապրել պոստֆակտում, &laquo;գնա մեռի արի սիրեմով&raquo;․․․&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սիրված հաղորդավարի հարցադրումն էլ նիկոլական պոպուլիզմի վառ դրսևորում է։ Այն ունի կեղծ ելակետ, որը հնարավոր չէ չափել, հաշվել, ստուգել, բայց հավակնում է պաթոսով ու մունաթով պատասխանել ամենագլխավոր հարցին․ ինչո՞ւ մենք կորցրեցինք Արցախը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն, եթե որոշ մարդիկ Արցախի տեղը չեն իմացել, երբեք չեն այցելել, իրենց երեխաներին այնտեղ չեն տարել և հանուն Արցախի չեն նահատակվել, ուրեմն ձայնազուրկ են, խոսելու իրավունք չունեն։ Բազմաթիվ մարդիկ միգուցե չեն եղել նաև Գորիսում, Մեղրիում և Ախթալայում։ Հաղորդավարի տրամաբանությամբ նշանակում է, որ իրավունք չունեն մտահոգվել նաև այդ քաղաքների ու շրջանների ճակատագրերով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կամ ո՞վ կարող է չափել ու ստուգել, թե 3 միլիոն բնակչությունից քանիսն են Արցախի համար մատը մատին տվել։ Ովքեր են այցելել և ովքեր են քարտեզի վրա տեղը իմացել։ Ովքեր են մտահոգվել, ովքեր սիրել և ովքեր անտարբեր եղել։ Ի՞նչ կապ ունեն դատարկ ու ապաքաղաքական այս հարցադրումները քաղաքականության հետ։ Հենց սա է քայքայիչ պոպուլիզմը, իր ապաքաղաքական, կեղծ բարոյախոսությամբ, անմեկնելի, անչափելի և անստուգելի:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ թո՛ղ որևէ մեկը չասի, թե ինքը քաղաքականությամբ չի զբաղվում։ Եթե խոսքի մեջ առկա են Հայաստան ու Արցախ բառերը, նշանակում է, որ զրույցն էլ ինքնին չի կարող ապաքաղաքական լինել։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քայքայիչ պոպուլիզմը մեզ ոչ միայն հեշտ պատասխաններ և լուծումներ է առաջարկում, այլ նաև օժտում մարդկային խմբերին հեշտությամբ դատելու, նրանց վերաբերյալ ընդհանրական գնահատականներ հնչեցնելու գերբնական կարողությամբ։ Ի՞նչ թեթևությամբ ենք մենք ներխուժում մարդկային հոգու խորքերը․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գոռ Գրիգորյանի նիկոլական հարցադրումը պատասխան չունի։ Նույնիսկ դրա կարիքն էլ չկա, քանի որ պոպուլիստական համակարգում պատասխանները հարցերից շուտ են ծնվում։ Մենք ձեռքներիս տակ սոցիոլոգիական հետազոտություն կամ էլ գիտափորձի տվյալներ չունենք և չենք կարող որոշել, թե ով է հատկապես Արցախի համար մատը մատին տվել, և ով՝ ոչ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կա միայն մեկ վկայություն․ Հայաստանի գրեթե բոլոր գյուղերը ունեն գերեզմանոցներ, որտեղ այնպայման հանդիպում է գոնե մեկ դրոշակով գերեզման։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/karpis.pashoyan/posts/pfbid0mhCF1MBVnX73KGT4YXP2km3RkJRVbrUWaink4hDkTpxjpptdKTpD5RhuJ8mJ2QiQl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Կարպիս Փաշոյան&nbsp;</span></a></p> https://newsline.am/news/karpis_pashoyan_gor_grigoryani_nikolakan_popowlizmy/2026-10-21-14930 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/karpis_pashoyan_gor_grigoryani_nikolakan_popowlizmy/2026-10-21-14930 Wed, 21 Oct 2026 13:09:52 GMT <p>Նիկոլի անճոռնի ուղեղը մեզ կանգնեցնելու է ապոկալիպսիսի առջև, ԵԱՏՄ հայտարարությունը շատ լուրջ է</p> <p><span style="font-size:16px;">Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրների հայտարարությունը, որով կարող են դադարեցնել Հայաստանի անդամակցությունը, կարող է մեր երկիրը կանգնեցնել ապոկալիպտիկ տնտեսական հետևանքների առջև, ինչը բացառապես Նիկոլ Փաշինյանի &laquo;անճոռնի ուղեղի արգասիքի&raquo; հետևանք է։ Այս մասին 24News-ի &laquo;Հետագիծ Նարեկ Գալստյանի հետ&raquo; հաղորդման ժամանակ ասել է ՀԱԿ փոխնախագահ <strong>Լևոն Զուրաբյանը</strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զուրաբյանը, ցիտելով ՌԴ-ի, Ղրղզստանի, Բելառուսի և Ղազախստանի կազմած <strong><a href="https://newsline.am/news/2026-10-21-14928" target="_blank">զեկույցը</a></strong>, նշում է, որ եթե Հայաստանին հանեն ԵԱՏՄ-ից, մեր երկիրը կունենա &nbsp;ՀՆԱ-ի շուրջ 15% անկում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Որպեսզի պատկերացնենք, թե դա ինչ է նշանակում, բերեմ մի օրինակ. 1992 թ-ին, երբ փակվեց Աբխազիայի երկաթգիծը, մենք ունեցանք ՀՆԱ-ի 40% անկում, ինչն էլ հանգեցրեց &laquo;մութ և ցուրտ&raquo; տարիների, ինչպես դա ընդունված է ասել։ Այսինքն, հնարավոր են հետևանքներ, որոնք, իհարկե, ավելի թույլ կլինեն 1992-ի վիճակից, բայց կրկին կունենան ծանրագույն ազդեցություն&raquo;, - ասել է Հայ Ազգային Կոնգրեսի&nbsp;փոխնախագահը:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/bYWVhuE2p_Y" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_hayastani_showrj_ashxarhowm_steghcvac_vitwaki_masin_tesanyowt/2026-10-21-14929 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_hayastani_showrj_ashxarhowm_steghcvac_vitwaki_masin_tesanyowt/2026-10-21-14929 Wed, 21 Oct 2026 05:35:13 GMT <p><span style="font-size:16px;">Գազի գինը Հայաստանի համար կաճի 69 տոկոսով (հասնելով տարեկան 657,5 միլիոն դոլարի)</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԵԱՏՄ չորս երկրները (Ռուսաստանը, Բելառուսը, Ղազախստանը և Ղրղզստանը) հատուկ զեկույց են պատրաստել Հայաստանի անդամակցության հնարավոր կասեցման վերաբերյալ, որը կներկայացվի միության պետությունների ղեկավարներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ զեկույցի՝ նշված երկրները իրավունք ունեն քննարկելու Հայաստանի անդամակցության կասեցման հարցը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զեկույցն անդրադառնում է &laquo;Հայաստանի կողմից ձեռնարկված միջոցներին՝ ուղղված Եվրամիությանն անդամակցությանը&raquo;, ներառում է ԵԱՏՄ և ԵՄ իրավական ռեժիմների համատեղելիության վերլուծություն: Նաև ներկայացված է տեղեկատվություն &laquo;իրավական մեխանիզմների մասին, որոնք կոչված են կանխելու ԵՄ-ին անդամակցության Հայաստանի որոշման հետևանքով ծագող ռիսկերը&raquo;, գնահատականներ ԵԱՏՄ-ին Հայաստանի անդամակցության կասեցման հնարավոր հետևանքների մասին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաստաթղթում նշվում է, որ ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի հետագա մնալու կարգավիճակը &laquo;հարցեր է հարուցում կազմակերպությունում՝ Եվրամիությանն անդամակցության ուղղությամբ Երևանի քայլերի լույսի ներքո&raquo;:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաստաթղթում ըստ ոլորտների կանխատեսումներ են արված ԵԱՏՄ-ում Հայաստանի անդամակցության հնարավոր դադարեցման դեպքում, մասնավորապես՝&nbsp;</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">երկրի կողմից արտադրվող ապրանքների արտահանումը կնվազի 30-50 տոկոսով,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ներկրումը կնվազի գրեթե կիսով չափ,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ԵԱՏՄ երկրների հետ ապրանքաշրջանառությունը կնվազի 55.6 տոկոսով,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">երկրի ՀՆԱ-ն կնվազի 15.6 տոկոսով,&nbsp;</span></li> <li><span style="font-size:16px;">գազի գինը Հայաստանի համար կաճի 69 տոկոսով (հասնելով տարեկան 657,5 միլիոն դոլարի),</span></li> <li><span style="font-size:16px;">երկրի քաղաքացիների համար աշխատանքային միգրացիայի պայմանները կխստացվեն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ԵԱՏՄ երկրներից Հայաստան դրամական փոխանցումների ծավալը գրեթե կիսով չափ կկրճատվի, և այլն:</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Զեկույցը կներկայացվի ԵԱՏՄ պետությունների ղեկավարներին, այդ թվում՝ Փաշինյանին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք՝&nbsp;Մոսկվան պնդում է, որ Հայաստանը պետք է հանրաքվե անցկացնի՝ ընտրություն կատարելով Եվրոպական և Եվրասիական միությունների միջև: Երևանը հայտարարել է, որ առաջիկայում կսկսի ԵՄ-ին անդամակցելու դիմումի գործընթացը, սակայն այժմ հանրաքվե անելու անհրաժեշտություն չի տեսնում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին՝ &nbsp;<strong><a href="https://www.azatutyun.am/a/eatm-oum-hayastani-andamaktsoutyan-kasetsman-hetevankneri-masin-zekouyts-en-nerkayatsrel/33880182.html" target="_blank">&laquo;Ազատություն&raquo;</a></strong>- ում:</span></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Եվրասիական տնտեսական միության անդամ երկրների հայտարարությունը, որով կարող են դադարեցնել Հայաստանի անդամակցությունը, կարող է մեր երկիրը կանգնեցնել ապոկալիպտիկ տնտեսական հետևանքների առջև, ինչը բացառապես Նիկոլ Փաշինյանի &laquo;անճոռնի ուղեղի արգասիքի&raquo; հետևանք է։ Այս մասին 24News-ի &laquo;Հետագիծ Նարեկ Գալստյանի հետ&raquo; հաղորդման ժամանակ <strong><a href="https://newsline.am/news/l_on_zowrabyany_hayastani_showrj_ashxarhowm_steghcvac_vitwaki_masin_tesanyowt/2026-10-21-14929" target="_blank">ասել է ՀԱԿ փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանը:</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/2026-10-21-14928 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/2026-10-21-14928 Wed, 21 Oct 2026 05:15:19 GMT <p>Երբ բերանը չափ չի ունենում, ոտքերը ամեն պահի պիտի պատրաստ լինեն ծլկելու</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;...Երբ բերանը չափ չի ունենում, ոտքերը ամեն պահի պիտի պատրաստ լինեն ծլկելու։<br /> Միայն թե պետություն ղեկավարելը թաղի լակոտների կռիվ չէ, որ մեր քրֆես ու փախչես։<br /> Ոչ էլ ազգային ազատագրական ղաչաղություն, որ քրդի մի կովի դիմաց հայկական մի գյուղ մատնես մորթվելու ու սարով անցնես մյուս գավառ։<br /> Իսկ դուք, &laquo;փրկիչներս&raquo;, պետության ներքին ու արտաքին հարաբերությունները իջեցրիք Ցախի մեյդանի հայաթի կռվի մակարդակին։<br /> Երկիրը դարձրիք Թուլեքի Թագավորություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><em>&laquo;Ձեռ ես տվել՝ խաղա&raquo;</em></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՎԱՆՈ&nbsp;&nbsp;Սիրադեղյան</strong></span></p> <p>&nbsp;</p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/vano_hay_jhoghovowrd_bajhnetirakan_ynkerowtyown/2026-10-19-12886 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/vano_hay_jhoghovowrd_bajhnetirakan_ynkerowtyown/2026-10-19-12886 Mon, 19 Oct 2026 17:14:15 GMT <p><span style="font-size:14px;">ՀԱՍԵ-ն պահանջում է անվավեր ճանաչել՝ Վաղարշապատ համայնքի ղեկավարի որոշումը հարկային պարտավորությունների գանձման մասով</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին </strong>հայց է ներկայացրել Վարչական դատարան ընդդեմ Վաղարշապատ համայնքի ղեկավար <strong>Արգիշտի Մեխակյանի:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատական կարգով ՀԱՍԵ-ն պահանջում է անվավեր ճանաչել՝ Վաղարշապատ համայնքի ղեկավարի որոշումը հարկային պարտավորությունների գանձման մասով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վաղարշապատի համայնքապետի որոշումը, որը վիճարկում է ՀԱՍԵ-ն, կայացվել է օգոստոսի 6-ին։ Ըստ որոշման՝ ՀԱՍԵ նկատմամբ վարչական վարույթ է իրականացվել՝ իբրև հարկեր վճարելու պարտականությունը չկատարելու վերաբերյալ։ Վարույթի նյութերից պարզ է դառնում, որ ՀԱՍԵ ներկայացուցիչը բացատրություններ է ներկայացրել՝ նշելով, որ &nbsp;&nbsp;&laquo;Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի&raquo; ԿԿ-ի անշարժ գույքի հարկի պարտավորությունների վերաբերյալ տեղեկանքում առկա են անհամապատասխանություններ, տեղեկանքում ներկայացված որոշ գույքեր ՀՀ կառավարության որոշման համաձայն ազատված են անշարժ գույքի հարկից, առկա են գույքեր, որոնք կրկնվում են տեղեկանքի տարբեր տողերում կամ առկա չեն անշարժ գույքերը նույնականացնող