https://newsline.am/ Sun, 30 Aug 2026 13:35:07 GMT uCoz Web-Service <p><span style="font-size:14px;">&laquo;Anatomy of peacemaking&raquo; (Խաղաղարարության անատոմիան, հայերեն հրատարակված &laquo;Անավարտ խաղաղություն&raquo; վերնագրով) գիրքը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նորանկախ&nbsp;Հայաստանի պատմության հմտագույն գիտակը և անաչառ հետազոտողը՝ Հրայր Պալյան:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրա փայլուն արտահայտությունն են, մասնավորապես, վերջինիս &laquo;Anatomy of peacemaking&raquo; (Խաղաղարարության անատոմիան, հայերեն հրատարակված <strong>&laquo;Անավարտ խաղաղություն&raquo;</strong> վերնագրով) գիրքը, ինչպես նաեւ նրա <strong><a href="https://newsline.am/news/hrayr_palean_orinachapowtyown_or_ynkac_e_ynddimowtyan_dem_qreakan_hetapndowmneri_himqowm_civilnet/2026-07-13-14635" target="_blank">&laquo;Օրինաչափություն, որ ընկած է ընդդիմության դեմ քրեական հետապնդումների հիմքում&raquo;</a></strong>&nbsp; եւ <strong><a href="https://civilnet.am/hy/news/1007752" target="_blank">&laquo;Քաղաքական ընդդիմախոսների հարաճուն հալածանքները&hellip;&raquo;</a></strong> հոդվածները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարեւոր եմ համարում ընդգծել նաեւ, որ Պալյանը մեծ փորձ եւ հեղինակություն ունի միջազգային հակամարտությունների կարգավորման միջնորդական ջանքերի բնագավառում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա գործունեության սեղմ նկարագրությունը թերեւս լավագույնս շարադրված է &laquo;Անավարտ խաղաղություն&raquo; գրքի դարձերեսին. &laquo;Հրայր Պալյանը (ծնվ. 1948թ.) խաղաղաշինության ոլորտի մասնագետ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իրավագիտության դոկտորի աստիճան է ստացել 1985-ին, իրավագիտության պատվո դոկտորի կոչման արժանացել 2009-ին՝ &laquo;Ժողովուրդների արժանապատվությանը, հարգանքին եւ ինքնորոշման իրավունքին երկարամյա նվիրվածության&raquo;, եւ &laquo;միջազգային հակամարտությունների կարգավորմանն ուղղված իր հետեւողական ու անխոնջ աշխատանքի&raquo; գնահատմամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1990-ից ղեկավար պաշտոններ է զբաղեցրել ՄԱԿ-ում եւ ԵԱՀԿ-ում, International Crisis Group-ում եւ Carter Center-ում։ Աշխատել է Բալկաններում, Արեւելյան Եւրոպայում, Կովկասում, Կենտրոնական Ասիայում, Մերձավոր Արեւելքում ու Աֆրիկայում։ 2008&ndash;2018 թթ. դասավանդել է Էմորի համալսարանում, 2023-ին՝ Ջորջիա Թեքի Սամ Նանի անվան միջազգային հարաբերությունների համալսարանում&raquo;։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀՀ Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյան</span></strong></p> <p><span style="font-size:14px;">Տեսանյութում՝ հատված &laquo;Անավարտ խաղաղություն&raquo; գրքի շնորհանդեսից</span></p> <p><span style="font-size:14px;"><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="314" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=314&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1265364615679226%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></span></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_norankax_hayastani_patmowtyan_hmtagowyn_gitaky_anachar_hetazotoghy_hrayr_palyan_tesanyowt/2026-08-30-14771 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_norankax_hayastani_patmowtyan_hmtagowyn_gitaky_anachar_hetazotoghy_hrayr_palyan_tesanyowt/2026-08-30-14771 Sun, 30 Aug 2026 13:35:07 GMT <p>Հիշատակ Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտի</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հիշատակ Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտի</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտը Տիրամորը նվիրված Հայ Առաքելական Եկեղեցու յոթ տոներից է: Մի հանգամանք, որն ակնհայտ կերպով ցույց է տալիս Ս. Կույսի՝ հայ ժողովրդի հոգևոր կյանքում ունեցած կարևոր և նշանակալից տեղի ու դերի մասին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա, որպես մայրության և առաքինության կատարյալ օրինակ, դարեր ի վեր իր այդ հատկանիշներով կերտել ու ձևավորել է հայ օրիորդի, կնոջ և մոր նկարագիրն ու դիմագիծը՝ միաժամանակ հրաշագործություններով այսօր էլ շարունակում է իր կենդանի ներկայությունն ու ներգործությունն ունենալ մեր կյանքում: Արկադիոս կայսեր օրոք (395 - 408թթ.) Երուսաղեմում էր գտնվում Ս. Աստվածածնի գոտին, որը հատուկ ուշադրությամբ և հարգանքով տարվում է Կ. Պոլիս: Այստեղ հավատացյալները մեծ երկյուղածությամբ այն զետեղում են եկեղեցում: Հույները հետագայում Ս. Մարիամին նվիրված նոր եկեղեցի են կառուցում և գոտին դնում այնտեղ՝ հավատացյալների համար պաշտամունքի և տոնակատարության առարկա դարձնելով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ իրականության մեջ Ս. Աստվածածնի գոտու գյուտի տոնը 1774 թվականին ներմուծել է Սիմեոն Երևանցի Հայրապետն՝ իր հրատարակած օրացույցի մեջ: Առհասարակ, Քրիստոսի Եկեղեցին թե` սրբերի մասունքների, թե` նրանց գործածած որոշ իրերի հանդեպ ունեցել է և այսօր էլ ունի յուրահատուկ վերաբերմունք: Աստվածաշունչը և եկեղեցական կյանքի փորձառությունը փաստում են, որ Ամենակարող Աստված իր զորությունը նաև այդ առարկաների միջոցով է արտահայտել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սուրբգրային լավագույն վկայությունն այն դրվագն է, որտեղ ներկայացվում է, թե ինչպես մեռած մարդու դիակը, դիպչելով Եղիսե մարգարեի ոսկորներին, վերակենդանանում է (Դ Թագ. 13: 21):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի, Եկեղեցին հարգանք ցուցաբերելով աստվածային զորությամբ օժտված իրերի նկատմամբ, դրանց միջոցով իր պաշտամունքն ու երկրպագությունն է մատուցում ճշմարիտ Աստծուն:</span></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-08-30-10852 Օրացույց armenlur https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-08-30-10852 Sun, 30 Aug 2026 05:00:45 GMT <p><span style="font-size:14px;">Կա մի բան, որը Նիկոլ Փաշինյանը, որքան էլ փորձի վերաձևակերպել քաղաքական բառապաշարով, չի կարող ջնջել</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Եկեղեցու դեմ՝ ներսից, Սփյուռքի դեմ՝ վերևից. ո՞ւմ է խանգարում հայ լինելը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կա մի բան, որը Նիկոլ Փաշինյանը, որքան էլ փորձի վերաձևակերպել քաղաքական բառապաշարով, չի կարող ջնջել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ Առաքելական Եկեղեցին պարզապես կրոնական կառույց չէ, Սփյուռքն էլ պարզապես Հայաստանից դուրս ապրող հայերի հանրագումար չէ։<br /> Դրանք դարերով ձևավորված ազգային հենասյուներ են, որոնք գոյություն են ունեցել Հայաստանի իշխանություններից առաջ և գոյություն են ունենալու դրանցից հետո։<br /> Եվ հենց այստեղ է խնդիրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ իշխանությունը միջամտում է Եկեղեցու ներքին կյանքին, քրեական հետապնդումների ենթարկում հոգևորականների, հրապարակավ պահանջում Վեհափառի հրաժարականը կամ փորձում որոշել, թե ով պետք է ղեկավարի Եկեղեցին, առաջանում է շատ պարզ հարց.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլ Փաշինյան, ո՞վ է ձեզ տվել իրավունքը որոշելու, թե ով պետք է ղեկավարի Հայ Եկեղեցին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վեհափառը վարչապետի ենթական չէ,<br /> Մայր Աթոռը կառավարության գերատեսչություն չէ,<br /> Եկեղեցին ՔՊ-ի կուսակցական կառույցը չէ,<br /> Իսկ ազգային հիշողությունը՝ կառավարության ծրագրի հավելված չէ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ Եկեղեցին անցել է թագավորությունների անկման, օտար տիրապետությունների, Ցեղասպանության և խորհրդային աթեիզմի միջով։ Նա գոյատևել է բոլոր իշխանություններ ժամանակ և վստահ եղեք, գոյատևելու է նաև ձեզնից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց նույն քաղաքական մտածողությունը այսօր հարվածում է նաև Սփյուռքին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ Սփյուռքի ազդեցիկ ներկայացուցիչներին անվանում են &laquo;միլիարդատեր էմիսարներ&raquo;, երբ նրանց ազգային գործունեությունը նսեմացվում է &laquo;second hand ապրանքներ ուղարկելու&raquo; մակարդակի, սա այլևս պարզապես քաղաքական բանավեճ չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարելի է չհամաձայնել սփյուռքահայի քաղաքական հայացքների հետ, կարելի է կոշտ քննադատել նրան, բայց ո՞վ է ձեզ իրավունք տվել նվաստացնելու նրա տասնամյակների ազգային ծառայությունը միայն այն պատճառով, որ նա ձեզ հետ համաձայն չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սփյուռքը ձեր կառավարության նախագիծը չէ,<br /> նա չի ծնվել 2018-ին,<br /> նա չի ստեղծվել Նիկոլ Փաշինյանի իշխանության օրոք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սփյուռքը ծնվել է ազգային աղետից և գոյատևել է՝ Եկեղեցի պահելով, դպրոց կառուցելով, հայերեն սովորեցնելով, մշակույթ պահպանելով և Հայաստանին ձեռք մեկնելով այն ժամանակ, երբ Հայաստանի այսօրվա իշխանության մասին անգամ ոչ ոք չէր լսել։<br /> Ու այստեղ է ձեր ամենամեծ հակասությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դուք ուզում եք, որ Սփյուռքը ներդրում անի, օգնի, աջակցի Հայաստանին, բայց երբ Սփյուռքը համաձայն չէ ձեզ հետ՝ այն դառնում է &laquo;միջամտող&raquo;։<br /> Ուզում եք, որ Սփյուռքը լինի Հայաստանի կողքին, բայց երբ նա կանգնում է Եկեղեցու կողքին՝ դա արդեն ձեզ համար &laquo;քաղաքական միջամտություն&raquo; է։<br /> Սա պետություն կառուցելու գաղափար չէ, սա ազգային ինստիտուտներն իշխանության չափանիշով վերաձևելու փորձ է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց վատ նորություն ունեմ`<br /> կառավարությունները ժամանակավոր են, վարչապետները՝ նույնպես, կուսակցությունները գալիս են ու գնում են, բայց Ազգային ինստիտուտներն ու ժողովուրդները մնում են&hellip;<br /> Եկեղեցին եղել է ձեզնից առաջ,<br /> Սփյուռքը եղել է ձեզնից առաջ,<br /> հայությունը եղել է ձեզնից առաջ և և լինելու է ձեզնից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այնպես որ հարցը, ի վերջո, սա է.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՞ւմ է իրականում խանգարում հայ լինելը՝ Եկեղեցո՞ւն, Սփյուռքի՞ն, թե՞ պարզապես վերը նշածներիս գոյությունը չի տեղավորվում ձեր իշխանության՝ &laquo;Իրական Հայաստանի&raquo; չափազանց նեղ պատկերացման մեջ&hellip;&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայոց Եկեղեցու պահպանության համահայկական խորհրդի նախագահ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/armchurchnews/posts/pfbid02RmW7gGYHR4JxPEjM949w8gRFavRjnMap3F4C61fugzqZPjL4ZKMnot5K76MTySKTl" target="_blank"><strong>Հարություն Աղա-Սարգսյան&nbsp;</strong></a></span></p> https://newsline.am/news/harowtyown_agha_sargsyan_ekeghecow_dem_nersic_spyowrqi_dem_ver_ic_o_wm_e_xangarowm_hay_linely/2026-08-29-14770 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowtyown_agha_sargsyan_ekeghecow_dem_nersic_spyowrqi_dem_ver_ic_o_wm_e_xangarowm_hay_linely/2026-08-29-14770 Sat, 29 Aug 2026 17:54:43 GMT <p>Պատմական զուգահեռների մեկնաբանությունը թողնում եմ լրջմիտ ընթերցողի հայեցողությանը։</p> <p><span style="font-size:16px;">Ընթերցողին եմ հիշեցնում Մովսես Խորենացու պատմության հանրածանոթ դրվագը, որը վերաբերում է Արտավազդ թագավորի կշտամբանքին, իր հոր՝ Արտաշես Բ-ի հուղարկավորության արարողության ընթացքում. <em>&laquo;Մինչ դու գնացեր եւ զերկիրս ամենայն ընդ քեզ տարար, ես ավերակացս ո՞ւմ թագաւորեմ&raquo;</em> (Մովսէս Խորենացի, Պատմութիւն Հայոց, քննական բնագիրը եւ ներածութիւնը Մ. Աբեղեանի եւ Ս. Յարութիւնեանի, նմանահանութիւն, լրացումները Ա.Բ. Սարգսեանի, Երեւան, 1991, էջ 191&ndash;192).</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Թարգմանություն</strong>. &laquo;Մինչ դու գնացիր եւ ողջ երկիրս քեզ հետ տարար, ես ավերակների վրա ո՞ւմ թագավորեմ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարբերությունն այն է, որ եթե Արտավազդի հայրն էր կործանում սեփական երկիրը, Փաշինյանն անձամբ ինքն է իրականացնում իր երկրի ավերումը։ Անշուշտ նա գիտակցում է իր գործած չարիքի ծավալը, ինչի արտահայտությունն են նրա մշտական ջղաձգություններն ու ընդդիմադիրների հասցեին հնչեցրած ամենօրյա լուտանքներն ու սպառնալիքները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես ամենեւին չէի նախանձի Հայաստանի հաջորդ իշխանություններին, քանզի Փաշինյանն այնպիսի ծանր ժառանգություն է թողել, որի տակից գրեթե անհնար է դուրս գալ։ Իսկ թե իր նմաններին ինչպես են վերաբերվել պատմական անցյալում, եւ ինչպիսի որակումներով &laquo;պատվել&raquo; հայտնի է բոլորին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմական զուգահեռների մեկնաբանությունը թողնում եմ լրջմիտ ընթերցողի հայեցողությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀՀ Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյան</strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_nikol_pashinyani_anxowsapeli_gahynkecowtyan_anhetadgeliowtyowny_kam_te_incho_w_e_na_atowm_patmowtyowny/2026-08-29-13666 Կարեվոր newslinearmenia https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_nikol_pashinyani_anxowsapeli_gahynkecowtyan_anhetadgeliowtyowny_kam_te_incho_w_e_na_atowm_patmowtyowny/2026-08-29-13666 Sat, 29 Aug 2026 16:50:55 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ֆրանսիա, Ամերիկա և նորանկախ Հայաստանի դիվանագիտական ծնունդը</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em><strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">Սկիզբը՝ այստեղ</a></strong></em></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>&laquo;ՄԱՍ XII &mdash; ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ԱՐԵՎՄՏՅԱՆ ԱՇԽԱՐՀԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ֆրանսիա, Ամերիկա և նորանկախ Հայաստանի դիվանագիտական ծնունդը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի անկախությունը հռչակելուց հետո ամենադժվար խնդիրը միայն սեփական պետական կառույցներ ստեղծելը չէր։ Նոր պետությունը պետք է ճանաչվեր աշխարհում, հաստատեր դիվանագիտական հարաբերություններ, ձևավորեր միջազգային հեղինակություն և կարողանար իր շահերը ներկայացնել այնպիսի միջավայրում, որտեղ Հայաստանը չուներ ո՛չ տնտեսական, ո՛չ ռազմական, ո՛չ էլ աշխարհաքաղաքական մեծ կշիռ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տեսանկյունից Լևոն Տեր-Պետրոսյանի նախագահության տարիները պետք է դիտարկել նաև որպես Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնադրման շրջան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ առաջին կարևոր փաստն այն է, որ արևմտյան ուղղությունը Հայաստանի համար սկսվեց դեռևս անկախության վերջնական հռչակումից առաջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՖՐԱՆՍԻԱ․ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ՀԵՆԱՐԱՆՆԵՐԻՑ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆրանսիայի և նորանկախ Հայաստանի հարաբերությունների պատմությունը շատ ավելի վաղ է սկսվում, քան երբեմն ներկայացվում է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆրանսիայի պետական փաստաթղթերի համաձայն՝ երկկողմ հարաբերությունները գործնականորեն սկսեցին զարգանալ դեռևս 1991 թվականի սկզբից։ Նույն տարվա մայիսին Լևոն Տեր-Պետրոսյանը այցելեց Ֆրանսիա, և այցի արդյունքում ստորագրվեց հարաբերությունների զարգացման վերաբերյալ փաստաթուղթ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ 1991 թվականի դեկտեմբերի 31-ին Ֆրանսիան, Եվրոպական համայնքի գործընկերների հետ, պաշտոնապես ճանաչեց Հայաստանի Հանրապետության անկախությունը։ Ֆրանսիայի կառավարությունը այդ որոշումը կապում էր 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեում հայ ժողովրդի արտահայտած կամքի և նոր հայկական իշխանությունների՝ ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների, միջազգային իրավունքի և խաղաղ կարգավորման սկզբունքներին ստանձնած պարտավորությունների հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ անկախ Հայաստանի առաջին իսկ ամիսներին Տեր-Պետրոսյանի իշխանությունը փորձում էր Հայաստանը ներկայացնել ոչ թե որպես նախկին խորհրդային հանրապետություն, որը պարզապես դուրս էր եկել ԽՍՀՄ-ից, այլ որպես նոր միջազգային իրավական սուբյեկտ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ 1993 թվականի մարտին Տեր-Պետրոսյանի Ֆրանսիա կատարած այցի ժամանակ ստորագրվեց Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև համաձայնագիր՝ փոխըմբռնման, բարեկամության և համագործակցության մասին։ Ֆրանսիայի Ազգային ժողովի փաստաթղթերում այն ներկայացվում էր որպես երկու երկրների հարաբերությունների արագ զարգացման կարևոր քայլ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամենը կատարվում էր այն ժամանակ, երբ Հայաստանը գտնվում էր պատերազմի, շրջափակման, էներգետիկ ճգնաժամի և տնտեսական փլուզման պայմաններում։ Ու հենց այստեղ է երևում Տեր-Պետրոսյանի արտաքին քաղաքականության կարևոր կողմերից մեկը․ նա փորձում էր դիվանագիտությունը վերածել պետության գոյատևման գործիքի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՖՐԱՆՍԻԱՆ ՄԻԱՅՆ &laquo;ԲԱՐԵԿԱՄ ԵՐԿԻՐ&raquo; ՉԷՐ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆրանսիայի հետ հարաբերությունները կառուցվում էին միաժամանակ մի քանի ուղղությամբ՝ քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և հումանիտար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆրանսիայի խորհրդարանական փաստաթղթերը հատուկ ընդգծում էին, որ Հայաստանի համար այդ տարիներին իրավիճակը ծայրահեղ ծանր էր․ պատերազմը, շրջափակումը, էներգետիկ խնդիրները և 1988 թվականի երկրաշարժի հետևանքները շարունակում էին ծանր ազդեցություն ունենալ երկրի վրա։ Ֆրանսիան այդ պայմաններում իր համագործակցությունը դիտարկում էր որպես աջակցություն նորանկախ հանրապետության վերականգնմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1995 թվականին ստորագրվեց նաև Հայաստանի և Ֆրանսիայի միջև մշակութային, գիտական և տեխնիկական համագործակցության համաձայնագիր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականի հունիսին Տեր-Պետրոսյանը պաշտոնական այցով կրկին Ֆրանսիայում էր։ Ֆրանսիայի նախագահ Ժակ Շիրակը Ելիսեյան պալատում նրան ընդունելիս Հայաստանի և Ֆրանսիայի հարաբերությունները ներկայացրեց որպես պատմականորեն խոր կապերի շարունակություն և բացահայտորեն շեշտեց Հայաստանի ընտրած՝ իրավունքի, ժողովրդավարության և բաց տնտեսության ուղին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շիրակի խոսքում առանձնահատուկ կարևոր է մեկ միտք․ նա Տեր-Պետրոսյանին դիմում էր ոչ միայն որպես նորանկախ պետության նախագահի, այլև որպես &laquo;հազարամյա Հայաստանի&raquo; ներկայացուցչի։ Սա դիվանագիտական լեզվով ասված բավական ուժեղ գնահատական էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ ես ուզում եմ կանգ առնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի համար արտաքին քաղաքականությունը, կարծես, ուներ երկու մակարդակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Առաջինը՝</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը՝ որպես ժամանակակից պետություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Երկրորդը՝</strong> Հայաստանը՝ որպես հազարամյակների պատմություն ունեցող ժողովուրդ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ նրա դիվանագիտության ուժը հենց այս երկու մակարդակները միավորելու փորձի մեջ էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՖՐԱՆՍԻԱՅՈՒՄ ՆԱԽԱԳԱՀԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԳԻՏՆԱԿԱՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականի հունիսյան այցի ընթացքում տեղի ունեցավ ևս մի խորհրդանշական իրադարձություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փարիզի Ազգային գրադարանում կազմակերպված ցուցահանդեսի բացմանը Տեր-Պետրոսյանը կրկին հայտնվեց ոչ միայն որպես պետության ղեկավար, այլև որպես գիտնական և հայագետ։ Ժամանակի ֆրանսիական մամուլը հատուկ ընդգծում էր նրա գիտական անցյալը՝ Մատենադարանի հետ կապը ևԱսորագիտություն ոլորտում մասնագիտացումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս դրվագը, իմ կարծիքով, շատ կարևոր է նրա կերպարը հասկանալու համար։ Նա Ֆրանսիա չէր գնում միայն որպես քաղաքական գործիչ։ Նա այնտեղ ներկայացնում էր նաև հայկական գիտական և մշակութային ժառանգությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ սա առանձնահատուկ նշանակություն ուներ․ նորանկախ Հայաստանը աշխարհին ներկայանում էր ոչ միայն պատերազմի և Ղարաբաղյան հակամարտության միջոցով, այլև գիտությամբ, մշակույթով, պատմությամբ և քաղաքակրթական ժառանգությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՄԵՐԻԿԱ․ ՆՈՐ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՁԵՎԱՎՈՐՈՒՄԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱՄՆ-ի հետ հարաբերությունները ևս ձևավորվեցին անկախության առաջին իսկ օրերից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միացյալ Նահանգները Հայաստանի անկախությունը ճանաչեց 1991 թվականի դեկտեմբերի 25-ին, իսկ Երևանում ԱՄՆ դեսպանատունը բացվեց 1992 թվականի փետրվարին։ Սա նորանկախ Հայաստանի համար բացառիկ կարևոր իրադարձություն էր։ ԱՄՆ-ը պարզապես ևս մեկ պետություն չէր, որը ճանաչեց Հայաստանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սառը պատերազմի ավարտից հետո Վաշինգտոնը սկսում էր նոր հարաբերություններ կառուցել նախկին Խորհրդային Միության տարածքում ձևավորված պետությունների հետ, իսկ Հայաստանը փորձում էր այդ նոր համակարգում գտնել իր տեղը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականի փետրվարին ԱՄՆ պետքարտուղար Ջեյմս Բեյքերը այցելեց Երևան և հանդիպեց Տեր-Պետրոսյանի հետ։ Այդ այցը տեղի էր ունենում Հայաստանի միջազգային ճանաչման և նոր դիվանագիտական հարաբերությունների ձևավորման ամենասկզբնական փուլում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՄԵՐԻԿԱՆ ՈՉ ՄԻԱՅՆ ԴԻՎԱՆԱԳԻՏԱԿԱՆ, ԱՅԼԵՎ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԳՈՐԾԸՆԿԵՐ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ Կոնգրեսը ընդունեց FREEDOM Support Act-ը, որի շրջանակներում Հայաստանին տրամադրվեց զգալի մարդասիրական և տեխնիկական աջակցություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱՄՆ Պետդեպարտամենտի 1996 թվականի պաշտոնական տեղեկության համաձայն՝ այդ պահի դրությամբ Հայաստանին արդեն տրամադրվել էր մոտ 500 միլիոն դոլարի մարդասիրական և տեխնիկական օգնություն։ Այս օգնությունը հատկապես կարևոր էր այն տարիներին, երբ Հայաստանը դեռևս գտնվում էր էներգետիկ ճգնաժամի և շրջափակման պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամերիկյան ծրագրերը ներառում էին ոչ միայն հումանիտար օգնություն, այլև տնտեսական բարեփոխումներ, էներգետիկ ոլորտ, գյուղատնտեսություն, կրթություն և պետական կառավարման տարբեր ուղղություններ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱՄՆ կառավարության փաստաթղթերը ցույց են տալիս, որ 1996 թվականին հատուկ ուշադրություն էր դարձվում նաև ժողովրդավարական ինստիտուտների, անկախ դատական համակարգի, ազատ ընտրությունների և անկախ մամուլի զարգացմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ ԱՄՆ-ի հետ ձևավորվող հարաբերությունը միայն &laquo;օգնություն ստանալու&raquo; հարաբերություն չէր։ Այն աստիճանաբար դառնում էր նոր պետական համակարգի վերափոխման արտաքին աջակցություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1994․ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ ՎԱՇԻՆԳՏՈՆՈՒՄ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1994 թվականի օգոստոսին<strong><a href="https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyani_elowyty_amn_owm_1994t/2025-02-07-4578" target="_blank"> </a><a href="https://newsline.am/news/amn_despanatowny_nerkayacnowm_e_l_on_ter_petrosyani_aycy_amn/2026-01-09-11566" target="_blank">Լևոն Տեր-Պետրոսյանը կատարեց իր առաջին պաշտոնական այցը Միացյալ Նահանգներ</a></strong>՝ հանդիպելով նախագահ Բիլ Քլինթոնի հետ։ Ամերիկյան մամուլը այցը ներկայացնում էր որպես տնտեսական կապերի ամրապնդման և ներդրումներ ներգրավելու առաքելություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց այցը տեղի էր ունենում նաև Ղարաբաղյան պատերազմի ամենակարևոր փուլերից մեկում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը Վաշինգտոնում խոսում էր հրադադարի պահպանման և խաղաղապահ մեխանիզմի անհրաժեշտության մասին։ Նա կողմ էր ռուսական ուժերի հնարավոր ներգրավմանը՝ միջազգային վերահսկողության պայմաններում։ Քլինթոնը ևս հայտարարեց, որ ԱՄՆ-ը չի առարկի ռուսական ուժերի մասնակցությանը, եթե կողմերը համաձայնեն և գոյություն ունենան հստակ միջազգային վերահսկողության երաշխիքներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս փաստը շատ կարևոր է։ Որովհետև այն ցույց է տալիս, որ Տեր-Պետրոսյանի արտաքին քաղաքականությունը հնարավոր չէ ներկայացնել պարզունակ &laquo;Արևմուտք ընդդեմ Ռուսաստան&raquo; սխեմայով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա կարող էր Վաշինգտոնում խոսել Ռուսաստանի մասնակցությամբ խաղաղապահ մեխանիզմի մասին, իսկ միաժամանակ ամրապնդել Հայաստանի հարաբերությունները ԱՄՆ-ի և Եվրոպայի հետ։ Սա հենց հավասարակշռված դիվանագիտության տրամաբանությունն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԻՆՍԿԻ ԽՈՒՄԲԸ․ ԱՄԵՐԻԿԱ, ՖՐԱՆՍԻԱ ԵՎ ՌՈՒՍԱՍՏԱՆ՝ ՄԵԿ ՍԵՂԱՆԻ ՇՈՒՐՋ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան հարցի կարգավորման միջազգային մեխանիզմում այս երեք երկրների դերակատարությունը հետագայում դարձավ առանցքային։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1992 թվականին ստեղծվեց ԵԱՀԽ-ի Մինսկի գործընթացը, իսկ 1994 թվականի Բուդապեշտի գագաթնաժողովում ձևավորվեց Մինսկի խումբը։ Հետագայում դրա համանախագահող երկրները դարձան Ռուսաստանը, Ֆրանսիան և ԱՄՆ-ը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա նշանակում էր, որ Հայաստանի համար Ղարաբաղյան խնդիրը այլևս միայն Երևանի և Բաքվի միջև հակամարտություն չէր։ Այն վերածվել էր միջազգային դիվանագիտության կենտրոնական խնդիրներից մեկի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ Տեր-Պետրոսյանի