տեղեկություններ, կամ առկա են այնպիսի անշարժ գույքեր, որոնք հարկային օրենսգրքով են ազատված անշարժ գույքի հարկից կամ տեղեկանքում ներառված են այնպիսի գույքեր, որոնք ՀՀ կառավարության կողմից ետ են վերցվել &laquo;Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցի&raquo; ԿԿ-ից։ Ինչպես նաև &nbsp;ՀԱՍԵ ներկայացուցիչը ներկայացրել էր &nbsp;փաստաթղթեր՝ թվով 62 գույքի վերաբերյալ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գործը Վարչական դատարան է ներկայացվել հոկտեմբերի 9-ին, իսկ հոկտեմբերի 12-ին մակագրվել դատավոր Մհեր Պետրոսյանին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="http://IwY2xjawVDGPtleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMW80d2x6VWgyTjF5Y1N6ckhzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEemH4fZr2" target="_blank">factor.am</a></span></p> https://newsline.am/news/hayastanyayc_araqelakan_sowrb_ekeghecin_hayc_e_nerkayacrel_ynddem_vagharshapati_hamaynqapeti/2026-10-19-14927 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/hayastanyayc_araqelakan_sowrb_ekeghecin_hayc_e_nerkayacrel_ynddem_vagharshapati_hamaynqapeti/2026-10-19-14927 Mon, 19 Oct 2026 16:09:39 GMT <p><span style="font-size:16px;">Նախագահին բնորոշ ամենակարևոր հատկություններից մեկը ազնվությունն է</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 16-ին լրագրող եւ վավերագրող <strong>Տիգրան Պասկեւիչյանի <a href="https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_l_on_ter_petrosyany_ankax_hayastani_arajin_tarinery_film_mas_1/2026-10-18-14921" target="_blank">&laquo;Գիտությունից՝ պետություն. քաղաքական դիմանկարի ուրվագծեր&raquo;</a> </strong>ֆիլմի ցուցադրությունից առաջ &nbsp;oրհնության խոսք հնչեցրեց Մայր Աթոռի Քարոզչական կենտրոնի տնօրեն<strong> Տեր Զաքարիա եպիսկոպոս Բաղումյանը</strong>՝ փոխանցելով Ամենայն Հայոց կաթողիկոսի ողջույններն ու բարեմաղթանքները։ Նա խոսեց անկախության շարժման նշանակության, իր՝ այդ տարիների հիշողությունների և Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կերպարի մասին։ &nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Մենք ավելի գերադասում ենք քաղցր սուտը, քան՝ դառը ճշմարտությունը։ Եվ կարծում եմ, որ նախագահին բնորոշ ամենակարևոր հատկություններից մեկը ազնվությունն է։ Նա ազնիվ էր մեզ հետ, բայց մենք&nbsp; չընկալեցինք&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշատակվեց նաև 1990-ական թվականներին Վազգեն Ա Վեհափառ Հայրապետի օրհնությամբ Աստվածաշունչը աշխարհաբարի վերածելու գործընթացում Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ունեցած դերակատարումը՝ որպես եկեղեցու ավանդությունները և հոգևոր գրականությունը նախանձախնդրությամբ պաշտպանող հայորդու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջական՝ տեսանյութում:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/4vjVqLJ7O58" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/zaqaria_srbazan_l_on_ter_petrosyany_azniv_er_mez_het_bayc_menq_chynkalecinq_tesanyowt/2026-10-19-14926 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/zaqaria_srbazan_l_on_ter_petrosyany_azniv_er_mez_het_bayc_menq_chynkalecinq_tesanyowt/2026-10-19-14926 Mon, 19 Oct 2026 15:07:08 GMT <p><span style="font-size:16px;">Պետականության փրկությունը չի կարող չափվել իշխանավորների պահպանված աթոռներով, երբ դրա գինը հայրենիքի կորուստն է, ժողովրդի արյունն ու ապագայի ոչնչացումը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ի՞նչ ճարպկությամբ եք փորձում պատմությունը վերաշարադրել ու Մարտի 1-ը որպես պետականության փրկության օր ներկայացնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նախ ուզում եմ մի հարց տալ, հետո նոր անցնել բուն ասելիքիս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչը փրկեց Քոչարյանը Մարտի 1-ին տասը մարդու կյանքի գնով։ Արցա՞խը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե Քոչարյանն ու նրան հաջորդած Սերժ Սարգսյանն Արցախի հարցը կարգավորեին &nbsp;էլ չեմ ասում այնպիսի անզիջում մեթոդներով, ինչպես խոստանում էին 1998 թվականին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի դեմ դուրս գալով, այլ գոնե ապահովագրեին Արցախի հայկական մնալը, ես այսօր գուցե լռեի։ Որովհետև 2008 թվականին փողոց դուրս գալու իմ առաջնային նպատակը նրանց իշխանության տարիների անօրինականություններն ու թալանը չէին, այլ Արցախի հարցի լուծումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարտի 1-ը &laquo;Պետականության օր&raquo; կարելի էր հռչակել, Քոչարյանին էլ պետական բարձր պարգևի արժանացնել միայն այն դեպքում, եթե Ռոբերտ Քոչարյանն ու Սերժ Սարգսյանն Արցախի հարցին այնպիսի լուծում տային, որ Լևոնի ասած ոչ մի բառ, գրած ոչ մի հոդված ու տված ոչ մի հարցազրույց այսօր ճշմարտության որևէ հատիկ չպարունակեր իր մեջ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ հիմա ասեք.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ փրկեց Քոչարյանը Մարտի 1-ով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թե՞ հակառակը, Լևոնի հրաժարականը պահանջելով Քոչարյանը դարձավ Արցախի գերեզման փորողը, Մարտի 1-ով փոսը պատրաստեց, իսկ նիկոլին &nbsp;իր սատելիտ քաղաքական գործիչներով ու կուսակցություններով իշխանության բերելով, եկավ ու գերեզմանաքարը դրեց վրան։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչ վերաբերում է ՀՅԴ-ի ոգևորվածությանը կապված Մարտի 1-ի վերաբերյալ Ասատրյանի այս գրառման հետ, ապա նրանց արժե հիշեցնել. նախքան Մարտի 1-ը &laquo;Պետականության օր&raquo; հռչակելու և Քոչարյանին հերոսացնելու մասին խոսելը, լավ կլիներ հիշեին, թե իրենք ինչ դերակատարում են ունեցել &nbsp;փաշինյանին իշխանության բերելու գործում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի՞թե ՀՅԴ-ն մինչև հիմա չի հասկացել, որ արտաքին ուժերի ձեռքին գործիք է դարձել &nbsp;իր քաղաքական որոշումներով թե 1998-ին, թե 2008-ին և թե 2018-ին նպաստելով Արցախը հանձնող &nbsp;փաշինյանի իշխանության գալուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չէ՞ որ 2018 թվականի մայիսի 8-ին կայացած վարչապետի ընտրության երկրորդ փուլում &nbsp;նիկոլ փաշինյանի օգտին քվեարկեցին ոչ թե Տեր-Պետրոսյանն ու ՀԱԿ-ը &nbsp;նրան վարչապետ դարձնելով, այլ հենց դուք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ու հիմա հարց. մի՞թե այն կուսակցությունը, որն այսքան առանցքային դեր է ունեցել այդ գործընթացում, բարոյական իրավունք ունի խոսելու Մարտի 1-ը &laquo;Պետականության օր&raquo; հռչակելու մասին միաժամանակ հերոսացնելով Քոչարյանին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականության ու հերոսության մասին խոսելուց առաջ գուցե արժե՞ նախ պատասխան տալ սեփական քաղաքական ընտրությունների և այն հետևանքների համար, որոնց առջև այսօր կանգնեցրել &nbsp;եք հայ ժողովուրդին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա բուն Մարտի 1-ի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարտի 1-ի հրահրողն ու կազմակերպիչը հենց Քոչարյանն էր (գուցե նաև &nbsp;նիկոլի մասնակցությամբ)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տասը օր շարունակ մարդիկ փողոցում էին։ Այդ ամբողջ ընթացքում ոչ մի քար ու թուփ չվնասվեց, ոչ մի միջադեպ տեղի չունեցավ։ Իրավիճակը փոխվեց այն ժամանակ, երբ Քոչարյանի իշխանությունը դիմեց սադրանքի խաղաղ քնած մարդկանց գազանաբար ծեծի ենթարկելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամեն ինչ նախապես ծրագրված էր։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մյասնիկյանի արձանի մոտ հավաքված հազարավոր մարդիկ անգամ պատկերացում չունեին, որ Քոչարյանն իր օլիգարխների ու &laquo;քրեական աշխարհի&raquo; &nbsp;ներկայացուցիչ իշխանափալասների հետ խմբեր էր ձևավորել և ուղարկել խանութներ թալանելու ու մեքենաներ հրկիզելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այդտեղից էլ սկսեց գործել նրանց ծրագիրը։ Ստեղծվեց այն քաոսը, որն իշխանությանը հնարավորություն տվեց խաղաղ բողոքը ներկայացնել որպես զանգվածային անկարգություն և սեփական գործողությունների համար արդարացում գտնել։ Իսկ այդ ամենի ողբերգական ավարտը դարձավ սեփական ժողովրդի արյունալի սպանդը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես այդ օրերի անմիջական մասնակիցն եմ եղել, ինքս եմ տեսել, թե ինչ է կատարվել։ Ուստի ինձ պետք չէ այսօր ինչ-որ մեկի գրած &laquo;պատմությունը&raquo;, որտեղ մի քանի խանութի թալանը ներկայացվում է որպես ամբողջ իրադարձությունների էություն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց զավեշտ է, որ &nbsp;մի քանի խանութի թալանը հիշել եք, իսկ տասը զոհերի՞ն ինչ արեցիք։ Դրանք ձեր պատմական հիշողության մեջ տեղ չե՞ն գտնում։ Թե՞ պետության սեփական քաղաքացիների կյանքի գինը ձեզ համար ավելի ցածր է, քան &laquo;Լֆիկի կոնֆետների&raquo; արժեքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե համեմատություն եք անցկացնում Ֆրանսիայի դեպքերի հետ և հատուկ ընդգծում այնտեղ անկարգություններին մասնակցող տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչների հանգամանքը, ապա մի բան էլ հիշեք․ Մարտի 1-ի կոտորածն իրականացվել է ոչ թե այլազգիների, այլ հենց հայերի ձեռքով &nbsp;հայ ժողովրդի դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա առաջարկում եք Մարտի 1-ը հռչակել &laquo;Պետականության օր&raquo;, իսկ Քոչարյանին պետական բարձր պարգևի արժանացնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչն եք պատրաստվում տոնել. տասը մարդու մա՞հը, թե՞ սեփական ժողովրդի դեմ գործադրված բռնությունը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետո &nbsp;նիկոլին դավաճան եք անվանում, որ 44-օրյա պատերազմի տարելիցը &nbsp;&laquo;թոկից ազատվելու տոնը&raquo; Թաթայի համերգով է նշում։ Իսկ ո՞րն է ձեր ու &nbsp;նիկոլի տարբերությունը, եթե դուք էլ Մարտի 1-ի ողբերգությունն եք որպես հերոսություն ներկայացնում ու դրա համար Քոչարյանին պարգևատրել առաջարկում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ եթե ուզում եք խոսել պետականության մասին, նախ պատասխանեք ի՞նչ եղավ Արցախը։ Ի՞նչ եղավ այն խոստումը, որի անվան տակ պալատական հեղաշրջում արեց Քոչարյանը: Ի՞նչ եղավ այն Արցախը, որը Քոչարյանը խոստանում էր &laquo;փրկել&raquo; Լևոնից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարտի 1-ն արդարացնելով &nbsp;դուք ոչ միայն պետական հանցագործությունն եք արդարացնում, այլև հայ զինվորի ձեռքով հայի սպանդը։ Ավելին &nbsp;ջուր եք լցնում &nbsp;նիկոլի ջրաղացին նրան հասկացնելով, որ ձեռքերն ազատ են․ մի մասին թուրքական &nbsp;բայրաքթարով &nbsp;կոտորեց, մյուսին կարող է հայի ձեռքով կոտորել, ու ձեր նմանները դարձյալ արդարացումներ կգտնեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իհարկե, նիկոլի ու Քոչարյանի բարոյական կերպարները սար ու ձորի չափ հեռու են իրարից։ Քոչարյանը գոնե իր զոհերի գերեզմանները &nbsp;նիկոլի պես չի պղծում &nbsp;զոհվածների ծնողներին ծեծի ենթարկելով, զոհերի առաջ ծնկաչոք աղոթքներով ու կեղծ արցունքներով ցուցադրական տեսարաններ բեմադրելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այսքանից հետո, երբ Մարտի 1-ի ողբերգությունը ներկայացնում եք որպես Քոչարյանի հերոսություն ու պետական պարգևի արժանի սխրանք, ինչո՞ւ եք զարմանում, որ &nbsp;նիկոլ &nbsp;փաշինյանին էլ միջազգային մրցանակների են արժանացնում &nbsp;նրա կատարած պետական հանցագործությունը &laquo;խաղաղության&raquo; անվան տակ գնահատելով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե մեկի դեպքում ժողովրդի արյունով ավարտված իրադարձությունները կարելի է փառաբանել որպես պետականության փրկություն, ապա մյուսի դեպքում ինչո՞ւ եք զարմանում, երբ ազգային ողբերգության հետևանքով առաջացած իրողությունները ներկայացվում են որպես խաղաղության ձեռքբերում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի՞թե պարոն Ասատրյանը մինչև հիմա չհասկացավ, որ 1998 թվականի իշխանազավթումը, Հոկտեմբերի 27-ը, Մարտի 1-ը և &nbsp;նիկոլի իշխանության գալը մեկ ընդհանուր շղթայի օղակներ էին, այն արտաքին ուժերի շահերի սպասարկման արդյունքը, որոնց ձեռնտու չէր Արցախի հարցի &nbsp;ի նպաստ Հայաստանի լուծումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լևոնը չմերժվեց ներսում. նա մերժվեց դրսում, որովհետև Արցախի հարցի այնպիսի կարգավորումը, որը կարող էր ամրապնդել Հայաստանի դիրքերը և ապահովել Արցախի հայկական ապագան, ձեռնտու չէր...։ Այդ օտարածին ուժերի համար &nbsp;Արցախը պետք է մնար ոչ թե հայերեն ապրող հայրենիք, այլ աշխարհաքաղաքական սակարկությունների առարկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի՞թե պարոն Ասատրյանը մինչև հիմա չի հասկացել նաև մի կարևոր ճշմարտություն․ այո, պատմության մեջ լինում են պահեր, երբ պետությունը փրկելու համար ստիպված ես լինում ծանր զոհողությունների գնալ։ Բայց մեր դեպքում մեզ զոհաբերեցին ոչ թե հանուն մեր պետության փրկության, այլ հանուն ուրիշների շահերի։ Եվ ամենաողբերգականն այն է, որ այդ ամենը ներկայացվում է որպես պետականության փրկություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականության փրկությունը չի կարող չափվել իշխանավորների պահպանված աթոռներով, երբ դրա գինը հայրենիքի կորուստն է, ժողովրդի արյունն ու ապագայի ոչնչացումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե Մարտի 1-ը պետականության փրկություն էր, ապա որտե՞ղ է այդ փրկության արդյունքը։ Քաղաքական պայքարի կամ պատերազմի հաջողությունը գնահատվում է ոչ թե հնչեցրած ճառերով, այլ վերջնական արդյունքով։ Իսկ եթե այդ ամենի վերջում կանգնած ենք կորսված Արցախի ու փլուզված պետականության առաջ, ապա ի՞նչ տարբերություն ձեր ու նիկոլի միջև․ դուք Մարտի 1-ի սպանդն եք ուզում &laquo;Պետականության օր&raquo; հռչակել, &nbsp;նիկոլն էլ Արցախի կորուստն է ներկայացնում որպես հաղթանակ։ Երկուսդ էլ պարտությունն եք փաթեթավորում որպես հաղթանակ, միայն թե ձեր ձախողումը պետականության փրկություն ներկայացնեք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետականությունը Լևոն Տեր-Պետրոսյանը չէր, ոչ Քոչարյանն էր, ոչ Սերժ Սարգսյանը, ոչ էլ &nbsp;նիկոլ &nbsp;փաշինյանը։ Պետականությունը ժողովուրդն է, նրա անվտանգությունը, իրավունքները, հայրենիքը, ինքնությունը և այն արժանապատիվ ապագան, որն իշխանությունները պարտավոր են պաշտպանել:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հերիք է պարտությունն ու ոճիրը հերոսություն անվանեք։ Ոչ &nbsp;նիկոլի խաղաղության կեղծ օրակարգն է փրկություն, ոչ էլ Քոչարյանի Մարտի 1-ն է պետականություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչև չսովորեք առերեսվել սեփական մեղքերին ու ձախողումներին, այս պետությունը երբեք ոտքի չի կանգնելու։ Իսկ Մարտի 1-ը ոչ թե պարգևների, այլ ներողության ու ապաշխարանքի օր պիտի լինի:</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/mesrop.mkrtchyan.1/posts/pfbid02o5gQMnbw3PF3tRH2rqvvin6YWTVCdizYKKtN58r1PeB97XWK3Cia7vKhrBbWtEx3l" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Անահիտ Օհանյան</span></a></p> <p><span style="font-size: 16px;">Տեսանյութը՝ &laquo;Ա1+&raquo; -ի</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden">T<iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/j04JVNbBDRw?start=1127" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_heriq_e_partowtyownn_ow_otwiry_herosowtyown_anvaneq/2026-10-19-14925 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_heriq_e_partowtyownn_ow_otwiry_herosowtyown_anvaneq/2026-10-19-14925 Mon, 19 Oct 2026 05:50:39 GMT <p><span style="font-size:14px;">Եթե ձեզ թվում է, թե Նիկոլով ու Քոչարյանով հանդերձ&nbsp;կարող եք Մարտի 1-ը շահարկել, ապա շտապեմ հիա սթափեցնել. դա ձեզ չի հաջողվելու</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարելի էր, իհարկե, տվյալ հրապարակմանը չանդրադառնալ, բայց քանի որ նման բովանդակությամբ հրապարակումը<strong><a href="http://IwY2xjawVB_BZleHRuA2FlbQIxMABwZG9mAWJyaWQRMTdSMVVWZ09QTkpzcFN4NzJzcnRjBmFwcF9pZBAyMjIwMzkxNzg4MjAwODkyAAEeUBwoovF4KHPrFuV0Fm61DiFg4oR31ITFaqDuKq" target="_blank"> </a></strong>տեղ է գտել նաև ՀՅԴ պաշտոնական լրատվականում, նշանակում է նրանք ևս համակարծիք են տվյալ դատողությունների հետ։ Սա առօրյա՝ կենցաղային թեմա չէ, որ &laquo;չկիսեն տեղ գտած հրապարակումների կարծիքը&raquo;․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախ քաղաքական գնահատականից, ես չեմ պատկերացնում, թե ինչ բարոյահոգեբանական կերտվածք պետք է ունենալ, որպեսզի կուսակցական էջերով տարածել այն միտքը, թե 10 զոհի և հարյուրավոր վիրավորների հանգեցրած իրադարձությունների օրը պետք է որպես &laquo;Պետականության օր&raquo; սահմանվի․․․ Ինչևէ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ձեզ թվում է, թե, օգտվելով ընդհանուր իրավիճակից, երկուստեք՝ Նիկոլով ու Քոչարյանով հանդերձ, կարող եք Մարտի 1-ը շահարկել ամեն մեկդ ձեր ճղճիմ անձնական շահերի համար, ապա շտապեմ հիասթափեցնել. դա ձեզ չի հաջողվելու:</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Այդ օրերին տեղի ունեցող շուրջօրյա հանրահավաքների մասնակիցների կողմից որևէ ապօրինություն չի գրանցվել: Թե՛ միջազգային կազմակերպությունները, թե՛ Հայաստանի ՄԻՊ-ի գրասենյակը ևս այդ հանրահավաքները գնահատել են որպես խաղաղ:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ապացուցված փաստ է, որ բուն՝ մարտի 1-ի հանրահավաքին մասնակցել են իշխանությունների ու իրենց օլիգարխների կողմից ներդրված մոտ 1000 սադրիչներ:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ձերբակալված ընդդիմադիրներից և քաղաքացիներից ոչ մեկին հրազեն կրելու կամ կիրառելու մեղադրանք չի ներկայացվել:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Թալանի, գողության կամ գույքի ոչնչացման մեղադրանքով դատապարտված մի քանի տասնյակ անձանց մեջ չկար որևէ հայտնի ընդդիմադիր ակտիվիստ, կուսակցական կամ շարժման կազմակերպիչ: Ավելին, ոմանք դատարանում հայտարարել են, որ իրենք եղել են իշխանության թեկնածուի շտաբերից:</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Բախումը տեղի է ունեցել միայն այն բանից հետո, երբ ոստիկանական ու զինված ուժերը սկսել են օդ կրակելով (սկզբից) առաջանալ դեպի հանրահավաքի վայր՝ նպատակ ունենալով ցրել հանրահավաքը: Սա ուղիղ խոստովանել է բարձրաստիճան ոստիկաններից մեկը: Եվ այդ պայմաններում է, որ գործի են դրվել սադրիչների խմբերը։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Ու թե ինչ նմանություն կա եվրոպական անկարգությունների ու Մարտի 1-ի միջև, դա միայն 1996 թվականի սեպտեմբերի 25-ի ու նույն Մարտի 1-ի դեպքերը համեմատողներին է հայտնի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդհանրապես, եթե Մարտի 1-ին ընդդիմությունն ու նրա ղեկավարը ցանկանային իշխանության գալ այն մեթոդներով, ինչի մեջ նրանց մեղադրում էին/են, ապա նրանք իշխանության եկած կլինեին ու Քոչարյանի &laquo;վճռականությունը&raquo; հաստատապես իրեն չէր փրկի այդ դեպքում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանում եթե նորմալ իշխանություն լիներ, Մարտի 1-ն ամբողջովին դատական կարգով բացահայտված կլիներ և բոլոր պատասխանատուները՝ Քոչարյանի գլխավորությամբ, վաղուց իրենց պատիժը կկրեին կամ կրած-վերջացրած կլինեին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid02GFoSTuqWhm9VYVWKchJBPaPU8g2meEkB7w9LHnPPcvs2Cv2m355DVBv1nZmWPGkrl" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ete_dez_tvowm_e_te_nikolov_ow_qocharyanov_handerd_karogh_eq_marti_1_y_shaharkel_apa_da_dez_chi_hajoghvelow/2026-10-18-14924 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ete_dez_tvowm_e_te_nikolov_ow_qocharyanov_handerd_karogh_eq_marti_1_y_shaharkel_apa_da_dez_chi_hajoghvelow/2026-10-18-14924 Sun, 18 Oct 2026 19:39:42 GMT <p>Գործարքի տրամաբանությունը տեսանելի է չորս ոլորտում</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Որքա՞ն արժե ձեր կյանքը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&laquo;Մեր սահմանները փոքրանում են, ձեր աշխատավարձը մեծանում է։ Շուրա, իսկ որքա՞ն է ձեզ պետք երջանիկ լինելու համար․ 2,6 միլիոնը հերի՞ք է&raquo;։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լրագրող Հռիփսիմե Ջեբեջյանի կողմից հոկտեմբերի 8-ի ճեպազրույցի ժամանակ Փաշինյանին ուղղված այս հարցադրմանը վերջինս պատասխանեց թվերով․ &laquo;Հայաստանում 2016թ․ համեմատ պետական բյուջեն 2025թ․ 135%-ով աճել է, այսինքն՝ ավելի քան կրկնապատկվել է։ ՀՀ ՀՆԱ-ն վերջին 8 տարիներին աճել է 53,1%-ով&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2027թ․ հունվարի 1-ից 1․58 միլիոնի փոխարեն 2․66 միլիոն դրամ աշխատավարձ ստացող վարչապետի պատասխանում Հայաստանի սահմանների մասին ոչ մի բառ չկար․ միայն տոկոսներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա վրիպակ չէ, այլ աշխարհայացք։ Այն դիպուկ նկարագրել է Ֆրեդերիկ Բեգբեդերի &laquo;99 ֆրանկ&raquo; վեպի հերոսը՝ գովազդային տեքստերի հեղինակը․ &laquo;Ամեն ինչ վաճառվում է․ սերը, արվետը, Երկիր մոլորակը, դուք, ես․․․ հատկապես ես։ Մարդն ապրանք է։ Ինչպես մյուս բոլորը՝ սահմանափակ պիտանելիության ժամկետով&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բեգբեդերի՝ ցինիզմով լեցուն այս մոտեցումն ունի փաշինյանական դպրոցական տարբերակ․ &laquo;Լավ սովորիր, որ լավ ապրես&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի խոսքով՝ սա &laquo;մեր ուղերձն է մեր բոլոր դպրոցների բոլոր աշակերտներին&raquo;, և այդ կարգախոսն արդեն փակցվում է դպրոցների միջանցքներում՝ փոխարինելով Մաշտոցի առաջին հայերեն թարգմանած բառերին․ &laquo;Ճանաչել զիմաստութիւն եւ զխրատ, իմանալ զբանս հանճարոյ&raquo;։ Իսկ Մաշտոցի պատկերը դասագրքերում այդ նույն ընթացքում փոխարինվել էր QR կոդով՝ ինչպես ապրանքի փաթեթավորման վրա․ միայն հանրային ընդվզումից հետո ԿԳՄՍ նախարարությունը հայտարարեց, որ այբբենարանի առաջին էջում կրկին կլինի նրա նկարը։ Տասնվեց դար անց իմաստության ձգտելու մասին մաշտոցյան պատգամը փոխարինվեց սպառողական հասարակարգին բնորոշ պարզունակ լոզունգով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փիլիսոփայության մեջ այս աշխարհայացքն ունի իր անունը՝ ուտիլիտարիզմ։ Դրա հիմնադիր Ջերեմի Բենթամն առաջարկում էր ցանկացած որոշում գնահատել՝ հաշվի առնելով հաճույքների և տառապանքների հանրագումարը․ ճիշտ է այն, ինչը բերում է &laquo;ամենամեծ երջանկությունը հնարավորինս մեծ թվով մարդկանց&raquo;։ Իմանուիլ Կանտը, սակայն, կարծում էր, որ կան այլ սկզբունքներ․ որոշ արարքներ անթույլատրելի են՝ անկախ արդյունքից։ Դասական օրինակ է &laquo;Մինյոնետ&raquo; նավի գործը։ 1884թ․ զբոսանավը խորտակվեց Հարավային Ատլանտիկայում, և չորս մարդ 24 օր մնաց բաց ծովում՝ փրկանավակի մեջ։ 20-րդ օրը նավապետն ու նրա օգնականը սպանեցին անձնակազմի ամենաթույլ անդամին՝ 17-ամյա Ռիչարդ Փարքերին, որպեսզի ողջ մնան՝ ուտելով նրա մարմինը։ Թվաբանական հաշվարկը կատարյալ էր․ մեկ մահը փրկեց երեք կյանք։ Դատարանը, սակայն, դա սպանություն ճանաչեց․ ծայրահեղ անհրաժեշտությունը չի արդարացնում այն։ Դատավորը վճռել էր, որ երբեմն սեփական կյանքը զոհաբերելը կարող է լինել բարձրագույն պարտականություն, բայց ոչ երբեք՝ ուրիշինը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ այսպիսի հաշվարկը դառնում է քաղաքականություն, ամեն