նախագահության կարևորագույն ձեռքբերումներից մեկը կարելի է տեսնել հենց այս համատեքստում․ Հայաստանը կարողացավ իր անվտանգության գլխավոր խնդիրը տեղափոխել միջազգային բանակցային հարթակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՄՆ-ԱԴՐԲԵՋԱՆ ՀԱՐԱԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՏԵՔՍՏԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամերիկյան քաղաքականության մեջ Հայաստանի համար կարևոր էր նաև 1992 թվականի <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Section_907" target="_blank"><strong>&laquo;Freedom Support Act&raquo;-ի 907-րդ հոդվածը:</strong></a></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն սահմանափակում էր ԱՄՆ կառավարության ուղղակի օգնությունը Ադրբեջանին այնքան ժամանակ, քանի դեռ ԱՄՆ նախագահը չէր արձանագրել, որ Ադրբեջանը դադարեցրել է Հայաստանի և Լեռնային Ղարաբաղի դեմ շրջափակումն ու ուժի կիրառումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն ոչ թե խորհրդանշական, այլ կոնկրետ քաղաքական գործիք էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԵՎՐՈՊԱՆ՝ ՈՐՊԵՍ ՀԱՋՈՐԴ ՀԱՐԹԱԿ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականին Եվրոպայի կառույցները փորձում էին Հայաստանը ներառել Հարավային Կովկասի ընդհանուր քաղաքական ռազմավարության մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն տարվա մայիսին Եվրոպայի խորհրդի նախարարների կոմիտեն աջակցեց Հայաստանի՝ Եվրոպայի խորհրդին անդամակցության գործընթացի առաջմղմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ Տեր-Պետրոսյանի նախագահության վերջին տարիներին Հայաստանը աստիճանաբար դուրս էր գալիս նախկին խորհրդային տարածքի նեղ շրջանակից և մտնում եվրոպական քաղաքական ու իրավական համակարգերի հետ ավելի խոր հարաբերությունների մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ի՞ՆՉ ԷՐ ԱՆՈՒՄ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ամբողջ պատկերը մեկտեղենք, ապա 1991&ndash;1997 թվականների արտաքին քաղաքականությունը կարելի է պատկերացնել որպես մի քանի ուղղությունների միաժամանակյա կառուցում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ռուսաստան</strong>՝ անվտանգության և տարածաշրջանային իրողությունների հաշվարկ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՄՆ</strong>՝ տնտեսական, հումանիտար և ժողովրդավարական համագործակցություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ֆրանսիա</strong>՝ քաղաքական, մշակութային և տնտեսական առանձնահատուկ կապ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Եվրոպա</strong>՝ միջազգային իրավական և ինստիտուցիոնալ ինտեգրում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԵԱՀԿ</strong>՝ Ղարաբաղյան հարցի բանակցային հարթակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ ամենակարևորը՝ այս ուղղությունները իրար չէին հակասում այնքան, որքան այսօր հաճախ փորձում ենք պատկերացնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի քաղաքականության հիմքում, իմ գնահատմամբ, հենց բազմավեկտորության և պետական շահի հաշվարկն էր։ Նա չէր փորձում Հայաստանը դարձնել որևէ մեկի արբանյակը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա փորձում էր փոքր և պատերազմի մեջ գտնվող պետության համար ստեղծել այնպիսի միջազգային միջավայր, որտեղ Հայաստանը կարող էր շնչել, բանակցել, օգնություն ստանալ, ներդրումներ ներգրավել և պաշտպանել իր շահերը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ գուցե հենց սա է առաջին նախագահի արտաքին քաղաքական ժառանգության ամենակարևոր կողմը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա իշխանության եկավ մի երկրում, որը նոր էր դուրս եկել Խորհրդային Միությունից։ Բայց հրաժարական տվեց մի Հայաստանիում, որն արդեն ուներ ԱՄՆ-ի հետ դիվանագիտական հարաբերություններ, Ֆրանսիայի հետ ամուր քաղաքական և մշակութային կապեր, եվրոպական կառույցների հետ խորացող հարաբերություններ, ԵԱՀԿ-ի շրջանակում Ղարաբաղյան բանակցային գործընթաց և միջազգային ճանաչված պետության կարգավիճակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ սա, անկախ քաղաքական համակրանքից կամ հակակրանքից, արդեն պատմական փաստերի մակարդակի խոսակցություն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյանը պարզապես չէր փորձում աշխարհին ներկայացնել Հայաստանը։ Նա փորձում էր Հայաստանին տեղ տալ աշխարհում։ Եվ նորանկախ երկրի համար սա երբեմն նույնքան կարևոր էր, որքան բանակը կամ տնտեսությունը։ Որովհետև 1991-ին Հայաստանը միայն անկախություն էր ձեռք բերել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետություն դառնալու ճանապարհը դեռ նոր էր սկսվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid0K5UncBE6WYKfbmQ4W2Sp7eTTwhzRTcxncJUYgWX15RxMHfipfD1UFyEiwWEdAjmXl" target="_blank">Թելման Պետրոսյան</a></strong></span></p> <p><em><span style="font-size:16px;">Շարունակելի</span></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեսանյութերը պատրաստել է Հարութ Ուլոյանը</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/j1SA27H4Ak4?start=17" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/PLUfgxm0oL8" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/u6pnMh6TGpI?start=213" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_12/2026-08-29-14769 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_12/2026-08-29-14769 Sat, 29 Aug 2026 06:00:06 GMT <p>Թովման, հավատալով կատարված հրաշքին, ծունկի է գալիս և խոստովանում. &laquo;Տե&rsquo;ր իմ և Աստված իմ&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">Ս. ԹՈՎՄԱ ԱՌԱՔՅԱԼԻ ՀԻՇԱՏԱԿՈՒԹՅԱՆ ՕՐ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ս. Թովմա առաքյալը, ում Երկվորյակ էին անվանում, հայտնի է Ավետարանի այն դրվագից, երբ մյուս առաքյալներն ասում էին, թե տեսել են հարուցյալ Քրիստոսին, Թովման պնդում էր, թե կհավատա միայն այն ժամանակ, երբ իր աչքերով տեսնի և իր ձեռքը մխրճի Հիսուսի խոցված կողի մեջ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թերահավատ առաքյալին հաջորդ շաբաթ, Վերնատան մեջ, հայտնվում է Հիսուսը: Թովման, հավատալով կատարված հրաշքին, ծունկի է գալիս և խոստովանում. &laquo;Տե&rsquo;ր իմ և Աստված իմ&raquo; (Հովհ. 20: 28):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ մյուս առաքյալները վարանում են Քրիստոսի հետ գնալ մահացած Ղազարոսին տեսնելու, քանի որ քարկոծվելու մեծ վտանգ կար, Թովման համարձակորեն ասում է. &laquo;Եկե&rsquo;ք մենք էլ գնանք, որ նրա հետ մեռնենք&raquo; (Հովհ. 11:16)</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&nbsp;Ըստ ավանդության՝ Թովման քարոզել է Աստծո խոսքը Պարթևաստանում և Հնդկաստանում, նետահարվելով նահատակվել ու թաղվել է Մադրաս քաղաքում:</span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-08-29-13619 Օրացույց newslinearmenia https://newsline.am/news/hay_araqelakan_ekeghecin_nshowm_e/2026-08-29-13619 Sat, 29 Aug 2026 05:00:37 GMT <p><span style="font-size:14px;">ՍԴ-ն&nbsp;կարող է քաղաքական այս իրավիճակում պահպանել սկզբունքայնությունը և Կառավարության ծրագիրը համարել հակասահմանադրական</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես են Հայ առաքելական եկեղեցու դեմ պետաիրավական համակարգի կողմից իրականացվող անօրինական գործընթացները ազդում մեր պետության միջազգային վարկանիշի վրա, հատկապես, երբ նախաձեռնում ենք ԵՄ անդամակցություն: Կառավարության ծրագիրը, որում ամրագրված է հակասահմանադրական դրույթ՝ կապված Հայ եկեղեցու ներքին ինքնավարությանը միջամտելու հետ, ապօրինի է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սահմանադրական դատարանը կարող է քաղաքական այս իրավիճակում պահպանել սկզբունքայնությունը և Կառավարության ծրագիրը համարել հակասահմանադրական:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աննա Սարգսյանը զրուցել է կրոնի և համոզմունքի ազատության հարցերով միջազգային փորձագետ<strong> Իզաբելլա Սարգսյանի</strong> հետ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Երևի հիմնական կետը այս հարցազրույցի, որի մասին առաջ չէի խոսել, կրոնական ու այլ տեսակի կազմակերպությունների տարբերությունն է: Զարմանալի է, որ պետք է բացատրել, բայց ինչ արած: Կարճ ասած, երբ աշխարհիկ իշխանությունը փորձում է աստվածաբանական հարցերի մեջ խառնվել դա աշխարհիկ տեսակետից &laquo;կրինժ&raquo; է, իսկ աստվածաբանական տեսակետից՝ հերձված ( տարբեր կրոններում տարբեր անուններ են)&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/isabella.sargsyan.71/posts/pfbid02uJvD6DmYzwUBF11BLMg4G5m1ZsDAsAFMfTruH3xX9f7JYJmYzdpUHDf3mfempNrRl" target="_blank"><strong>Իզաբելլա Սարգսյան</strong></a></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/I767KFI8nTc" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/izabella_sargsyan_hay_ekeghecow_dem_gorcern_anpayman_petq_e_gnan_mardow_iravownqneri_evropakan_dataran/2026-08-28-14768 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/izabella_sargsyan_hay_ekeghecow_dem_gorcern_anpayman_petq_e_gnan_mardow_iravownqneri_evropakan_dataran/2026-08-28-14768 Fri, 28 Aug 2026 13:33:40 GMT <p><span style="font-size:14px;">Արցախյան շարժման առանցքային իրադարձություններից էր &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի անդամների ձերբակալությունը</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid02H3Xkqbw8mCAUbSXKoL6Pgg2ojnZv9ZTfRbqnxFTsxpHCfcTV3cuS5uN3VVu8ujbWl" target="_blank"><em>Հարութ Ուլոյանի ֆեյսբուքյան էջից</em></a>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>(Նյութը ծավալուն է, բայց Ղարաբաղյան շարժմամբ հետաքրքրվողների համար այն մեծ հետաքրքրություն պետք է ներկայացնի)</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Անկախության 35-ամյակին ընդառաջ․ &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ձերբակալությունը&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արցախյան շարժման առանցքային իրադարձություններից էր &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի անդամների ձերբակալությունը, որը փոխկապակցվում է Սպիտակի երկրաշարժի առիթով Հայաստան ժամանած ԽՍՀՄ ղեկավար Միխայիլ Գորբաչովի ուղիղ հրահանգի հետ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակ մոսկովյան ժողովրդավարական ուժերի անվանի ներկայացուցիչները, այդ թվում՝ <strong>&nbsp;&laquo;Սախարովյան թիմը&raquo;,</strong> մշտական կապի մեջ էին Արցախյան շարժման ղեկավարության հետ, և այդ իրադարձությունների ընթացքում մշտապես փորձել են աջակցություն ցուցաբերել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականին, մի առիթով, նրանք վերհիշում են այդ իրադարձությունները, և այդ հուշերը տպագրվում են մամուլում։<br /> (որոշ կրճատումներով)<br /> ***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;...Մենք նորից հավաքվել ենք։ Այս անգամ՝ հեռակա՝ ամսագրային էջում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Անդրեյ Սախարովը, Գալինա Ստարովոյտովան, Լեոնիդ Բատկինը եւ ես՝ Յուրի Ռոստը</strong>։ Հավաքվել ենք, որպեսզի վերականգնենք Հայաստանում 1988 թվականի դեկտեմբերին կատարված ողբերգական դեպքերը, որի հետքերով գնացել ենք մենք՝ Սախարովի խումբը՝ անկախ հասարակական նախաձեռնությամբ եւ ես՝ իբրեւ &laquo;Լիտերատուրնայա գազետայի&raquo; թղթակից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անդրեյ Դմիտրիեւիչը ի ցավ մեզ (եւ բոլորի) արդեն չկա: Սակայն մնացել են նրա հիշողությունները եւ նա նորից, ինչպես այն ժամանակ Ստեփանակերտում, Երեւանում, Սպիտակում, մեր կողքին է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ նա էր, ինչպես հիմա ընդունված է ասել՝ ամենաթեժ ու լարված տարածաշրջանը մեկնելու նախաձեռնողը: Սախարովը ցանկանում էր ինքը տեսնել եւ միանգամից (եթե առողջ բանականությունը չկորցրած բավականին մարդ գտներ) օգներ հեռացնելու դժբախտությունը: Նա հավաքել էր այն մարդկանց, որոնց կարծիքը հաշվի էր առնում: Առաջին օրերն էին երկրաշարժից հետո: Աղետ էր, որը հակառակ նորմալ տրամաբանության, սրեց հանրապետության ժողովրդավարական ուժերի եւ կենտրոնի հարաբերությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սպիտակում եւ Լենինականում կործանվող շենքերի որոտների, Ղարաբաղում ավտոմատների եւ հրացանների ճայթյունների կողքին տեղի ունեցավ &laquo;աննշան&raquo; մի դեպք, որը կարելի է &laquo;պերեստրոյկայի&raquo; ժամանակաշրջանում կարեւորագույն համարել՝ &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի անդամների կալանումը, մարդկանց, որ ընտրել էին կուսակցական իմպերիալիզմի դեմ առանց բռնության պայքարի մեթոդները։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԳԱԼԻՆԱ ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ․</strong> &mdash; Ինչպես հայտնի է, &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեն ձերբակալվեց <strong>1988 թվականի դեկտեմբերի 10-ին</strong>։ Դա նշանավոր օր էր՝ երկրաշարժից երկու օր էր անցել, Հայաստանում համաժողովրդական սուգ էր հայտարարված, դա՝ համաշխարհային հանրության կողմից ընդունված է իբրեւ մարդու իրավունքների պաշտպանության օր եւ, վերջապես, դա երկրաշարժի պատճառով ամերիկյան այցելությունն ընդհատած Գորբաչովի՝ Հայաստանում գտնվելու վերջին օրն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ․ ՌՈՍՏ. </strong>&mdash; Զինվորական պահակազորը ձերբակալեց քսաներկու մարդ, որոնք ցույց էին կազմակերպել գրողների միության շենքի մոտ, ուր տեղավորված էր &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի կազմակերպած տուժածներին օգնության շտաբը: Զինվորական պարետը ցուցարարներին վարչական հնգօրյա կալանք տվեց։ Ներքին գործերի նախարարի տեղակալ Վ. Երինի խոսքերով՝ այդ մարդիկ (նրանց թվում &laquo;Ղարաբաղի&raquo; առաջնորդներն էին) վիրավորել էին զինվորականներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երինը ՏԱՍՍ-ի թղթակցին հաղորդեց․ &mdash; Ժամանակին &laquo;Ղարաբաղի&raquo; ակտիվիստները, շահարկելով ազգային զգացմունքները, հաճախ էլ՝ հանրապետության նախկին ղեկավարության որոշ սխալները, որոշ հեղինակություն էին ձեռք բերել: Սակայն այժմ, երբ Հայոց հողի վրա մարդկային մեծ վիշտ է, նրանք ծայրահեղական գործունեությամբ վերջնականապես հեղինակազրկել են իրենց։ Ժամանակն է օգտագործել ե՛ւ քաղաքական, եւ՛ վարչական իշխանությունն այդ ապերասան արկածախնդիրներին կանգնեցնելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ. ՌՈՍՏ</strong>.&mdash; &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեն աշխատում էր հենց առաջին րոպեներից։ Գրողների տանը նրանք շտաբ կազմակերպեցին եւ իրենց համարում էին կառավարական հանձնաժողովի օգնականներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համատարած խուճապի պարագայում նրանք իրենց վրա վերցրին կոորդինատորի ֆունկցիա, բայց դե՝ &laquo;ձեռքերով էլ&raquo; վատ չէին աշխատում: Նրանք շտաբներ ունեին Սպիտակում, Լենինականում։ Մոտակա գյուղական շրջաններն էին ուղարկում իրենց ակտիվիստներին։ Կոմիտեն ձեւավորեց տեխնիկայով խմբեր եւ 60-70 ավտոբուսով մարդ ուղարկեց աղետի շրջան:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարգավորված էր եւ մարդկանց բացահանումը, եւ ընտանիքներում նրանց տեղավորումը: Հազարավոր մարդիկ ցուցակագրվում էին՝ ցանկանալով ընդունել աղետյալներին եւ որդեգրել որբերին։ Երեւանում խոսակցությունները չէին դադարում։ Եվ կոմիտեականները, օգտվելով իրենց հեղինակությունից, փորձում էին բացատրել մարդկանց երկրաշարժի արհեստականության եւ երեխաներին տեղահանելու կասկածների անհեթեթությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրանք հսկողություն սահմանեցին եկող խմբերի վրա, դիմեցին ֆրանսիացի շանսոնյե <strong>Շառլ Ազնավուրին եւ նահանգապետ Ջ. Դոքմեջյանին</strong> (երկուսն էլ ծագումով հայ են)՝ խնդրելով կազմակերպել օգնության եվրոպական եւ ամերիկյան ֆոնդերը եւ դրանց նպատակային օգտագործումը։ Այժմ այդ միջոցները պետք է հասնեին հայերին՝ շրջանցելով պետական բաշխումը: Պետք է ենթադրել, որ իշխանությունները դժգոհ էին նման որոշումից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեկտեմբերի 10-ին մի քանի հարյուր կանայք, որ ցանկանում էին որդեգրել որբերի, հավաքվեցին գրողների տան մոտ, ուր &laquo;Ղարաբաղի&raquo; շտաբն էր։ Նրանց վախեցրել էր Հայաստանից դուրս գտնվող մարդկանց երեխաներ որդեգրելու պատրաստակամությունը ճիշտ չըմբռնելը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Աշոտ Մանուչարյանը,</strong> պարետի թույլտվությամբ, ելույթ ունեցավ հավաքվածների առջեւ և ասաց, որ շնորհակալ են բոլորից պատրաստակամության համար, սակայն նախատեսվում է բոլոր որբերին թողնել Հայաստանում՝ հատուկ մանկապարտեզում։ Իսկ որդեգրման հարցերը կլուծվեն փրկարար աշխատանքներից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդիկ խաղաղված հեռացան։ Սակայն երկու ժամ հետո նորերը հայտնվեցին։ Շրջանի պարետը հրամայեց նրանց տուն ուղարկել։ Մանուչարյանը խնդրեց այդ անել կես ժամից, քանզի մարդիկ սպասում էին աղետի գոտուց վերադարձող ավտոբուսներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կես ժամ հետո շրջանի պարետը եկավ քաղաքի նոր պարետ գեներալ <strong>Մակաշովի</strong> հետ: Նրանք պահանջեցին բոլորից անհապաղ ցրվել: Իսկ կոմիտեի անդամներն զբաղված էին փրկարար աշխատանքները կազմակերպելով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Ընկեր սպաներ, պատրա՞ստ եք կատարելու ձեր պարտքը,&mdash; հանդիսավոր հարցրեց գեներալ Մակաշովը։<br /> &mdash; Պատրա՛ստ ենք...</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կալանեցին կոմիտեի սենյակում գտնվող բոլոր անդամներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://newsline.am/news/1988_i_petrvari_20_in_meknarkac_sharjhman_35_amyakn_arjhe_nshel/2023-02-06-12667" target="_blank">Ալեքսան Հակոբյանն</a> </strong>այդ ժամանակ կողքի սենյակում էր, հագուստներն էր տեսակավորում: Նա մտավ շտաբ այն պահին, երբ կալանվածներին դուրս էին տանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Այս ի՞նչ է, &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեին բռնո՞ւմ եք,&mdash; հարցրեց նա։<br /> &mdash; Այո՛, իսկ քե՞զ ինչ է պետք։&nbsp;<br /> &mdash; Ես էլ եմ կոմիտեի անդամ:&nbsp;<br /> &mdash; Դե ուրեմն դու էլ եկ այստեղ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ</strong>. &mdash; Բոլորը դուրս եկան աստիճանահարթակ։ Այդ ժամանակ դրսից մոտեցավ Համբարձում Գալստյանը։ Նա ինձ պատմեց, որ տպավորությունը հոյակապ էր. առջեւից գնում էր Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը՝ բարձրահասակ, գեղեցիկ, գլուխը բարձր պահած, ձեռքերը՝ մեջքին, կողքերից՝ երկու ավտոմատավորներ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ. ՌՈՍՏ</strong>. &mdash; &laquo;Ի՞նչ է կատարվում&raquo;,&mdash; հարցրեց Համբարձումը<strong> Վազգեն Մանուկյանին</strong> հայերեն։ Եվ Վազգենը նույնպես հայերեն, որպեսզի պահակախումբը չհասկանա, նկատեց.<br /> &mdash; Կորիր այստեղից...</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գալստյանը մտածեց, որ նրանց վարչական կալանքի են ենթարկում:<br /> &mdash; Ես ինչո՞ւ պիտի նրանց հետ երեք օր նստեմ։ Թող հանգստանան, իսկ ես՝ կաշխատեմ:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ</strong>․ &mdash; Երեք օր հետո Համբարձումը զանգահարեց ինձ՝ արդեն ընդհատակից եւ պատմեց ձերբակալության մանրամասները։ Մենք Մոսկվայում ցնցված էինք այդ իրադարձությամբ եւ խիստ մտահոգված էինք՝ չիմանալով ոչինչ։ &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի շատ անդամներ ընկերներ ու գործընկերներ էին՝ ազգագրագետներ, սոցիոլոգներ։ Համբարձում Գալստյանն ասպիրանտուրան մեր ինստիտուտում էր ավարտել, Ալիկ Հակոբյանի թեկնածուական թեզը ես էի գրախոսել,<strong> Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը</strong> դոկտորականը պաշտպանել էր Լենինգրադի արեւելագիտության ինստիտուտում, որի հետ իմ աշխատանքը սերտորեն կապված է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աշոտ Մանուչարյանը ձերբակալության ժամանակ Մակաշովին ցույց էր տվել Հայաստանի Գերագույն խորհրդի անդամի պատգամավորական վկայականը։ Մակաշովն այն դնելով գրպանն, ասել էր. &mdash; &laquo;Ահա այսպես, որ դու դրանով չպարծենաս&raquo;․․․: Սակայն մի քանի ժամից Աշոտին այսուհանդերձ բաց թողին: <strong>Խաչիկ Ստամբոլցյանին</strong> բռնեցին &laquo;Գթություն&raquo; ընկերության վարչությունում, ուր նա զբաղված էր միջազգային օգնությունը բաշխելով։ Նրան փորձում էին մեղադրել կաշառակերության մեջ, իբր իր անունով ստացել է միջոցներ, որոնք նախատեսված էին տուժածների համար: Արտասահմանում լավ գիտեին Ստամբոլցյանին, վստահում էին նրան, եւ հաճախ օգնությունը գալիս էր նրա անունով: Այդ &laquo;կաշառակեր տարրը&raquo; նույնիսկ տաք հագուստ չուներ, որպեսզի բանտում չմրսեր, իսկ առաջին օրերին նրանք նստած էին Երեւանի մոտ գտնվող Նուբարաշենի ցուրտ մեկուսարանում: Ի դեպ՝ Խաչիկը նույնպես Գերագույն խորհրդի պատգամավոր էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ․ ՌՈՍՏ.</strong> &mdash; &laquo;Մինչ ձերբակալությունը,&mdash; ընդհատակից գրում էր Մանուչարյանը,&mdash; մենք շատ գործնական համագործակցում էինք քաղաքի նախկին պարետության հետ՝ որոշ դեպքերի հետեւանքների բարդությունից խուսափելու նպատակով։ Մենք մարդկանց զսպվածության կոչ էինք անում, իսկ եթե զորքերի արարքների համար բողոքներ էին լինում՝ հանձնում էինք պարետատուն, ուր օպերատիվորեն լուծում էին։ Ես կարծում էի, որ դրությունը դեռեւս կարելի է փրկել, համաձայնեցի ելույթ ունենալ հեռուստատեսությամբ եւ բնակչությանը կոչ անել հանգստության, կատարվածը գնահատել իբրեւ թյուրիմացություն, եթե կալանվածներն ազատ արձակվեն: Ստանալով հավաստիացումներ, ես հրաժեշտ տվեցի եւ հեռացա՝ վստահ, որ ամեն ինչ կհարթվի&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թամանյանի արձանի մոտ նրան գրեթե հազար մարդ էր սպասում՝ շրջապատված զինվորներով։ Մանուչարյանը որոշեց նրանց առաջնորդել քաղաքի կենտրոնով, որպեսզի մարդիկ իմանան կատարվածը: &laquo;Ռոսիա&raquo; կինոթատրոնի մոտ ճանապարհը փակեցին տանկերը։ Նրանք շարժվեցին դեպի &laquo;Գայանե&raquo; հանրախանութ, ուր քաղաքի պարետի տեղակալը հայտնեց, որ կոմիտեի ձերբակալված անդամներին քննելու է մոսկովյան դատախազությունը եւ նախազգուշացրեց, որ եթե ամբոխը չցրվի՝ կքշեն։ Սակայն ժողովուրդը չցրվեց։ Երթը շարունակվում էր։ Երկաթուղային կամրջի մոտ ցուցարարների վրա հարձակվեցին զինվորները։ Մարդիկ վազեցին մոտակա պուրակը եւ սկսեցին զինվորականների վրա քարեր նետել։ Սկսվեց ջարդը․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ</strong>․ &mdash; Չնայած երկրաշարժից ընդամենը մի քանի օր էր անցել, եւ ժողովուրդը դեռեւս կաթվածահար էր, ձերբակալության հաջորդ օրը՝ դեկտեմբերի 11-ին, Երեւանում բազմահազարանոց բողոքի ցույց տեղի ունեցավ։ Դրան մասնակցում էին նաեւ &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի դեռեւս չձերբակալված անդամները։ Ցուցարարների վրա հարձակվեցին տանկերով։ Զինվորները կրակում էին ամբոխի վրա, կային շատ վիրավորներ։ Հրապարակի կողքին երկաթուղային լիցք էր, մարդիկ այնտեղից մանրախիճ էին վերցնում եւ նետում կրակողների, մահակավորների վրա։ Ժողովուրդը գրավեց տանկերից մեկը: Սկսեցին ծեծել զինվորներին։ Այդ ժամանակ Համբարձում Գալստյանը թռավ տանկի վրա, գրկեց մի ջահել վիրավոր զինվորի եւ ծածկելով նրան իրենով, սկսեց ճչալ, որ նրանց ձեռք չտան, որ նրանք անմեղ, հրաման կատարող տղեկներ են: Դրանով նա ինչ-որ չափով հանգստացրեց ժողովրդին, պաշտպանեց զինվորին՝ սեղմելով նրան իրեն։ Ավետիք Իշխանյանը Մոսկվա գալով, ինձ ցույց տվեց գնդակի հետքը, որ մնացել էր այդ ցույցից հետո։ Նա տեսել էր այն սպային, որ նշան էր բռնել իր գլխին, հասցրել էր թեքվել, ու գնդակն անցել էր քունքի ու ծոծրակի շոշափման գծով։ Այդ դրամատիկ դեպքերից հետո սկսվեց ձերբակալությունների ալիքը, եւ վիրավորները վախենում էին դիմել բժշկի։ Ցույցը բռնացրվեց, սակայն հայերը ցույց տվեցին ռեժիմին դիմակայելու իրենց հզոր ուժը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ. ՌՈՍՏ</strong>․ &mdash; Հայաստանի &laquo;անկարգությունների&raquo; մասին երկիրն իմացավ <strong>Գորբաչովի</strong> հարցազրույցից։ Հետո թերթերն էլ մեղադրեցին &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեին՝ չեղած մեղքերի համար։ &laquo;Սուտ է, &mdash;հայտարարում էր Մանուչարյանը,&mdash; թե իբր շարժման ակտիվիստները չեն մասնակցում փրկարար աշխատանքներին... Ակտիվիստների բացարձակ մեծամասնությունն այժմ գտնվում է աղետյալ շրջաններում, նրանցից ոչ մեկը չի զիջի իր տեղը մինչեւ փրկարար աշխատանքների վերջը: Սուտ է, թե շարժումը դեկտեմբերի 7-ից հետո միտինգ է կազմակերպել։ Սուտ է, թե կոմիտեն մասնակից է խուճապ առաջացնող լուրերի տարածմանը։ Դրանք վախի իներցիայով էին տարածվում, եւ կոմիտեն իր ուժերը ներածին չափով տեղեկանքներ էր հավաքում եւ հանգստացնում մարդկանց: Սուտ է, թե կոմիտեն իշխանության էր ծարավ, կա ներքին որոշում, կոմիտեի ցանկացած անդամ, որը պաշտոն կստանձնի, մեխանիկորեն կորցնում է նրանում լինելու բարոյական իրավունքը։ Սուտ է, թե կոմիտեն դեմ է մարդկանց երկրի առողջարանները հանգստի ու բուժման ուղարկելուն&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն թերթերում հայտնվեցին բազմաթիվ մեկնաբանություններ, ուր արտահայտում էին միայն մի՝ &laquo;գենսեկական&raquo; տեսակետը։ Իսկ բազմոցին հանգիստ նստած հեռուստադիտողին ցույցը բարկացնում էր նաեւ, որովհետեւ նորից հառնում էր Լեռնային Ղարաբաղի թեման։ Ահա բոլորն իրենց բանն ու գործը թողած, գնացել են անշահախնդիր օգնելու հայերին, իսկ կազմակերպության առաջնորդները, փոխանակ դժբախտության ժամին փրկեն ողջերին, հանեն մեռածներին, մաքրեն փլատակներն ու բռնեն դիակապտողներին, հայտարարում են, թե երկրի ձեռնարկած անկեղծ ու մեծ ջանքերը փարիսեցիություն են...</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՍԱԽԱՐՈՎ. </strong>&mdash; Գորբաչովի այցը աղետի շրջան հարթ չանցավ, նա ստիպված էր շատ մեղադրանքներ լսել դժբախտ, վշտի ու հուսահատության վերջին աստիճանին հասած մարդկանցից, որոնք արդեն ոչինչ չունեին կորցնելու: Նա, հավանաբար, կարծում էր, թե երկրաշարժի ողբերգությունը օրակարգից կհանի ղարաբաղյան հարցը, սակայն դա, իհարկե, տեղի չունեցավ։ Ցավոք, Գորբաչովի ռեակցիան բավականին գրգըռված (ես կասեի՝ նույնիսկ մանկամտորեն նեղացած) էր եւ այդ ողբերգական իրադրությանը ոչ պատշաճ: Նա բարկացած խոսում էր ինչ- որ մորուքավորների մասին, սակայն մորուքը Հայաստանում սգո նշան է։ Նրա մեկնելուց անմիջապես հետո ձերբակալվեցին &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի անդամները։ Նրանց ձերբակալությունը հսկայական հուզումներ եւ զայրույթ առաջ բերեց ողջ Հայաստանում (նույնիսկ նրանց մոտ, ովքեր համաձայն չէին նրանց ծրագրին)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ.</strong> &mdash; Ձերբակալությունից հետո, նրանք, ովքեր մնացել էին ազատության մեջ, չէին պատկերացնում դրության ողջ լրջությունը։ Խոսելով Համբարձում Գալստյանի հետ, ես հասկացա, որ նա կարծում է, թե կալանքը կտեւի 3-4 օր, եւ ինձ դժվարությամբ հաջողվեց զրույցի վերջում համոզել նրան, որ հեռախոսն հավանաբար գաղտնալսվում է եւ անհրաժեշտ է շտապ հեռանալ բնակարանից: Նրա հեռանալուց տառացիորեն քսան րոպե հետո նրա հին ընկերների՝ քաղաքականությունից հեռու այդ մարդկանց բնակարան ներխուժեցին զինվորներ եւ խուզարկություն անցկացրին: Այդպիսով պարզվեց, որ իմ հեռախոսը նույնպես գաղտնալսվում է եւ, իմանալով իմ կապը Հայաստանի հետ, կարող են գտնել նաեւ կոմիտեի թաքնված այն անդամներին, որոնք կզանգահարեն ինձ։ Ես խիստ մտահոգված էի, եւ անմիջապես գնացի Սախարովի մոտ։ Նա նույնպես խիստ անհանգստացած էր ողջ կատարվածի համար եւ զանգահարեց ու խոսեց տարբեր պաշտոնատար անձանց հետ՝ Չեբրիկովի, Յակովլեւի․․․ Նրանք բոլորն էլ անորոշ պատասխաններ էին տալիս, կրկնում էին միեւնույն ձեւակերպումը՝ նացիոնալիստներ, ծայրահեղականներ։ Ես եւ Սախարովը պայմանավորվեցինք համատեղ գործողությունների մասին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ մենք Երեւան ժամանեցինք, անմիջապես փորձեցինք ձերբակալվածների հետ հանդիպելու թույլտվություն ստանալ։ Սակայն <strong>Սուրեն Հարությունյանը</strong>՝ Հայաստանի կոմկուսի կենտկոմի քարտուղարը, նման թույլտվություն չտվեց։ Արդեն հայտնի էր, որ նա Գորբաչովին է հայտնել &laquo;&laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ծայրահեղական, նացիոնալիստական ձգտումների մասին&raquo;: Բնական է, որ նա այդ արել էր, երբ զգացել էր, որ իր իշխանությունը, կուսակցության իշխանությունը երերում է։ Մեզ չթողեցին ձերբակալվածների մոտ, ավելին՝ <strong>Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կնոջը</strong> չթույլատրեցին անգամ նրան տաք սվիտեր հանձնել, չնայած նա նստած էր մի խցում, ուր ջերմաստիճանը ընդամենը +7 էր։ Այդ ժամանակ մենք որոշեցինք կազմակերպել Սախարովի հանդիպումը ընդհատակում գտնվողների հետ։ Ես գնացի հետախուզության։ Դա իսկական դետեկտիվ պատմություն է, որը պահանջում է հատուկ նկարագրություն՝ &laquo;պերեստրոյկայի&raquo; պայմաններում այլախոհության դեմ պայքարի մեթոդների գրքում։ Հանդիպատեղի բնակարան (ուր հեռախոս կար, որով պայմանավորվում էինք հանդիպման մասին) հասնելիս մենք երկար փորձում էինք ազատվել բազմաթիվ &laquo;պոչերից&raquo;։ Մեծ դժվարությամբ այդ հաջողվեց եւ երբ մտանք բնակարան, ես զարմացա, թե ինչպես նախկինում կոնսպիրացիայի հարցերում անփույթ հայերը այդքան արագ վերափոխվեցին։ Վախենալով, որ իրենց հեռախոսը կգաղտնալսվի, նրանք այն անջատել էին, իսկ խոսակցությունը վարում էին թոշակառու հարեւանուհու հեռախոսով՝ ծեր մի կնոջ, որին երբեք ՊԱԿ-ի հետ կապերի մեջ չես կասկածի։ Այդ հեռախոսով էլ, որի լարը քաշել էին դռան տակից, ընդամենը մի քանի բառ էր ասվում, օրինակ, &laquo;մեկնում ենք&raquo; կամ &laquo;սկսում ենք ութին&raquo;: Ես հասկացա, որ Սախարովի համար դժվար կլինի խուսափել լրտեսումից՝ չէ՞ որ նա շատ նշանավոր դեմք է։ Այդ հանդիպմանը մենք որոշեցինք գնալ <strong>Լեոնիդ Բատկինի</strong> հետ։ Գնացինք Անդրեյ Դմիտրիեւիչի մոտ, պատմեցինք լրտեսման մասին։ Նա ասաց, &laquo;Լավ, գնացեք, ես ձեզ կսպասեմ&raquo;: Ճիշտն ասած, այդ պահին մենք էլ ձերբակալման վտանգի տակ էինք։ Կարծում եմ, միայն Սախարովի հեղինակությունը, նրա անունն ու մեր առաքելությունը խանգարեցին ՊԱԿ-ին այդ անել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՍԱԽԱՐՈՎ</strong>․― Երեւանում, ակադեմիայի նիստում, բոլորը խոսում էին &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ձերբակալությունը չթույլատրելու մասին, այն մասին, որ նրանց անհապաղ արձակումը բավականին կնպաստի երկրում լարվածության թուլացմանը։ Շատ լավ եւ հուզումնալից ելույթ ունեցավ Սիլվա Կապուտիկյանը՝ հայ բանաստեղծուհին։ Խոսեցին ԱԷԿ-ի փակման անհրաժեշտության, Երեւանի սեյսմիկ վտանգի մասին: Նիստի վերջում ինձ տարան հետին սենյակը, ուր ես հնարավորություն ունեցա հանդիպելու &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ակտիվ անդամներից մեկի՝ <strong>Ռ. Ղազարյանի </strong>հետ։ Նա ֆիզիկոս է, ակադեմիայի թղթակից-անդամ, արդեն ոչ երիտասարդ մի մարդ։ Բոլորի հետ միասին ձերբակալվել էր դեկտեմբերի 10-ին, հետո արձակվել էր չբացակայելու մասին ստորագրություն տալով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ․</strong> &mdash; Նրան ազատ էին արձակել, հավանաբար, հարգելով տարիքն ու ծառայությունները, որոնք չխանգարեցին սակայն հետագայում եւս ձերբակալելու՝ այն բանից հետո, երբ նա ելույթ ունեցավ ԳԱ ժողովում եւ ասաց, թե իրեն նեղում է հատուկ դրությունը եւ ինքը կցանկանար կիսել իր ընկերների ճակատագիրը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՍԱԽԱՐՈՎ․</strong> &mdash; Ղազարյանը հատկապես համոզիչ արտահայտվեց &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեին հասցեագրվող այն մեղադրանքների առիթով, ըստ որոնց իբր իրենք ձգտում են իշխանությունը գրավելուն և իշխանության գոյություն ունեցող մարմինները ցրելուն։ &laquo;Մի՞թե կարելի է հավատալ, որ ես եւ մյուսները, որ հետաքրքիր աշխատանք ունենք եւ այն ժամանակավորապես մի կողմ ենք թողել՝ հանուն ազգի շահերի, կարող ենք նույնիսկ մտքներովս իշխանատենչություն անցկացնել&raquo;։ Բատկինը եւ Ստարովոյտովան նույն օրվա երեկոյան կարողացան գաղտնի հանդիպել &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ընդհատակում գտնվող անդամներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ.</strong>&mdash; Մենք բավականին բարդ ճանապարհ անցանք՝ մինչև պոկվեցինք &laquo;պոչերից&raquo;։ Մի տեղ լրտեսումը վերսկսվեց, սակայն նրանք, որ ուղեկցում էին մեզ իրենց մեքենայով, խցանեցին Երեւանի հին թաղամասի՝ Կոնդի նեղ նրբանցքներից մեկը: Վերջապես, Բատկինի հետ հասա անհրաժեշտ տեղը.․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք զրուցեցինք համարյա մեկ ժամ, փորձելով ստեղծված իրադրությունից ելք գտնել։ Մեր դատողությունները հանգում էին նրան, որ անհրաժեշտ է ինչ-որ կերպ ազդել երկրի ղեկավարության վրա, փորձել բացահայտել նրանց սխալները, համոզել, որ կոմիտեի անդամները ծայրահեղականներ չեն, այլ ընդհակառակը՝ այն ուժն են, որը ժողովրդին հետ էր պահում ծայրահեղական քայլերից նույնիսկ &laquo;Զվարթաննոց&raquo; օդավակայանի դեպքերից հետո, երբ ծեծվեցին ու խեղանդամվեցին խաղաղ բնակիչները, Սումգայիթից հետո, երբ հենց կոմիտեի շնորհիվ չթափվեց ադրբեջանցիների ու ռուս զինվորների արյունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պայմանավորվեցինք, որ Աշոտը կնկարագրի շարժման պատմությունը, նրա նպատակներն ու մեթոդները, իսկ մենք պարտավորվեցինք այն հասցնել կենտկոմ։ Մշակվեց նաեւ պլան, ըստ որի Աշոտը պետք է, փոխելով արտաքինը, անձնական ավտոմեքենաներով հասներ Թբիլիսի, այնտեղից՝ Մոսկվա, ուր ես պետք է դիմավորեի նրան եւ անցկացնեի կենտկոմ: Մենք հույս ունեինք, որ նրան կլսեն, իսկ հետո՝ ոչինչ, թող ձերբակալեն։ Մենք, իհարկե, ենթադրում էինք, որ նրանք բանը նման սկանդալի չէին հասցնի։ Պատրաստվում էինք դիմել բոլոր միջազգային կազմակերպություններին: Սախարովը մեզ աջակցեց: Սակայն Աշոտին ձերբակալեցին ավելի շուտ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՅՈՒ. ՌՈՍՏ.</strong> &mdash; Նրանք հավաքվեցին հանդիպատեղի-բնակարանում։ Սակայն, հավանաբար, ինչ-որ մեկը բավարար չափով զգույշ չէր եղել եւ իր հետեւից &laquo;պոչ&raquo; էր բերել։ Նրանց բոլորին ձերբակալեցին <strong>1989 թվականի հունվարի 7-ին</strong>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սկզբում հսկողության տակ պահեցին 30 օր: Հետո տեղափոխեցին հետաքննչական մեկուսարան, ուր չէին տալիս ոչ թերթ, ոչ ծխախոտ։ ԶԷԿ-երը նրանց ծխախոտ էին փոխանցում պարանով՝ լուսամուտից, դրանից հետո լուսամուտները մեխեցին: Հետո բոլորին տեղափոխեցին Մոսկովյան բերդեր՝ &laquo;Մատրոսկայա տիշինա&raquo; եւ &laquo;Բուտիրկա&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի անգամ, գարնանը, լուսադեմին Բուտիրկայի դիմացի շենքի տանիքին հայտնվեց մի տղամարդ։ Նա բացեց պատյանը, հանեց շեփորը, եւ մոսկովյան լուսաբացը լցվեց հայկական այն երաժշտության հնչյուններով, որով սկսվում էին Երեւանի բոլոր միտինգները:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Գ. ՍՏԱՐՈՎՈՅՏՈՎԱ․ </strong>&mdash; Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը քսանութ օր նստեց Սովետաշենի մեկուսարանի մենախցում։ Այնտեղ նա <strong>ծանր հիվանդացավ, ուռուցք թոքերին ու ողնաշարին։ Ազատվելուց հետո նա բարդ, վեցժամյա վիրահատություն տարավ</strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԽՍՀՄ ժողպատգամավորների առաջին համագումարը ազատման խթան հանդիսացավ: Մայիսի 27-ին, համագումարի երրորդ օրը, մենք՝ Յուրի Կորյակինը, Յուրի Ռոստը եւ ԽՍՀՄ ժողպատգամավոր Կարեն Սիմոնյանը գնացինք Բուտիրյան բանտ, ցույց տվեցինք անցաթղթերը։ Երբ բանտապետին զեկուցեցին, թե ովքեր են եկել, նա թույլատրեց անցնել իր առանձնասենյակը, սակայն չթույլատրեց հանդիպել ձերբակալվածներին։ Այդ ժամանակ մենք պահանջեցինք, որ մեզ պարզապես թույլ տան խցիկի դիտանցքից տեսնել նրանց, որովհետեւ արդեն կես տարի նրանց հետ ոչ մի կապ չկար։ Մենք լսել էինք, որ կոմիտեի անդամները հացադուլ են հայտարարել եւ ցանկանում էինք համոզվել, որ նրանք ողջ ու առողջ են։ Պետը տատանվում էր, եւ ես հայտարարեցի, որ եթե հիմա նա այդ չթույլատրի, վաղը ես այդ մասին կհայտարարեմ համագումարի ամբիոնից: Նա ասաց. &laquo;Այո, ես հիշում եմ, որ Դուք երեկ կտրուկ էիք խոսում Լուկյանովի թեկնածության առթիվ, Դուք ընդունակ եք այդ անելու&raquo;։ Մենք անցանք բանտ։ Խցիկի դիտանցքից ես տեսա Ռաֆայել Ղազարյանին: <strong>Վանո Սիրադեղյանը</strong> գիրք էր կարդում՝ ողջ ու առողջ էր։ Նա եւ մյուս բոլորը նստած էին քրեականների հետ: Հետո ես տեսա Աշոտ Մանուչարյանին: Նա շատ էր նիհարել, դեմքը հողագույն էր։ Նա նույնպես նստած էր քրեականների հետ, որոնցից մեկը տեսնելով, որ դիտանցքից նայում են, կանչեց մյուսներին։ Ես մի քիչ հեռացա դիտանցքից, եւ Աշոտը ճանաչելով ինձ, գոռաց․ &laquo;Գալյա, ողջույն, ինչպե՞ս են մերոնք այնտեղ&raquo;։ Ես չհամբերեցի եւ չնայած չզրուցելու խոստմանը, ճչացի․ &laquo;Ոչինչ, ամեն ինչ լավ է, ձեր գործն էլ շուտով հաջող կլինի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակ մենք դիմեցինք Սուխարեւին եւ Գորբաչովին, հավաքեցինք պատգամավորների հարյուրավոր ստորագրություններ։ Ընդմիջումներին մենք Սուխարևի շուրջ պատգամավորների խմբեր էինք հավաքում եւ կոմիտեի անդամների ազատ արձակում պահանջում: Սախարովի նախընտրական ծրագրի կետերից մեկը &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի ազատման պահանջն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակ քննիչները համոզում էին ձերբակալվածներին, թե ողջ աշխարհն արդեն իրենց մասին մոռացել է, եւ ոչ ոք նրանց չի փրկի։ Աշոտ Մանուչարյանի հարցաքննության ժամանակ քննիչը պատահաբար սեղանին դրեց &laquo;Մոսկովսկիե նովոստի&raquo; թերթի համարը՝ Սախարովի նախընտրական ծրագրով: Աշոտը հայացքով բռնեց ծրագրի իրենց վերաբերող կետը եւ ասաց, &laquo;Այդ ինչպե՞ս են բոլորը մոռացել, ահա՝ Սախարովը գրում է...&raquo;: Քննիչը դիվահար եղավ՝ իր հոգեբանական մշակումները հօդս ցնդեցին: Իսկ երեկոյան Աշոտը հին ու փորձված մեթոդով &laquo;տկտկացրեց&raquo; եւ նորությունը հաղորդեց բոլոր ընկերներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասանք Համբարձում Գալստյանի խցին: Նա տասնվեց օր հացադուլ էր արել, քսան կիլոգրամ քաշ էր կորցրել: Նրան նստեցրել էին հոգեկան անհավասարակշիռ մեկի հետ, որը մարդասպան էր՝ երկու մարդ էր խեղդել։ Վերջինս անընդհատ քայլում էր խցում, լալիս էր, ճչում։ Համբարձումը գիշերները պարանոցը փաթաթում էր հաստ սվիտերով, վախենալով, որ հարեւանը կարող է իրեն խեղդել։ Այդ հոգեկանի մռութն էլ հենց երեւաց դիտանցքից։ Ես նրան խնդրեցի կանչել Համբոյին: Սեմյոնովը՝ բանտապետը, քաշեց ձեռքիցս եւ ասաց, &laquo;Գնացինք, գնացինք&raquo;: Համբարձումը տեսավ ինձ եւ ընկավ դռան վրա։ Նա՝ նախկին սամբիստը, դեռեւս ուժեղ էր. &laquo;Գալյա, դեռ ինչքա՞ն պիտի մենք այստեղ նստենք&raquo;: Ես ասացի․ &laquo;Դիմացիր քիչ էլ...&raquo;։ Երկու օր հետո նրանց ազատ արձակեցին։ Ոչ մի մեղադրանք չներկայացվեց: &laquo;Հանգամանքները փոխվելու պատճառով&raquo;՝ այսպիսին էր ձևակերպումը։<br /> &nbsp;<br /> &laquo;Ղարաբաղ&raquo; կոմիտեի դեմ գործն ու ուղեկցող միջոցառումները կայսերապետական կուրսի ռեակցիոն ուժերի &laquo;առաջին գրչափորձն&raquo; էր։ Եվ հարցը, որը հիմա տալիս է աշխարհը, մենք՝ հայկական դեպքերին ինչ-որ կերպ առնչված մարդիկ, տալիս էինք դեռ այն ժամանակ՝ &laquo;Ո՞վ է հրաման տվել&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն կատարվել էր կեղծ ինֆորմացիայի հիման վրա, թե՞ Գորբաչովն ինքն էր պատրաստ վերադառնալ բռնության մեթոդներին։ Ցանկացած պարագայում, արդեն այն ժամանակ, մենք իմացանք, որ մեր ղեկավարը ոչ ճշգրիտ կամ ոչ լրիվ իրազեկության պայմաններում կարող է գործել զգացմունքների ազդեցության տակ, որ նա չի հասկանում ազգային հիմնախնդիրների էությունը եւ ազգային զգացումները եւ նույնիսկ չի փորձում ծանոթանալ մանրամասներին, վերլուծել։ Մենք իմացանք, որ երկրի պրեզիդենտը ընդունակ է օգտագործել հարյուրավոր կյանքեր կորցրած երկրաշարժի՝ ժողովրդական այդ մեծ աղետի ցնցակաթվածը։ Հայաստանում բոլորին ցնցեց նրա հրաժեշտի հարցազրույցը՝ օդանավակայանում, երբ նա իր զայրույթն էր թափում &laquo;մորուքավոր - սեւ հարյուրակայինների&raquo; վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր շատ բան է հասկանալի։ Եվ, իհարկե, բանն այն չէ, որ Գորբաչովին դուր չէին եկել սեւ վերնաշապիկներն ու մորուքները։ Պարզապես այն ժամանակ Հայաստանում կայսրության տարածքում առաջին անգամ երերաց &laquo;պարտոկրատիայի&raquo; իշխանությունը, Հայաստանում ազգային-ժողովրդավարական շարժումն այն ժամանակվա համեմատ չտեսնված թափ ու ուժ էր ձեռք բերել։ Սակայն այդ մասին քիչ գիտեին եւ քիչ գիտեն առայսօր: Շարժումը սահմանափակված չէր ղարաբաղյան հիմնահարցով, այլ կար նաեւ իշխանության կառուցվածքների վերափոխման, կուսակցության մենիշխանությունից ազատվելու ձգտում: Ահա թե ինչն էր կարմիր կտորի պես գրգռում կենտրոնին: Տեղի էր ունեցել Հայաստանի ԳԽ անկախ նստաշրջանը, որը ընդունել էր միութենականի նկատմամբ հանրապետական օրենքների գերակայության մասին աննախադեպ որոշումներ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կենտրոնի իշխանության նկատմամբ ժողովրդի անվստահությունը գագաթնակետին հասավ երկրաշարժից եւ ազգային-ժողովրդավարական շարժման ջախջախման փորձից հետո: Ծնվեց մի տխուր անեկդոտ, հայկական ռադիոյին հարց են տալիս. &laquo;Ինչպե՞ս է Գորբաչովը պատրաստվում ազգային հարցերը լուծել ոչ սեյսմիկ գոտիներում...&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&ldquo;Искусство кино&rdquo;, 1991թ․<br /> Թարգմանությունը՝ &laquo;ՀՀ&raquo;</span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ankaxowtyan_35_amyakin_yndaraj_gharabagh_komitei_derbakalowtyowny/2026-08-27-14767 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_ankaxowtyan_35_amyakin_yndaraj_gharabagh_komitei_derbakalowtyowny/2026-08-27-14767 Thu, 27 Aug 2026 15:44:06 GMT <p><span style="font-size:14px;">Եկեղեցին ամբողջ աշխարհում հասարակության անկախ ձայնն է, որը պետք է հարգվի</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Մինչև ընտրությունները մեր կազմակերպությունը զգուշացնում էր, որ Փաշինյանն ու իր կուսակիցներն ունեն բռնատիրական հակումներ, որոնք դրսևորվել էին քարոզարշավի ընթացքում։ Փաշինյանը չարաշահել է որոշ օրենքներ և կառավարության հայեցողականությունը ընդդիմադիր թեկնածուներին, քննադատող ձայներին, անկախ լրագրողներին և հայ առաքելական եկեղեցուն ճնշելու համար&raquo;,- &laquo;Հայաստանում ժողովրդավարության միջազգային դիտարանի&raquo; (IODA) առցանց մամուլի ասուլիսի ժամանակ այսպիսի կարծիք հայտնեց IODA գործադիր խորհրդի անդամ, նախկինում Human Rights Watch-ի գործադիր տնօրեն <strong>Քենեթ Ռոթը</strong>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անդրադառնալով այն փաստին, որ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարել է՝ ԵՄ-ին անդամագրվելու գործընթաց սկսելու մասին, Քենեթ Ռոթն ասաց․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;ԵՄ-ն հսկայական գործիքակազմ ունի իր ձեռքին, այն չպետք է մտածի, որ եթե ինչ-որ բան ասի ՀՀ-ի դեմ, դա կմղի ՀՀ-ին դեպի Ռուսաստանի ճամբար։ ԵՄ-ն պետք է հասկանա, որ իր քաղաքականությունը, որն այս պահին անտեսում է խնդիրները, էլ ավելի է խորացնելու բոլոր մտահոգություններն ու խնդիրները։ Տպավորություն է, որ Փաշինյանն ուզում է երևանյան սկզբունքները կամ չափանիշները առաջ քաշել կոպենհագենյան սկզբունքների փոխարեն և ժողովրդավարությունը փոխարինել բռնապետությամբ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Aravot.am-ի &nbsp;հարցին՝ ինչպե՞ս եք գնահատում Նիկոլ Փաշինյանի՝ օրեցօր ավելի առճակատող հռետորաբանությունը Հայ առաքելական եկեղեցու և Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նկատմամբ, արդյոք դա նպատակ ունի՞ թուլացնելու ՀՀ ամենաազդեցիկ կառույցներից մեկը՝ եկեղեցին, Քենեթ Ռոթն այսպես պատասխանեց․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Եկեղեցին ամբողջ աշխարհում հասարակության անկախ ձայնն է, որը պետք է հարգվի։ Ժողովրդավարությունն այն մասին չէ, որ եկեղեցին միայն պիտի հոգևոր հարցերին անդրադառնա, քաղաքականությանը՝ ոչ։ Եկեղեցին կարևոր քաղաքական և նաև բարոյական ձայն է։ Կառավարությունը փորձում է սահմանափակել՝ դատելով եկեղեցուն, թույլ չտալով խոսել կառավարության քաղաքական մասին, որը հակաժողովրդավարական է։ Կառավարության այս քայլը հակասում է կրոնական կազմակերպությունների դերակատարման իրավունքին ժողովրդավարական հասարակությունում։ Եկեղեցին էլ ունի խոսքի ազատության իրավունք, նաև սփյուռքն ունի խոսքի ազատության իրավունք, խոսքի ազատությունը չի սահմանափակվում ազգային սահմաններով։ Սրանք ընդհանուր սկզբունքներ են, որոնք ամրագրված են ՀՀ սահմանադրությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամբողջական հոդվածը`<a href="https://www.aravot.am/2026/08/25/1576183/?fbclid=IwY2xjawT8EaJwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR6vBx_MCQ3N9iD2ktbeoBLUaNJlPfBkHeWhWIoWy6xSN3_35zSoHuHQcH_jrg_aem_7IQelYUfVlCFAzezrkDVTw" target="_blank">&laquo;Առավոտ&raquo;</a> &ndash;ում:</span></p> https://newsline.am/news/qenet_rot_harc_e_arajanowm_em_n_cankanowm_e_parzapes_ar_mtamet_brnapetowtyo_wn_hastatvi_hh_owm_te_jhoghovrdavarowtyown_aravot_am/2026-08-26-14766 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/qenet_rot_harc_e_arajanowm_em_n_cankanowm_e_parzapes_ar_mtamet_brnapetowtyo_wn_hastatvi_hh_owm_te_jhoghovrdavarowtyown_aravot_am/2026-08-26-14766 Wed, 26 Aug 2026 19:02:21 GMT <p><span style="font-size:14px;">Գուստավ Լը Բոնն ասում էր, որ ներքին չարացածությունը կամ թաքնված նախանձը դառնում են ամբոխի շարժիչ ուժը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Զանգվածների հոգեբանությունն ունի մի օրինաչափություն, ամբոխը &nbsp;չի փնտրում ռացիոնալ առաջնորդություն կամ խորքային գաղափարախոսություն, այլ պահանջում է պարզունակ հույզեր, կրքերի բորբոքում և էժանագին ներկայացումներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գուստավ Լը Բոնն<em>&nbsp;(ֆրանսիացի հոգեբան, սոցիոլոգ, մարդաբան և պատմաբան) </em>ասում էր, որ ներքին չարացածությունը կամ թաքնված նախանձը դառնում են ամբոխի շարժիչ ուժը, նրանք ենթագիտակցորեն մերժում են ուժեղին, գիտակցին ու կայացածին, քանի որ որակյալ անհատականությունն իր գոյությամբ արդեն իրենց անբովանդակ գոյության կենդանի ժխտումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանը չունի առավել մեծ սպառնալիք, քան էս կիսագրագետ ծաղրածուն և իր աղանդի հիվանդ հետևորդները&hellip;</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/ero.asilyan/posts/pfbid02Nd7vesaFgPFb5HeVSCitkw9aLj8cPjyuV82uYXY5qZgHjMqdyVAzkp4ka2Zm3DmYl" target="_blank"><span style="font-size:16px;">Էրո Ասիլյան</span></a></strong></p> https://newsline.am/news/ero_asilyan_hayastany_chowni_aravel_mec_sparnaliq_qan_es_kisagraget_caghracown_ir_aghandi_hivand_het_ordnery/2026-08-26-14765 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/ero_asilyan_hayastany_chowni_aravel_mec_sparnaliq_qan_es_kisagraget_caghracown_ir_aghandi_hivand_het_ordnery/2026-08-26-14765 Wed, 26 Aug 2026 18:24:06 GMT <p>Իշխանությունը որևէ լիազորություն և իրավասություն չունի Եկեղեցու բարենորոգությունը կառավարության ծրագրի մաս դարձնելու<br /> &nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ծայրագույն Պատրիարք և Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի նախագահությամբ օգոստոսի 26-ին Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում տեղի ունեցավ Գերագույն հոգևոր խորհրդի, հայաստանյան եպիսկոպոսների և թեմակալ առաջնորդների ժողով։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրակարգում ընդգրկված էին Եկեղեցու վարչական, կանոնական, կագապահական խնդիրներին և Եկեղեցու առաքելությանն առնչվող հարցեր։ &nbsp;Անդրադարձ կատարվեց նաև Եկեղեցի-պետություն հարաբերություններին և առկա իրավիճակին։ Այս առնչությամբ ժողովը հանդես եկավ հայտարարությամբ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱՅՏԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ<br /> Գերագույն հոգևոր խորհրդի</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Խոր ցավ ենք ապրում՝ հետևելով նորակազմ Ազգային ժողովում վերջին օրերին ՔՊ խմբակցության դրսևորած անընդունելի վարքագծին։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տարակուսելի է, որ հայրենիքի առջև ծառացած բազմապիսի մարտահրավերների և արտաքին վտանգաշատ պարտադրանքների պայմաններում իշխող ուժը սահմանված պարտականությունները կատարելու փոխարեն, Կառավարության ծրագրի քննարկման ընթացքում, ակնհայտորեն ոտնահարելով երկրի Մայր Օրենքը, անտեսելով միջազգայնորեն ամրագրված իրավունքները, վերստին թիրախավորում է մեր Սուրբ Եկեղեցին։ Սույն քաղաքականությունը անխուսափելիորեն հանգեցնելու է առկա լարվածության խորացմանը և նոր պառակտումների առջև է կանգնեցնելու մեր ժողովրդին հայրենիքում և սփյուռքում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եկեղեցին վարկաբեկելու, եկեղեցականներին անվանարկելու և թվացյալ &nbsp;ճգնաժամ առաջ բերելու նկրտումներով իշխանությունները ակնհայտ կեղծ մեղսագրումներ են կատարում Հայոց Եկեղեցուն՝ վերջինիս մեղադրելով &laquo;օտար ազդեցության գործակալ&raquo; և &laquo;պետություն պետության մեջ&raquo; լինելու, ինչպես նաև Արցախի աղոթական հիշատակումով, արցախահայության իրավունքների, հոգևոր-մշակութային ժառանգության պահպանման և Բաքվում պատանդառված հայորդիների ազատ արձակման հարցերի արծարծմամբ՝ &laquo;պատերազմի կուսակցություն&raquo; և &laquo;անվտանգության սպառնալիք&raquo; հանդիսանալու մեջ։ Ամեն ջանք ի գործ է դրվում Մայր Աթոռի, Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և հոգևոր դասի դեմ շինծու մեղադրանքներով, անհիմն և ուղղորդվող քրեական հետապնդումներով արհեստական հիմքեր ստեղծել ներեկեղեցական կյանքին ու կարգուկանոնին միջամտելու և Հայոց Եկեղեցու ինքնավարությունը սահմանափակելու՝ այդպիսով ոտնահարելով հավատացյալների կրոնի և խղճի ազատության իրավունքը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատապարտելի նկատելով կատարվողը՝ Գերագույն հոգևոր խորհուրդն արձանագրում է, որ Հայոց Եկեղեցու շուրջ փորձ է արվում ձևավորել արհեստական օրակարգ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կառավարությունը որևէ լիազորություն և Սահմանադրությամբ ամրագրված իրավասություն չունի Եկեղեցու բարենորոգությունը կառավարության ծրագրի մաս դարձնելու, իր հայեցողությամբ եկեղեցականներին &laquo;առաջարկներ&raquo; և պահանջներ պարտադրելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ազգային ժողովը իրավասու և պատկան հարթակը չէ ներեկեղեցական հարցերի քննարկման։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայոց Եկեղեցու բարենորոգությունը չի կարող կատարվել արտաքին ճնշումներով, սպառնալիքներով և նման կամայականություններով։ Իշխանությունների հակաեկեղեցական իրական մտադրությունների ցուցիչն են նաև &laquo;Հայոց Եկեղեցու պատմություն&raquo; առարկայի դուրս բերումը հանրակրթական դպրոցից, ՀՀ Զինված ուժերում հոգևոր առաջնորդության լուծարումը, քրեակատարողական հիմնարկներում եկեղեցականների հոգևոր ծառայության կասեցումը, չհիմնավորված տույժերի և տուգանքների կիրառմամբ Եկեղեցուն հավելյալ հարկերի պարտադրումը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայոց Եկեղեցին, հավատարիմ մնալով իր տերունավանդ առաքելությանը, մշտապես առաջնորդվել և առաջնորդվում է հայոց պետության և աշխարհասփյուռ հայ ժողովրդի շահերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայոց Եկեղեցին շարունակելու է լինել պաշտպանը մեր ինքնության, ջատագովը ազգային միաբանության՝ ամենայն ջանք գործադրելով հանուն մեր ժողովրդի խաղաղ, ապահով ու առաջընթաց կյանքի։</span></p> https://newsline.am/news/ghx_haytararowtyowny_hayoc_ekeghecow_showrj_pord_e_arvowm_d_avorel_arhestakan_orakarg/2026-08-26-14763 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/ghx_haytararowtyowny_hayoc_ekeghecow_showrj_pord_e_arvowm_d_avorel_arhestakan_orakarg/2026-08-26-14763 Wed, 26 Aug 2026 16:13:36 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ամենավտանգավոր հետևանքը․ երբ իրավական գործընթացը սկսում է ոչ թե սահմանափակել քաղաքական իշխանությունը, այլ արտադրել նրա համար անհրաժեշտ քաղաքական իրականությունը</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Փաշինյանն ընդդեմ Քոչարյանի կառուցվածքը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի իրավապահ համակարգին պահանջվեց 8 տարի պարզելու համար, որ Toyota Yerevan-ը, Orange Fitness-ը, Play City-ն, Stefano Ricci-ն և Corneliani-ն կապված են Ռոբերտ Քոչարյանի ընտանիքի հետ, իսկ հողատարածքներն ու անշարժ գույքը ձեռք են բերվել &laquo;շուկայականից էապես ցածր գնով&raquo;՝ նախագահի պաշտոնեական դիրքն օգտագործելու միջոցով։ 8 տարի այդ փաստերը գոյություն չունեին։ Օգոստոսի 25-ի առավոտյան դրանք հանկարծ ջրի երես դուրս եկան, 6 մարդ ձերբակալվեց, մի քանի տասնյակ հասցեներ խուզարկվեցին, երկրորդ նախագահին բերման ենթարկեցին Հակակոռուպցիոն կոմիտե՝ մեղադրանք ներկայացնելով 3 հոդվածով՝ պաշտոնեական լիազորությունների չարաշահում, առանձնապես խոշոր չափի փողերի լվացում և առանձնապես խոշոր չափի կաշառքի ստացում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ փոխվեց մեկ օրում։ Նախօրեին՝ օգոստոսի 24-ին, խորհրդարանի ամբիոնից պատգամավոր Լևոն Քոչարյանը դիմեց Փաշինյանին․ &laquo;մեզ ասում են՝ Արցախը կործանած, հազարավոր զոհեր բերած էդ պիղծ դավաճանը ինչու է մինչև հիմա [մնում իշխանության]&raquo;։ Հաջորդ առավոտ ձերբակալեցին նրա հորն ու եղբորը, իսկ նրա տուն այցելեց ԱԱԾ-ն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ժամանակագրությունը հուշում է Փաշինյանի հուզական պոռթկման վարկածը, թեև այն չի տալիա գլխավոր հարցի պատասխանը. 