ինչ վերածվում է մեկ արժույթի։ 2001թ․ արտահոսեց Չեխիայում Philip Morris-ի պատվերով իրականացված մի հետազոտություն, ըստ որի՝ ծխելը պետբյուջեին տարեկան 147 միլիոն դոլարի շահույթ էր բերում։ &laquo;Եկամուտների&raquo; շարքում ներառել էին նաև այն մարդկանց բուժման, կենսաթոշակների և բնակարանի ծախսերի խնայողությունները, որոնք մահացել էին ժամանակից շուտ։ Այս թվաբանությունն ունի իր սահմանը, և դա ընդունում էին նույնիսկ իրենք՝ ուտիլիտարիստները։ Ջոն Ստյուարտ Միլը՝ Բենթամի գլխավոր հետևորդը, գրում էր, որ հաճույքները տարբերվում են ոչ միայն քանակով, այլ նաև որակով․ &laquo;ավելի լավ է լինել դժգոհ Սոկրատես, քան գոհունակ հիմար&raquo;։ Իսկ Կանտը սահմանագիծ էր քաշում․ &laquo;նպատակների թագավորությունում ամեն ինչ կա՛մ գին ունի, կա՛մ արժանապատվություն&raquo;։ Այն, ինչ գին ունի, կարելի է վաճառել, իսկ այն, ինչ չի վաճառվում, օժտված է արժանապատվությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը որոշել է սա կիրառել հայ հանրության վրա։ 35 տարվա հակամարտությունից հետո, հեղափոխությունից և դրան հաջորդած պատերազմից հետո, որոնք մահեր ու հիասթափություն բերեցին, շատերն ընդամենը մեկ բան են ուզում՝ հանգիստ ապրել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրանց առաջարկվել է գործարք․ հարմարավետություն՝ մոռացության դիմաց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գործարքի երկրորդ կողմը վախն է։ Մարտի 22-ին Փաշինյանը նախազգուշացնում էր․ եթե &laquo;Քաղաքացիական պայմանագիրը&raquo; սահմանադրական մեծամասնություն չստանա, &laquo;սեպտեմբերին աղետաբեր պատերազմ է լինելու&raquo;։ Այլընտրանքը ներկայացվում էր կոնկրետ դեմքերով՝ Քոչարյանի գլխավորած &laquo;նախկինները&raquo; և Կարապետյանի դեմքով հանդես եկող Մոսկվան, և հասարակությունը ստիպված եղավ կատարել ընտրություն իրեն պարտադրված կեղծ երկընտրանքի պայմաններում։ Կուսակցությունների մրցակցությունն ընթանում էր ոչ թե ծրագրերի կամ գաղափարների, այլ վախի և փողի շուրջ։ Հունիսի 7-ին քվեարկածների գրեթե կեսն ընդունեց այս գործարքը։ Կուսակցությունը սահմանադրական մեծամասնություն չստացավ։ Արդեն օգոստոսին Ռուբեն Ռուբինյանը բացատրեց, որ սեպտեմբերին պատերազմ չեն սպասում, քանի որ կուսակցությունը &laquo;վստահ մանդատ է ստացել&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գործարքի տրամաբանությունը տեսանելի է չորս ոլորտում։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․ Բարեկեցության հաշվապահություն․</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միջին աշխատավարձը 2018թ․ 174․000 դրամից 2025թ․ հասել է 305․000, աճել են նաև կենսաթոշակները։ Բայց աճել են նաև հարկերը (գույքահարկ, ակցիզային հարկ, ավտոկայանատեղիների վճարներ և այլն)՝ ՀՆԱ-ի 21%-ից մինչև 24%-ը, իսկ 2026թ․ ավելացել է առողջության պարտադիր ապահովագրության վճարը՝ ամսական 10․800 դրամ։ Կենսաթոշակներին 10 հազար դրամով հավելավճար խոստացվեց ընտրություններից երեք ամիս առաջ, և այն վճարվեց պահուստային ֆոնդից։ Իսկ մինչև աշուն առողջապահական ապահովագրության համակարգն արդեն պարտքերի մեջ էր․ սեպտեմբերին պարտքերը մարելու համար հարկ եղավ լրացուցիչ հատկացնել 3,5 միլիարդ դրամ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․ Հաց և տեսարաններ․</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի կառավարությունը ջանք ու եռանդ չի խնայում թանկարժեք համերգների, շոուներ և ժամանցային այլ միջոցառումների կազմակերպման վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միայն Սնուփ Դոգի համերգի համար 2023թ․ ԿԳՄՍ նախարարությունը հատկացրեց մոտ 6 միլիոն դոլար՝ &laquo;ազգային հենքի վրա&raquo; երաժշտության և արվեստի աջակցության բյուջեից։ Համերգը նախատեսված էր սեպտեմբերի 23-ին և չեղարկվեց միայն Ադրբեջանի՝ Արցախի վրա հարձակումից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2026-ի ապրիլին տեսարանները դարձան նախընտրական խոստում. ամեն տարի բյուջեից վճարվելու են &laquo;առնվազն երկու համաշխարհային աստղերի&raquo; համերգների համար։ Փաշինյանն ինքն է այս միջոցառումների գլխավոր հերոսներից մեկը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամռանը ևս 179 միլիոն դրամ է հատկացվել Սևանում անցկացվող &laquo;Վարչաֆեստ 2026&raquo; երիտասարդական փառատոնին, որտեղ նա &laquo;Վարչաբենդի&raquo; կազմում հարվածային գործիքների վրա է նվագել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3․ Հիշողությունը՝ որպես ծախս․</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 27-ին՝ 44-օրյա պատերազմի մեկնարկի վեցերորդ տարելիցին, Հանրային հեռուստատեսությունը համերգ հեռարձակեց՝ Թաթա Սիմոնյանի և այլոց կատարմամբ։ Ներողություն խնդրեցին և՛ երգիչը, և՛ հեռուստաալիքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 1-ին Փաշինյանն ընդունեց դրա &laquo;անտեղի լինելը&raquo;, իսկ հոկտեմբերի 8-ի նույն ճեպազրույցի ժամանակ սկսեց արդարացնել․ &laquo;Այսօր էլ 44-օրյա պատերազմի օրն է, այսօր էլ մենք զոհեր ենք ունեցել։ Ի՞նչ անենք․ փակե՞նք բոլոր հեռուստաընկերությունները, բոլոր հարսանյաց սրահները, ռեստորանները, բարերը։ Դրա համար էլ պետական օր է սահմանված&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ սուգը ծախս է, ընդ որում՝ տհաճ ծախս իշխանությունների համար, այդ իսկ պատճառով այն փորձում են տեղավորել տարեկան մեկ՝ որևէ խորհուրդ չունեցող օրվա մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զուգահեռաբար Երևանի ստորգետնյա անցումներից հեռացվեցին զոհված հերոսների դիմանկարները՝ Ռոբերտ Աբաջյանի, Ալբերտ Հովհաննիսյանի, Հայկազ Մկրտչյանի, Գևորգ Ասատրյանի, Հովհաննես Խոդերյանի։ Իրականացվում էր &laquo;բարեկարգում&raquo;, իսկ դիմանկարները &laquo;թույլտվություններ չունեին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ հոկտեմբերի 12-ին Փաշինյանը հայտարարեց․ &laquo;Պատմությունն այլևս այն չէ, ինչ տեղի է ունեցել, պատմությունն այն է, ինչ պետք է տեղի ունենա&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անցյալը, որը եկամուտ բերելու փոխարեն անհարմարություններ է պատճառում, դուրս է գրվում հաշվեկշռից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4․ Կյանքերը՝ որպես ծախս․</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի իշխանության տարիներին պատերազմներում զոհվել է շուրջ 4500 մարդ, կորսվել է Արցախը, օկուպացված է ՀՀ տարածքի մի մասը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարտի 25-ին նա ամփոփեց․ &laquo;Գիտակցված զոհողության մենք գնացել ենք 2020թ․ և, արդյունքում, ձեռք ենք բերել պետություն և անկախություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա նույն հաշվարկն է, ինչ Philip Morris-ինը՝ արձանագրված ոչ թե խորհրդատուների, այլ երկրի ղեկավարի կողմից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բարեկեցությունը պետության նպատակն է, ոչ թե նրա փոխարինողը։ Այն պետությունը, որն իր քաղաքացիներին առաջարկում է միայն գին՝ մոռանալով արժանապատվության մասին, ստանում է քաղաքացիներ, որոնք ճանաչում են միայն այդ գինը․ նրանք կգնան այնտեղ, որտեղ ավելի շատ կվճարեն, և կպաշտպանեն միայն այն, ինչի համար վճարված է։ Իսկ պետության առաջ ծառացած խնդիրների դեպքում նրանք կշարժվեն ոչ թե հայրենասիրական, այլ սպառողական մղումներով։ Մինչդեռ ժողովուրդը վերածվում է ազգի և կառուցում է պետություն ոչ թե այն ամենով, ինչ կարող է գնել, այլ նրանով, ինչը հրաժարվում է վաճառքի հանել։ Երբ Philip Morris-ի հաշվարկը հրապարակային դարձավ, ընկերությունը ներողություն խնդրեց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր կառավարությունն ինքն է հրապարակում իր &laquo;հաշիվ-ապրանքագիրը&raquo; և այն անվանում &laquo;գիտակցված զոհողություն&raquo;, սակայն դրա գինը վճարում է հայ ժողովուրդը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հ.Գ</strong>. 2022թ․ ապրիլի 13, Ազգային ժողով, Նիկոլ Փաշինյան․ &laquo;կարող էինք կանխել պատերազմը, որի արդյունքում մենք կունենայինք էս նույն վիճակը, իհարկե՝ առանց զոհերի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid0ncbZTWgtQ87yRrXYoET9LiuM7RnAQiiDdwQFBbZ3uEMuXW95SGq5B78M6xdA5Qn1l" target="_blank">Լևոն Զարգարյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_orqa_n_arjhe_der_kyanqy/2026-10-18-14923 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_orqa_n_arjhe_der_kyanqy/2026-10-18-14923 Sun, 18 Oct 2026 08:54:09 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ցավալի է ու դատապարտելի, նման որոշումն ու արարքը բացարձակապես ցուցանիշ է պետականության ու պետության բարձրագույն գիտակցության չգոյության</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՑԱՎԱԼԻ ԵՎ ԴԱՏԱՊԱՐՏԵԼԻ&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լրատվությունից տեղեկացանք, որ Հայաստանում գտնվող ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի գլխավոր տնօրենի համար այց է կազմակերպվել Զվարթնոցի տաճար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե կարելի էր հասնել Զվարթնոց, հապա ինչո՞ւ չայցելել Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին, ինչո՞ւ չներկայացնել, ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի իսկ հավանությամբ, սքանչելիորեն վերանորոգված ու շքեղազարդված Մայր Տաճարը։ Հենց Մայր Տաճարի հայտն է ընդգրկվել ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի համաշխարհային ժառանգության ցանկի մեջ, իսկ Զվարթնոցի տաճարն ընդամենը մաս էր կազմում Մայր Տաճարի հայտի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ցավալի է ու դատապարտելի, նման որոշումն ու արարքը բացարձակապես ցուցանիշ է պետականության ու պետության բարձրագույն գիտակցության չգոյության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայոց Եկեղեցին՝ իր Մայր Աթոռով, կանգուն է և տեր է իր ողջ աշխարհասփյուռ ժառանգության։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/fr.asoghikkarapetyan/posts/pfbid0W313s2FJ6zorLN5pd5XBtZGKwUQtTVUyXixz3P5kS3g9cNPPLFEbncRgttgaZ95Yl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Ասողիկ աբեղա Կարապետյան</span></a><br /> <span style="font-size:16px;">ՀՀ-ում ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Ազգային հանձնաժողովի անդամ</span></strong></p> https://newsline.am/news/asoghik_abegha_karapetyan_cavali_e_ow_dataparteli/2026-10-18-14922 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/asoghik_abegha_karapetyan_cavali_e_ow_dataparteli/2026-10-18-14922 Sun, 18 Oct 2026 07:29:36 GMT <p>&laquo;Գիտությունից՝ պետություն. քաղաքական դիմանկարի ուրվագծեր&raquo; վավերագրական ֆիլմի առաջին մասը</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գիտությունից՝ պետություն. Լևոն Տեր-Պետրոսյանը և անկախ Հայաստանի առաջին տարիները (մաս 1)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպե՞ս ստեղծվեց անկախ Հայաստանի պետությունը, եւ ինչ որոշումներ կայացրեց Առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը պատերազմի, շրջափակման եւ ճգնաժամի տարիներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներկայացնում ենք &laquo;Գիտությունից՝ պետություն. քաղաքական դիմանկարի ուրվագծեր&raquo; վավերագրական ֆիլմի առաջին մասը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան շարժում, ԽՍՀՄ փլուզում, ԱՊՀ-ի հիմնում, Վրաստանում ներքաղաքական ճգնաժամ, ցորենը Թուրքիայի տարածքով, ցուրտ եւ մութ ձմեռ, ատոմակայանի վերաբացում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆիլմում խոսում են՝ Հրանտ Բագրատյան, Ժիրայր Լիպարիտյան, Լեւոն Զուրաբյան, Ալեքսան Հակոբյան, Արամ Աբրահամյան, Մանուշակ Պետրոսյան, Աշոտ Ոսկանյան եւ ուրիշներ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք՝ հոկտեմբերի 16-ին &laquo;Էլիտ Պլազա&raquo; բիզնես կենտրոնում տեղի ունեցավ Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ընտրության 35-ամյակին նվիրված Տիգրան Պասկևիչյանի &nbsp;<strong><a href="https://newsline.am/news/sa_s_mek_arit_er_och_miayn_bacahaytelow_l_on_ter_petrosyani_kerpary_ayl_xoselow_ayn_ameni_masin_inchy_himq_dardav_hh_i_hamar_aravot/2026-10-17-14915" target="_blank">&laquo;ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆԻՑ՝ ՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆ. ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԴԻՄԱՆԿԱՐԻ ՈՒՐՎԱԳԾԵՐ&raquo;</a></strong> վավերագրական ֆիլմի ցուցադրությունը և &laquo;Անկախություն&raquo; նկարագրքի շնորհանդեսը։</span></p> <p><em><span style="font-size:16px;">Շարունակելի՝ Գիտությունից՝ պետություն. Հաղթանակ, որը վերցրին ժողովրդից (ֆիլմ. մաս 2)՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_haghtanak_ory_vercrin_jhoghovrdic_film_mas_2/2026-10-23-14941" target="_blank">այստեղ</a>:</strong></span></em></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/36CbnCrcJyQ" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_l_on_ter_petrosyany_ankax_hayastani_arajin_tarinery_film_mas_1/2026-10-18-14921 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/gitowtyownic_petowtyown_l_on_ter_petrosyany_ankax_hayastani_arajin_tarinery_film_mas_1/2026-10-18-14921 Sun, 18 Oct 2026 06:00:34 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ու չնայած այդ ամենին Հայաստանն ու Արցախը, ռազմական հաղթանակ են տանում Ադրբեջանի հանդեպ, ինչն արձանագրվում է 1994 թվականի մայիսի 12-ի զինադադարով</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <a href="https://newsline.am/news/harowt_owloyan_hayastani_shrjapakowmy_haghtakan_paterazmi_owghin_mas_1/2026-10-15-14909" target="_blank">այստեղ</a></span></strong></em></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայաստանի շրջափակումը․ հաղթական պատերազմի ուղին (մաս 2)</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Լավ, հասկացանք, դժվարություններ և այլն, բայց պատերազմն այդպիսին է: Պատերազմը միայն դժվարություն է: Պատերազմը հաճելի բան չէ: Եթե մարդիկ մտածում են, որ իրենց պարզ կյանքը կկարողանան շարունակել և նույն ժամանակ պատերազմ տանել, ուրեմն` ապուշ են: Պիտի հասկանան, որ պիտի զոհվենք, պիտի լավ չուտենք, պիտի լավ չհագնվենք, պիտի դպրոց չգնանք&hellip; և պիտի այս ամենը մոռանանք ու մեր ամբողջ ուժը դնենք ռազմական գործի մեջ, &nbsp;հաղթենք ու որից հետո բոլորիս համար ավելի լավ կլինի:&raquo;<br /> <em>Մոնթե Մելքոնյան</em></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1990թ - 1991թ. Երկիշխանություն</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1990 թվականի օգոստոսի 4-ին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի նախագահ է ընտրվում Լևոն Տեր-Պետրոսյանը, ինչի արդյունքում Հայաստանում հաստատվում է երկիշխանություն. մի կողմում ընտրությունների արդյունքում իշխանության եկած Հայոց համազգային շարժումն էր, մյուս կողմում` ԽՍՀՄ Կենտրոնական իշխանությունը` ուժային լծակներով հանդերձ: &nbsp;Չնայած դիմադրությանը, արդեն օգոստոսի 23-ին Հայկական ԽՍՀ ԳԽ-ն ընդունում է &laquo;Հայաստանի անկախության մասին&raquo; հռչակագիրը` սկիզբ դնելով Հայաստանի անկախացման գործընթացին:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այդ օրերին նոր թափ է առնում Հայաստանը շրջափակելու Ադրբեջանի գործելաոճը` հսկայական նյութական վնասներ հասցնելով հանրապետությանը: &laquo;Բենզինի անբավարարության հետ կապված ծայրաստիճան ծանր իրավիճակ է ստեղծվել&raquo;, &laquo;Դադարեցվել են գազով աշխատող բազմաթիվ ձեռնարկությունների աշխատանքը: Վնասն արդեն կազմել է տասնյակ միլիոն ռուբլի: Իսկ ի՞նչ կլինի ձմռանը&raquo;, - գրում էր մամուլը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե տեխնոլոգիան թույլ էր տալիս, որոշ ձեռնարկություններ գազի փոխարեն օգտագործում էին էլեկտրաէներգիա կամ մազութ, սակայն Հայաստանի ձեռնարկությունների մեծ մասն աշխատում էր բացառապես գազով: Շրջափակման արդյունքում դադարում են աշխատել Երևանում, Չարենցավանում, Իջևանում, Սևանում, այլ քաղաքներում կենտրոնացած գործարանների և արտադրամասերի (&laquo;Կերամիկայի&raquo;, &laquo;Արևելյան արտադրանքի&raquo;, &laquo;Ցենտրոլիտ&raquo;, &laquo;Հայէլեկտրոմաշ&raquo;, &laquo;Հայէլեկտրալույս&raquo;, &laquo;Բետոնիտ&raquo;, &laquo;Հայապակի&raquo; և այլն) մեծ մասը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կրած հսկայական վնասների մասին ահազանգել են ձեռնարկությունների ղեկավարները: &laquo;Հումքի, որի 90 տոկոսը մենք ստանում ենք դրսից, և գազի անբավարարությունը հանգեցրեց արտադրանքի կրճատման: Բնականաբար աշխատավարձը սկսեց պակասել: Աշխատանքից հեռացել են ավելի քան 50 փորձառու աշխատողներ: Օգոստոսի 21-ից արտադրությունն ամբողջությամբ դադարեցվել է: Վառարանները մարված են: Ամեն օր ձեռնարկությունը կրում է 30.000 ռուբլու վնաս&raquo;, - հայտնում էր Երևանի կերամիկայի արտադրամասի տնօրեն Լ. Գյումիշչյանը: &laquo;Հայէլեկտրոմաշ&raquo; գործարանի տնօրեններից Մ. Հարությունյանն էլ նշում էր. &nbsp;&laquo;Գազի բացակայության հետևանքով մեկ ամսվա ընթացքում կրել ենք 2 մլն ռուբլու վնաս&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ մեկնաբանություններով են հանդես գալիս նաև հանրապետության գազամատակարարումն ապահովող &laquo;Հայգազպրոմ&raquo; և &laquo;Հայգազ&raquo; ընկերությունների գլխավոր ինժեներները. &laquo;Մենք այժմ գազ մատակարարում ենք բացառապես երևանցիների կենսական կարիքների համար: Եթե Ադրբեջանը չբացի գլխավոր գազատարի փականները, մենք հայտնվելու ենք լիովին անհուսալի իրավիճակում: Սովորաբար այս սեզոնի ընթացքում, մինչև հոկտեմբեր, մենք գազը մղում ենք ստորգետնյա պահեստներ, սակայն դրա փոխարեն այժմ այնտեղից ենք գազ վերցնում&raquo;: &laquo;Հատկապես ծանր իրավիճակ է աղետի գոտում: Մենք այնտեղ չենք կարողանում գազ մատակարարել, իսկ այնտեղ շատ են գազաֆիկացված տնակները: Հսկայական վնաս է հասցվել հանրապետության տնտեսությանը: Աղետալի իրավիճակ է, քանի որ հանրապետության վառելաէներգետիկ բնագավառներում գազը կազմում է 61,1 տոկոս: Գազ սպառող 2028 ձեռնարկություններից 1233-ն աշխատում են բացառապես գազով&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; 07.09.1990; 13.09.1990; 04.10.1990):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարկ է նշել, որ այդ ժամանակ դեռևս շահագործման չէր հանձնվել Վրաստան-Հայաստան գազամուղը. &laquo;Աշխատանքի ավարտին մի քանի ամիս է մնացել, բայց արդեն երկու տարի է աշխատողները պարապուրդի են մատնված, քանի որ տեղի` վրացական կազմակերպությունները պնդում են, որ գազատարի անցկացումն էկոլոգիական ռիսկեր է պարունակում&raquo; &nbsp; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo;, 07.09.1990): Գազամուղի կառուցման աշխատանքները խափանվում էին նաև այն պատճառով, որ խողովակաշարի կառուցվող հատվածները անցնում են Վրաստանի Գարդաբանի և Մառնեուլի շրջաններով, իսկ, ինչպես հայտնի է, այդ շրջանների բնակչության զգալի մասն &nbsp;ադրբեջանցիներ են, որոնք տարբեր միջոցներով խոչընդոտում էին գազամուղի կառուցման աշխատանքների ընթացքը: &laquo;Ոչ ոք երաշխիքներ չի տալիս գազատարը կառուցող շինարարների կյանքի անվտանգության համար: Եվ, ամենակարևորը, շինտեխնիկան, խողովակները, բուլդոզերներն ու էքսկավատորները ամբողջովին վնասվել են ավազակախմբերի կողմից: Վնասները կազմում են ավելի քան 10 մլն ռուբլի&raquo;, - գրում էր մամուլը (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo;, 04.10.1990):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեռևս այդ օրերին հայկական մամուլում հնչել են շրջափակման վերաբերյալ ճշգրիտ քաղաքական գնահատականներ. &laquo;Ինչպե՞ս կարող ենք մեկնաբանել Ադրբեջանի կողմից կազմակերպված Հայաստանի ներկայիս շրջափակումը, եթե ոչ որպես Հայաստանում իշխանական ճգնաժամի հրահրման փորձ&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo;, 14.09.1990):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարեվերջին, Սպիտակի երկրաշարժի տարելիցի առթիվ, ԽՍՀՄ գլխավոր` &laquo;Պրավդա&raquo; օրաթերթի հրապարակման մեջ արձանագրվում է, որ &laquo;Շրջափակման հետևանքով Լենինական քաղաք մուտք չի գործում գազ, շինանյութ, ասֆալտ&raquo; &nbsp;(&ldquo;Правда&rdquo;, 07.12.1990; &ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo;, 08.12.1990):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի փետրվարին ռուսական մամուլը կրկին անդրադառնում է Հայաստանում ստեղված իրավիճակին. &laquo;Երևանի փողոցներում հանգիստ է, և մարդիկ բարեկամական են, միայն բենզալցակայաններում մեքենաների խիտ, գրեթե կիլոմետրի հասնող հերթերն են խոսում դաժան էներգետիկ ճգնաժամի մասին: Նրանք խնայում են ոչ միայն բենզինը, այլև գազը, էլեկտրականությունը և հատկապես ջուրը: Այն տրվում է միայն առավոտյան և երեկոյան, մինչդեռ տաք ջրի մատակարարումն &nbsp;ամբողջությամբ անջատված է: Բնակարաններում ցուրտ է, կենտրոնական ջեռուցումն աշխատում է միայն կիսով չափ: Ձեռնարկությունների մեծ մասը չի աշխատում. չկա հումք, էներգիա: Հայաստան գրեթե ոչինչ չի ներկրվում և չի արտահանվում&raquo; (&ldquo;Европа + Америка&rdquo; № 2, 1991; &ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 79 (17263), 23.04.1991):&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չնայած այն հանգամանքին, որ Հայաստանում ճգնաժամային իրավիճակը պայմանավորված էր գլխավորապես Ադրբեջանի կողմից պարբերաբար իրականացվող շրջափակումներով, այնուամենայնիվ քաղաքա-տնտեսական ճգնաժամ էր հասունացել արդեն ողջ ԽՍՀՄ տարածքում: Իրավիճակն այնպիսին էր, որ մոսկովյան &laquo;Ապրիլ&raquo; անկախ գրողների միության ներկայացուցիչ Ա. Նույկինը հայտնում էր. &laquo;Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հետ զրույցի ընթացքում ես նրան խնդրեցի` օգնել Ռուսաստանին&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 31 (17215), 14.02.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի մարտի 14-ին Հայաստանում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ բանաձև է ընդունում Եվրամիությունը, որտեղ մասնավորապես նշվում է. &laquo;Շրջափակումը, որին ենթարկվում են Հայաստանն ու Լեռնային Ղարաբաղը, ժամանակ առ ժամանակ վերանում է, որպեսզի նորից վերսկսվի: Սումգայիթի և Բաքվի կոտորածներից հետո Ադրբեջանից Հայաստան գաղթած 300.000 հայ փախստականները գտնվում են ծայրահեղ թշվառ վիճակում և օգնության կարիք ունեն: Շրջափակումների հետևանքով էներգառեսուրսների անբավարարությունը (գլխավորապես գազի) հանգեցրել է գործարանների փակման, գործազրկության, տրանսպորտի կաթվածահար վիճակի: Սպիտակի երկրաշարժի և Ադրբեջանի կողմից հայերի դեմ իրականացվող հետապնդումների հետևանքով 500.000-ից ավել մարդ ապրում է չափազանց անհուսալի պայմաններում: Մասնավորապես` նրանք չունեն բնակարանները ջեռուցելու հնարավորություն, և դա այն դեպքում, երբ շատ շրջաններում ջերմաստիճանը ձմռանն իջնում է մինչև -25 աստիճան&raquo;: Նույն բանաձևում Եվրամիությունը դիմում էր նաև ԽՍՀՄ նախագահ Մ. Գորբաչովին, կոչ անելով`&laquo;ձեռնարկել անհապաղ արդյունավետ միջոցներ, որոնք ի վիճակի են ամբողջովին և ընդմիշտ դադարեցնել շրջափակումը, որի պատճառով տուժում են Հայաստանն ու Ղարաբաղը&raquo; (&ldquo;Армянский Вестник&rdquo; № 7 (21), 1991): &nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարտի 17-ին ԽՍՀՄ մաս կազմող 9 հանրապետություններում անց է կացվում ԽՍՀՄ պահպանման վերաբերյալ հանրաքվե: Հայաստանը, Վրաստանը, ինչպես նաև 4 այլ խորհրդային հանրապետություններ հրաժարվեցին մասնակցել հանրաքվեին: Փոխարենը` Հայաստանի ԳԽ-ն որոշում ընդունեց սեպտեմբերի 21-ին անցկացնել &laquo;Անկախության հանրաքվե&raquo;:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վրաստանում սկիզբ առած քաղաքական զարգացումներով պայմանավորված`Վրաստանի ղեկավարությանը որոշում է ընդունում` ապրիլի 10-ից արգելել հարևան երկաթուղիներից ուղևորափոխադրող և բեռնատար գնացքների մուտքը Վրաստան, ինչը հանգեցնում է Կովկասում տիրող ծանր սոցիալ-քաղաքական իրավիճակի կտրուկ սրման (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 74 (17258), 16.04.1991, 18.04.1991):&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստան մուտք չեն գործում նաև Ադրբեջանի տարածքով անցնող գնացքները: Երկաթուղու երևանյան մասնաճյուղից հայտնում են. &laquo;Ապրիլի 8-ից մինչև 14-ն ընկած ժամանակահատվածում ոչ մի վագոն չի ժամանել Նորաշենի կայարանով: Եվ սա այն դեպքում, որ տեխպլանը նախատեսում է, որ հանրապետությունն այս ուղղությամբ պետք է մեկ օրվա ընթացքում ստանա մինչև 530 վագոն: Նույն պատկերն է նաև Իջևանի կայարանում: Դե հաշվարկեք, թե Հայաստանն ինչ քանակությամբ բեռներ և սպառողական ապրանքներ չի ստացել ընդամենը մեկ շաբաթվա ընթացքում&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 75 (17259), 17.04.