20 տարվա վաղեմության գործարքների վերաբերյալ գործը մեկ գիշերում չի հավաքվում, իսկ տասնյակ հասցեներում խուզարկությունները մեկ երեկոյում չեն ծրագրվում։ Թղթապանակը պատրաստ էր տարիներով։ Եվ եթե օրվա ընտրությունը կարելի է պայմանավորել Փաշինյանի զգացմունքայնությամբ, ապա սցենարը վստահաբար գրված էր նախապես։ Եվ հենց այս համադրությունն ավելի սարսափելի է, քան երկու բացատրություններից յուրաքանչյուրն առանձին. մենք գործ ունենք մի իշխանության հետ, որն իր յուրաքանչյուր ընդդիմախոսի համար պատրաստի թղթապանակ ունի, որը սպասում է պատեհ առիթի կամ հրահանգի։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քոչարյանների ձերբակալության մեջ ամենաուշագրավը քաղաքական դիվիդենտներն են, որ ստանում են բոլորը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1. Նիկոլ Փաշինյան․ Քոչարյանների ձերբակալությամբ նա լուծում է միանգամից մի քանի խնդիր.</strong></span><br /> &nbsp;</p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">ցույց է տալիս &laquo;նախկին թալանչիների դեմ պայքարը&raquo;՝ նրա ամբողջ քաղաքական կենսագրության կենտրոնական սյուժեն,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">սպասարկում է ռեսենտիմենտը. դիվականացված Քոչարյանը հրապարակայնորեն &laquo;ծնկի է բերված&raquo;, և տեսարանն &laquo;արժեքավոր&raquo; է իշխանության վարկանիշի համար,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">լեգենդավորում է &laquo;թալանվածը ժողովրդին վերադարձնել&raquo; թեզը՝ միլիոնավոր դոլարների թվերի ֆոնին, որոնք շրջանառվում են հաղորդագրություններում,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ապագայի համար մեղավորներ է նախապատրաստում. երբ մի քանի ամիս անց Քոչարյանի խափանման միջոցը փոխվի, պատասխանատվությունը կընկնի դատարանների վրա՝ &laquo;հին ռեժիմի սպասարկուների&raquo;,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">և ամենակարևորը՝ տանում է դեպի արդեն հայտարարված որոշումը։ Խորհրդարանում Փաշինյանը հայտարարեց, որ նոր Սահմանադրությունը նախատեսելու է բոլոր դատավորների ժամանակավոր պաշտոնանկություն՝ &laquo;պրոֆեսիոնալիզմի և էթիկայի&raquo; վերաատեստավորմամբ։ Իսկ մինչև ստուգումը բոլոր դատավորները դառնալու են պաշտոնակատարներ։ Բարձրագույն դատական խորհրդի նախկին նախագահը դա անվանել է պայքար &laquo;անկախության կղզյակների&raquo; դեմ և դատավորներին ՔՊ-ին &laquo;ենթակա&raquo; դարձնելու գործընթաց։ Քոչարյանի ձերբակալությունն այս արշավի իդեալական շարժիչն է։ Երբ ժողովրդին ցույց տան &laquo;դատարանների ազատ արձակած Քոչարյանին&raquo;, ժողովուրդը կքվեարկի ցանկացած Սահմանադրության օգտին, որը խոստանում է &laquo;չեզոքացնել&raquo; նման դատավորներին։</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2. Ռոբերտ Քոչարյան․ նրա համար ձերբակալությունը քաղաքական կապիտալ է, որը ոչ մի գումարով հնարավոր չէ գնել.</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">այն &laquo;ապացուցում է&raquo; քաղաքական հետապնդվողի կարգավիճակը՝ հատկապես որդու երեկվա ելույթի ֆոնին։ Երբ Լևոն Քոչարյանը &laquo;ճշմարտությունն ասաց Փաշինյանի երեսին&raquo;, առավոտյան եկան նրա հոր հետևից,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">այն &laquo;ապացուցում է&raquo; իշխանության ուզուրպացիան. վարչապետն անձամբ է ղեկավարում ուժայիններին և դատարաններին,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">և կառուցում է այն նարատիվը, որն ամենից շատ է պետք Քոչարյանին. եթե Փաշինյանը հարվածում է հենց նրան, ուրեմն հենց նրանից է վախենում, հետևաբար՝ իշխանափոխության դեպքում գլխավոր ընդդիմադիր ուժն ու գլխավոր հավակնորդն ինքն է, ոչ թե մրցակիցները։ Սա հենց Քոչարյանի տրամաբանությունն է։ Նաև իշխանության՝ որպես իրենց այլընտրանք ներկայացնել հենց Քոչարյանին։ Այդ առումով Քոչարյանի ցանկությունը միանգամայն համընկնում է իշխանության նպատակների հետ։&nbsp;</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3. &laquo;Ուժեղ Հայաստան&raquo;․ պասիվ շահառուն</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">իշխանության թելադրած &laquo;բարեկրթության&raquo; խաղը խաղալով՝ Սամվել Կարապետյանի ուժն առայժմ հարվածի տակ չէ՝ &laquo;моя хата с краю&raquo; սկզբունքով,</span></li> <li><span style="font-size:16px;">մրցակցի &laquo;գլխատումն&raquo; ընկալվում է որպես իրենց՝ ընդդիմադիր դաշտի միակ կենտրոնի ավտոմատ վերածում։ Հաշվարկը հիմնված է այն տրամաբանության վրա, որ Փաշինյանն ունի կարմիր գծեր, և քանի դեռ դրանք չես հատում, կանոնները պահպանվում են։ Հաշվարկն ինքնին տարօրինակ է, քանի որ հենց &laquo;Ուժեղ Հայաստանի&raquo; առաջնորդը մեկ տարուց ավելի անազատության մեջ է։&nbsp;</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4. Արտախորհրդարանական ուժեր․</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Իշխանամետները ստանում են արդարության տոն՝ &laquo;վերջապես Քոչարյանը պատասխան է տալիս իր տարիների կոռուպցիայի համար&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ընդդիմադիրները ստանում են վաղուց հնչեցվող թեզի հաստատում. Փաշինյանը 8 տարի գիտակցաբար Քոչարյանին պահել է &laquo;անձեռնմխելի&raquo;՝ յուրաքանչյուր ընտրական շրջանում խաղարկելով նրա գործոնը։ Այդ գործոնը կրկին խաղարկվում է, այս անգամ՝ հանրաքվեի ֆոնին։</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>5. Ժողովուրդ․ հանդիսատեսը․</strong></span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Մեծամասնությունը՝ ներառյալ ընդդիմադիր տրամադրվածների ոչ փոքր մասը, գոհ է։ Քոչարյանի ընտանիքի ունեցվածքի և գործարքների թվերը խոսուն են։ Այս բավարարվածության մեխանիզմը դրսևորվել էր նաև Ծառուկյանի օրինակով։ Ռեսենտիմենտը դատարանի վճիռ չի պահանջում․ &laquo;ինչո՞ւ է նա հարուստ&raquo; հարցն իր մեջ արդեն պարունակում է պատասխանը։</span></li> </ul> <p>&nbsp;</p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով, շահերի տարօրինակ համընկնում է ձևավորվում․ Փաշինյանը ստանում է իրեն անհրաժեշտ քաղաքական սյուժեն հանրաքվեի և &laquo;նախկինների վերադարձի&raquo; սպառնալիքի համար, Քոչարյանը՝ քաղաքական հետապնդման և գլխավոր ընդդիմախոսի կարգավիճակը, Կարապետյանի ուժը՝ մրցակցի ժամանակավոր թուլացում, իսկ հասարակության մի մասը՝ արդարության վերականգնման զգացողություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այստեղ է հիմնական խնդիրը։ Երբ քրեական գործընթացը միաժամանակ քաղաքական դիվիդենտ է արտադրում գրեթե բոլոր առանցքային դերակատարների համար, իրավական բովանդակությունը մղվում է երկրորդ պլան։ Արդարադատությունը պետք է պատասխանի հետևյալ հարցերին՝ կա՞ ապացուցված հանցագործություն և ո՞վ է դրա համար պատասխանատու։ Քաղաքական ներկայացումը պատասխանում է մեկ ուրիշ հարցի՝ ո՞վ ինչ է շահում այս տեսարանից։ Եվ երբ երկրորդ խմբի հարցը սկսում է գերակշռել առաջինին, մենք այլևս գործ ունենք ոչ միայն քրեական վարույթի, այլ արդարադատության քաղաքական գործիքայնացման հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետագա զարգացումների քաղաքական տրամաբանությունն էլ գրեթե փակ շրջան է ստեղծում։ Եթե Քոչարյաններին կալանավորեն, իշխանությունը դա կներկայացնի որպես &laquo;նախկինների անպատժելիության&raquo; ավարտ։ Եթե ամիսներ անց դատարանը փոխի խափանման միջոցը կամ գործը փլուզվի, նույն արդյունքը կարող է վերածվել դատական համակարգի դեմ նոր փաստարկի՝ &laquo;հին ռեժիմի դատավորները&raquo; խոչընդոտում են արդարադատությանը։ Եթե Քոչարյանը երկար մնա անազատության մեջ, նա կստանա նահատակի և գլխավոր հետապնդվող ընդդիմախոսի առավելությունը։ Այսինքն՝ քաղաքական առումով գրեթե յուրաքանչյուր ելք վերարտադրում է նույն երկբևեռ կառուցվածքը՝ Փաշինյանն ընդդեմ Քոչարյանի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ այդ կառուցվածքը ձեռնտու է առաջին հերթին իշխանությանը, որովհետև քաղաքական մրցակցությունը ծրագրերի, կառավարման արդյունքների և պատասխանատվության դաշտից տեղափոխում է գոյաբանական ընտրության դաշտ՝ &laquo;մենք կամ նախկինները&raquo;։ Վերջին 8 տարիները ցույց են տվել, որ Փաշինյանն ավելի լավ կարողանում է հասարակությանը վախեցնել նախկինների հնարավոր վերադարձով, քան կառավարել երկիրը։ Այդ պայմաններում նոր Սահմանադրությունն ու Չորրորդ Հանրապետության գաղափարը կարող են ներկայացվել ոչ թե որպես ինստիտուցիոնալ բարեփոխման առանձին նախագիծ, այլ որպես արդեն իսկ ստեղծված քաղաքական ճգնաժամի &laquo;միակ լուծում&raquo;։ Եվ հենց սա է այս ամբողջ պատմության ամենավտանգավոր հետևանքը․ երբ իրավական գործընթացը սկսում է ոչ թե սահմանափակել քաղաքական իշխանությունը, այլ արտադրել նրա համար անհրաժեշտ քաղաքական իրականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid0xkzSzG4dXKb8FTZ28LKPhYjn5CWarvQsjZN7wmgpAeTiTeFYf1c6BKkkPFUN9QNGl" target="_blank">Լևոն Զարգարյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_pashinyann_ynddem_qocharyani_karowcvacqy/2026-08-26-14762 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_pashinyann_ynddem_qocharyani_karowcvacqy/2026-08-26-14762 Wed, 26 Aug 2026 13:30:29 GMT <p><span style="font-size:16px;">Ակնհայտ է. կոնցեսիայի վերավաճառքի պահանջը միայն ուղղված է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրման էսկալացիայի</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՞ւՄ ԵՍ ԽԱԲՈւՄ, ՓԱՇԻՆՅԱՆ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը, ամբողջ հայ ժողովրդին հիմարի տեղ դնելով, հայտարարում է, որ Ախուրիկ-Երասխ երկաթուղային հատվածի զարգացման համար ներդրողներ ներգրավելու և մրցակից ստեղծվելիք Կարս-Նախիջևան երկաթուղու հետ մրցակցության մեջ հաղթելու համար անհրաժեշտ է, որ Ռուսաստանը երկաթուղու կոնցեսիոն կառավարումը վաճառի որևէ երրորդ երկրի, որը զերծ է միջազգային` իմա, արևմտյան պատժամիջոցներից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդ ինչքան հիմար կամ ստախոս ցինիկ պետք է լինի (թե տվյալ դեպքում որն է, ինքներդ որոշեք), որ պնդի, թե Թուրքիան ու Ադրբեջանը թույլ կտան, որ ԹՐԻՓՓ-Զանգեզուրյան միջանցքով նախատեսվող ուղևորների և բեռնափոխադրումների շրջանառությունը անցնի Ախուրիկ-Երասխ, և ոչ թե Կարս-Նախիջևան երկաթուղով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի &laquo;տրամաբանությամբ&raquo; թուրքերը 1920 թվականին ստեղծեցին Հայաստանից դուրս Նախիջևանը, իսկ 1932 թվականին փոխանակեցին Իրանի հետ տարածքները, իսկ Ադրբեջանը պարտադրեց ԹՐԻՓՓ Զանգեզուրյան միջանցքը, որ հիմա Թուրքիան ու Ադրբեջանը հաղորդակցվեն Ախուրիկ-Երասխ երկաթուղով Հայաստանի տարածքո՞վ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ակնհայտ է մի բան. կոնցեսիայի վերավաճառքի պահանջը ոչ մի կապ չունի մեր երկաթուղային համակարգի զարգացման նպատակի հետ, այլ միայն ուղղված է Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների սրման էսկալացիայի:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հայ Ազգային Կոնգրեսի փոխնախագահ<a href="https://www.facebook.com/levon.zourabian/posts/pfbid02gGdts3JxX3kHBSA74tge5LQAWzhzQJgBN1URf9Djuw8UFGsng4yyPwkKKeHHGsFMl" target="_blank"> Լևոն Զուրաբյան</a></span></strong></p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_o_wm_es_xabowm_pashinyan/2026-08-26-14761 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_o_wm_es_xabowm_pashinyan/2026-08-26-14761 Wed, 26 Aug 2026 13:18:54 GMT <p>ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ԵԿԵՂԵՑԻՆ.Պետություն, հավատք և ազգային ինքնություն</p> <p><em><strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">Սկիզբը՝ այստեղ</a></strong></em></p> <p style="text-align: center;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></p> <p style="text-align: center;"><strong>ՄԱՍ XI &mdash; ՆԱԽԱԳԱՀԸ ԵՎ ԵԿԵՂԵՑԻՆ</strong></p> <p><strong>Պետություն, հավատք և ազգային ինքնություն</strong></p> <p>Հայոց նորագույն պատմության մեջ կան թեմաներ, որոնց մասին հնարավոր չէ խոսել միայն քաղաքական կատեգորիաներով։ Այդպիսի թեմաներից մեկը պետության և Հայ Առաքելական Եկեղեցու հարաբերությունն է։ Անկախության վերականգնումից հետո Հայաստանը ոչ միայն նոր պետություն էր կառուցում, այլև վերաիմաստավորում էր ազգային կյանքի այն ինստիտուտների դերը, որոնք խորհրդային տասնամյակների ընթացքում գոյատևել էին բոլորովին այլ պայմաններում։</p> <p>Այդ գործընթացի կենտրոնում, բնականաբար, հայտնվեց նաև առաջին նախագահը՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։<br /> Նրա կերպարի վերաբերյալ ամենակարևոր փաստերից մեկն այն է, որ նա երբեք Եկեղեցին չի դիտարկել որպես պետության մրցակից, բայց նաև պետությունը չի պատկերացրել որպես կրոնական կառույցի ենթակա համակարգ։ Նրա պետական մտածողության հիմքում կար մեկ կարևոր տարբերակում՝ Եկեղեցին ազգային կյանքի բացառիկ արժեք է, իսկ պետությունը՝ բոլոր քաղաքացիների ընդհանուր քաղաքական տունը։ Այս մոտեցումը հատկապես նշանակալի էր անկախության առաջին տարիներին։</p> <p><strong>Անկախությունը և Եկեղեցին՝ մեկ պատմական շրջադարձ</strong></p> <p>1991 թվականին Հայաստանը վերականգնեց իր անկախությունը։ Նույն ժամանակահատվածում Հայ Առաքելական Եկեղեցին դարձավ ազգային ինքնության և հոգևոր կյանքի կարևորագույն հենարաններից մեկը։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ անկախության առաջին տարիներին Լևոն Տեր-Պետրոսյանի և Վազգեն Ա Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի հարաբերությունները կառուցված էին համագործակցության և փոխադարձ սահմանների պահպանման վրա։</p> <p>Այստեղ արդեն տեսանելի է Տեր-Պետրոսյանի պետական մտածողության առանձնահատկությունը։<br /> 1991 թվականի հունիսին, դեռևս Հանրապետության Գերագույն խորհրդի նախագահ եղած ժամանակ, Տեր-Պետրոսյանը ստորագրեց &laquo;Խղճի ազատության և կրոնական կազմակերպությունների մասին&raquo; օրենքը։ Այդ իրավական շրջանակը մի կողմից ամրագրում էր խղճի և կրոնի ազատությունը, մյուս կողմից առանձնահատուկ կարգավիճակ էր ճանաչում Հայ Առաքելական Եկեղեցու համար։</p> <p><strong>Նախագահի երդումը՝ Ավետարանի վրա</strong></p> <p>1991 թվականի նոյեմբերի 11-ին՝ նախագահական երդմնակալության ժամանակ, տեղի ունեցավ մի խորհրդանշական արարողություն, որը հետագայում դարձավ Հայաստանի պետական-եկեղեցական հարաբերությունների պատմության կարևոր դրվագներից մեկը։</p> <p>Լևոն Տեր-Պետրոսյանը նախագահի<strong><a href="https://newsline.am/news/1991t_hoktemberi_16_in_hayastani_hanrapetowtyan_arajin_naxagah_yntrvec_l_on_ter_petrosyany_tesanyowt/2024-10-16-4767" target="_blank"> երդումը տվեց հնագույն ձեռագրերից մեկի՝ Վեհամոր Ավետարանի վրա,</a></strong> իսկ Վազգեն Ա Կաթողիկոսը օրհնեց նորանկախ Հայաստանի Հանրապետության առաջին նախագահին։&nbsp;</p> <p>Նա աշխարհիկ պետության նախագահ էր, բայց աշխարհիկությունը չէր շփոթում ազգային ինքնության ժխտման հետ։</p> <p>Նա գիտնական էր, պատմաբան, արևելագետ, բայց գիտական աշխարհայացքը չէր դարձնում սեփական ժողովրդի հոգևոր ժառանգության մերժման պատճառ։ Նա քաղաքական գործիչ էր, բայց հասկանում էր, որ հայ ժողովրդի պատմության մեջ Եկեղեցին պարզապես կրոնական կազմակերպություն չէ։</p> <p>Եվ հենց այդ պատճառով առաջին նախագահի և Վազգեն Ա-ի հարաբերությունները առանձնահատուկ նշանակություն ստացան։</p> <p><strong>Վազգեն Ա-ն և Առաջին նախագահը</strong></p> <p>Վազգեն Ա-ն անկախության առաջին տարիների Հայաստանի համար ուղղակի հոգևոր առաջնորդ չէր։ Նա այն սերնդի ներկայացուցիչն էր, որը տասնամյակներ շարունակ պահպանել էր Հայոց Եկեղեցու և ազգային ինքնության շարունակականությունը։</p> <p>Իսկ Տեր-Պետրոսյանը, իր հերթին, ներկայացնում էր նորանկախ պետության քաղաքական իշխանությունը։</p> <p>Այս երկու ինստիտուտների համագործակցությունը չափազանց կարևոր էր։</p> <p>Ուշագրավ է, որ ուսումնասիրություններից մեկի համաձայն՝ անկախության առաջին տարիներին Եկեղեցին իր համաշխարհային թեմական և համայնքային ցանցի միջոցով աջակցում էր նորաստեղծ Հայաստանի Հանրապետության միջազգային կապերի ամրապնդմանը և պետականության հաստատմանը։</p> <p>Այսպիսով, անկախության առաջին տարիներին պետությունն ու Եկեղեցին միմյանց չէին հակադրում։ Ընդհակառակը՝ նրանք տարբեր դերերով ծառայում էին նույն ազգային նպատակին՝ անկախ հայկական պետականության ամրապնդմանը։</p> <p><strong>1994 թվական. Վազգեն Ա-ն՝ Հայաստանի ազգային հերոս</strong></p> <p>Տեր-Պետրոսյանի վերաբերմունքը Եկեղեցու նկատմամբ առավել խոսուն կերպով արտահայտվեց 1994 թվականին։ Այդ տարի նախագահը անձամբ Վազգեն Ա Կաթողիկոսին հանձնեց Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական անձնագիր և Հայաստանի բարձրագույն պարգևը՝ Հայաստանի ազգային հերոսի կոչումը։ Վազգեն Ա-ն դարձավ այդ բարձրագույն կոչման առաջին արժանացած անձը։&nbsp;Այս դրվագը պարզապես արարողակարգային նշանակություն չուներ։</p> <p>Պետության առաջին դեմքը պետական բարձրագույն պատիվը շնորհում էր հոգևոր առաջնորդին՝ այդպիսով ընդգծելով Եկեղեցու դերը հայ ժողովրդի պատմական և ազգային կյանքում։<br /> Սակայն այստեղ կա մեկ այլ կարևոր հանգամանք։ Տեր-Պետրոսյանը Վազգեն Ա-ին բարձրագույն պետական պատիվ շնորհելով՝ չվերացրեց պետության և Եկեղեցու տարբերությունը։Եվ հենց այդ հավասարակշռությունն է հետաքրքիր։</p> <p><strong>Գիտնականը և Եկեղեցին</strong></p> <p>Այս հարցում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև Տեր-Պետրոսյանի անձնական կենսագրությունը։</p> <p>Նախագահից առաջ նա գիտնական էր։ Միջնադարյան հայ գրականության և պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մտավորական, որը նաև դասավանդել էր Գևորգյան հոգևոր ճեմարանում 1985&ndash;1988 թվականներին նա եղել է ճեմարանի դասախոս, իսկ այդ ժամանակահատվածում նրա կապը Եկեղեցու հետ անմիջական էր։</p> <p>Սա շատ կարևոր հանգամանք է։ Տեր-Պետրոսյանը Եկեղեցու մասին չէր դատում արտաքին դիտորդի դիրքից։ Նա գիտեր նրա պատմությունը։ Գիտեր նրա լեզուն։ Գիտեր միջնադարյան հայ հոգևոր և գրական ժառանգությունը։ Եվ, թերևս, հենց այդ պատճառով նրա աշխարհիկ պետականության գաղափարը չէր կարող լինել Եկեղեցու մերժման գաղափար։</p> <p>&laquo;Մի կարևոր փաստ ևս<br /> 1995 թվականի Սահմանադրությունը և դրան հաջորդած իրավական զարգացումները պետք է դիտարկել հենց այդ պատմական համատեքստում։ Հետագա սահմանադրական զարգացումներում արդեն ավելի հստակ ձևակերպվեց Հայ Առաքելական Եկեղեցու պատմական առաքելության ճանաչումը, սակայն անկախության առաջին տարիներին էլ Եկեղեցու առանձնահատուկ կարգավիճակը իրավականորեն ճանաչված էր&raquo;։</p> <p>Ինչպե՞ս կառուցել ուժեղ պետություն՝ չկորցնելով ազգային հոգևոր ինքնությունը։<br /> Եվ հենց այս հարցում Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական ժառանգությունը շատ ավելի բարդ ու խորն է, քան այն պարզունակ գնահատականները, որոնցով հաճախ փորձում են նրան ներկայացնել։</p> <p><strong>Նախագահը՝ որպես պետության և պատմության միջև կամուրջ</strong></p> <p>Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կերպարը Հայաստանի պատմության մեջ առանձնահատուկ է նաև այն պատճառով, որ նրա մեջ միավորվում էին երկու աշխարհներ՝ գիտնականը և պետական գործիչը։ Նա գիտեր, որ պետությունները ստեղծվում են օրենքներով, բանակով, տնտեսությամբ և դիվանագիտությամբ։ Բայց գիտեր նաև, որ ազգերը գոյատևում են հիշողությամբ։ Եվ հայ ժողովրդի հիշողության մեջ Հայ Առաքելական Եկեղեցին պարզապես մեկ կառույց չէ։ Այն դարերի միջով անցած ազգային շարունակականության ամենակարևոր խորհրդանիշներից մեկն է։</p> <p>Հետևաբար, Տեր-Պետրոսյանի վերաբերմունքը Եկեղեցու նկատմամբ պետք է հասկանալ ոչ թե &laquo;կրոնական&raquo; պարզունակ չափանիշներով, այլ պետական մտածողության համատեքստում։<br /> Նա չփորձեց պետությունը ենթարկել Եկեղեցուն։ Բայց և չփորձեց պետությունը կառուցել Եկեղեցու պատմական դերը մոռանալու հաշվին։ Նա հավատքը թողնում էր իր բարձրագույն՝ հոգևոր տարածքում, իսկ պետականությունը՝ իր պատասխանատվության տարածքում։<br /> Այդ երկու աշխարհների միջև նա փորձում էր կառուցել ոչ թե պայքար, այլ հավասարակշռություն։</p> <p>Եվ անկախ Հայաստանի առաջին տարիների պատմությունը ցույց է տալիս, որ այդ հավասարակշռությունը պարզապես տեսական գաղափար չէր. այն արտահայտվեց օրենքներով, պետական արարողություններով, Վազգեն Ա-ի հետ հարաբերություններով և, ամենակարևորը՝ նորանկախ Հայաստանի պետականության կառուցման ընդհանուր գործընթացում։&nbsp;</p> <p>Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մեծությունը հենց այստեղ է երևում՝ նա կարող էր լինել աշխարհիկ պետության նախագահ՝ առանց դառնալու սեփական ժողովրդի հոգևոր հիշողության հակառակորդը։</p> <p>Եվ գուցե հենց այդ պատճառով նրա նախագահության շրջանի Եկեղեցի&ndash;պետություն հարաբերությունը պետք է ուսումնասիրել ոչ թե որպես անցած քաղաքական դրվագ, այլ որպես անկախ հայկական պետականության ձևավորման կարևորագույն էջերից մեկը։</p> <p><a href="https://www.facebook.com/reel/901109146052741" target="_blank">ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> Թելման Պետրոսյան</a></p> <p><em><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_12/2026-08-29-14769" target="_blank">Շարունակելի</a></em></p> <p>Տեսանյութերը պատրաստել է Հարութ Ուլոյանը:</p> <p><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="420" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FTerPetrosyanLevon%2Fvideos%2F211491396413067%2F&amp;show_text=0&amp;width=560" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></p> <p><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="420" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=420&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2FTerPetrosyanLevon%2Fvideos%2F1198990017143620%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/yRWrxtDWEUA?start=267" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_mas_11/2026-08-26-14760 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_mas_11/2026-08-26-14760 Wed, 26 Aug 2026 11:52:19 GMT <p>Հարցազրույց Հայ ազգային կոնգրես&nbsp;&nbsp;կուսակցության փոխնախագահ<strong> </strong>Լևոն Զուրաբյանի հետ</p> <p><span style="font-size:16px;">Լուսինե Այրապետյանի &laquo;Դիտակետ&raquo; հեղինակային հաղորդաշարի հյուրն է Հայ Ազգային Կոնգրես&nbsp;կուսակցության փոխնախագահ <strong>Լևոն Զուրաբյանը:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քոչարյանը Փաշինյանին պետք էր որպես &laquo;քաղաքական բոբո&raquo;, որի վերադարձով պետք է վախեցներ, որ մնար իշխանությանը: Այլապես վաղուց պատժած կլիներ մարտի 1-ի և կոռուպցիոն գործերի համար:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց Ալիևի հրահանգը` Անկախության հռչակագիրը հանել Սահմանադրությունից, ժամանակ չի թողնում: Նա բռնաճնշումներով պետք է պոկի 6 մանդատ խորհրդարանական ընդդիմությունից և ալիևյան սահմանադրությունը դնի հանրաքվեի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ալիևյան սահմանադրությունից նա միայն մեկ բան է ակնկալելու, բացի շեֆի հրամանի կատարումից` դատական իշխանությունը ամբողջությամբ իրեն ենթարկելը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ալիևի մյուս հրահանգը` ատոմային էներգետիկայի փակումն է Հայաստանում: Ատոմակայանը 1989 թվականին փակեց սովետական կոմունիստական իշխանությունը: 1991-1995 թվականներին նորանկախ Հայաստանի իշխանությունը` հակառակ Թուրքիայի, Եվրոպական Միության և ԱՄՆ-ի ճնշումներին և պատմության մեջ առաջին անգամ վերաբացեց կոսերվացված ատոմակայանը (սա տարածված միֆ է, որ իբր &laquo;ատոմակայանը փակվել է ՀՀՇ- ի օրոք, իսկ վերաբացվել Քոչարյանի օրոք&raquo;, իրականությունը մինչդեռ հետևյալն է` ատոմակայանը վերաբացվել է 1995-ի Տեր-Պետրոսյանի և նրա կառավարության որոշումով):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սողացող օկուպացիային պետք է վերջ դրվի:</span><br /> <a href="https://www.facebook.com/levon.zourabian/posts/pfbid06ZtNwwrAuNqbsB1xjibiTSLLEvWDAc3rCckkVEUjPdAwkssAeQHuP5CzXUqq7NXLl" target="_blank"><span style="font-size:16px;"><strong>Լևոն Զուրաբյան</strong></span></a></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/7MIezRBP3SE" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_pashinyani_bacarik_xostovanowtyowny_tesanyowt/2026-08-26-14759 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_pashinyani_bacarik_xostovanowtyowny_tesanyowt/2026-08-26-14759 Wed, 26 Aug 2026 05:02:53 GMT <p>Եզրակացությունը պատրաստվել է բացառապես իրավական վերլուծության հիման վրա</p> <p><strong>ՀՀ Քննչական կոմիտեի նախկին փոխնախագահ, իրավագիտության դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր իրավաբան Արթուր Ղամբարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է.</strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաշվի առնելով Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և Գերագույն հոգևոր խորհրդի հոգևորական անդամների նկատմամբ հարուցված քրեական հետապնդման հանրային մեծ հնչեղությունը, ինչպես նաև դրա բացառիկ պատմական նշանակությունը հայ ժողովրդի և Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու համար, մի խումբ դատավարագետների նախաձեռնությամբ կազմել և Վեհափառին ու Դատավորին ենք ներկայացրել սույն գործով Amicus Curiae եզրակացություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եզրակացությունը պատրաստվել է բացառապես իրավական վերլուծության հիման վրա՝ զերծ քաղաքական կամ այլ գնահատականներից, և ուղղված է արդարադատության իրականացմանը նպաստելուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հիմնական թեզերը.</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1) </strong>&laquo;Կարգալույծ անել&raquo; արարքը զուրկ է քրեաիրավական հակաիրավականությունից։ Այն կարգավորվում է բացառապես եկեղեցական կանոնական իրավունքով և գտնվում է պետական պոզիտիվ իրավունքի կարգավորման առարկայից դուրս:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2) </strong>Կարգալույծ անելու համար Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի և մյուս հոգևորականների նկատմամբ քրեական հետապնդումը հարուցելը համարվում է Եկեղեցու ներքին գործերին քրեաիրավական միջամտությունը և խախտում է Սահմանադրությամբ և միջազգային իրավունքով երաշխավորված պետության և եկեղեցու անջատվածության սկզբունքը, ինչպես նաև կրոնական կազմակերպության ինքնավարությունը (ՀՀ Սահմանադրության 17-րդ, 41-րդ հոդվածներ, ՄԻԵԿ 9-րդ հոդված, ՄԻԵԴ-ի նախադեպային իրավունք, Վենետիկի հանձնաժողովի դիրքորոշումներ):</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3)</strong> Գերագույն հոգևոր խորհրդի հոգևորական անդամներին մեղսագրվող արարքում բացակայում է հանցակազմի օբյեկտիվ կողմը (կոնկրետ արարքը). Նրանք ներկայացրել են կագրալույծ անելու վերաբերյալ առաջարկություն, որը վերջնական որոշում չէ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4) </strong>Այս գործով հետապնդումը հարուցելով՝ խախտվել է իրավական որոշակիության և կանխատեսելիության պահանջը. Հայցի ապահովման միջոց կիրառելու մասին դատական ակտում &laquo;կարգալույծ անելն&raquo; ուղղակիորեն արգելված չի եղել, և դա հնարավոր չէր դուրս բերել դատական ակտը intra legem analogia կանոնով մեկնաբանելու միջոցով, ուստի քրեական պատասխանատվության սահմանները որոշակի են դարձել միայն հետագայում, ինչը հակասում է քրեական օրենքի որոշակիության և օրինականության սկզբունքներին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>5)</strong> Այլընտրանքային փաստարկ. Նույնիսկ ձևական հանցակազմի առկայության դեպքում սույն գործով անձանց մեղսագրվող արարքը նվազ վտանգավոր է (ՀՀ ՔրՕ 16-րդ հոդվածի 2-րդ մաս): Արման Սարոյանը կարգալույծ հռչակվելուց հետո փաստացի շարունակել է իր գործունեությունը որպես թեմի առաջնորդ՝ կրելով եպիսկոպոսական սքեմ և նստելով առաջնորդի աշխատասենյակում: Ավելին, պետությունն ինքն է շարունակել նրան ճանաչել որպես Եկեղեցու բարձրաստիճան ներկայացուցիչ. ՀՀ վարչապետի N 251-Ա որոշմամբ Արման (Տ. Գևորգ եպիսկոպոս) Սարոյանն ընդգրկվել է ներման հարցերի քննարկման խորհրդակցական հանձնաժողովի կազմում՝ որպես Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ներկայացուցիչ: Այս հանգամանքը միանշանակ վկայում է, որ արարքը չի խոչընդոտել արդարադատության բնականոն գործունեությանը, և, հետևաբար, համաչափության սահմանադրական սկզբունքի տեսանկյունից այն չի կարող հանդիսանալ քրեական պատասխանատվության հիմք:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԵԶՐԱՀԱՆԳՈՒՄԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը և Գերագույն հոգևոր խորհրդի հոգևորական անդամները ենթակա են արդարացման՝ արարքի քրեական հակաիրավականությունը կամ վերագրվող փաստական հանգամանքներն ապացուցված չլինելու հիմքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արթուր Ղամբարյան</strong><br /> իրավաբանական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր, ՀՀ վաստակավոր իրավաբան<br /> <strong>Արտակ Ղազարյան</strong><br /> իրավաբանական գիտությունների թեկնածու<br /> <strong>Զորայր Հարությունյան</strong><br /> իրավաբանական գիտությունների թեկնածու<br /> <strong>Գրիգոր Չապանյան</strong><br /> Ռուս-Հայկական համալսարանի քրեական իրավունքի և դատավարության ամբիոնի հայցորդ</span></p> https://newsline.am/news/amenayn_hayoc_katoghikosy_ghx_hog_orakan_andamnery_entaka_en_ardaracman_ararqi_qreakan_hakairavakanowtyowny_apacowcvac_chlinelow_himqov/2026-08-25-14758 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/amenayn_hayoc_katoghikosy_ghx_hog_orakan_andamnery_entaka_en_ardaracman_ararqi_qreakan_hakairavakanowtyowny_apacowcvac_chlinelow_himqov/2026-08-25-14758 Tue, 25 Aug 2026 18:44:24 GMT <p><span style="font-size:14px;">ՆԱ ՏԵՍԱՎ ԱՅՆ, ԻՆՉԸ ՄԵՆՔ ՉՑԱՆԿԱՑԱՆՔ ՏԵՍՆԵԼ&nbsp;</span></p> <p><em><strong><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ</a></span></strong></em></p> <p style="text-align: center;"><strong><span style="font-size:16px;">ՆԱԽԱԳԱՀԸ</span></strong></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;">ՄԱՍ X &mdash; ՆԱ ՏԵՍԱՎ ԱՅՆ, ԻՆՉԸ ՄԵՆՔ ՉՑԱՆԿԱՑԱՆՔ ՏԵՍՆԵԼ&nbsp;</span></p> <p><br /> <span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական ժառանգության ամենակարևոր էջը, թերևս, Ղարաբաղյան հիմնախնդրի վերաբերյալ նրա պետական մտածողությունն է։ Այս հարցում նրա նկատմամբ պատմական արդարությունը պահանջում է հրաժարվել ինչպես պարզունակ հերոսացումից, այնպես էլ նրան տարիներ շարունակ վերագրված &laquo;պարտվողականության&raquo; կաղապարից։ Սակայն փաստերի ամբողջական համադրությունը ցույց է տալիս մի բան, որն այսօր արդեն դժվար է անտեսել․ Տեր-Պետրոսյանը Ղարաբաղյան խնդիրը դիտարկում էր ոչ թե տվյալ պահի զգացմունքներով, այլ Հայաստանի և Արցախի երկարաժամկետ գոյության տեսանկյունից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 թվականի նոյեմբերի 1-ին հրապարակված &laquo;Պատերազմ, թե՞ խաղաղություն. լրջանալու պահը&raquo; հոդվածը դարձավ այդ մտածողության ամենաամբողջական արտահայտությունը։ Այդ ժամանակ այն առաջացրեց բուռն հակազդեցություն, իսկ երկու տասնամյակ անց էլ շարունակում էր մնալ Հայաստանի նորագույն պատմության ամենավիճահարույց քաղաքական փաստաթղթերից մեկը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց պատմության հետազոտողին հետաքրքրում է ոչ թե այն, թե 1997-ին ով ինչ պիտակ էր տալիս Տեր-Պետրոսյանին, այլ՝ ինչ էր նա իրականում ասում և ինչ տեղի ունեցավ դրանից հետո։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը հարցը ձևակերպում էր չափազանց պարզ.<br /> &laquo;Լեռնային Ղարաբաղի հարցը պետք է լուծվի պատերազմի, թե՞ խաղաղ բանակցությունների միջոցով&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ իր պատասխանը նույնպես հստակ էր՝<br /> &laquo;Պատերազմը պետք է բացառվի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա համար սա վախի կամ պարտվողականության գաղափար չէր։ Ընդհակառակը՝ նա ելնում էր այն համոզմունքից, որ հայկական կողմի ռազմական հաջողությունը պետք է վերածել քաղաքական և դիվանագիտական կայուն արդյունքի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա նույնիսկ այն ժամանակ ասում էր այնպիսի բան, որն այսօր՝ տասնամյակների հեռավորությունից, ստանում է առանձնահատուկ ծանրություն․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Այն, ինչ մերժում ենք այսօր, ապագայում խնդրելու, բայց չենք ստանալու&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն սովորական քաղաքական հայտարարություն չէր։ Սա պետական մտածողության սկզբունք էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանը հասկանում էր այն, ինչ քաղաքական պոպուլիզմը սովորաբար հրաժարվում է ընդունել․ ժամանակը միշտ չէ, որ դաշնակից է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե հակամարտությունը մնում է չկարգավորված, հակառակորդը զինվում է, միջազգային միջավայրը փոխվում է, տնտեսական հարաբերակցությունը փոխվում է, իսկ երեկվա բանակցային առավելությունը վաղը կարող է վերածվել թուլության։<br /> 1997-ին նա հենց այդ վտանգն էր մատնանշում՝ նշելով, որ Հայաստանն ու Ղարաբաղն այդ պահին ավելի ուժեղ էին, քան նախկինում, բայց չկարգավորված հակամարտության պահպանման դեպքում կարող էին թուլանալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ է, որ Տեր-Պետրոսյանի նկատմամբ պատմական գնահատականը պետք է դառնա ավելի խորքային։<br /> Նա չէր ասում՝ &laquo;հանձնենք Արցախը&raquo;։<br /> Նա ասում էր՝ &laquo;ինչպե՞ս պահպանենք Արցախը&raquo;։<br /> Նրա իսկ ձևակերպմամբ՝<br /> &laquo;Խոսքը չի վերաբերում Ղարաբաղը տալուն կամ չտալուն։ Խոսքը վերաբերում է Ղարաբաղը հայկական պահելուն 3000 տարի այն բնակեցված է եղել հայերով եւ 3000 տարի հետո էլ պետք է բնակեցված լինի հայերով։&nbsp;<br /> Իմ ընտրած ուղին ապահովելու է այդ հեռանկարը եւ հնարավորություններ պահպանելու հասնել մեր բաղձալի նպատակին։ Արկածախնդիրների ուղին տանելու է դեպի անխուսափելի պարտություն։ Մենք մի անգամ արդեն, &laquo;Ստամբուլը արյան ծով դարձնելով&raquo;, կորցրել ենք Արեւմտահայաստանը, իսկ մի այլ անգամ՝ պահանջելով Սեւրի դաշնագրով գծված տարածքները, կորցրել ենք Արեւելահայաստանի կեսը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տարբերությունը չափազանց կարևոր է։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">1998․ ՊԵՏԱԿԱՆ ՇԱՀԸ՝ ԱՆՁՆԱԿԱՆ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆԻՑ ՎԵՐ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1997&ndash;1998 թվականների ճգնաժամը Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական կենսագրության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա կարող էր ընտրել իշխանությունը պահպանելու ճանապարհը։<br /> Կարող էր հետաձգել խնդիրը։<br /> Կարող էր պարզապես ասել այն, ինչ հասարակության մեծ մասը ցանկանում էր լսել։<br /> Բայց նա չարեց դա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1998 թվականի սկզբին նրա հրաժարականը դարձավ Հայաստանի անկախության շրջանի ամենախոշոր քաղաքական ճգնաժամերից մեկը։ Պատմական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ 1997 թվականի նրա դիրքորոշումը և Մինսկի խմբի փուլային տարբերակի պաշտպանությունը անմիջականորեն կապված էին այդ ճգնաժամի հետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ է երևում Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական կերպարի այն կողմը, որն առանձնացնում է նրան բազմաթիվ գործիչներից։<br /> Նա պատրաստ էր կորցնել իշխանությունը՝ իր համոզմունքից չհրաժարվելու համար։<br /> Դա քաղաքականության մեջ հազվադեպ հատկություն է։<br /> Իսկ պետական գործչի դեպքում՝ առավել ևս։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2016․ ՊԱՏՄՈՒԹՅՈՒՆԸ ՍԿՍՈՒՄ Է ԽՈՍԵԼ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տասնութ տարի անց՝ 2016 թվականի ապրիլյան պատերազմը, նորից ստիպեց Հայաստանին վերադառնալ այն հարցերին, որոնց շուրջ Տեր-Պետրոսյանը զգուշացնում էր դեռևս 1990-ականներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ապրիլյան պատերազմի օրերին նա մեկնել էր Ստեփանակերտ և հանդիպել Արցախի ղեկավարության հետ։ Այդ ժամանակ նրա հայտարարություններում արդեն կրկին երևում էր նույն մոտեցումը՝ անհրաժեշտ էր միաժամանակ պահպանել պաշտպանունակությունը և չկորցնել քաղաքական սթափությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեկտեմբերի 17-ին նա արդեն ավելի կտրուկ էր խոսում։<br /> Նրա գնահատմամբ՝ Ադրբեջանի կողմից նոր պատերազմի սանձազերծումը կարող էր հանգեցնել Ադրբեջանի համար ծանր հետևանքների, բայց միաժամանակ նա շարունակում էր ընդգծել խաղաղության անհրաժեշտությունը։<br /> Այստեղ նույնպես նրա մտածողության առանցքը նույնն էր՝ խաղաղությունը թուլություն չէ, իսկ պատերազմը՝ ինքնաբերաբար հաղթանակ չէ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">2017․ &laquo;ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ ՀԻՄԱ&raquo;</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">2017 թվականին Տեր-Պետրոսյանի դիրքորոշումը դարձավ առավել հստակ։<br /> Նրա քաղաքական օրակարգի առանցքում հայտնվեց հետևյալ ձևակերպումը․<br /> &laquo;Խաղաղություն հիմա՛ և ոչ թե աղետից հետո&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ նախադասությունը կարելի է դիտարկել որպես նրա ամբողջ Ղարաբաղյան քաղաքական փիլիսոփայության խտացված բանաձև։<br /> Ոչ թե խաղաղություն՝ որովհետև վախենում ենք պատերազմից։<br /> Այլ խաղաղություն՝ որովհետև հասկանում ենք պատերազմի հնարավոր գինը։<br /> Եվ հենց այստեղ է Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական մտածողության բացառիկությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա չէր փորձում հասարակությանը համոզել, որ վտանգ չկա։<br /> Նա փորձում էր հասարակությանը համոզել, որ վտանգը կանխելու համար պետք է գործել մինչև այն դառնա աղետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2017-ին նրա դիրքորոշումը կրկին արժանացավ սուր քննադատության։ Բայց պատմական տեսանկյունից այդ քննադատությունը պետք է համադրել հետագա իրադարձությունների հետ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">2020․ ԵՎ ԵԿԱՎ ԱՅՆ ՊԱՏԵՐԱԶՄԸ, ՈՐԻ ՎՏԱՆԳԻ ՄԱՍԻՆ ՆԱ ԶԳՈՒՇԱՑՆՈՒՄ ԷՐ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">2020 թվականի սեպտեմբերի 27-ին սկսվեց պատերազմը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պահին արդեն հնարավոր չէր Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը դիտարկել 1997 թվականի նույն պայմաններով։ Ուժերի հարաբերակցությունը փոխվել էր, միջազգային միջավայրը փոխվել էր, իսկ բանակցային գործընթացը տարիներ շարունակ չէր բերել վերջնական լուծման։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատերազմի ժամանակ Տեր-Պետրոսյանի առաջարկով Հայաստանի եւ Ղարաբաղի նախկին նախագահները հանդես եկան միասնական նախաձեռնությամբ՝ իշխանության հետ պատասխանատվություն ստանձնել պատերազմը դադարեցնելու հարցում։ Սակայն Փաշինյանը վիժեցրեց այդ նախաձեռնությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ պատմությունը ստեղծում է անսովոր զուգահեռ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997 &mdash; նա զգուշացնում էր, որ չկարգավորված հակամարտությունը վտանգավոր է։<br /> 2017 &mdash; նա ասում էր՝ խաղաղություն հիմա, ոչ թե աղետից հետո։<br /> 2020 &mdash; պատերազմը տեղի ունեցավ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">2023․ ՎԵՐՋՆԱԿԱՆ ԱՀԱԶԱՆԳԸ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">2023 թվականի սեպտեմբերին Արցախի հայ բնակչության զանգվածային տեղահանությունը և Արցախի հայկական իշխանության փաստացի ավարտը Ղարաբաղյան հակամարտության պատմության մեջ ստեղծեցին մի նոր իրավիճակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պահից Տեր-Պետրոսյանի նախկին նախազգուշացումները այլևս հնարավոր չէր քննարկել միայն որպես անցյալի քաղաքական վեճ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1997-ին նա հարցնում էր՝ ինչպե՞ս պահել Ղարաբաղը հայկական։<br /> 2017-ին զգուշացնում էր՝ խաղաղություն հիմա, ոչ թե աղետից հետո։<br /> 2023-ին արդեն տեղի էր ունեցել աղետը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ հենց այս կետում նրա քաղաքական ժառանգությունը ստանում է իր ամենածանր պատմական նշանակությունը։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ՝ ՈՉ ԹԵ ՊԱՐԶԱՊԵՍ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ, ԱՅԼ ՊԵՏԱԿԱՆ ՄՏԱԾՈՂ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի նկատմամբ կարելի է ունենալ տարբեր քաղաքական հայացքներ։<br /> Կարելի է վիճարկել նրա որոշումները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարելի է չհամաձայնել նրա առաջարկած կարգավորման տարբերակների հետ։<br /> Բայց մի բան անարդար կլինի ժխտել։ Նա Ղարաբաղյան խնդիրը առաջիններից մեկը Հայաստանում դիտարկեց ոչ թե որպես հավերժական պատերազմի առարկա, այլ որպես պետական ռազմավարության խնդիր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նա հասկանում էր, որ հաղթանակը պետք է ամրապնդել դիվանագիտությամբ։<br /> Հասկանում էր, որ ուժեղ բանակը անհրաժեշտ է, բայց միայն բանակով հարց լուծել հնարավոր չէ։<br /> Հասկանում էր, որ միջազգային հանրության հետ հակասությունը չի կարող փոխարինել դիվանագիտությանը։<br /> Եվ ամենակարևորը՝ հասկանում էր, որ պետական գործչի պարտականությունը երբեմն ժողովրդին ասելն է այն, ինչը նա չի ուզում լսել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ պատճառով էլ նրա 1997 թվականի խոսքերը այսօր պետք է կարդալ այլ աչքով։<br /> Ոչ թե որպես պարտված քաղաքական գործչի ինքնարդարացում։<br /> Ոչ թե որպես իշխանությունը կորցրած նախագահի բացատրություն։<br /> Այլ որպես պետական մտածողության փաստաթուղթ, որը պետք է ուսումնասիրել անկախ նրանից՝ համաձայն ենք դրա բոլոր դրույթների հետ, թե ոչ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ գուցե հենց այստեղ է Լևոն Տեր-Պետրոսյանի բացառիկության ամենամեծ ապացույցը։<br /> Նա կարող էր ընտրել ժողովրդահաճո ճանապարհը։<br /> Ընտրեց դժվարը։<br /> Կարող էր կառչել իշխանությունից։<br /> Չկառչեց։<br /> Կարող էր հասարակությանը խոստանալ հավերժական հաղթանակ։<br /> Փոխարենը խոսեց փոխզիջման, ժամանակի, միջազգային հարաբերությունների և հնարավոր աղետի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այսօր, երբ պատմության առաջ կանգնած ենք արդեն 2020-ի պատերազմի ու 2023-ի Արցախի ողբերգությունից հետո, նրա այդ խոսքերը հնչում են ոչ թե որպես սովորական քաղաքական հայտարարություններ, այլ որպես ժամանակից առաջ ասված պետական նախազգուշացում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյանի մեծությունը հենց այստեղ է։<br /> Նա ոչ թե կանխագուշակեց ապագայի յուրաքանչյուր իրադարձություն, այլ կարողացավ ավելի վաղ, քան շատերը, տեսնել այն վտանգավոր տրամաբանությունը, որի վերջնակետը մենք հետագայում տեսանք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ պատմության մեջ պետական գործչի համար գուցե չկա ավելի ծանր ու միաժամանակ ավելի բարձր գնահատական, քան սա․ նա նախազգուշացրել էր։ Իսկ մենք բավականաչափ ուշ էինք լսել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ինչ կլիներ, եթե մենք լսեինք Լևոն Տեր-Պետրոսյանին&hellip;&nbsp;<br /> Թողնում եմ ձեզ՝ ձեր ամենաերջանիկ պատկերացման հետ։<br /> Արցախի կարոտով&hellip;&nbsp;</span></p> <p><strong><a href="https://www.facebook.com/reel/1556386802257620" target="_blank"><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> Թելման Պետրոսյան</span></a></strong></p> <p><em><span style="font-size:16px;">Շարունակելի</span></em></p> <p><em><span style="font-size:16px;"><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="258" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=258&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1556386802257620%2F&amp;show_text=false&amp;width=560&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="560"></iframe></span></em></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_10/2026-08-25-14752 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_10/2026-08-25-14752 Tue, 25 Aug 2026 18:26:42 GMT <p>Հասարակությունը ինչ-որ մի տրիգերից կարող է պայթել, բայց, ցավոք սրտի, մինչև դանակը ոսկորին չի հասնում, դա չի կատարվում</p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմության մեջ եղել են դեպքեր, երբ հանրությունը ազգային անվտանգության սպառնալիքների նկատմամբ զգայուն չի եղել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրինակ մինչև 1940 թվականը Ուինսթոն Չերչիլը, ըստ էության, միայնակ էր, երբ խոսում էր նացիստական Գերմանիայի աճող վտանգի և հնարավոր ագրեսիայի մասին: Ոչ բրիտանական վերնախավը, ոչ հասարակությունը բացարձակապես զգայուն չէին այդ ամեն ինչի նկատմամբ: Անգամ Հիտլերի հետ գնացին Մյունխենյան գործարքի՝ հավատալով, որ խաղաղություն են կնքել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ նույնիսկ բրիտանական նման հասուն հասարակությունը այդպիսի պատրանքների մեջ է ընկնում և ազգային անվտանգությանը սպառնացող արտաքին վտանգների նկատմամբ կորցնում է իր զգոնությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա նույն բանը Հայաստանում է կատարվում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր առաջ թղթեր են թափ տալիս և ասում որ խաղաղություն է, բայց իրականում տանում են նույն քաղաքականությունը՝ ագրեսորի խաղաղեցման քաղաքականություն կոչվածը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասարակությունը ինչ-որ մի տրիգերից կարող է պայթել, բայց, ցավոք սրտի, մինչև դանակը ոսկորին չի հասնում, դա չի կատարվում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խորհրդարանական ընդդիմությունը &nbsp;պետք է կարողանա խորհրդարան բերել ամենակարևոր հարցերի մասին քննարկումները:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ցավոք սրտի, այս պահին ՔՊ-ին հաջողվում է իրենց տանել անձնական վիրավորանքների շուրջ խոսակցությունների դաշտ: Առանց այն էլ ՔՊ-ի նպատակն է ժողովրդին շեղել լուրջ խնդիրներից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդդիմությունը պետք է կարողանա սա կոտրել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ փոխնախագաք Լևոն Զուրաբյան</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ամբողջական՝ <a href="https://newsline.am/news/pashinyani_demqin_asaci_dow_seriakan_xabeba_es/2026-08-18-14726" target="_blank">այստեղ</a></strong></span></p> <p><strong><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F1984595626277793%2F&amp;show_text=false&amp;width=267&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="267"></iframe><iframe allow="autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share" allowfullscreen="true" frameborder="0" height="476" scrolling="no" src="https://www.facebook.com/plugins/video.php?height=476&amp;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Freel%2F3585753384925871%2F&amp;show_text=false&amp;width=267&amp;t=0" style="border:none;overflow:hidden" width="267"></iframe></strong></p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_hima_nowyn_bany_hayastanowm_e_katarvowm_tesanyowt/2026-08-25-14757 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_hima_nowyn_bany_hayastanowm_e_katarvowm_tesanyowt/2026-08-25-14757 Tue, 25 Aug 2026 18:18:23 GMT <p>Ինչո՞ւ, մարդկային այսպիսի ռեսուրս ունենալով, ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը չեն գեներացնում փողոցային պայքար</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԱՐԴ ԿԱ, Ի՞ՆՉ ՉԿԱ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">2026 թվականի հունիսի 7-ին կայացած ԱԺ ընտրություններին մասնակցելու իրավունք ուներ 2,503,990 ընտրող։ Ըստ ԿԸՀ-ի տվյալների՝ մասնակցել է 1,476,769, չի մասնակցել &nbsp;1,027,221 քաղաքացի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մասնակիցներից 484,000-ը ձայն է տվել ԱԺ անցած ընդդիմադիր երկու ուժերին՝ &laquo;Ուժեղ Հայաստան&raquo;-ին եւ &laquo;Հայաստան&raquo; դաշինքին։ 58,000 քաղաքացի քվեարկել է հանիրավի խորհրդարան չանցած &laquo;Բարգավաճ Հայաստան&raquo; կուսակցության օգտին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թվերն ասում են, որ ավելի քան կես միլիոն մարդ դեմ է այս իշխանությանը, չի ընդունում նրա ներքին եւ արտաքին քաղաքականությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե սրան էլ գումարենք ԱԺ չանցած ընդդիմադիր մյուս ուժերին տրված 75,400 ձայները, կստացվի մոտ 600,000։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առանձնացնենք &laquo;Բոլորին դեմ եմ&raquo; նորահայտ ուժի 21,180 արդյունքը, բայց չգումարենք։ Նրանք բոլորին են դեմ, այդ թվում՝ գործող իշխանությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անվավեր է ճանաչվել 16210 քվեաթերթիկ։ Այս թվի հետեւում նույնպես իրական մարդիկ են, որոնք եթե հավաքվեն Ազատության հրապարակում, կախարդական ոչ մի դրոն չի կարող արձանագրել, ասենք, 2,169 ողորմելի թիվը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուրեմն, ինչո՞ւ, մարդկային այսպիսի ռեսուրս ունենալով, ընդդիմադիր քաղաքական ուժերը չեն գեներացնում փողոցային պայքար։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սպասում եմ տարբերակների։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/tigran.paskevichian.7/posts/pfbid02XNWXjES53Z247G96RYhpT1vChqWhkfVzAhAxe6KrZEsxXGrAgAhSsSeFVM2fSR88l" target="_blank">Տիգրան Պասկևիչյան</a></span></strong></p> https://newsline.am/news/tigran_pask_ichyan_incho_ynddimadir_qaghaqakan_owjhery_chen_generacnowm_poghocayin_payqar/2026-08-25-14756 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/tigran_pask_ichyan_incho_ynddimadir_qaghaqakan_owjhery_chen_generacnowm_poghocayin_payqar/2026-08-25-14756 Tue, 25 Aug 2026 14:32:30 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ստորեւ՝ 1996 թ. ընտրությունների այն պատկերը , որ ներկայացնում են ժամանակի հավաստի պատմական աղբյուրները, և&nbsp;անվիճելի փաստերը</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Տարբեր առիթներով բազմիցս է շահարկվել 1996 թվականի նախագահական ընտրությունների թեման։ Տարածված պատկերացում կա, թե հենց այս հարցն է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի եւ Հայ ազգային կոնգրեսի &laquo;աքիլլեսյան գարշապարը&raquo;։ Այդ պատկերացումն էլ առաջացել է մասնավորապես 1998 թվականից հետո լրատվական քարոզչական դաշտում լիակատար մենաշնորհ հաստատած իշխանության պատվերով ու ջանքերով, հետեւողական քարոզչությամբ։</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ստորեւ՝ 1996 թ. ընտրությունների այն պատկերը , որ ներկայացնում են ժամանակի հավաստի պատմական աղբյուրները, եւ անվիճելի փաստերը՝ նկատի ունենալով ողջ ընտրական գործընթացը՝ ներառյալ նախընտրական եւ ետընտրական իրադարձություններն ու իրողությունները։</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;1. &nbsp; Նախընտրական փուլը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականի նախընտրական շրջանում իշխանության կողմից ընդդիմությանը խոչընդոտելու որեւէ փաստի արձանագրում այդ շրջանի մամուլում չկա։ Ընդհակառակը, Վ. Մանուկյանի ղեկավարած կուսակցության &laquo;Այժմ&raquo; թերթի՝ նախընտրական ամիսների համարներում գոհունակությամբ արձանագրվում է, որ իշխանությունները &laquo;ընդառաջում են շրջաններում ընտրողների հետ հանդիպումների կազմակերպման բոլոր հարցերում։ ԿԸՀ-ն նույնպես առայժմ պատշաճ է աշխատում&raquo; (&laquo;Այժմ&raquo;, 1-13.08.