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն ժամանակահատվածում` ապրիլ-մայիս ամիսների ընթացքում Ադրբեջանի և խորհրդային զնիված ուժերի կողմից իրականացվում է հայտնի &laquo;Կոլցո օպերացիան&raquo;, ինչի արդյունքում հայաթափվում են ԼՂԻՄ-ի և Շահումյանի շրջանի մոտ երկու տասնյակ գյուղեր:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մայիսի 17-ին ԱՄՆ Սենատը միաձայն ընդունում է բանաձև, դատապարտելով ԽՍՀՄ և Ադրբեջանի իշխանությունների կողմից հայերի դեմ կատարված հանցագործությունները: Սենատը հորդորում է վերջ տալ շրջափակումներին և ուժի կիրառման այլ եղանակներին, ինչպես նաև Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի դեմ ուղղված ահաբեկչությանը (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 94 (136), 25.05.1991):&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանում և Արցախում տիրող իրավիճակի մասին փորձագիտական վերլուծություն է հրապարակում ԼՂԻՄ-ի հայ բնակչության իրավունքների պաշտպանության անկախ կոմիտեն, որտեղ մասնավորապես նշվում է. &laquo;Երկրաշարժից հետո կես տարվա ընթացքում շինարարները աղետի գոտում &nbsp;հիմնեցին հզոր շինարարական բազա: Մնում էր սկսել շինարարությունը, և հենց այդ ժամանակ նոր հարված հասցվեց Հայաստանին՝ տնտեսական շրջափակում հարևան Ադրբեջանի կողմից: Շրջափակումը կանգնեցրեց ամբողջ թափով ընթացող շինարարական աշխատանքները: 1989 թվականի ամռան և աշնան ամսիներին, շինարարության համար ամենից բարենպաստ ժամանակաշրջանում, մարդիկ պարապուրդի էին մատնված: Շատերը հեռացան: Դժվարությամբ կազմակերպված վերականգման աշխատանքները այդպիսով խափանվեցին&raquo; &nbsp;(&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 81 (17265), 26.04.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն կոմիտեի նախագահ Վ. Դանիլովն իր հերթին արձանագրում է. &laquo;Կենտրոնի քաղաքականության պատճառով Հայաստանը գտնվում է սովի եզրին. մի կողմից Ադրբեջանը փակել է երկաթուղային կապը, գազատարը, մայրուղիները, մյուս կողմից՝ Մոսկվայի հետ դիմակայության պատճառով Վրաստանում տեղի ունեցող բողոքի գործողությունների հետևանքով &nbsp;չի գործում նաև Հայաստանի տրանսպորտային վերջին շնչերակը: Ավելի քան կես տարի է, ինչ Հայաստանի խանութներում միս չկա: Վերջին երեք ամսում չկա կարագ: Եվ դուք կարող եք հասկանալ այն ավիաուղևորներին, ովքեր ցանկանում են գոնե ինչ-որ բան բերել այլ երկրներից իրենց ընտանիքներին&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 94 (17278), 23.05.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անդրադառնալով Հայաստանում ստեղծված իրավիճակին, մոսկովյան &laquo;Куранты&raquo; օրաթերթը գրում է. &laquo;Հանրապետությունն ապրում է շրջափակման մեջ: Երևանյան խանութների դարակները ստերիլ մաքուր են: Շուկայում գներն այնպիսին են, որ համեմատական կարգով մոսկովյան շուկաները բարեգործական հաստատություններ են թվում: Ինքնաթիռների համար վառելիքի պակասը, անձնական տրանսպորտային միջոցների, ջրի, գազի և էլեկտրաէներգիայի մատակարարման պարբերական ընդհատումները ներկայիս Հայաստանի ամենօրյա իրականությունն են&raquo;: Նույն հրապարակման մեջ նաև արձանագրվում է, որ &laquo;Բազմաթիվ ոլորտներում Հայաստանը շատ ավելի արագ գնաց բարեփոխումների ճանապարհով, քան կարելի էր ենթադրել, ինչը չէին ցանկանա կենտրոնական կառույցները&raquo; (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 128 (170), 13.07.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սեպտեմբերի 21-ին տեղի ունեցած &laquo;Անկախության հանրաքվեի&raquo; արդյունքների հիման վրա Հայաստանի ԳԽ-ն Հայաստանը հռչակում է անկախ պետություն: Հոկտեմբերի 16-ին կայացած նախագահական ընտրությունների արդյունքներով` Հայաստանի նախագահ է ընտրվում Լևոն Տեր-Պետրոսյանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրեր անց Հայաստանը Ադրբեջանի կողմից ենթարկվում է հերթական և, ըստ էության, մինչ օրս շարունակվող շրջափակման: &laquo;Երկարատև դադարից հետո Ադրբեջանի Ղազախի շրջանում կրկին փակվել է Հայաստան մուտք գործող գազատարը: Դա տեղի է ունեցել նոյեմբերի 4-ին: Առանց դա էլ գազը մատակարարվում էր նորմայից շատ քիչ, բայց այժմ այդ ցուցանիշը զրո է&raquo;, -արձանագրում է մամուլը (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 209 (251), 06.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ադրբեջանի մամուլի ներկայացուցիչները շրջափակումը պայմանավորելով Արցախի խնդրի հետ, հայտարարում էին, որ Հայաստանի &laquo;տնտեսական շրջափակումը&raquo; ադրբեջանական կողմը համարում է &laquo;տնտեսական պատժամիջոց&raquo;. &laquo;Ադրբեջանը ստիպված է դիմակայել այն ագրեսիային, որին ենթարկվում է չորս տարի: Սա պատերազմ է և կիրառվում են տնտեսական պատժամիջոցներ` ընդդեմ Հայաստանի&raquo; (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 213 (255), 12.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղազախում գազատարը փակելուց հետո ընթանում են ամենօրյա բանակցություններ հայկական և ադրբեջանական կողմերի միջև: Ադրբեջանցիներն ու տեղի խորհրդային զորքերը գազատարը բացելու համար առաջ են քաշում նախապայման` Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև 10 կմ լայնությամբ &laquo;բուֆերային գոտու&raquo; ստեղծում: Բնականաբար հայկական կողմը դեմ է արտահայտվում այնդիսի &laquo;բուֆերային գոտու&raquo; ստեղծման առաջարկին, ինչը, ըստ էության, ամբողջովին անջատելու էր Արցախը Հայաստանից (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 213 (255), 12.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չնայած Հայաստանի, Ադրբեջանի և, որպես միջնորդ հանդես եկած, Ռուսաստանի և Ղազախստանի միջև ձեռք բերված պայմանավորվածությանը, Ադրբեջանի տարածքով Հայաստան մուտք գործող գազի մատակարարումն այդպես էլ չի վերականգնվում (&ldquo;Известия&rdquo;, 20.11.1991): Իսկ Վրաստանից Հայաստան մուտք գործող գազամուղը դեռևս շահագործման չհանձնված, սկսվում են պայթեցումները. &laquo;Վրաստանով անցնող գազատարը, որի միջոցով մինչև այս շաբաթվա վերջ պետք է սկսվեր դեպի Հայաստան 5 մլն խմ գազի մատակարարումը, պայթեցվել է Հարավային Օսիայի տարածքում&raquo; (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 220 (262), 21.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էներգետիկ ճգնաժամի հետևանքով դադարեցվում են նաև Կապանի արդյունաբերական ձեռնարկությունների աշխատանքները: &laquo;Հարվածի տակ է նաև Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատը: Գործարանը հումքով մատակարարող պոմպերը, սարքավորումների զգալի մասը, ենթակառուցվածքները կարող են սառչել և լիովին շարքից դուրս գալ&raquo;, - գրում է մամուլը (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 214 (256), 13.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանում ստեղծված իրավիճակին կրկին անդրադառնում է մոսկովյան մամուլը. &laquo;Հայաստանի շրջափակումը շարունակվում է: Ձմռան ամիսների մոտենալուն հետ կապված կան բոլոր հիմքերը հավատալու, որ շուտով հանրապետությունը կարող է &laquo;թեժ կետից&raquo; երկար ժամանակով վերածվել &laquo;սառը կետի&raquo;: Նոյեմբերի 22-ից ամբողջովին դադարեցվել է Ադրբեջանի հետ երկաթուղային հաղորդակցությունը. Հայաստանը մնացել է առանց էներգիայի, սննդի, շինանյութերի: Վառելիքի պակասի պատճառով գրեթե դադարեցվել է օդային երթևեկությունը&raquo; (&ldquo;Известия&rdquo;, 26.11.1991):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարեվերջին` դեկտեմբերի 26-ին դադարում է ԽՍՀՄ գոյությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1<strong>992 - 1994թթ. Նորանկախ Հայաստան</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականի հունվարի 6-ին հիմք ընդունելով 1991 թվականի դեկտեմբերի 10-ին Լեռնային Ղարաբաղում կայացած հանրաքվեի արդյունքները, ԼՂ ԳԽ-ն ընդունում է &laquo;ԼՂՀ Պետական անկախության մասին հռչակագիրը&raquo;: Ղարաբաղաադրբեջանական և Հայաստանաադրբեջանական սահմանային գոտիներում չդադարող զինված միջադեպերը սահուն կերպով վերածվում են լայնածավալ պատերազմի` բազմապատկելով Հայաստանի առաց այդ էլ ծանրագույն սոցիալ-տնտեսական իրավիճակը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սննդամթերքի անբավարարությունը մեծացնում է հացի պահանջարկը. &laquo;Երևանում կրկին հացի երկար հերթեր են գոյանում&raquo; (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo; № 25 (52), 06.03.1992):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էներգետիկ ճգնաժամի հետևանքով &laquo;Էլակտրամատակարարման գծերն իրենք իրենց անջատվում են մեկը մյուսի հետևից&raquo;, չնայած դրան &laquo;բոլոր ջանքերն ուղղվում են գոնե հիվանդանոցների էլեկտրաէներգիայի մատակարարումն ապահովելու համար&raquo;: &laquo;Իրավիճակը շատ լուրջ է&raquo;, - արձանագրում է մամուլը:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն տարվա ընթացքում խափանվում է Ուզբեկստանի տարածքով Վրաստան և Հայաստան մուտք գործող թուրքմենական գազի մատակարարումը. &laquo;Ուզբեկստանը որոշում է կայացրել` գանձել վճարները այն հանրապետություններից, որոնք օգտվում են Ուզբեկստանի տարածքով անցնող գազամուղից: Ուզբեկստանն արդեն իսկ կրճատել է իր տարածքով անցնող թուրքմենական գազի ծավալը, և, ըստ այդմ, Վրաստան, համապատասխանաբար նաև Հայաստան մատակարարվող գազի ծավալը կրտուկ նվազել է&raquo;: Ադրբեջանի տարածքից հրետակոծության արդյունքում վնասվում է նաև Հայաստանի ամենամեծ` Տաթևի ՀԷԿ-ը (&ldquo;Голос Армении (Коммунист)&rdquo;, 25.12.1992):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1993 թվականի հունվարի 21-ին Հայաստանի վերաբերյալ հերթական բանաձևն է ընդունում Եվրամիությունը, որտեղ ընդգծվում է, որ &laquo;Ադրբեջանից Հայաստան մուտք գործած 300.000 հայ փախստականները ողբերգական իրավիճակում են գտնվում; ստեղծվել է ծանր իրավիճակ Սպիտակի երկրաշարժից տուժած աղետի գոտում; Ադրբեջանի կողմից իրականացվող ամբողջական շրջափակումը հանգեցնում է տնտեսական ճգնաժամի, ինչի նպատակն է` Հայաստանը ներքաշել զինված հակամարտության մեջ; Ադրբեջանի կողմից իրականացվող դաժան շրջափակումը հանդիսանում է միջազգային իրավունքի խախտում&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաշվի առնելով ստեղված իրավիճակը, ՀՀ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը խորհրդարանում