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շատ ավելի խոսուն է իր՝ Վ. Մանուկյանի <span style="color:#000000;">վկայությունը.</span> &laquo;Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը եւ իր շրջապատը եւ Բաբկեն Արարաքցյանը, որը շտաբի ղեկավարն էր, այնքան համոզված էին, որ այլընտրանք չկա, ինչքան էլ Լեւոնից դժգոհ լինի ժողովուրդը, միեւնույն է՝ գնալու է Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին ընտրի, որ իրենք տվեցին բոլոր հնարավորությունները, եւ մենք այդ հնարավորությունները օգտագործեցինք, այսինքն՝ բավականին հավասարաչափ տրվում էր հեռուստացույցով հաղորդումները, հնարավորություն կար դահլիճներ վերցնել, հանրահավաքներ անել շրջաններում, եւ ես կարծում եմ լավ օգտվեցինք մենք դրանից&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե մի կողմ դնենք այս խոսքի սկզբում տրվող էժանագին բացատրությունը, սա փայլուն վկայություն է նախըտրական շրջանում ընդդիմության՝<strong> լիակատար քարոզչական հավասարություն ունենալու մասին,</strong> մի բան, որ այլեւս չունեցավ հետագա որեւէ ընտրությունում որեւէ ընդդիմություն, որեւէ իշխանության պայմաններում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1996-ին գործող օրենքով նախընտրական ողջ պրոցեսում ընտրությունների հետ կապված օրինախախտման, խոչընդոտների հարուցման որեւէ հարցով կարելի էր դիմել ընդհանուր իրավասության դատարաններ, իսկ ԿԸՀ-ի գործողություններին վերաբերող հարցերում բողոքները՝ ՀՀ Գերագույն դատարան։ Գերագույն դատարանի նախագահ Տարիել Բարսեղյանի պաշտոնական հայտարարությամբ՝ &laquo;Ընդդիմությունը Գերագույն դատարան չի դիմել ոչ մի հարցով&raquo; (տե՛ս &laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 03.10.1996)։ Գերագույն դատարանի և ՀՀ արդարադատության նախարարության պաշտոնական տեղեկանքի համաձայն՝ ողջ նախընտրական շրջանում &laquo;նախագահական ընտրությունների վերաբերյալ ընդհանուր իրավասության դատարաններում եւս դիմումներ չեն եղել&raquo; (տե՛ս Նազարյան Վ., Ի՞նչ կատարվեց Սահմանադրական դատարանում 1996 թ. նոյեմբերի 13-22-ին, փաստաթղթերի ժողովածու, Երեւան, 1996, էջ 110:)</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առիթն օգտագործելով, իմիջիայլոց, ասենք հետեւյալը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նկատի ունենալով այն փաստը, որ առաջին՝ 1991-ի նախագահական ընտրությունների քարոզարշավին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն ընդհանրապես չի մասնակցել՝ սահմանափակվելով միայն մեկ ելույթով եւ մի ամբողջ ամիս հրապարակը ամբողջությամբ թողնելով իր մրցակիցներին, պատմության համար կարելի է արձանագրել հետեւյալ իրողությունը. Առաջին նախագահի իշխանության շրջանում անցկացված նախագահական երկու ընտրությունների նախընտրական քարոզչության փուլերում ընդդիմադիր թեկնածուներն ունեցել են ընտրապայքարի բացառիկ, անմնացորդ ազատ հնարավորություն, եւ, այս հարցում, նախագահական հետագա բոլոր ընտրությունները դրանց հակապատկերն են։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;2. &nbsp; Քվեարկությունը եւ հետընտրական հանրահավաքները</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">1996 թվականի ընտրության քվեարկության օրը՝ սեպտեմբերի 22-ին, եւ հաջորդ երեք օրերի հանրահավաքներում է միայն խոսվել &laquo;բազմաթիվ ընտրախախտումների&raquo; մասին։ Գործող Ընտրական օրենսգրքով՝ ընտրությունների հետ կապված որեւէ օրինախախտման դեպքում պետք էր դիմել դատարաններ, վերահաշվարկի համար՝ վերադաս ընտրական հանձնաժողովներ։ Ինչպես ասվեց, ըստ Գերագույն դատարանի եւ արդարադատության նախարարության պաշտոնական հավաստման՝ ո՛չ առաջին ատյանի դատարանները, ո՛չ Գերագույն դատարանը որեւէ դիմում, գանգատ չէին ստացել։ Նման դիմումներ չէին ստացել նաեւ վերադաս ընտրական հանձնաժողովները ստորադաս ընտրական հանձնաժողովների աշխատանքի մասին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետընտրական երեքօրյա հանրահավաքների օրերին եւս իշխանության կողմից որեւէ կարգի խոչընդոտ հարուցելու դեպք չի հիշատակվում։ Հանրահավաքներում<strong> որպես միակ պահանջ </strong>ներկայացվում էր, թե, իբր, ԿԸՀ-ն թույլ չի տալիս տեղամասերում ստուգումներ կատարել.</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">&laquo;Ընդդիմությունը ներկայացնում է շատ պարզ ու հստակ պահանջ՝ <strong>յուրաքանչյուր մարզից բերված քվեատուփերից ստուգման ենթարկել ընդամենը երեքը</strong>, իսկ ԿԸՀ-ն փորձում էր ձգձգել պատասխանը՝ մինչեւ արդյունքների վերջնական հրապարակումը&raquo; (&laquo;Այժմ&raquo;, 4-10.10.1996)։ Այսինքն՝ խոսքն ընդամենը 30 տեղամասում վերահաշվարկ կատարելու մասին էր։ Հենց այս պահանջ-կարգախոսով էլ ցուցարարներին գրոհի տարան ԱԺ-ի վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դա կեղծիք էր, խաբեություն, թե իրենց այդ հնարավորությունը չի տրվում։ Նույն կեղծիքը Վ. Մանուկյանը կրկնել է միշտ եւ դեռ հիմա էլ կրկնում է.</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">&laquo;Մարդիկ երեւի նույնիսկ մոռացել են, թե մենք այդ ժամանակ ինչի համար մտանք Ազգային ժողով: Մենք առաջարկում էինք հետեւյալը. քանի որ ժողովրդի մեջ խիստ կասկածներ կան, որ ընտրությունները կեղծվել են, յուրաքանչյուր մարզից երեքական քվեատուփ բացել եւ համատեղ ստուգել: Եթե պարզվի, որ կեղծված են, էլի չենք ասի, որ մենք հաղթել ենք, այլ՝ կգնանք երկրորդ փուլի: Այսինքն՝ չնայած ներքուստ համոզված էինք, եւ բոլոր տվյալները ցույց էին տալիս, որ հաղթել ենք, բայց մեր պայքարը նրա համար չէր, որ ես գնամ նախագահի դղյակում նստեմ: Խոսքը, կրկնեմ, մի քանի քվեատուփ ստուգելու մասին էր, որի արդյունքներով պետք է պարզվեր՝ կա՛մ ես պարտվել եմ, կա՛մ գնում ենք երկրորդ փուլի: Փաստորեն, իրենք դա չուզեցին: Ուստի՝ ասել, թե ես ինձ ընտրված նախագահ էի համարում, ճիշտ չի լինի&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 14.02.2018):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես ասացինք՝ Վ. Մանուկյանի վստահված անձինք սահմանված ժամկետում վերահաշվարկի համապատասխան դիմումներ չէին ներկայացրել վերադաս ընտրական հանձնաժողովներին, այսինքն՝ չկար օրենքով սահմանված այն հիմքը, որով վերահաշվարկ կարելի էր իրականացնել։ Այդ մասին են վկայում.</span></p> <ol> <li><span style="font-size:16px;">ԿԸՀ նախագահ Խ. Բեզիրջյանը (տե՛ս &laquo;Հայատանի Հանրապետություն&raquo;, 02.10.1996),</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սահմանադրական դատարանը (<a href="https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=4346" target="_blank"><span style="color:#0000ff;">տե՛ս</span></a>),</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հենց ԱԺՄ-ի կողմից ԿԸՀ-ի անդամ Վ. Հախվերդյանը (տե՛ս &laquo;Ազգ&raquo;, 02.10.1996)։</span></li> </ol> <p><span style="font-size:16px;">Դրանով հանդերձ, Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովը, <strong>հօգուտ Վ. Մանուկյանի խախտելով օրենքը</strong> (զանց առնելով օրենքով սահմանդած ժամկետում դիմումների բացակայության փաստը), ընձեռեց ոչ թե յուրաքանչյուր մարզից երեքական քվեատուփ բացելու,<strong> այլ ցանկացած տեղամասում </strong>ստուգումներ կատարելու եւ այդ ստուգումներին իրենց ուզած մարդկանց մասնակից դարձնելու հնարավորություն։ Այդ մասին Վ. Մանուկյանին հայտնվել էր երեք անգամ՝ սեպտեմբերի 24-ին, սեպտեմբերի 25-ի առավոտյան եւ նույն օրը երեկոյան՝ մինչեւ ԱԺ գրոհելը (տե՛ս &laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 01.10.1996 եւ 02.10.1996)։ Բայց ոչինչ չօգնեց, իսկ այս ինֆորմացիան հանրահավաքի մասնակիցներից խնամքով թաքցվեց։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Եւ այսպես, առաջանում են հարցեր.</span></strong></p> <ol> <li><span style="font-size:16px;">Եթե Վ. Մանուկյանն ու իր ղեկավարած ընդդիմությունը այդպես համոզված էին, թե ձայները հաշվարկելիս լայնամասշտաբ կեղծիքներ են կատարվել, եւ ընդամենը պահանջում էին մի քանի տեղամասերում վերահաշվարկ կատարել, ապա ինչո՞ւ ժամանակին ՀԱՄԱՌՈՐԵՆ ՉՕԳՏՎԵՑԻՆ այդ բանն անելու՝ վերահաշվարկ պահանջելու՝ օրենքով ընձեռված հնարավորությունից։ Մի՞թե Վ. Մանուկյանի չորս հազարից ավելի վստահված անձանցից եւ հանձնաժողովների անդամներից ոչ մեկն այնքան գրագետ չգտնվեց, որ ժամանակին վերահաշվարկի դիմում ներկայացներ վերադաս ընտրական հանձնաժողով։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ինչո՞ւ քվեարկության օրը կատարված օրինախախտումների հետ կապված<strong> ՈՉ ՄԻ ԲՈՂՈՔ, ԳԱՆԳԱՏ</strong> չի ներկայացվել առաջին ատյանի դատարաններ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Եթե իրոք ընդդիմության միակ պահանջը յուրաքանչյուր մարզից 3-ական ընտրական տեղամասի արդյունքների ստուգումն էր (ինչը համառորեն մինչեւ վերջ կրկնվում էր հանրահավաքում), ինչո՞ւ Վ. Մանուկյանը հանրահավաքից ԹԱՔՑՐԵՑ, որ Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովն այդ հնարավորությունը, եւ շատ ավելին՝ ընձեռել է։</span></li> </ol> <p><span style="font-size:16px;">Այս հարցերի տրամաբանական պատասխանը, կարծես թե, մեկն է. վերահաշվարկի որեւէ դիմում վերադաս հանձնաժողովներ կամ այլ ընտրախախտումների համար գանգատներ դատարան այդպես համատարած չներկայացնելը չէր կարող լինել մարդկանց թափթփվածության ու անգրագիտության հետեւանք։ <strong>Վ. Մանուկյանի վստահված անձինք եւ ընտրական հանձնաժողովների անդամները այդպես կարող էին վարվել միմիայն մի դեպքում՝ Վ. Մանուկյանից (նրա շտաբից) ստացված խիստ ցուցումով, հրահանգով։</strong></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ նպատակով կարող էր նման ցուցում տրվել։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարցին պատասխանելուն օգնում են 1996 թ. սեպտեմբերի 25-ի հանրահավաքում, ԱԺ-ն գրոհելուց առաջ, Վ. Մանուկյանի եւ մյուսների կոչերը.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արշակ Սադոյան</strong>. &laquo;Մենք հիմա գտնում ենք մի բան՝ ուժին պետք է ուժ ցուցադրել... Այսօր, ցավոք սրտի, օրենքն է աղճատված եւ վերահսկողության համակարգ չկա։ Մենք պետք է հիմա անենք երկրորդ քայլը, չգրված օրենքով, բարոյական նորմերով։ Պետք է պատժենք այդ մարդկանց, որ այդ մարդիկ զգան, որ իրենք օտար են։ Նրանք բարոյական օրենքներից դուրս են, օրենքից դուրս են, մեր օրենքից դուրս են։ Եւ նրանց հետ ամեն ձեւի վարվելակերպը ճիշտ է&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 23.10.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վազգեն Մանուկյան</strong>. &laquo;Կան շատ ոգեւորված մարդիկ, նամանավանդ կան եւ <strong>զինված մարդիկ</strong>, որոնք առաջարկում... մենք կամ օրենքով առաջնորդվում ենք, բայց այն դեպքում, երբ օրենքն իրենք են խախտում, մենք էլ ենք խախտում այդ դեպքում։ Կամ էլ լրիվ անօրինական բաների ենք գնում, դրա համար ընտրություն պետք չէր անել։ Նախագահական պալատի գրավումը, օրինակ, իմ կարծիքով սխալ է։ Նախ եւ առաջ, օրենքով նույնիսկ եթե հայտարարվի, որ ինչ-որ մեկն է այս ընտրություններում ընտրվել նախագահ, հիսուն օր անցյալ նախագահը նախագահ է։ Էդ տեղ ժողովրդի կոտրվելը կարող է կոտրվի մինչեւ վերջ...&raquo;։ &nbsp;(&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 23.10.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վազգեն Մանուկյան. </strong>&laquo;Մենք գնում ենք այնտեղ (ԿԸՀ, որը գտնվում էր Ազգային ժողովի շենքում, - Ա.Ս).), եթե չթողնեն ներս, մտնում ենք ժողովրդով, եթե թողնում են՝ մտնում ենք ես եւ մեր ներկայացուցիչներից մի քանիսը։ Կամ Բեզիրջյան Խաչիկը (ԿԸՀ նախագահը,- Ա.Ս.) դուրս է գալու եւ ժողովրդի առաջ պատասխան տա, կամ նրանք կհամաձայնեն մեր այն պահանջի հետ, որ ամեն մարզից երեքական քվեատուփի քվեաթերթիկները կբացվի, կնայվի։ Մենք այնտեղ կմնանք 20-30 րոպե։ Եթե 30 րոպեից դուրս չգանք, եկեք մեր ետեւից&raquo; (&laquo;Այժմ&raquo;, 4-10.10.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Դավիթ Վարդանյան</strong>. &laquo;Մեր պատվիրակությունը, Վազգեն Մանուկյանի գլխավորությամբ, այժմ գտնվում է ներսում։ Ըստ մեր պայմանավորվածության, եթե մինչեւ 7 անց 15 Վազգեն Մանուկյանը դուրս չգա այս շենքից, ապա մենք համարում ենք, որ նա ձերբակալված է, եւ ձեռք ենք առնում համապատասխան միջոցներ։ 7 անց 15 ես կվերցնեմ բարձրախոսը եւ կտամ այդ ազդանշանը&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 23.10.1996):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մարդկային բանականության բռնադատություն կամ բռնաբարություն կլինի ասել, թե այս ամենն այլ բան է, քան իշխանության մարմինների շենքերը գրոհելու, ընդհուպ՝ ֆիզիկական հաշվեհարդարի բացահայտ կոչ եւ պետական հեղաշրջման չքողարկված ծրագիր։ Ընդ որում, Վ. Մանուկյանի չավարտված խոսքում դրան մասնակից են նաեւ &laquo;զինված մարդիկ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչդեռ նման ելույթներ չէին կարող հնչել, եւ ցուցարարներին հնարավոր չէր լինի տանել ԱԺ շենքը գրոհելու, եթե՝</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ա) ընտրական տեղամասերում օրենքով սահմանված ժամկետներում տրված դիմումներ լինեին, եւ դրանց հիման վրա վերահաշվարկների գործընթաց լիներ, առավել եւս՝ եթե այդ ստուգումները ցանկալի արդյունք չտային</strong> (ինչպես հետագայում, Սահմանադրական դատարանում դա պարզվեց Վ. Մանուկյանի մատնացույց արած բոլոր տեղամասերի վերահաշվարկից)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Բ)</strong> <strong>Հանրահավաքի մասնակիցներին խաբած չլինեին, թե ԿԸՀ-ն յուրաքանչյուր մարզից անգամ երեքական ընտրական տեղամասերում ստուգման հնարավորություն չի ընձեռում։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա թե ինչու ժամանակին վերահաշվարկի ոչ մի դիմում չէր ներկայացվել, ոչ մի գանգատ ու բողոք դատարանները չէին ստացել։ Եթե նման դիմում-բողոքներ գրված լինեին, հաջորդ օրերին Վ. Մանուկյանի &laquo;թիմի&raquo; ամենաակտիվ մասը (առնվազն 4000 հոգի, որ վստահված անձ կամ հանձնաժողովի անդամ էին) պետք է զբաղված լինեին վերահաշվարկներով եւ չկարողանային մասնակցել հանրահավաքներին ու ԱԺ գրոհին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա թե ինչու հանրահավաքի մասնակիցներից գաղտնի էր պահվել ցանկացած տեղամասում, ցանկացած մարդկանց մասնակցությամբ ստուգումներ կատարելու՝ ԿԸՀ-ի կողմից տրված հնարավորությունը</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ ի սկզբանե Վ. Մանուկյանի համար հիմնականը եղել է իշխանությունը գրոհով, ուժով, բռնության գործադրմամբ վերցնելու, այլ խոսքով՝ պետական հեղաշրջման ծրագիրը, եւ նրա բոլոր գործողություններն ու հանձնարարությունները, նաեւ բուն քվեարկության օրը, ուղղված են եղել այդ ծրագրի սպասարկմանը եւ իրականացմանը։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդեն իսկ բերված փաստաթղթերով ու փաստերով հիմնավորվող այս թեզի օգտին են խոսում նաեւ հետեւյալ իրողությունները.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուժային հեղաշրջման ավանտյուրայից հետո <strong>Վ. Մանուկյանը</strong> հոկտեմբերի 7-ին դիմեց Սահմանադրական դատարան՝ առանց իր հայցը հիմնավորող որեւէ փաստաթղթի (ինչը նախատեսում էր օրենքը)։ Սահմանադրական դատարանը, բնականաբար, չընդունեց հայցը միայն մի դատարկ դիմումով, առանց դրա տակ դրված պահանջվող փաստաթղթերի (տե՛ս &laquo;Հայք&raquo; 08.10.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հոկտեմբերի 24-ին նա երկրորդ անգամ դիմեց Սահմանադրական դատարան՝ հայցի ընդունման համար հետին թվով հապշտապ կազմված փաստաթղթերով՝ շուրջ 300 միավոր (տե՛ս &laquo;Հայք&raquo;, 25.10.1996)։ &nbsp;Պակասող փաստաթղթերը, օգնության կարգով, Սահմանադրական դատարանն ինքը ձեռք բերեց ԿԸՀ-ից։ Սակայն <strong>Վ. Մանուկյանի՝</strong> Սահմանադրական դատարան ներկայացրած փաստաթղթերի միայն 14%-ը ինչ-որ կերպ կարող էր քննարկման առարկա դառնալ ընտրությունների արդյունքների վիճարկման տեսակետից, մնացածը, որպես ընտրությունների արդյունքների վիճարկման հիմք, իրավաբանական արժեք չունեին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սահմանադրական դատարանի որոշումից հետո էլ <strong>Վ. Մանուկյանը </strong>դեռ ապստամբության կոչ էր անում՝ որպես դրա &laquo;իրավական հիմք&raquo; վկայակոչելով ոչ այլ ինչ, քան....ԱՄՆ-ի անկախության հռչակագիրը (տե՛ս &laquo;Հայք&raquo;, 23.11.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի սկզբանե պետական հեղաշրջմամբ իշխանության հասնելու հանցավոր ծրագիր ունենալու օգտին է խոսում Վ. Մանուկյանի ձեռագրով ընդարձակ մի փաստաթուղթ, որ 1996 թ. սեպտեմբերի 25-ի ավանտյուրայից հետո հայտնաբերվեց ԱԺՄ գրասենյակում կատարված խուզարկությամբ։ Ընդարձակ այդ փաստաթուղթը իշխանության գալու մեթոդների ու միջոցների մի &laquo;ծրագիր&raquo; էր, որում, ի թիվս տասնյակ ապօրինի եւ ամոթալի միջոցների, ընդհուպ խոսվում էր Ադրբեջանին Հայաստանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վրա հարձակման հրահրելու հանցավոր քայլի մասին. <em>&laquo;Կարելի է նաեւ աշխատանք տանել Ադրբեջանին նախահարձակ դարձնելու Արցախի ու Հայաստանի սահմանային ճակատներում&raquo;։</em> 1996 թվականից հետո այս փաստաթղթից մի քանի անգամ հատվածներ կամ վերլուծություններ հրապարակվեցին (վերջինը՝ &laquo;Հայկական ժամանակ&raquo;, 15.12.2007)։ Ամեն անգամ Վ. Մանուկյանը սպառնում էր դատի տալ համապատասխան լրատվամիջոցին՝ այդ փաստաթուղթն իրեն վերագրելու համար, բայց այդպես էլ դա չարեց։ Վերջում բավարարվեց նրանով, որ թերթերից մեկում հրապարակված ձեռագրի մի հատվածի լուսապատճենը ներկայացրեց փորձաքննության՝ հայտարերելով, որ փորձաքննությունը ժխտել է ձեռագրի՝ իրենը լինելը։ Սակայն հայտնի է, որ ձեռագրական փորձաքննությունները կարող են արվել միայն բնօրինակի վրա, այնպես որ այդ փորձաքննության արդյունքները չեն կարող վավերական լինել եւ իրավաբանական ուժ ունենալ։ Այն, ինչ արեց Վ. Մանուկյանը 1996-ի սեպտեմբերի 25-ին, լիովին տեղավորվում է այս &laquo;ծրագրի&raquo; տրամաբանության մեջ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">3. &nbsp; 1996-ի սեպտեմբերի 25-ի իրադարձությունները</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1996</strong> թվականի սեպտեմբերի 25-ին Վազգեն Մանուկյանի հրահանգով, նրա մերձավոր շրջապատի գլխավորությամբ, խաբված ցուցարարները, տապալելով երկաթյա դարպասը եւ ցանկապատը, հաղթահարելով շենքը պաշտպանող մի քանի տասնյակ անզեն ոստիկանների դիմադրությունը՝ ներխուժեցին ԱԺ շենք։ Շենք մտնելուց, ջարդարարությունից, ԱԺ նախագահ <strong>Բաբկեն Արարքցյանին</strong> եւ նրա տեղակալ <strong>Արա Սահակյանին </strong>դաժան ծեծի ենթարկելուց, առեւանգելուց եւ անհայտ ուղղությամբ տանելուց հետո միայն իշխանությունն ստիպված եղավ միջամտել.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Լեւոն Տեր-Պետրոսյան</strong>. &laquo;Այն պահին, երբ ժողովուրդը բարձրացավ ճաղերի վրա եւ ներխուժեց ԱԺ շենք, Սերժը, որպես անվտանգության պատասխանատու, մոտեցավ ինձ (մի քսան մարդ կար) եւ ասաց` պետք է կրակել: Ասացի` ոչ մի դեպքում, սպասեք: Բայց երբ հայտնի դարձավ, որ ներխուժողները առեւանգել եւ լինչի դատաստանի են ենթարկել ԱԺ նախագահին եւ փոխնախագահին, Սերժ Սարգսյանը նորից կրկնեց` պետք է կրակել: Ես մի պահ մտածեցի եւ ասացի` միայն օդ: Օդ կրակեցին, եւ 10 րոպե հետո ամբողջ ժողովուրդը ցրվեց, մենք կարողացանք այդ առեւանգվածներին փրկել։ Այդ իրադարձությունների ընթացքում ոչ մի մարդ հրազենային վնասվածք չի ստացել, չկա այդպիսի փաստ, գոյություն չունի&raquo; (Հանրահավաքային ելույթից, 03.10.2011):</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հանրապետության նախագահը, առաջնորդվելով &nbsp;ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 14-րդ կետով, ուղերձով դիմեց ժողովրդին.</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">&nbsp; &laquo;...Մենք այս գործողությունների ընթացքում պահպանեցինք մեր սառնասրտությունը մինչեւ վերջին վայրկյանը, երբ գազազած ամբոխը հայտնի հրահրիչների գլխավորությամբ տապալեց խորհրդարանի ցանկապատը, խուժեց խորհրդարանի շենք, առեւանգեց եւ անհայտ ուղղությամբ տարավ խորհրդարանի նախագահ Բաբկեն Արարքցյանին եւ փոխնախագահ Արա Սահակյանին։ Միայն այդ բանից հետո մեր իրավապահ մարմինները ստիպված էին նախազգուշական օդային կրակ բացել, եւ դա փրկեց իրադրությունը շատ ավելի ծանր հետեւանքներից.... Այժմ, օգտվում եմ իրավասությունից, որ ինձ տրված է ՀՀ Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 14-րդ կետով, որի բովանդակությունը հետեւյալն է. &laquo;Հանրապետության նախագահը, սահմանադրական կարգին սպառնացող անմիջական վտանգի դեպքում, խորհրդակցելով Ազգային ժողովի նախագահի եւ վարչապետի հետ, իրականացնում է իրավիճակից թելադրվող միջոցառումներ եւ այդ մասին ուղերձով դիմում է ժողովրդին։ Այս ելույթն իմ ուղերձն է&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo; 26.09.1996)։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Եւ հրապարակեց հետեւյալ հրամանագիրը.</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 14-րդ կետով, ըստ որի՝ Հանրապետության նախագահը, նկատի ունենալով սահմանադրական կարգին սպառնացող անմիջական վտանգը, խորհրդակցելով Ազգային ժողովի նախագահի եւ վարչապետի հետ, իրականացնում է իրավիճակից թելադրվող միջոցառումներ, որոշում եմ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1</strong>.Հանրապետությունում ժամանակավորապես արգելել հանրահավաքների, երթերի եւ ցույցերի կազմակերպումն ու անցկացումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2. Անհրաժեշտության դեպքում իրականացնել իրավիճակից թելադրվող այլ օրինական միջոցառումներ՝ նախապես տեղեկացնելով դրանց մասին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հրամանագրում նշված միջոցառումների շրջանակներում էր նաեւ Երեւանի կենտրոնական փողոցներում մի քանի միավոր ռազմական տեխնիկա տեղակայելը, որոնք փողոցներում կանգնած մնացին ընդամենը չորս օր, իսկ հրամանագիրն ուժը կորցրած ճանաչվեց հոկտեմբերի 10-ին (&laquo;Հայք&raquo;, 11.10.1996))։ Այստեղ միանգամից նշենք, որ գործող՝ 1995թ. Սահմանադրության որեւէ հոդված նման դեպքերում ձեռնարկելիք միջոցառումների համար զինված ուժերի օգտագործման արգելք չէր սահմանում։ Այդ արգելքը Սահմանադրություն մտավ 2005 թվականին կատարված փոփոխություններով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շատ լավ հասկանալով, որ կատարվածը ծանրագույն հանցագործություն է, եւ քաջություն չունենալով իրենց իսկ կողմից կազմակերպված հեղաշրջման փորձի պատասխանատվությունը ստանձնել, <strong>Վ. Մանուկյանը</strong> եւ նրա գործակիցները (<strong>Արշակ Սադոյան, Դավիթ Վարդանյան</strong> եւ այլն), քաղաքական գործչին ոչ վայել ցածրակարգ ձեւերով փորձեցին չքմեղանալ՝ պատասխանատվությունը դնելով, մի կողմից՝ &laquo;էքստազի&raquo; մեջ ընկած ցուցարարների, մյուս կողմից՝ ԱԺ շենքը &laquo;դիտավորությամբ լավ չպաշտպանած&raquo; իշխանության վրա.</span></p> <p><span style="font-size:14px;"><u><em>&nbsp;&laquo;Համբերության սահմանը հատած եւ էքստազի մեջ ընկած մարդիկ չէին ենթարկվում իրերի տրամաբանությանը&raquo; (&laquo;Առավոտ&raquo;, 03.10.1996)։</em></u></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><u><em>&laquo;Ժողովուրդը ներխուժեց ԿԸՀ տարածք, տեղի ունեցան որոշ անկառավարելի արարքներ&raquo; (&laquo;Այժմ&raquo;, 04-10.10.1996)։</em></u></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><u><em>&laquo;Ժողովուրդը բորբոքված էր եւ շատ դեպքերում անկառավարելի&raquo; (&laquo;Մոլորակ&raquo;, 16.10.1996):</em></u></span></p> <p><span style="font-size:14px;"><em>&nbsp;&laquo;Ես ակնկալում էի, որ անվտանգության բավարար միջոցներ կձեռնարկվեն ոստիկանական ուժերի կողմից, որպեսզի տաքարյուն մարդիկ չկարողանան մուտք գործել դարպասից ներս&raquo; (Վազգեն Մանուկյան. էջ 362)։ Չխորշելով ողորմելի անհեթեթությունից՝ նա անգամ ԱԺ նախագահին մեղադրեց ժողովրդի հետ խոսելու փորձի համար (տե՛ս &laquo;Այժմ&raquo;, 4-10. 10. 1996)։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իրականում, <strong>ինչպես տեսանք, իրե՛նք էին խաբեությամբ &laquo;էքստազի&raquo; հասցրել ժողովրդին</strong>, իրե՛նց կոչով տեղի ունեցավ Ազգային ժողովի գրոհը, <strong>Արշակ Սադոյանն</strong> ու մյուսներն իրե՛նք էին առաջնորդել ԱԺ ղեկավարության գրասենյակներում վանդալիզմ եւ առեւանգում իրականացրած խմբին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վանդալիզմի հաջորդ օրը <strong>Պարույր Հայրիկյանն</strong> ԱԺ նիստում հայտարարեց, որ, որպես բողոքի նշան, ինքը դուրս է գալիս Ազգային համաձայնություն դաշինքից, քանի որ <strong>Վ. Մանուկյանը,</strong> խախտելով պայմանավորվածությունը, միանձնյա որոշում է կայացրել՝ խորհրդարանի գրոհի պատասխանատվությունն իր վրա վերցնելով (&laquo;տե՛ս &laquo;Հայք&raquo;, 27.09.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատասխանատվությունից խուսափելու համար տարիներ շարունակ նենգափոխվել եւ շահարկվել են նաեւ այս իրադարձությունների տարաբնույթ փաստեր եւ իշխանության ներկայացուցիչների խոսքեր։ Բերենք դրա միայն մեկ՝ ամենաշատ կրկնված եւ ամենաակնառու օրինակը։ Սեպտեմբերի 25-ի վանդալիզմից հետո, կեսգիշերին, իր հուզական խոսքում ՊՆ նախարար <strong>Վազգեն Սարգսյանն </strong>ասել էր բառացիորեն հետեւյալը.. &laquo;<strong>Այս դեպքերից հետո, </strong>եթե անգամ նրանք հավաքած լինեին 100 տոկոս ձայն, միանշանակ է, որ ո՛չ բանակը, ո՛չ ներքին գործերը նման քաղաքական ղեկավարներ չեն ընդունելու և չեն ընդունել, այն մարդիկ, ովքեր Հայաստանը մղում են քաղաքացիական պատերազմի...&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo; 26.09.