բարձրացնում է ատոմակայանի բացման հարցը: &laquo;Մենք չենք կարող ազգի կենսապահովումը կախված թողնել արտաքին քաղաքական գործոններից: Ատոմակայանի բացումը կյանքի խնդիր է, այլ ոչ թե քաղաքական&raquo;, - &nbsp;ընդգծում է նախագահի մամուլի խոսնակ Ռ. Շուգարյանը (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 014 (549), 29.01.1993): 1993 թվականի ապրիլի 7-ին, դիմակայելով միջազգային ճնշումներին, ՀՀ Կառավարությանը որոշում է ընդունում Հայակական ատոմակայանը վերագործարկելու մասին: (Ատոմակայանը վերագործարկվում է 1995 թվականի նոյեմբերի 5-ին:)</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վրաստանում ներքաղաքական քաոսի և Աբխազական պատերազմի արդյունքում պարբերաբար խափանվում է Հայաստան ապրանքների, այդ թվում` սննդամթերքի ներմուծումը: Վրաստանի տարածքով Հայաստան մուտք գործող երկաթգծի և գազամուղի պայթեցումների վերաբերյալ լուրերը դառնում են &laquo;սովորական&raquo;: Գազամուղի պայթեցման տասնյակ դեպքերից մեկի վերաբերյալ Վրաստանում ընթացող հետաքննության արդյունքում ձերբակալվում են Ադրբեջանի և վրացական Մառնեուլի քաղաքի բնակիչներ. &laquo;Ձերբակալվելիս նրանցից մեկի մոտ նռնակ է հայտնաբերվել: Հանցագործությունը, ըստ վրացի քննիչների, կատարվել է դիվերսիոն խմբի կողմից, որը նախկինում երկաթուղային կամուրջներ էր պայթեցրել Իմիրի և Սադախլո գյուղերում, որոնց միջոցով գնացքները Վրաստանով անցնում են Հայաստան&raquo; (&ldquo;Республика Армения&rdquo; № 014 (549), 29.01.1993; &ldquo;Русская мысль&rdquo;, 12.03.1993):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանում տիրող իրավիճակի վերաբերյալ չեն դադարում հրապարակումները միջազգային մամուլում: Ռուսական մամուլը գրում է. &laquo;Հանրապետությունում իրավիճակն աղետալի է: Չկա գազ, լույս, ջուր, չի բավարարում սննդամթերքը: Երևանում հացի ամենօրյա չափաբաժինը 250 գրամ է: Բացի հացից, քաղաքի բնակիչների մեծ մասն ի վիճակի չէ որևէ բան գնել. խանութներում պարզապես մթերք չկա: Էլեկտրաէներգիայի և բենզինի պակասի պատճառով չի աշխատում հասարակական տրանսպորտը, փոստը, հեռախոսային կապը, դպրոցները, մանկապարտեզները և ԲՈՒՀ-երը: Ավելի հազվադեպ են աշխատում շտապօգնության ավտոմեքենաները: Որպեսզի ինչ-որ կերպ տաքանան, մարդիկ կտրում են ծառեր այգիներից, անտառներից, փողոցային ծառուղիներից: Այսօր, փաստորեն, Հայաստանում չկա ռադիո և հեռուստատեսություն, թերթերն ու ամսագրերը դադարել են հրապարակվել&raquo; (&ldquo;Русская мысль&rdquo;, 05.02.1993):&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Վաշինգտոն Փոստը&raquo; իր հերթին արձանագրում է. &laquo;Ադրբեջանի կողմից շրջափակումը և Վրաստանում տիրող քաոսը խափանել են Հայաստանի սնման հիմնական ճանապարհները՝ տանջանք պատճառելով բնակչությանը և կախվածություն ստեղծելով միջազգային օգնությունից&raquo; (&ldquo;The Washington Post&rdquo;, 28.04.1993; &ldquo;Зов Арцаха&rdquo; № 3 (49), 1993):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1994 թվականի փետրվարի 9-ին &laquo;Բոստոն Գլոբ&raquo; թերթում հրապարակված &laquo;Անտեսանելի պատերազմը Ղարաբաղում&raquo; խորագրով հոդվածում նշվում է. &laquo;Թուրքիայի և Ադրբեջանի կողմից Հայաստանի շրջափակումը պետք է վերացվի, որպեսզի Երևանում երեխաները չսառչեն: Վաշինգտոնի, Մոսկվայի և Արևմտյան Եվրոպայի կառավարությունները պարտավոր են վերջ տալ այդ բոլոր տառապանքներին&raquo; (&ldquo;The Boston Globe&rdquo;, 09.02.1994; &ldquo;Республика Армения&rdquo;, 16.02.1994):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չնայած այս ամենին, այդ ժամանակաշրջանի ընդդիմությունը (ՀԿԿ, ԱԻՄ, ՀՅԴ և այլն), ողջ 1992-1994 թվականներին, հանրահավաքների, նույնիսկ դավադիր միջոցներով չեն դադարում պահանջել իշխանությունների և ՀՀ նախագահի հրաժարականը: Օրինակ` ԱԻՄ առաջնորդ Պարույր Հայրիկյանի կողմից Ազատության հրապարակում կազմակերպվող հանրահավաքներին մասնակցում էին նաև ռազմաճակատը լքած զինված մարդիկ: &laquo;Հայաստանում աշխատող դիտորդների շրջանում մեծ անհանգստություն էր առաջացնում այն փաստը, որ հանրահավաքից հետո նախագահական նստավայրի մոտ հավաքված մարդկանց մեջ մոտ մեկ տասնյակ զինված անձինք կային&raquo;, - արձանագրում էր մամուլը: Ուշագրավ է նաև այն, որ նույն հրապարակման մեջ ասվում է. &laquo;Ելույթ ունենալով հեռուստատեսությամբ, ԼՂՀ ինքնապաշտպանության կոմիտեի ղեկավար Սերժ Սարգսյանը մեղադրեց Պ. Հայիրիկյանին ռազմաճակատից կամավորներին հետ կանչելու համար և հիշեցրեց, որ Երևանում իրավիճակի ապակայունացման փորձը կարող է հարվածել ղարաբաղցիներին&raquo; (&ldquo;Русская мысль&rdquo;, 12.02.1993):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա սա է 1989-1994 թվականներին Հայաստանում տիրող իրավիճակի մոտավոր պատկերը: Ու չնայած այդ աներևակայելի ճգնաժամերին ու լայնածավալ պատերազմին, Հայաստանն ու Արցախը, դիմակայելով նաև արտաքին քաղաքական ճնշումներին, ռազմական հաղթանակ են տանում Ադրբեջանի հանդեպ, ինչն արձանագրվում է 1994 թվականի մայիսի 12-ի զինադադարով:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վերջաբանի փոխարեն հարկ է մեջբերել Հայաստանի առաջին նախագահ <strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյանի<a href="https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_crti_ow_mti_tariner_barekamakan_zrowyc/2025-03-02-3681" target="_blank"> 2007 թվականի նոյեմբերի 16-ի ելույթից</a></strong> հետևյալ տողերը.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Որևէ այլ երկրում ոչ մեկի մտքով չէր անցնի պատերազմի տարիները կոչել ցրտի, մթի, իսկ որոշ տեղերում՝ նաև սովի ու համաճարակի տարիներ։ Նման հանճարեղ միտք կարող էր ծագել միայն երեքհազարամյա քաղաքակրթությամբ հպարտացող հայերի ուղեղներում։ &nbsp;[&hellip;] Թող տարօրինակ չհնչի, բայց ես երջանիկ եմ, որ մեր ժողովրդի մեծամասնությունը 1992-1994 թվականները համարում է &laquo;ցրտի ու մթի&raquo; տարիներ, ինչը նշանակում է, որ նա իր մաշկի վրա չի զգացել պատերազմի արհավիրքները։ [&hellip;] Համոզված եմ, որ սերունդները &laquo;ցրտի ու մթի&raquo; տարիները գնահատելու են որպես հերոսական մաքառման և հաղթական պատերազմի տարիներ։ [&hellip;] Խորապես ցավում եմ, որ հարկադրված եղա այսքան բացահայտ խոսել Հայաստանի էներգետիկ ճգնաժամի և հաղթական պատերազմի փոխկապակցվածության մասին։ Նորմալ երկրում դա պետք է այնպիսի տաբու լիներ, որ յուրաքանչյուր մարդ վիրավորված զգար՝ այդ բանն իրեն հիշեցնելու համար&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid02QaQBeGNVLAVL6QDNS4F3kyFdDjsq1wo7oxV9gog1tF9XnXN5QL8r8ghdzdRgHNZgl" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></strong><br /> 2019թ</span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_hayastani_shrjapakowmy_haghtakan_paterazmi_owghin_mas_2/2026-10-17-14920 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_hayastani_shrjapakowmy_haghtakan_paterazmi_owghin_mas_2/2026-10-17-14920 Sat, 17 Oct 2026 17:47:29 GMT <p>Հատուկ են թուլացնում Հայաստանի դիրքերը</p> <p><span style="font-size:16px;">ABC ինտերվյուի հյուրը Հայ Ազգային Կոնգրեսի&nbsp;փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյանն է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ադրբեջանը նախապատրաստում է Զանգեզուրի աննեքսիա և մեր բոլոր գործողությունները ու քաղաքականությունը պետք է ուղղված լինեն այդ զարգացումը կանխելուն&raquo;. նշել է ՀԱԿ փոխնախագահը:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/9SoIdjunuZs" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_adrbejany_naxapatrastowm_e_zangezowri_anneqsia_tesanyowt/2026-10-17-14919 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_adrbejany_naxapatrastowm_e_zangezowri_anneqsia_tesanyowt/2026-10-17-14919 Sat, 17 Oct 2026 17:19:32 GMT <p>&laquo;Մի պաշտպանիր ընտանիքդ&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ վարչության անդամ <strong>Արմեն Խաչատրյանը</strong> և MediaHubTV-ի վերլուծաբան <strong>Կարեն Կարապետյանը</strong> &nbsp;խոսել են հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների, Փաշինյանի՝ Ալիևից ստացած նոր տպավորությունների, &laquo;խաղաղության համաձայնագրի&raquo;, Հայաստան ներխուժած ադրբեջանցու ու այդ դեպքի հետ կապված Փաշինյանի ուղերձի, &nbsp;քաղաքական օրակարգերի ու ընդդիմադիր դաշտի հնարավոր համախմբման մասին:</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/odyjqssqaJs" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/pashinyany_hayi_nor_tesak_e_d_avorowm_zowrk_arjheqneric_baroyakanowtyownic/2026-10-17-14918 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/pashinyany_hayi_nor_tesak_e_d_avorowm_zowrk_arjheqneric_baroyakanowtyownic/2026-10-17-14918 Sat, 17 Oct 2026 08:55:07 GMT <p>Իսկ այժմ ո՞վ է մեր վզին նոր թոկեր փաթաթում</p> <p><span style="font-size:16px;">Ցանկացած պետության դիվանագիտություն գնահատվում է ստորագրված փաստաթղթերով և դրանցից բխող &nbsp;հետևանքներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչդեռ մենք այսօր ունենք մի իրավիճակ, որտեղ որևէ փաստաթղթավորված, երաշխավորված խաղաղություն գոյություն չունի, իսկ դրա հետևանքները &nbsp; լինելու են էլ ավելի աղետալի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միջազգային հարաբերությունների այբուբենն է․ ցանկացած զիջում, թեկուզ ամենափոքրը, պետք է արվի ինչ-որ բան ստանալու դիմաց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">փաշինյանի գործած հանցագործությունը միայն Արցախը թշնամուն նվիրելը չէր: &nbsp;նա հանձնեց մի ողջ &nbsp;հայրենիք, ջարդեց մեր անվտանգության ողնաշարը, բայց դրա դիմաց ՉՊԱՀԱՆՋԵՑ ՈՒ ՉՍՏԱՑԱՎ ԲԱՑԱՐՁԱԿԱՊԵՍ ՈՉԻՆՉ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զիջել ամեն ինչ և փոխարենը չստանալ ոչինչ դիվանագիտության մեջ սովորական միամտություն չէ և փաշինյանը դա շատ լավ հասկանում էր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե փաշինյանը &nbsp;պնդում էր, թե Արցախը Ռուսաստանի կողմից մեր վզին փաթաթված &laquo;թոկ&raquo; էր, որից ինքը &nbsp;5000 մարդկային կյանքերի գնով ու հայրենիք զիջելով, իբր &laquo;ազատեց&raquo; մեզ, ապա այսօր նրան մի պարզ հարց պետք է տալ․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ այժմ ո՞վ է մեր վզին նոր թոկեր փաթաթում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չէ՞ որ այս միակողմանի &nbsp;զիջումները հակամարտության հանգուցալուծման փոխարեն ստեղծեցին նորանոր, չլուծված ու պայթյունավտանգ խնդիրներ. անվերջանալի ու նվաստացուցիչ սահմանազատումներ, անկլավների չփակված թեմա, Բաքվի բանտերում տանջվող հայ գերիներ և Ալիևի անկշտորեն աճող պահանջներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ եթե այսքան կենսական հարցեր Արցախը հանձնելիս անգամ պահանջ չեն դարձել, ապա հասարակությունն իրավունք ունի հարցնելու ԻՆՉՈ՞Ւ։ Ինչո՞ւ Հայաստանը զիջեց ամեն ինչ, բայց չստացավ նույնիսկ այն նվազագույնը, որը պարտավոր էր պահանջել սեփական ժողովրդի անվտանգության և պետության ապագայի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ակնհայտ է, որ այս խնդիրները գիտակցաբար են թողնվել չլուծված։ Իրական նպատակը երբեք էլ հակամարտության վերջնական ավարտն ու կայուն խաղաղության հաստատումը չի եղել։ Հայաստանը պարզապես մտցվել է մի նոր իրողության մեջ, որտեղ կոնֆլիկտը մշտապես բորբոքման պատրաստ վիճակում պահելու համար ստեղծվել են բոլոր հնարավորությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ երբ զիջում ես ամեն ինչ առանց անվտանգային որևէ երաշխիք ստանալու, պարտավոր ես պատասխանել մեկ այլ ամենագլխավոր հարցին.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ո՞ւմ շահերն էիր դու իրականում սպասարկում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/mesrop.mkrtchyan.1/posts/pfbid09dpRgrAnUBXi2wPMRkYvorvx8RV1cByWJyyZTscC5dz8WaoSMhePMX41P6M7d1Nil" target="_blank">Անահիտ Օհանյան</a></span></p> https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_o_wm_shahern_es_dow_irakanowm_spasarkowm/2026-10-17-14917 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/anahit_ohanyan_o_wm_shahern_es_dow_irakanowm_spasarkowm/2026-10-17-14917 Sat, 17 Oct 2026 08:15:02 GMT <p><span style="font-size:16px;">COP17-ի լուսանկարը հենց սրանով է անհարմար իշխանության համար</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Եվրոպական շրջադարձի &laquo;եվրասիական-հապկ&raquo; լուսանկարը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվրոպա գնացող Հայաստանի կազմակերպած միջազգային գագաթնաժողովի քաղաքական լուսանկարում եվրոպական պետությունների առաջնորդները չկան։ Փոխարենը՝ Իրանի, Վրաստանի, Ղազախստանի, Ղրղզստանի, Տաջիկստանի, Թուրքմենստանի և տարածաշրջանի այլ երկրների ղեկավարներն են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա COP17-ի երևանյան գագաթնաժողովի ամենախոսուն հակասությունն է։ Հրապարակված պաշտոնական կազմում ԵՄ անդամ որևէ երկրի նախագահ կամ վարչապետ չկա։ Եվրահանձնաժողովի բարձրաստիճան ներկայացուցչի մասնակցությունն իհարկե կարևոր է, բայց եվրոպական կառույցի ներկայացվածությունը և եվրոպական պետությունների ղեկավարների ներկայությունը նույն քաղաքական նշանակությունը չունեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը Հայաստանը տանում է Եվրոպա, բայց եվրոպական շրջադարձի մեջ գտնվող միջազգային միջոցառման պաշտոնական լուսանկարը ստացվում է հիմնականում տարածաշրջանային-եվրասիական-հապկ-ային։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդ որում, խնդիրն այդ պետությունների ներկայությունը չէ։ Նրանց հետ հարաբերությունները Հայաստանի համար իհարկե կարևոր են և պետք է զարգանան։ Խնդիրն այն է, որ իշխանության հռչակած աշխարհաքաղաքական շրջադարձն ու դրա շուրջ ստեղծված քարոզչական սպասելիքները և ներկայությունը դեռևս չեն համապատասխանում այն քաղաքական արդյունքներին, որոնցով այդ շրջադարձը պետք է հիմնավորվեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց այստեղ ավելի հետաքրքիր հանգամանք էլ կա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ եթե եվրոպական առաջնորդների բացակայությունը նաև որոշակի քաղաքական վերաբերմունքի արտահայտությո՞ւն է։ Գուցե եվրոպական մայրաքաղաքներում արդեն տեսնում են այն, ինչ Երևանում համառորեն ներկայացվում է որպես հաջողված բազմավեկտոր քաղաքականություն՝ տարբեր ուժային կենտրոններին տրված խոստումներ, իրար դժվար համատեղելի պարտավորություններ և դրանց միջև անվերջ մանևրելու փորձեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բազմավեկտորությունն ինքնին խնդիր չէ։ Ավելին՝ Հայաստանի նման պետության համար այն կարող է անհրաժեշտություն լինել։ Բայց մի բան է տարբեր կենտրոնների հետ հարաբերությունները սեփական շահերին ծառայեցնելը, բոլորովին այլ բան՝ հայտնվել սեփական խոստումների ու պայմանավորվածությունների արանքում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ պետությունն է կառավարում իր արտաքին հարաբերությունները, դա դիվանագիտություն է։ Երբ տարբեր գործընկերներին տրված խոստումներն են սկսում կառավարել պետության որոշումները, դա արդեն արտաքին քաղաքական խճճվածություն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բաքվի COP29-ն ու Երևանի COP17-ը կարելի է ասել &nbsp;նույն միջազգային օրակարգը չունեն և մասնակցության տարբերությունները կարող են ունենալ նաև այլ պատճառներ։ Բայց Բաքվի COP29-ին եվրոպական մի շարք երկրների առաջնորդների ներկայության և ԵՄ գնացող &nbsp;պաշտոնական Երևանում նրանց բացակայության համեմատությունը առնվազն մտածելու տեղիք է տալիս։ Հատկապես երբ խոսքը մի իշխանության մասին է, որը եվրոպական ինտեգրումն ու ԵՄ անդամակցությունը ներկայացնում է որպես Հայաստանի պատմական վերակողմնորոշում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա է երկար ժամանակ քողարկվող խնդիրը: Եվրոպական ինտեգրումը միայն հայտարարություններով չի լինում։ Այն նաև պարտավորություններ են, դրանց կատարում, փոխադարձ վստահություն և իրական քաղաքական հանձնառություններ։ Եվրոպա գնալու ցանկությունը դեռ չի նշանակում, որ Եվրոպան նույնքան շահագրգռված է քեզ ընդունելու կամ քեզ հետ այդ ճանապարհն անցնելու հարցում։ Դրա համար է լուսանկարը էսպիսին ստացվում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը նույնիսկ Հայաստանի աշխարհագրական դիրքի փոփոխության առիթով էր շնորհավորում քաղաքացիներին։ Բայց աշխարհագրությունը հայտարարություններով չի փոխվում, ինչպես որ միջազգային քաղաքականության մեջ հնարավոր չէ սեփական ցանկությունները ներկայացնել որպես մյուս պետությունների արդեն կայացրած որոշումներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">COP17-ի լուսանկարը հենց սրանով է անհարմար իշխանության համար։ Եվրոպական շրջադարձի մասին խոսքը շատ է, բայց դրա իրական քաղաքական կշիռը դեռ պետք է ապացուցել։ Եվ եթե այդ շրջադարձի ամենատեսանելի միջազգային լուսանկարը հիմնականում ապահովում են Հայաստանի եվրասիական ու տարածաշրջանային գործընկերները, ուրեմն արժե վերջապես տարբերել արտաքին քաղաքական ձեռքբերումը դրա քարոզչական ներկայացումից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվրոպա գնալու մասին կարելի է հայտարարել Երևանում։ Բայց Եվրոպայի քաղաքական առաջնահերթությունների մեջ հայտնվելը որոշվում է եվրոպական մայրաքաղաքներում, ոչ թե իշխանության քարոզչական ելույթներում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">P.S. Խորհուրդ Հայաստանի ոչ թե իրական և բովանդակային, այլ քարոզչական և կեղծ եվրոպական ապագայի եռանդուն քարոզիչներին. Փաշինյանի &laquo;Իրական Հայաստանում&raquo; Արևմուտք գնալու քարոզներ անելիս զգույշ եղեք․ կարող եք ճանապարհ ընկնել &nbsp;դեպի Բրյուսել , Փարիզ կամ Վիեննա, բայց ՔՊ-ի քաղաքական քարտեզով հայտնվել Բիշքեկում , Ալմա-Աթիում կամ Դուշամբեում։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/vlad.martirosyan.3/posts/pfbid0m1SUVQG2fBQEfVK3ks4FAxDZrzCYfJVqefL1C2SGh794hWgz4B9ekB2vmufewQR9l" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Վլադիմիր Մարտիրոսյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_evropakan_shrjadardi_evrasiakan_hapk_lowsankary/2026-10-17-14916 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/vladimir_martirosyan_evropakan_shrjadardi_evrasiakan_hapk_lowsankary/2026-10-17-14916 Sat, 17 Oct 2026 07:51:52 GMT <p>Ս. Մատթեոս, Մարկոս, Ղուկաս և Հովհաննես Ավետարանիչների հիշատակի տոնը</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ս. Մատթեոս, Մարկոս, Ղուկաս և Հովհաննես Ավետարանիչների հիշատակի տոն</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին նշում է չորս ավետարանիչների՝ Մատթեոսի, Մարկոսի, Ղուկասի և Հովհաննեսի հիշատակը։ Չորս անձնավորություններ, չորս տարբեր կենսագրություններ, չորս անհատականություններ, բայց մեկ առաքելություն՝ աշխարհին վկայել Աստծո Որդու՝ Հիսուս Քրիստոսի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավետարանիչների պատգամը միայն պատմություն չէ Քրիստոսի երկրային կյանքի մասին։ Այն Աստծո և մարդու հանդիպման պատմությունն է, աստվածային սիրո՝ մարդկային իրականություն դառնալու խորհուրդը։ Նրանց միջոցով մենք տեսնում ենք ոչ միայն այն, թե ինչ է արել Քրիստոս երկու հազար տարի առաջ, այլև այն, թե ինչ է Նա շարունակում անել մարդու կյանքում այսօր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մատթեոսը մեզ ներկայացնում է Քրիստոսին՝ որպես խոստացված Մեսիայի, որի մեջ իրականանում են մարգարեությունների սպասումները։ Մարկոսը բացահայտում է Աստծո Որդուն՝ որպես ծառայող և խաչի ճանապարհով ընթացող Փրկչի։ Ղուկասը առանձնահատուկ կերպով վկայում է Աստծո ողորմության, մերժվածների հանդեպ սիրո և մեղավորի դարձի հնարավորության մասին։ Իսկ Հովհաննեսը մեզ տանում է դեպի աստվածային Խոսքի խորությունը՝ հիշեցնելով. &laquo;Սկզբում էր Բանը, և Բանը Աստծու մոտ էր, և Բանը Աստված էր&raquo; (Հովհ. 1։1)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չորս Ավետարանները չեն ներկայացնում չորս տարբեր Քրիստոսների։ Դրանք մեկ աստվածային ճշմարտության չորս վկայություններն են, որոնք միմյանց լրացնելով՝ մեզ առաջնորդում են դեպի Քրիստոսի անձի և փրկագործության ամբողջական ընկալումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն այս տոնը մեզ համար միայն հիշատակի օր չէ, այլ նաև հոգևոր ինքնաքննության առիթ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարելի՞ է արդյոք քրիստոնյա կոչվել՝ առանց Ավետարանով ապրելու։ Կարելի՞ է խոսել սիրո մասին և անտարբեր անցնել տառապողի կողքով։ Կարելի՞ է աղոթել Աստծուն և միաժամանակ չներել մերձավորին։ Կարելի՞ է խաչ կրել կրծքին, բայց չընդունել խաչի խորհուրդը սեփական կյանքում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավետարանն իր ամբողջ խորությամբ մեզ հիշեցնում է, որ հավատքը միայն ճշմարտությունների ընդունում չէ, այլ մարդու ներքին վերափոխություն։ Աստծո Խոսքը մեզ չի տրվում միայն ընթերցելու համար. այն տրվում է, որպեսզի մեր կյանքը դառնա այդ Խոսքի կենդանի վկայությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավետարանիչները մեզ սովորեցնում են նաև մի կարևոր ճշմարտություն. Աստվածային ճշմարտությունը չի վերացնում մարդկային անհատականությունը, այլ սրբագործում է այն։ Աստված յուրաքանչյուրին կանչում է իր ճանապարհով, իր շնորհներով և իր հնարավորություններով՝ նույն սիրո, նույն հավատքի և նույն փրկության ծառայությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աշխարհը այսօր էլ ունի Ավետարանի կարիքը։ Բայց ոչ միայն այն պատճառով, որ մարդիկ չեն լսել Քրիստոսի մասին, այլև որովհետև երբեմն մենք՝ քրիստոնյաներս, մեր վարքով մթագնում ենք Նրա լույսը։ Մեր խոսքը կարող է մարդկանց մոտեցնել Աստծուն, բայց մեր անարդարությունը, հպարտությունն ու անտարբերությունը կարող են նրանց հեռացնել Նրանից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի չորս ավետարանիչների տոնը մեզ կոչ է անում դառնալու ոչ միայն Ավետարանի ընթերցողներ, այլև նրա կենդանի վկաները՝ մեր ընտանիքներում, մեր համայնքներում, մեր աշխատանքում և հասարակական կյանքում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավետարանը կենդանի է այնքանով, որքանով Քրիստոս ապրում է մեր սրտերում։ Եվ երբ մեր խոսքը դառնում է ճշմարիտ, մեր վերաբերմունքը՝ ողորմած, մեր գործը՝ արդար, իսկ մեր սերը՝ անկեղծ, մենք նույնպես դառնում ենք Աստծո Խոսքի վկաներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թող Մատթեոս, Մարկոս, Ղուկաս և Հովհաննես սուրբ ավետարանիչների բարեխոսությամբ Տերը լուսավորի մեր միտքը, զորացնի մեր հավատքը և մաքրի մեր սրտերը, որպեսզի կարողանանք ոչ միայն լսել Աստծո Խոսքը, այլև ապրել նրա համաձայն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թող մեր կյանքը դառնա մի Ավետարան, որը մարդիկ կկարդան ոչ թե թղթի վրա, այլ մեր գործերի, մեր սիրո և մեր քրիստոնեական վկայության միջոցով։</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/terhetum/posts/pfbid025nUypQUcMv2fyN6rxdyPmv6TKzJqbs2pS72vtx34dGjZ8SRyeQqfG4B9kizgPi79l" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Օրհնությամբ՝ Տեր Հեթում քահանա Թարվերդյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-17-11196 Օրացույց armenlur https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-10-17-11196 Sat, 17 Oct 2026 06:39:24 GMT