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վազգեն Մանուկյանը</strong> այն անմիջապես &laquo;խմբագրեց&raquo; հետեւյալ կերպ՝ վերագրելով այն Վ. Սարգսյանին. &laquo;Եթե Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ստանար զրո ձայն, ապա միեւնույն է՝ կլիներ նախագահ&raquo; (տե՛ս &laquo;Իրավունք&raquo;, 8-14.10.1996), </span></p> <p><span style="font-size:16px;">ու այդ կերպ կրկնում են տարիներ շարունակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">***</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Այսպիսով՝</span></strong></p> <ul> <li><strong><span style="font-size:16px;">1996 թվականին հետընտրական հանրահավաքները իշխանության կողմից որեւէ կերպ չխոչընդոտվեցին։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Պետական հեղաշրջման, սահմանադրական կարգի տապալման փորձ կատարեց Վ. Մանուկյանն իր համախոհներով՝ գրոհելով եւ գրավելով ԱԺ շենքը։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Պետական հեղաշրջման փորձը իշխանության կողմից չեզոքացվեց բացառապես գործող սահմանադրության եւ օրենքների շրջանակներում, ձեռնարկված միջոցառումներում ոչ մեկը չմատնանշեց սահմանադրության եւ օրենքների խատման որեւէ փաստ։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Ոչ մեկը չզոհվեց եւ հրազենային վնասվածք չստացավ։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Չփակվեց ոչ մի թերթ, որեւէ ձեւով չսահմանափակվեց &nbsp;լրատվության կամ խոսքի ազատությունը։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Առաջին ձերբակալությունները տեղի ունեցան միայն սեպտեմբերի 26-ին (տե՛ս&laquo;Այժմ&raquo; 4-10.10.1996)։ Ըստ պաշտոնական հաղորդագրության՝ հոկտեմբերի 9-ի դրությամբ կալանքի տակ էր մնացել ընդամենը 13 հոգի (տե՛ս ՀՀ 10.10.1996)։</span></strong></li> <li><strong><span style="font-size:16px;">Ձերբակալվածները շուտով ազատ արձակվեցին, դատական կարգով դատապարտվեցին միայն երկու հոգի, այն էլ՝ վիրավորին օգնություն չցուցաբերելու մեղադրանքով։</span></strong></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամենին համահունչ էին միջազգային գնահատականները։ Ահա դրանցից մի քանիսը.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Խավիեր Ռուպերս</strong> <strong>(ԵԱՀԿ Խորհրդարանական վեհաժողովի նախագահ) </strong>- &laquo;Խորհրդարանի շենքի վրա հարձակումն ու խորհրդարանի խոսնակի բիրտ ծեծը հայկական օրենսդրության եւ հանրապետության երիտասարդ սահմանադրության կոպիտ խախտում են։ Անկախ դրդապատճառներից, ընդդիմության առաջնորդները, ովքեր ուղղակիորեն կամ անուղղակիորեն խրախուսել են ամբոխի այսօրինակ գործողությունները, պետք է կրեն լուրջ պատասխանատվություն կատարվածի բոլոր հետեւանքների համար&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 04.10.1996):</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԱՄՆ պետքարտուղարություն</strong> - &laquo;Չնայած խախտումներին՝ ցավալի է եւ ափսոսանք է հարուցում այն, որ ընդդիմության ուժերը դիմել են բռնության, ներառյալ պառլամենտի շենքի գրավումը։ Բռնությունը տեղ չունի ժողովրդավարական գործընթացներում։ Միացյալ Նահանգները դատապարտում է քաղաքական բռնության գործողությունները&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 27.09.1996):</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ռուսաստանի Դաշնություն</strong> -<em> &laquo;</em>Ստիպված ենք ցավով արձանագրել, որ ժողովրդավարական ճանապարհով չհասնելով հաջողության՝ ընդդդիմությունը որոշեց բռնության դիմել։ Հարձակում են գործել Հայաստանի ԱԺ շենքի վրա, գազանաբար ծեծել խորհրդարանի նախագահին եւ նրա տեղակալին։ Ընդդիմության բռնի գործողությունները չեն կարող չհարուցել ՌԴ արտգործնախարարության վճռական դատապարտումը&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 27.09.1996):</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>&nbsp;ԵԱՀԿ </strong>-ն դատապարտում է բռնությունը, &laquo;մեղադրում է ցուցարարներին, որոնք բռնի ուժով մտել են խորհրդարան&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 28.09.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ֆրանսիա </strong>- &laquo;Ինչպիսին էլ որ լինեն ընտրությունների արդյունքների կապակցությամբ ծագած տարաձայնությունները, Ֆրանսիան խստագույնս դատապարտում է բռնության նմանօրինակ արտահայտությունները&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 28.09.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետություն </strong>- &laquo;ԼՂՀ ղեկավարությունը վերջին օրերին Երեւանում կատարվող իրադարձությունները գնահատում է որպես հանրապետության անվտանգությանն ուղղված սպառնալիք եւ ազգային շահերի դավաճանություն։ Ընտրությունների արդյունքներն ուժային մեթոդներով փոփոխելու հեղաշրջման փորձը անթույլատրելի է եւ պետք է խստորեն կանխվի&raquo; (&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 26.09.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կատարվածը խստորեն դատապարտեցին նաեւ հայաստանյան քաղաքական ուժեր եւ մտավորականներ։ Բերենք երկու օրինակ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Աշոտ Նավասարդյան</strong>, Հանրապետական կուսակցության նախագահ.&nbsp;</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Ամենայն ուշադրությամբ հետևելով Հայաստանում նախագահական ընտրությունների ընթացքին, վերջապես ուրախություն ունեցա տեղեկանալու, որ մեր ժողովրդի գերակշիռ մասը իր ձայնը տվել է Ձեզ՝ իր վստահությունն ու հավատն արտահայտելով Ձեր վարած ու վարելիք քաղաքականությանը։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Միաժամանակ ինձ ցնցեց մի խումբ արկածախնդիրների կազմակերպած ծայրահեղական գործողությունը, որը <strong>գնահատում եմ իբրև պետական հեղաշրջման փորձ</strong>։ Վստահ եմ, այդ վանդալիզմը չի շեղի հայ ժողովրդին բնականոն զարգացման ընթացքից, մենք Ձեր ղեկավարությամբ դուրս կբերենք մեր երկիրը դեպի բարգավաճ ու ապահով ապագա։</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Մեծարգո պարոն Տեր-Պետրոսյան, հույսով և հավատով շնորհավորում եմ Ձեզ և հայտնում պատրաստակամությունս աջակից լինելու Ձեր բոլոր ձեռնարկումներին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սիրով՝ Աշոտ Նավասարդյան, 26 սեպտեմբերի 1996թ., ԳՖՀ, Բավարիա, Գարմիշ-Պարտենկիրխեն, Ջորջ Մարշալի անվան ռազմավարական հետազոտությունների կենտրոն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Հայք&raquo;, 01.10.1996թ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վարագ Առաքելյան</strong>, լեզվաբան, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր.</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">- Իշխանատենչությունը մահացու մոլորություն է։ Այս մոլորությունը կարող է մարդուն մղել հանցագործության։ Այդ բանը մենք տեսանք Ադրբեջանում, Վրաստանում, տեսնում ենք Աֆղանստանում, Տաջիկստանում և այլուր։ Այժմ էլ, ի դժբախտություն մեզ, կատարվեց մեր բազմաչարչար երկրում՝ Հայաստանում։ Մենք ամբողջ վեց տարի խուսափեցինք բոլոր կարգի ցնցումներից։ Հրապարակավ պարծենում էինք մեր կայունությամբ, միասնությամբ, օրենքի մեր հարգությամբ։ Բայց պատահեց անսպասելին։ Իրոք, անսպասելի էր։ Հայ մարդը ամբոխին գցած հետևից հարձակվում է վեց տարի իր հետ աշխատող հայ ընկերների վրա և ամբոխին հրահրում է, որ իր ընկերների հետ Լինչի դատաստան անեն։ Այս ամոթաբեր արարքը, սրան նախորդող՝ խորհրդարանի շենքի երկաթե դարպասների խորտակումը և այլ խժդժություններ վարկաբեկում են մեր հեղինակավոր հանրապետությունը միջազգային համայնքի աչքում։<strong> Սա ես համարում եմ պետության դեմ գործված հանցագործություն։</strong> Մեր հանրապետությունը վերջ ի վերջո իր ծաղկումով, բարգավաճությամբ և մեծահոգությամբ իր վրայից դեն կնետի այդ ամոթաբեր անարգանքը, բայց արարքի հեղինակները հավիտենապես դարձան քաղաքական ննջեցյալներ ինքնասպանության ճանապարհով (&laquo;Երեկոյան Երևան&raquo;, 02.10.1996թ.)։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">4. &nbsp; Սահմանադրական դատարանում վիճարկման փուլը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վ. Մանուկյանը</strong> վերջիվերջո համաձայնեց ընտրությունների արդյունքները վիճարկել Սահմանադրական դատարանում, որը բավարարեց դիմող կողմի բոլոր քմահաճությունները։ Դատարանը մատնացույց արված տեղամասերից պահանջեց եւ ստացավ բոլոր փաստաթղթերը (տե՛ս <strong>Վ. Նազարյան</strong>, նշված աշխատությունը):</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դատարանն արձանագրեց, որ Վ. Մանուկյանի ներկայացրած փաստաթղթերի միայն 14%-ն է որպես իրավական փաստաթուղթ քննության ենթակա՝ կապված տվյալ հարցում իր իրավասության հետ, 86%-ը իրավական արժեք չուներ։ Սահմանադրական դատարանն արձանագրում է, որ.</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Բերված փաստարկների հավաստիությունն առանձին տեղամասերի օրինակով ճշտելու, ինչպես նաև ԵԱՀԿ դիտորդական առաքելության հայտարարության մեջ բերված փաստերի հետազոտման նպատակով սահմանադրական դատարանը կազմակերպեց 162 ընտրական տեղամասերի բոլոր փաստաթղթերի հատուկ ուսումնասիրություն: Այդ տեղամասերի թվում ընդգրկվել են գլխավորապես դիմող կողմերի մատնանշած` ստուգման ենթակա ընտրական տեղամասերը&raquo; (<a href="https://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=4346" target="_blank"><span style="color:#0000ff;">տե՛ս</span></a>)։ Մանրակրկիտ աշխատանքից, մատնանշված բոլոր ընտրական տեղամասերի փաստաթղթերն ստուգելուց հետո դատարանն արձանագրեց. &laquo;Հանրապետության Նախագահի թեկնածու Վ. Մանուկյանի վստահված անձանց կողմից ձեռք բերված և Սահմանադրական դատարան ներկայացված թվով 1035 ընտրական հանձնաժողովների ամփոփիչ արձանագրությունների և նույն տեղամասերում քվեարկության արդյունքների պաշտոնական տվյալների համեմատությունից պարզվեց, որ մասնակի անհամապատասխանություններ կան ընդամենը 9 տեղամասի տվյալներում&raquo; (տե՛ս նույն տեղում): Ընդ որում՝ ԿԸՀ-ի հրապարակած պաշտոնական թվերով Արաբկիրում Վ. Մանուկյանի ձայները 500-ով ավելի էին, քան իրենց ձեռքի տակ եղած տվյալները (տե՛ս &laquo;Հայք&raquo;, 10.10.1996)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին, լայնածավալ ստուգումների ու լիակատար &nbsp;ճշգրտումների (հիմնականում՝ թվաբանական սխալների) վերջնարդյունքում դեռ 0.25%-ով էլ ավելացան Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ձայները (տե՛ս <strong>Լ. Տեր-Պետրոսյան</strong>, Վերադարձ, Երեւան, էջ 185)։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&nbsp;5. Որպես վերջաբան կամ եզրահանգում</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Կա եւս մի չափանիշ, որով կարելի է գնահատել ընտրությունների արդյունքները վիճարկող կողմի պահանջի տակ դրված իրողությունների հավաստիությունն ու կշիռը, այսպես ասենք՝ &laquo;հասարակական բողոքի&raquo; օրինակարգության (լեգիտիմության) աստիճանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չնայած Վ. Մանուկյանի &laquo;գայթակղիչ վճռականությանը&raquo; եւ չնայած, դրա համեմատ՝ իշխանության ամենամեղմ հակազդմանը, նրա հանրահավաքները 1996 թ. արագ դադարեցին։ Սեպտեմբերից հետո հաջորդ ու, կարծես թե՝ միակ հանրահավաքը տեղի ունեցավ նոյեմբերի 22-ին։ <strong>Եւ վերջ, ամեն ինչ ավարտվեց</strong>։ Ո՞ւր կորան Վ. Մանուկյանի օգտին պաշտոնապես արձանագրված 41% ձայների շահառուները, նրա &laquo;հաղթանակի&raquo; նախանձախնդիր համոզմունքի տերերը։ Ինչո՞ւ &laquo;հասարակական բողոքը&raquo;, պահանջը միանգամից պարպվեց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՞ւր կորան <strong>Վ. Մանուկյանի ձայները.</strong> նախագահական հաջորդ ընտրություններում դրանք գահավեժ անկում ապրեցին՝ հասնելով մինչեւ 1֊%-ի։ 2008 թվականի ընտրություններում նա <strong>Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին</strong> զիջում էր... 20 անգամ (նկատի ունենալով վերջինիս անգամ ոչ թե իրական, այլ կեղծիքներից հետո պաշտոնապես արձանագրված 21% ձայների քանակը)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1998 թվականին կատարվեց իշխանափոխություն, իշխող ուժը՝ ՀՀՇ-ն, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետ միասին, ամբողջությամբ հեռացավ իշխանությունից՝ քոչարյանական ռեժիմի համար դառնալով ոչ միայն քննադատության, այլեւ վրեժխնդրության թիրախ։ Քիչ անց այդ նոր իշխանության մեջ հայտնվեցին բոլոր նրանք, ովքեր իրենց &laquo;քաղբանտարկյալներ&raquo; էին հռչակել 90-ական թվականներին, ովքեր &laquo;տուժել&raquo; էին 1996 թ. սեպտեմբերի 25-ին, ովքեր աշխարհով մեկ վայնասուն էին բարձրացրել ՀՀՇ-ի եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից իշխանության յուրացման, սահմանադրական կարգի տապալման մեղադրանքով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդ՝&nbsp;<strong> ի՞նչն էր խանգարում նրանց՝ արդեն օրենսդիր մամնում պատգամավորական խմբակցություններ ունեցող, գործադիրում՝ նախարարական պաշտոններ ստացած ԱԺՄ-ին, ՀՅԴ-ին, Վազգեն Մանուկյանին՝ հետամուտ լինել ընդամենը 2-3 տարի առաջ՝ 1996-ին կատարված &laquo;հանցագործության&raquo; բացահայտմանը։ Նախագահի վերահսկողության ծառայության պետ, ԱԺՄ-ական Դավիթ Վարդանյանի առաջին գործը, տրամաբանորեն, հենց դա պիտի լիներ։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չարեցին, անգամ նման հարցով մի անմեղ խորհրդարանական լսումներ չկազմակերպեցին։ Նույնիսկ այդ մասին հրապարակային չխոսեցին։ Որեւէ պաշտոնական քննարկում այդ թեմայով չարեց նաեւ ինքը՝ 10 տարի շարունակ Հանրային խորհրդի նախագահի աթոռին նստած <strong>Վազգեն Մանուկյանը։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչո՞ւ։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Որովհետեւ շատ լավ գիտեին, որ այդ մասին վկայող որեւէ փաստ, փաստաթուղթ, ապացույց գոյություն չի ունեցել։</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">-----------------------------------</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հ. Գ. </strong>Հայտնի է ընտրակեղծարարության երեք հիմնական գործիք։ Դրանցից երկուսը 1996-ին գոյություն չի ունեցել, երրորդը օգտագործել է <strong>Վ. Մանուկյանը.</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">1) Ստորագրված ցուցակների հրապարակման արգելքը։ 90-ականներին այդ ցուցակները հրապարակվում էին, արգելքը մտցվեց 1998 թվականից հետո, ինչը մինչեւ 500.000 ձայն կեղծելու հնարավորություն էր տալիս իշխանությանը (տե՛ս Սահմանադրական դատարանի դատավոր<strong> Վահե Գրիգորյանի</strong> ընդարձակ վերլուծական <a href="http://www.ilur.am/news/view/79043.htm" target="_blank">հոդվածը</a>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2) Ընտրակաշառքը, ինչի մասին նույն 90-ականներին ընդհանրապես խոսք չի եղել (այն առաջին անգամ հիշվում է միայն 1999-ին՝ կապվելով <strong>Գուրգեն Արսենյանի</strong> անվան հետ)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">3) &laquo;Ընտրական կարուսել&raquo;, որ առաջին անգամ կիրառվել է 1996 թվականին <strong>Վազգեն Մանուկյան</strong> կողմից <em>(տվյալ դեպքում՝ տողերիս հեղինակը հանդես է գալիս որպես այդ իրողության մասին ընտրություններից անմիջապես հետո տարածված տեղեկատվության սկզբնաղբյուր, ժամանակակիցները պետք է որ դա հաստատեն)։</em></span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Աշոտ Սարգսյան</span></strong></p> <p><a href="http://www.ilur.am/news/view/88951.html?fbclid=IwAR3ZVIu-BqoalA8TJv1Nei_lJxz2NSXociNejWRAPNPC8EXf-bLAv9REwYw" target="_blank"><span style="color:#0000ff;"><span style="font-size:16px;">ilur.am</span></span></a></p> https://newsline.am/news/1996_t_naxagahakan_yntrowtyownnery_pasterov_ew_pastatghterov/2026-08-25-10454 Քաղաքական ivaadamyan https://newsline.am/news/1996_t_naxagahakan_yntrowtyownnery_pasterov_ew_pastatghterov/2026-08-25-10454 Tue, 25 Aug 2026 11:30:05 GMT <p><span style="font-size:14px;">&laquo;Պիղծը&raquo;՝ որպես պետական օրակարգ (կամ՝ &laquo;արև արքայի&raquo; ախոռն ու երկակի ստանդարտները)</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Պիղծը&raquo;՝ որպես պետական օրակարգ<br /> (կամ՝ &laquo;արև արքայի&raquo; ախոռն ու երկակի ստանդարտները)</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչու՞ կրկին մտաբերեցի դեռևս 2025-ի հոկտեմբերի 6-ին գրած &laquo;Գոմի կորնթացի Նապոլեոնը&raquo; հրապարակումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որովհետև երեկ՝ 2026-ի օգոստոսի 24-ին, ԱԺ ամբիոնը հերթական անգամ վերածվեց բարոյական անկման ու լկտիության արենայի։ Երկրի de facto ղեկավարը, ոտնահարելով ամեն սրբություն, հրապարակավ &laquo;պիղծ&raquo; անվանեց Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին՝ առնետային խրախճանք առաջացնելով ադրբեջանական լրատվադաշտում և սոցցանցերում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ արդեն այսօր առավոտյան, երկակի ստանդարտների &laquo;լավագույն ավանդույթներով&raquo;, նույն ամբիոնից տրված ցուցումով ԱԱԾ-ն ներխուժեց պատգամավոր Լևոն Քոչարյանի բնակարան՝ սոսկ այն պատճառով, որ երեկ նա իրերն անվանեց իրենց անուններով․<br /> - Իսկ մեզնից գիտե՞ք ինչ են պահանջում։ Ընդհանուր ընդդիմությանը 500 հազարից ավելի ձայն են տվել։ Մեզ էլ ասում են՝ Արցախը կործանած, հազարավոր զոհեր բերած էդ պիղծ դավաճանն ինչու՞ է մինչև հիմա․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">- Ավարտե՛ք և չափավորե՛ք Ձեր խոսքը,- նրան ընդհատեց Ռուբեն Ռուբինյանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ԱԺ խոսնակի պահանջ-պարտադրանքը ՔՊ-ական սլենգից թարգմանենք հայերեն, կստացվի՝ պսևդովարչապետն իրավունք ունի և կարող է բացել սեփական ախոռն ու ինչ ուզի արտազատել մթնոլորտ՝ ի լուր և ի տես ողջ աշխարհի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց եթե հոգով, մարմնով ու կատարած քայլերով այդ իսկական պիղծին են հիշեցնում իր բոսյակային ծագումը՝ չի՛ կարելի, որովհետև նա &laquo;սուլթան&raquo; է, &laquo;արև արքա&raquo; է, որին միայն երկրպագում են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օգոստոսի 25-ի առավոտյան՝ 07:00-ի սահմաններում, ԱԱԾ դիմակավորներն այս էլ որերորդ անգամ ապացուցեցին՝ անվտանգային հիշյալ կառույցը ողբերգականորեն վերապրոֆիլավորվել է որպես ընդդիմադիրներից և յուրաքանչյուր այլախոհից Նիկոլի նստատեղը պահելու և &laquo;հաշիվ պարզելու&raquo; անձնական միջոցի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այնպես որ՝ &laquo;պիղծը&raquo; դարձավ պետական օրակարգ, իսկ իմ շուրջ մեկտարյա վաղեմության էսսեն՝ առավել քան այժմեական։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Գոմի կորնթացի Նապոլեոնը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Այսպէս ուրեմն՝ ով կարծում է, թէ կանգնած է հաստատ, թող զգոյշ լինի, գուցէ թէ ընկնի&raquo;&nbsp;<br /> (Պողոս առաքյալի Ա թուղթը Կորնթացիներին, 10, &nbsp;12)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փրկչական թվականի առաջին դար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">50-ականներ։&nbsp;<br /> Հռոմեական կայսրություն։&nbsp;<br /> Հունական Կորնթոս։<br /> Հին աշխարհում պերճությամբ, հեթանոսական ցոփ տոնախմբություններով &nbsp;և անառակությամբ շնչող &nbsp;երազանքների քաղաք, որի անունը դարերի հերթափոխում անմահանալու էր Պողոս առաքյալի՝ կորնթացիներին ուղղված թղթերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երկու նավահանգիստները՝ Կենքրա և Լեքեոն, կյանքը դարձնում էին ոչ միայն հարուստ, այլև աշխույժ և իրադարձություններով լի։&nbsp;<br /> Տարբեր ազգերի ու զբաղմունքի տեր այցելուները՝ դերասաններ, փիլիսոփաներ, առևտրականներ, ամեն կարգի առաքինազուրկ շնացողներ, որ նվիրատվություններ էին անում տաճարներին, զոհեր մատուցում աստվածներին, ներմուծում էին &nbsp;նաև այլասերված բարքեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արևելքի և Արևմուտքի ախտամոլ սովորությունները ողողել էին քաղաքն ու դարձրել ապականության &nbsp;որջ։<br /> Եթե որևէ մեկին ասում &nbsp;էին՝ կորնթացի, ընդգծում էին նրա հատկապես անբարոյական լինելը։&nbsp;<br /> Աստծո ամեն օր քաղաքական, կրոնական ու սոցիալական հախուռն զարգացումների իսկական պոպուրի-շքահանդես էր Կորնթոսում՝ զուգորդված ուրացմամբ, պոռնկությամբ, զեխությամբ, անգամ արյունապիղծ կապերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս ամենը ժամանակ առ ժամանակ ընդմիջվում էր հատուկ վայրերում &nbsp;ներկայացվող դաժան պատիժների ծիսական ցուցադրությամբ։ Դրանք երբեմն ուղեկցվում էին դժգոհներին, ըմբոստներին, խռովարարներին, քրիստոնեական ավետարանիչներին, նրանց հետևորդներին քարկոծելով սպանելու, &nbsp;գլխատման կամ իրական խաչելության տաժանալից մահվան արյունոտ տեսարաններով ու էքստազից մոլեգնած &nbsp; հեթանոս խուժանի &nbsp;հիացական ոռնոցներով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նյութապաշտության ու &nbsp;բղջախոհության ապականիչ խառնուրդը խաթարում էր մարդկային հոգիները, եղծում Աստծո հետ ունեցած փոխհարաբերությունները։<br /> Հեշտանք, վայելքներ, ցոփություն, որկրամոլություն, արյունոտ դատաստաններ շնչող-արտաշնչող Կորնթոսում մեկ տարի և վեց ամիս ապրեց առաքյալներից մեծագույնը, որ աշխատանքին՝ վրանագործությանը զուգընթաց զբաղվում էր քրիստոնեական արժեքների քարոզչությամբ։ Կիլիկիայի Տարսոն քաղաքում ծնված հրեական համայնքի ներկայացուցիչ Սավուղը՝ դարձից հետո Պողոսը, ամենահայտնի քրիստոնեական քարոզիչն ու գործիչը, որ ժամանակի երեք հզոր &nbsp;մշակույթների մարդ-սինթեզ էր․<br /> <strong>ա)</strong> արմատներով՝ հրեա,<br /> <strong>բ)</strong> ուսումնառությամբ ու մայրենի լեզվով՝ հույն,&nbsp;<br /> <strong>գ)</strong> քաղաքացիությամբ՝ հռոմեացի,&nbsp;<br /> անտեսելով սպառնալիքներն ու վտանգները կենաց-մահու պայքար էր մղում տիրող &nbsp;գիջության, բոզաբուծության, փորամոլության, չարության, դավաճանության ու մարդկային այլևայլ ախտերի դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Չգիտէ՞ք, որ անիրաւներն Աստծոյ արքայութիւնը չեն ժառանգում. մի՛ խաբուէք&raquo;,- հորդորում էր քրիստոնեություն դավանող եղբայրներին,- &laquo;ո՛չ պոռնիկներ, ո՛չ կռապաշտներ, ո՛չ շնացողներ, &nbsp;ո՛չ իգացողներ, ո՛չ արուամոլներ, ո՛չ գողեր, ո՛չ ագահներ, ո՛չ հարբեցողներ, ո՛չ բամբասողներ, ո՛չ էլ յափշտակողներ Աստծոյ արքայութիւնը չպիտի ժառանգեն&raquo;&nbsp;<br /> (Կորնթացիներին Ա, 6, 9-10)։<br /> Նա, որ չլինելով նախապես կանչված &nbsp;12-ի սկզբնական շրջանակից, նա, որ նամակներում իրեն կոչում էր՝ &laquo;ծառա Հիսուսի&raquo;, քրիստոնեության տարածման գլխավոր այն ճարտարապետներից էր, որ &nbsp;սեփական կյանքի գնով մարտնչում էր հանուն՝ պղծության ճահճում շնչահեղձ լինող քաղաքի ու նրա բնակիչների փրկության։<br /> Ճանաչելով քրիստոնեության մաքուր սկիզբը, նրա վեհացնող, փառավորող ոգին, ապրեցնող բնույթը, փորձում էր Հիսուսի շնորհի լույսով պարուրել բովանդակ մարդկությանը՝ հելլեն, հրեա թե հեթանոս, ծառա թե տեր, էգ թե արու և փրկել․․․ փրկել բոլորին։<br /> Նրա կյանքը մինչև մահապատիժ, իրական դյուցազներգություն էր, մարտիրոսություն։<br /> Պայքար էր անկրթության, խավարամտության, &nbsp;նախանձի, նախապաշարումների, հատկապես, անմարդկային ու անաստված տիրակալների դեմ։<br /> &laquo;Մեր պատերազմը մարմնի ու արեան հետ չէ, այլ &nbsp;իշխանությունների հետ, պետությունների հետ, այս խավար աշխարհի տիրակալների հետ, և երկնքի տակ եղող չար ոգիների հետ&raquo; (Եփեսացիներին, 6, 12):<br /> Նա գրավոր ժառանգությամբ ոչ միայն ի՛ր ժամանակակիցներին քարոզեց ճշմարտության խոսքը, այլև զրուցեց ապագա սերունդների հետ, խրատեց և ուսուցանեց իր &nbsp;բացակա-ներկայությամբ։<br /> Գրեց նամակներ, որոնց բովանդակության մեջ խորացողը, հարյուրամյակներ անց էլ, ի զորու է սրբագրելու շրջապատի հետ ունեցած հարաբերությունները, &nbsp;կարգավորելու ի վերուստ շնորհված կյանքն ու հավատը։<br /> &laquo;Բայց արդ, ձեզ գրեցի, որ չխառնակուէք. եթէ եղբայր կոչուած մէկը պոռնիկ լինի, կամ կռապաշտ, կամ ագահ, կամ բամբասող, կամ հարբեցող, կամ յափշտակող, այդպիսի մէկի հետ հաց էլ չուտէք&raquo;&nbsp;<br /> (Կորնթացիներին Ա, 5, 11)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տողեր, որ գրվել են հազարամյակներ առաջ, բայց ասես մեր ժամանակների &laquo;իրական&raquo; Հայաստանի հայելային արտացոլանքը լինեն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ տարսոնցի Պողոսը Կորնթոսի քրիստոնյա համայնքին էր հղում այս ուղերձը, գուցե և իր՝ ապրած ներկայի հեռավորությունից, &nbsp; տեսնում էր, որ ապագա դարերից մեկի առաջին քառորդում &nbsp;Թորգոմա տանը վալի &nbsp;է կարգվելու իսկական մի կորնթացի, որը լինելով թվարկված ախտերի կատարյալ համադրություն, բիբլիական այդ երկիրը ներքաշելու է մեծ ավանտյուրայի շրջապտույտ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Թերևս, այդ տողերով նաև մեզ՝ &nbsp;արդի քաոսում ապրողներիս էր խորհուրդ տալիս՝ մերժել, որքան հնարավոր է շուտ ազատագրվել դավաճան, ուրացող, պոռնկաբարո այն վարակից, որը մեծ դավադրւթյուն է իրականացնում հայ տեսակի դեմ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Որը &nbsp;ծրագրված քանդում է հայի պետությունն ու պետականությունը, քայլ առ քայլ սպանում հայի ինքնությունը, գետնաքարշ դարձնում նրա ազգային արժանապատվությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ֆանտասմագորիկ որկրամոլության հրապարակայնացմամբ (բերանի ջրերը կուլ տալով՝ խոզի հսկայական կտորներով շամփուրների ցուցադրություն, խորովածի ծուխ ու մուխ), հեծանիվա&laquo;սիրության&raquo; բեմադրությամբ (օտար մայրաքաղաքների փողոցներում), աշխարհի ամենատես աչքի առաջ ոտք ու հետույք քորելով, ատամներ քչփորելով, &nbsp;գարշելի ծամածռություններով ու տարբեր բարձր ամբիոններից հնչեցրած հիմարություններով հայոց պետության վարկանիշը սույն կորնթացին հավասարեցնում է զրոյի։ Հայ մարդուն անգամ ոչխարավորների աչքում դարձնում &nbsp;ծաղր ու ծանակի առարկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ ապսպրում էր՝ &nbsp;&laquo;այդպիսի մէկի հետ հաց էլ չուտէք&raquo;, թերևս, չափազանց արագահոս այս կյանքում մեզ արթնության ու սթափության կոչ էր անում, քանզի գիտեր՝ &nbsp;նորից &nbsp;աշխարհ եկած &nbsp;Հուդան ոչ թե կրկին ինքնասպանվելու է, այլ &nbsp;սվաղելու-արդարացնելու է իր գործած &nbsp;մահացու մեղքերն &nbsp;ու ակնբախ հանցանքները, &nbsp;դավաճանությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շաղակրատելու է անվերջ ու ամեն ինչից, որովհետև Թորգոմի երկրում հայտնված կորնթոսցի Հուդան ոչ լռելու պահն է իմանալու, ոչ էլ՝ խոսելու։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նեռի այս պաճուճապատանքը լեզվին տալով ու դատարկաբանելով, մոլագար պնդաճակատությամբ բեմադրած պոպուրի-շոուներով անդադրում ցուցադրելու է սեփական ողորմելիությունը։&nbsp;<br /> Հընթացս էլ միայն իրեն հայտնի ջադույական զազրելի հնարքներով լվանալու է ամբոխացած զանգվածների ուղեղներն ու թելադրելու իր &laquo;չուլանա-բեսեդկայական&raquo; օրակարգը։<br /> &laquo;Այդպիսի մէկի հետ հաց էլ չուտէք&raquo; բանաձևմամբ Պողոս առաքյալը կոչ է անում ոչ միայն մերժել պատուհասին, այլև, հնարավոր բոլոր միջոցներով, նման խայտառակությունից պաշտպանել սեփական արժանապատվությունն ու արդեն զրոյի սահմանագծին հավասարեցրած հայոց պետականության հեղինակությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր օրեր։&nbsp;<br /> 2025 թվական։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքական վայրիվերումների աննախադեպ պոպուրի։<br /> Իրազեկ էի, որ pot-pourri-ն (ֆր․) կարող է լինել․<br /> <strong>ա)</strong> երաժշտական, չափածո կամ այլ &nbsp;հանրահայտ ստեղծագործություններից կազմված ժամանցային շոու,<br /> <strong>բ)</strong> դեկորատիվ գավաթով մատուցվող՝ &nbsp;մսի, կանաչեղենի և սննդային այլ բաղադրիչների խառնուրդ համադամ,<br /> <strong>գ)</strong> ծիսային չարխափան կրքոտ պար,<br /> <strong>դ)</strong> տարբեր բուրմունքների հոտավետ համադրություն<br /> (իսկապես &nbsp;գլխապտույտ ամպլիտուդներ),<br /> բայց չգիտեի, որ &nbsp;գոյություն ունի նաև՝&nbsp;<br /> <strong>ե)</strong> քաղաքական խրտվիլակի՝ &nbsp;յոթ տարի հինգ ամիս երկարությամբ ձգվող &nbsp;խառնիխուռն &nbsp;մտքերի շիլաշփոթ պոպուրի, որ հայտածում է դիվալլուկի իսկական &laquo;զրոյական&raquo; կետը և ամրագրում․<br /> զրո ինտելեկտ,<br /> զրո սկզբունք,&nbsp;<br /> զրո դավանանք,<br /> զրո գաղափար,&nbsp;<br /> զրո օրակարգ,&nbsp;<br /> զրո ծրագիր։<br /> Ի վերջո, զրո մարդ, զրո հայ ու զրո կառավարիչ, որ դիպվածով մոլորվել է իշխանության &nbsp;բուրգում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետական ինստիտուտը կրկեսի արենայի հետ շփոթած անպարագիծ ունայնություն, որ &laquo;չագուջ&raquo;-ային սպառնալիքներով, քծնանքով, &nbsp;դատարկ խոստումներով ու ծնկած մեյմունություններով հայաստանաբնակներին պարտադրվում է որպես առաջնորդ՝ գրեթե Կիմ Չեն Ըն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչ մնաց ընդհանուր հայտարարում։&nbsp;<br /> Ազգից ժողովրդի, ապա և ամբոխի վերածվելու ճանապարհին &nbsp;պաշտպանական բնազդը կորցրած էթնիկ համախմբություն՝ &nbsp;սեփական անցյալը ժխտելու ագրեսիվ հայտով, ջախջախված ներկայով ու անորոշ &nbsp; ապագայով, որ ճարպոտ զրոյի &nbsp;կամքին հանձնված անտարբեր ու լուռ գնում է դեպի ինքնաոչնչացում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մինչդեռ զրոն, ինչպես գրել է 17-րդ դարի անգլիացի մաթեմատիկոս Ջոն Վալլիսը, նույնիսկ թիվ չէ։<br /> Ոչինչ է։ &nbsp;Անգամ բացասականի չի ձգում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց արի ու &nbsp;տես, որ այդ ոչինչը երկրաչափական պրոգրեսիայով աճող մեծամտությամբ, ամեն ինչ իրենով անելու անսանձ ախորժակ է դրսևորում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իր ողորմելի գոյությունը համարյա որպես երկնքի նվեր հրամցնում &nbsp;բնակչությանը։<br /> Կառավարում է քաոսի օրենքներով։ Իր իսկ ստեղծած կորնթոսյան թոհուբոհին քիչ-միչ խոստումներ է խառնում, &nbsp;ավելացնում ստի մահացու դոզա, ստացված շաղախը &nbsp;հունցում &nbsp;սրտակեղեք &nbsp;ճառերի, &nbsp;արցունքախառն կեղծ &nbsp;հուզումների &nbsp;անհրաժեշտ չափաբաժնով &nbsp;և՞․․․ ինքնակամ ստրկացածները, &laquo;չորս ոտքը լավ է՝ երկու ոտքն ավելի լավ&raquo; սկզբունքին հարազատ, &nbsp;զրոյի առաջին իսկ պահանջով․&nbsp;<br /> &laquo;Հլա մի հատ գոռացեք՝ կեցցե՜&raquo;,&nbsp; անկյանք ու անկիրք արձագանքում են՝ &laquo;կեցցե՜&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Չեղա՜վ,- դժգոհում է հերոս հարկատուների հաշվին տռզած զրոն,- մի քիչ բարձր&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հակառակ Պողոս առաքյալի պատգամի՝ հաց չուտել որևէ պոռնիկի, կռապաշտի, ագահի բամբասողի, հարբեցողի, հափշտակողի հետ, հանուն փորի պատանդված աթոռավորներն ու մանդատակիրները, Հայաստանից Չուչխե կերտող բռնապետիկի հետ ոչ միայն հաց են կիսում, այլև քծնանքի թունաբաժնից ծուլ &nbsp;լինելով &nbsp;հոտնկայս վանկարկում են՝&nbsp;<br /> - Կեցցե՜․․․<br /> - Կեցցե՜․․․<br /> - Կեցցե՜․․․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փոխակերպության օրենքին հարազատ՝ անասնաֆերմայի բնակիչներ դարձածներն առաջնորդվում են հայտնի կարգախոսով․<br /> &laquo;Բոլոր անասունները հավասար են, սակայն որոշ անասուններ ավելի հավասար են, քան մյուսները&raquo;։&nbsp;<br /> Հետևաբար, &laquo;մյուսների&raquo; շարքերում հայտնվածները, հանուն մի փոր հացի, դատապարտված են &nbsp;ենթարկվելու &laquo;որոշ&raquo;-ի կարգավիճակին ձգտող դարձվորի կամքին, եթե ցանկանում են, որ իրենցը լինեն<br /> &laquo;Լափն ու կերը հայոց երկրի-<br /> Առվույտ լինի, թարմ ճակնդեղ,<br /> Թե անհատնում խոտ ու գարի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՜նց դիմագրավես գայթակղությանն &nbsp;ու արցունքոտ աչքերով չծափահարես, երբ &laquo;որոշ&raquo;-ը պաթոսախառն շինծու հուզմունքով ճչում է բալագան հիշեցնող գռեհիկ ոճով․&nbsp;<br /> &laquo;Ավետիսն եմ բերում ես ձեզ<br /> Մեր նոր կյանքի՝ ոսկեդարի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քծնանքի բարձր դոզավորումից բոզալացի գիրկն ընկածները &laquo;խաղաղ ու երջանիկ ապագայի&raquo; խոստումներից արբեցած զանցառում են, որ իրենց գոմի Նապոլեոնը՝</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․</strong> աշխատելու փոխարեն հեծանիվ կամ ֆեյսբուքյան էջ է &laquo;քշում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․</strong> Բարձրակարգ մասնագետների փոխարեն օրենսդիր, գործադիր և դատական կառույցներում բանջարաբոստանային մշակաբույսեր է աճեցնում, աշխատավարձով հայհոյող ֆեյքեր է պահում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3</strong>․ Երկիր ղեկավարելու փոխարեն, սահմանադրական կարգն է տապալում, պետություն քանդում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ որպես արդարացում որոճում են՝<br /> &laquo;Ընտանիք ենք պահում&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նման արդարացումով էլ՝ &nbsp;սանձարձակության, լկտիության, անառակության շքահանդեսը կանգնեցնելու փոխարեն, &nbsp;լուռ հանդուրժեցին հայրենիքի առուծախը, արցախյան ազատամարտի հերոսների վարկաբեկումն ու քրեական հետապնդումը, ազգային Եկեղեցու դեմ իրականացրած անասնական հարձակումը, բարձրաստիճան հոգևորականների բանտարկությունն ու պատվիրված դատավարությունները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշենք՝ Հիսուսի մահը քավություն էր։ Նրա արյամբ խաղաղություն հաստատվեց Աստծո և մարդու միջև։&nbsp;<br /> Սակայն հանուն ստամոքսի ներքինացածները լուռ համաձայնությամբ սատարեցին Նեռի խամաճիկին խաթարելու այդ խաղաղությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չարի ճարպիկ խաբեություններով ու գայթակղություններով խտացած մեր ժամանակներում առավել, քան երբևէ, արդիական է Պողոս առաքյալի արթնության կոչը, որ է՝ Աստծո պարգևած սպառազինությունը վահան դարձրած մարտնչել անբարո իշխանությունների ու խավարի տիրակալների դեմ։ Եվ ոչ թե &laquo;Ընտանիք ենք պահում&raquo; ստամոքսային տրամաբանությամբ դարան մտած հանդուրժել վարչապետի աթոռին հայտնված կորնթացու հիվանդագին &nbsp;ինքնադրսևորման ախտավոր պոռթկումները։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/piruza.meliqsetyan/posts/pfbid0NnBg2SqWV9iccdNspeE4UB2CLZV4wFuyYjoJqGvVis2VSHPqcrnuPbbwCqGiU8n8l" target="_blank"><strong><span style="font-size:16px;">Փիրուզա ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ</span></strong></a></p> https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_pighcy_orpes_petakan_orakarg/2026-08-25-14755 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_pighcy_orpes_petakan_orakarg/2026-08-25-14755 Tue, 25 Aug 2026 09:49:45 GMT <p>Յուրաքանչյուր նման քայլ կանխավճար է Ալիևին</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ո՞վ էր Փաշինյանի ելույթի հասցեատերը կամ Չարի վերջը</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օգոստոսի 24-ին Նիկոլ Փաշինյանի՝ Ազգային ժողովում կառավարության ծրագրի ներկայացման հասցեատերը խորհրդարանի պատգամավորները չէին։ Օգտագործելով երկրի թիվ մեկ քաղաքական ամբիոնը՝ Փաշինյանը հերթական անգամ հրապարակայնորեն ուղերձ հղեց Բաքվին՝ հորդորելով Ալիևին հրաժարվել փոխադարձ պահանջներից և վերջնականապես ճանաչել միմյանց տարածքները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Մենք պետք է դադարենք Ադրբեջանում Հայաստան փնտրել, Ադրբեջանը պետք է դադարի Հայաստանում Ադրբեջան փնտրել։ Թե՛ մենք, թե՛ Ադրբեջանը պետք է առերեսվենք, հաշտ լինենք այն փաստի հետ, որ անկախ Հայաստանի տարածքը նույնական է Խորհրդային Հայաստանի տարածքի հետ, անկախ Ադրբեջանի տարածքը նույնական է Խորհրդային Ադրբեջանի տարածքի հետ:&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իր ելույթում Փաշինյանը Կաթողիկոսին անվանեց &laquo;Կտրիճ Ներսիսյան&raquo; (մի քանի անգամ անընդմեջ՝ դիտավորյալ գրգռելով ընդդիմադիր պատգամավորներին), կոչ արեց &laquo;վերջ տալ Ցեղասպանության զենքայնացմանը&raquo; և խոստացավ, որ միայն այդ դեպքում Սևանա լիճն այլ անունով ոչ ոք չի անվանի։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի ուղերձը և հրապարակային առաջարկը Բաքվին նոր չէ. նա դրա դիմաց կանխավճար է տալիս արդեն մի քանի տարի։&nbsp;</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">2021-ի սեպտեմբերին, երբ ադրբեջանական դիրքերը կանգնեցին Գորիս-Կապան ճանապարհին, նա կառավարության նիստին առաջին անգամ արտաբերեց Էյվազլի և Չայզամի անվանումները և բացատրեց՝ ինչու. &laquo;որ ՀՀ քաղաքացիների համար պարզ լինի, որ տվյալ կետերը ՀՀ տարածքում չեն&raquo;։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">2022թ․ Պրահայում նա ճանաչեց Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը՝ ներառյալ Արցախը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հայաստանը 2023-ի սեպտեմբերին չմիջամտեց Արցախի նկատմամբ ագրեսիային և հայաթափմանը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Սեփական Եկեղեցու դեմ պատերազմը վարվում է նույն հնչերանգով, որով Բաքուն խոսում է &laquo;հայկական եկեղեցու՝ որպես սպառնալիքի&raquo; մասին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը Տիգրանաշենն անվանում է Քյարքի։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Յուրաքանչյուր նման քայլ կանխավճար է Ալիևին․ տեսնում եք՝ մենք արդեն չենք փնտրում Հայաստանը Ադրբեջանում, հիմա ձեր հերթն է։ Այս տրամաբանությունը ռացիոնալ կթվար, եթե աշխատեր։ Ստուգենք փաստերով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1․ </strong>Խաղաղության պայմանագիրը նախաստորագրվել է Վաշինգտոնում 2025թ․ օգոստոսի 8-ին, սակայն վերջնական ստորագրությունը մինչև օրս չի դրվել։ Ստորագրման պահը չի նշմարվում նաև տեսանելի ապագայում՝ Ադրբեջանի նոր պահանջների համատեքստում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>2․</strong> Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև սահմանազատման համատեղ հանձնաժողովը ստեղծվել է 2022թ․ մայիսի 23-ին։ Ավելի քան չորս տարվա ընթացքում այն սահմանազատել է մոտավորապես 1000 կիլոմետրից 12,6 կիլոմետր՝ Տավուշի մարզի Կիրանցի հատվածը, որը փաստացի հանդիսացել է Հայաստանի միակողմանի զիջում։ Տավուշից հետո հաձնաժողովի աշխատանքը դադարեցվել է &laquo;կանոնակարգերի&raquo; և &laquo;տեխնիկական փաստաթղթերի&raquo; պատճառով, իսկ Կիրանցի բնակիչներին 2026թ․ մայիսի դրությամբ չեն թողնում իրենց սեփական հողամասեր՝ &laquo;միջադեպերից խուսափելու համար&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>3.</strong> Գեղարքունիքում, Սյունիքում և Ջերմուկի մոտ Հայաստանի տարածքում տեղակայված ադրբեջանական զորքերը, որոնց դուրսբերումը խոստացվել էր &laquo;գործընթացի շրջանակում&raquo;, տեղից չեն շարժվել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>4․</strong> Իսկ փոխադարձ ճանաչո՞ւմը։ Պրահայում Ալիևը հավանություն տվեց Ալմաթիի հռչակագրին, բայց երբ մեկ տարի անց Գրանադայում արձանագրվում էր կոնկրետ թիվ՝ Հայաստանի տարածքի 29․800 քառակուսի կիլոմետրը, նա հանդիպմանը չներկայացավ. հայտարարությունը ստորագրեցին Փաշինյանը և չորս եվրոպացի առաջնորդները՝ առանց նրա։ Հայաստանի սահմանների իրավաբանորեն պարտավորեցնող ճանաչում չկա։ Նախապայմանը՝ ՀՀ Սահմանադրության փոփոխությունը, մնում է, իսկ &laquo;Արևմտյան Ադրբեջանի&raquo; &laquo;կոնվեյերը&raquo; վստահ տեմպերով շարունակում է իր աշխատանքը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">6 տարվա ընթացքում պահանջները չեն կրճատվել։ Ավելին, դրանք աճել են՝ &laquo;վերադարձրեք գյուղեր&raquo;-ից մինչև &laquo;փոխեք Սահմանադրությունը&raquo;, ճանապարհից մինչև լճի անվանում և &laquo;ադրբեջանցիների վերաբնակեցում&raquo;։ Հիմա էլ՝ Հայ Առաքելական Եկեղեցու՝ որպես &laquo;տարածաշրջանային խաղաղության սպառնալիքի&raquo; ներկայացում (փաստացի՝ դեմոնիզացում) և դրա դեմ համակարգային պայքար։ Յուրաքանչյուր կատարված պահանջ ծնում է հաջորդը, որովհետև պահանջների կատարումը վերահաստատում է Ալիևին, որ իր ճնշումներն արդարացված են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ իշխանությունը և իշխանական քարոզչամեքենան ցանկացած առարկության ունի ավտոմատիզմի հասցված պատասխան. &laquo;Իսկ դուք պատերազմ եք ուզո՞ւմ&raquo;։ Հերթական զիջման հետ չհամաձայնողը ինքնաբերաբար դասվում է &laquo;պատերազմի կուսակցության&raquo; շարքին, որը ցանկանում է &laquo;մեր երեխաների մահը&raquo;։ Այս արհեստածին կառուցվածքը ենթադրում է միայն 2 ելք՝ կապիտուլյացիա կամ պատերազմ։ Հետևաբար յուրաքանչյուր ոք, ով դեմ է առաջինին, պահանջում է երկրորդը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց այս երկընտրանքը կեղծ է, և դա հենց իշխանությունն է հերքել՝ Ալեն Սիմոնյանի շուրթերով։ 2024թ․ հոկտեմբերին ԱԺ նախագահ Սիմոնյանը հարցազրույցում ասել է. &laquo;Որևէ պայմանագիր պատերազմի խոչընդոտ չէ&raquo;։ Ավելի ճշգրիտ ոչ մի ընդդիմադիր չէր ձևակերպի։ Սիմոնյանը փաստել է, որ հավերժ զիջումներով խաղաղության չեն հասնում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պարզից էլ պարզ է, որ ընդդիմության պահանջը երբեք պատերազմը չի եղել։ Ընդդիմադիրների պահանջը բանակցություններ են, որոնցում հայկական կողմն ունի դիրքորոշում և կարմիր գծեր։ Դրանց փոխարեն տեղի է ունենում այն, ինչ հենց Ալիևը 2025թ․ հունվարին սպառիչ կերպով անվանել է &laquo;ոչ թե երկխոսություն, այլ մենախոսություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչո՞ւ է այս քաղաքականությունը շարունակվում՝ հակառակ զրոյական արդյունքին։ Պատասխանը հենց վարչապետի պաշտոնում է։ Պատերազմում պարտված առաջնորդը կանգնած է երկընտրանքի առաջ։ Նա կա՛մ հեռանում է՝ փրկելով երկիրը կործանումից, կա՛մ մնում է, բայց որպես պարտված կարող է մնալ միայն մեկ եղանակով՝ ապամոնտաժելով այն ամենը, ինչը կարող է իրենից հաշիվ պահանջել՝ դատարանները, խորհրդարանը, պետական ապարատը, մամուլը, Եկեղեցին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմության մեջ նա միակը չէ․ Նասերը՝ 1967-ից հետո, Սադամը՝ Քուվեյթից հետո, Միլոշևիչը՝ Կոսովոյից հետո։ Հայաստանն արդեն 6րդ տարին ապրում է երկրորդ սցենարով՝ մի մարդու ղեկավարությամբ, որը դեռևս տարիներ առաջ բոլորից լավ ձևակերպել է առաջին տարբերակի կարևորությունը։ 2009թ․ մարտին լրագրող Նիկոլ Փաշինյանը Վրաստանի մասին գրել է.&nbsp;<br /> &laquo;Սա այն դեպքն է, երբ իշխանությունը պետք է իրեն պարտված ճանաչի՝ հայրենիքը պարտվածի պիտակից փրկելու համար... Եթե Սաակաշվիլին մնա ղեկին, նախորդ տարվա պատերազմի պարտությունը ու դրա բարոյահոգեբանական հետևանքները ծանրանալու են Վրաստանի վրա, իսկ եթե Սահակաշվիլին հեռանա, այդ պարտությունը կծանրանա նրա անձի, նրա թիմի վրա, բայց երկիրը կազատվի այդ մղձավանջային զգացողություններից։ Համենայնդեպս, նոր կյանք սկսելու, նոր եռանդ ձեւավորելու հնարավորություն կստանա&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տողերի հեղինակին ոչինչ բացատրելու կարիք չկա։ Նա ամեն ինչ ինքն է ձևակերպել՝ սեփական պատերազմից 11 տարի առաջ և այսօրվա ելույթից 17 տարի առաջ, որտեղ պարտությունը վերջնականապես վերանվանել է խաղաղություն, իսկ դրա պահպանման գինը՝ &laquo;խաղաղ զարգացման դարաշրջան&raquo;։<br /> Փաշինյանն ինքն էլ գիտի՝ զիջումները զիջումներով չեն ավարտվելու։ Երբեք։ Լինելու են նորերը։ Դրանք ավարտվում են այն ժամանակ, երբ դադարում ես հանձնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ․Գ․ Հովհաննես Թումանյանի հայտնի հեքիաթը պատահաբար չի կոչվել &laquo;Չարի վերջը&raquo;։ Չարը դրանում ավարտվում է հենց այն պահին, երբ նրան առաջին անգամ ասում են &laquo;ոչ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/lyovvvvvv/posts/pfbid06akyhry4p1h4sZTaZNZvvHG8MMRqLoy6mNLT3x4CmCu3MEMVKqJTJ4SVP8ZvEWeQl" target="_blank">Լևոն Զարգարյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_o_v_er_pashinyani_elowyti_hasceatery_kam_chari_verjy/2026-08-24-14754 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/l_on_zargaryan_o_v_er_pashinyani_elowyti_hasceatery_kam_chari_verjy/2026-08-24-14754 Mon, 24 Aug 2026 19:59:38 GMT <p>Այն հենասյուները, որոնք հնարավորություն են տալու ընդդեմ Փաշինյանի կործանարար ծրագրի համախմբել քաղաքական ուժերին և հասարակությանը</p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության հռչակագիրը, Հայաստանի սահմանների անքակտելիությունը և Հայ Առաքելական եկեղեցին այն հենասյուներն են, որոնք հնարավորություն են տալու ընդդեմ Նիկոլ Փաշինյանի կործանարար ծրագրի համախմբել քաղաքական ուժերին և հասարակությանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս մասին 24News-ի &laquo;Հետագիծ Նարեկ Գալստյանի հետ&raquo; հաղորդման ժամանակ ասել է <strong>ՀԱԿ փոխնախագահ Արամ Մանուկյանը։</strong></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/qTK4S0UIC2k" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/aram_manowkyan_pashinyany_korcrec_xaghagh_heranalow_verjin_hnaravorowtyowny_tesanyowt/2026-08-24-14753 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/aram_manowkyan_pashinyany_korcrec_xaghagh_heranalow_verjin_hnaravorowtyowny_tesanyowt/2026-08-24-14753 Mon, 24 Aug 2026 19:04:12 GMT <p>&nbsp;Փաշինյանն իր խոսքում համառորեն օգտագործել է տեղանվան ադրբեջաներով հնչունափոխված տարբերակը</p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՊԱՏԳԱՄԱՎՈՐ ԱՐԹՈՒՐ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆԸ ԻՐԱՎԱՑԻ Է</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատգամավոր Արթուր Խաչատրյանը Ն. Փաշինյանին դիտողություն է անում, որ նա իր խոսքում &laquo;ՆԱԽԻՋԵՒԱՆ&raquo; տեղանունը հետեւողականորեն արտասանում է &laquo;նԱԽՃԸՎԱՆ&raquo; ձեւով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանը նրան հակադարձում է՝ որպես փաստարկ հիշելով 2007թ. &laquo;գիտությունների դոկտոր Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի&raquo; եւ &laquo;նույնպես պատմաբան Աշոտ Սարգսյանի&raquo;՝ թերթի 2-3 էջ կազմող հոդվածը Վարդան Օսկանյանի մի խոսքի առիթով (ինչպիսի՜ հիշողություն)։ Հոդվածը, որ իրականում ոչ ընդարձակ մի ռեպլիկ էր, ես եմ գրել (Լեւոն Տեր Պետրոսյանի անունը տալիս է, երեւի, իր խոսքի կշիռն ավելի բարձրացնելու համար)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վ. Օսկանյանը, բարձրաստիճան պաշտոնյա (արտաքին գործերի նախարար) իր պաշտոնական մի խոսքում &laquo;Նախիջեւան&raquo; բառի ստուգաբանությամբ հիմնավորել էր այդ տարածքի պատմականորեն հայկական լինելը (որքան հիշում եմ՝ հասկացվում էր՝ &laquo;Նոյի Արարատից իջնելու&raquo; ժամանակներից)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դիտողությունը &nbsp;այն էր էր, որ բարձրաստիճան պաշտոնյային հարիր չէ չիմացության բերումով հենվել ժողովրդական ավանդությամբ սրբագործված բառիմաստի վրա՝ նման մի լուրջ հարցի համար խոցելի փաստարկ ներկայացնելով, երբ դրա համար կան տասնյակ ու հարյուրավոր գիտական լուրջ փաստարկներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեղանվան նախնական հայկական տարբերակները, ըստ լեզվաբանական ստուգաբանության՝ ունեցել է երկու արմատ &laquo;ՆԱԽԻՃ&raquo; (հին հայերենում երկու՝ &laquo;որս&raquo;, կամ &laquo;նախնական&raquo; նշանակությամբ) եւ, կրկին հայերեն՝ &laquo;ԱՎԱՆ&raquo; (գյուղ, բնակավայր): Այսինքն՝ մի դեպքում այն կարող էր նշանակած լիներ &laquo;որսատեղ&raquo;, երկրորդ դեպքում՝ &laquo;առաջին կամ նախնական բնակավայր&raquo;։ Քրիստոնեության ընդունումից հետո, Աստվածաշնչային պատմությունների հետ ազգային պատմությունը ինչ-որ կերպ կապելու բնական մղումը հեշտությամբ վերաիմաստավորել է նախնական &laquo;ՆԱԽՃԱՎԱՆ&raquo;-ը՝ դարձնելով Նոյի համար առաջին իջեւան՝ &laquo;ՆԱԽԻՋԵՒԱՆ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն՝ հայերենի հիմքի վրա հայերենով այս վերաիմաստավորում-սրբագործումը &laquo;ՆԱԽԻՋԵՒԱՆ&raquo; տեսքով առնվազն մեկուկես հազարամյա պատմություն ունի։ Եւ այն այդ հնչողությամբ ու տեսքով էլ պետք է օգտագործվի հիմա։ Ճիշտ այնպես, ինչպես &laquo;Էրեբունի&raquo; փոխարեն օգտագործում ենք Երեւան, կամ &laquo;Կումայրիի&raquo; փոխարեն՝ Գյումրի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր տարածաշրջան թափանցած թուրքական տարրը &laquo;Նախիջեւան&raquo;-ը հարմարեցրեց իր լեզվի հնչունային օրենքներին՝ ստանալով դրանից &laquo;ՆԱԽՉԸՎԱՆ&raquo; եւ այդ տեսքով էլ ինքը սրբագործեց իր համար, այդպես են արտասանել ու արտասանում ադրբեջանցիները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիմա, երբ Ն. Փաշինյանն իր խոսքում համառորեն օգտագործել է տեղանվան ադրբեջաներով հնչունափոխված &laquo;նԱԽՉԸՎԱՆ&raquo; տարբերակը, պատգամավորի դիտողությունը ավելի քան տեղին է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ն. Փաշինյանի՝ դրան տված իր իբր գիտական պատասխանը՝ հերթական բլեֆ է ու ձեռնածություն։ Իսկ այդ ձեռնածության համար Նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին եւ ինձ կատարած հղումը՝ անամոթություն ու կեղծիք. Ժամանակին, Վ. Օսկանյանի սխալի առիթով ես խոսել եմ ոչ թե հայերեն &laquo;ՆԱԽԻՋԵՒԱՆ&raquo; &mdash; ադրբեջաներեն &laquo;ՆԱԽՉԸՎԱՆԻ&raquo;, այլ երկու դեպքում էլ հայերեն՝ &laquo;ՆԱԽԻՋԵՒԱՆ&raquo; &mdash; &laquo;ՆԱԽՃԱՎԱՆԻ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ն. Փաշինյանը պատգամավորին պատասխան խոսքի սկզբում ասում է, որ արդեն 2007 թվականին իր մոտ &laquo;միտք առաջացավ, որ մենք պետական ինստիտուցիոնալ առումով գրագիտության խնդիր ունենք&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ խնդիրը հիմա ոչ միայն ավելի խորացել, այլեւ տգիտության այդ հիմքի վրա առաջին պլան է եկել պետական ինստիտուցիոնալ ձեռնածությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/ashot.sargsyan.f/posts/pfbid02guspxv31Fo5Xhnf1fd8M9r7ovocemqMcCNEKvNLeVDsXMfd6NJPVsUCp9f68yCW5l" target="_blank">Պատմաբան, ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> Աշոտ Սարգսյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_patgamavor_artowr_xachatyany_iravaci_e/2026-08-24-14751 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/ashot_sargsyan_patgamavor_artowr_xachatyany_iravaci_e/2026-08-24-14751 Mon, 24 Aug 2026 17:09:48 GMT <p>Զինծառայողը ինքնասպանություն է գործել՝ ծնոտին 2 կրակոց արձակելու միջոցով</p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր՝ օգոստոսի 24-ին, Սիսիանի զորամասերից մեկում հերթական ողբերգական դեպքն է արձանագրվել. զորամասում հայտնաբերվել է պայմանագրային զինծառայողի դին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ&nbsp; <a href="https://hraparak.am/am/post/8633e48019c3b25b532990e7d93e98cf" target="_blank">&laquo;Հրապարակ&raquo; օրաթերթի</a>՝ զինծառայողը ինքնասպանություն է գործել՝ ծնոտին 2 կրակոց արձակելու միջոցով։ Նա ամուսնացած էր, կինը հղի է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՊՆ խոսնակ Արամ Թորոսյանն ասել է, թե նախնական տվյալներով 37-ամյա ծառայողը մահացել է ծառայության հետ առնչություն չունեցող պատճառներով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դեպքի առնչությամբ նախաձեռնվել է քրեական վարույթ:</span></p> https://newsline.am/news/aysor_krkin_zoh_ownenq_banakowm/2026-08-24-14750 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/aysor_krkin_zoh_ownenq_banakowm/2026-08-24-14750 Mon, 24 Aug 2026 15:05:00 GMT <p><span style="font-size:14px;">Նրանք (ՔՊ-ի ջերմեռանդ մասնակցությամբ) ուզում են մեզ զրկել ոչ թե տեքստից, այլ թաղել ծրագիր կազմելու եւ կետ առ կետ իրականացնելու մեր ունակությունը</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՌՉԱԿԱԳՐԻ ՎՏԱՆԳԸ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Հռչակագիր&raquo; բառն ինքնին նշանակում է հնչած խոսք, օդ մղած գաղափարներ։ Եվ դա է պատճառը, որ ոչ հեռավոր 1990-ի օգոստոսի 23-ին Կրեմլը դեսանտ չիջեցրեց Երեւանում՝ կանխելու համար հայերիս &laquo;չարամիտ&raquo; մտադրությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակ ԽՄ հանրապետություններում հռչակագրերն ընդունվում էին տրցակներով։ Այսօր, օրինակ, Ուկրաինայի անկախության հռչակագրի օրն է (24.08.1991)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ դեսանտ չէին իջեցնում ոչ այն պատճառով, որ հռչակագրերն ընդունվում էին օրինական ձեւով՝ ԳԽ նիստեր, քննարկումներ, քվեարկություն, այլ որովհետեւ մտածում էին՝ դե, խոսում են, էլի, տակը լուրջ բան չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես պատմության, քաղաքական իրավունքի մասնագետ չեմ ու չեմ կարող մանրամասն վերլուծել, համադրել, համեմատել ԽՄ հանրապետությունների հռչակագրերը, բայց կարող եմ ասել, որ այսօր մեր հարեւանները Հռչակագրում վտանգ կամ սպառնալիք տեսնում են այլ պատճառով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրանք հասկանում են, որ դա ոչ միայն թղթին տված բանավոր խոսք է, ոչ միայն օդ մղված գաղափարների փունջ, այլեւ ծրագիր, որի բոլոր կետերը շատ կարճ ժամանակում իրականացվել են։<br /> ԻՐԱԿԱՆԱՑՎԵԼ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով՝ նրանք (ՔՊ-ի ջերմեռանդ մասնակցությամբ) ուզում են մեզ զրկել ոչ թե տեքստից, այլ թաղել ծրագիր կազմելու եւ կետ առ կետ իրականացնելու մեր ունակությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ապագա սահմանադրությունում մի հղում ավել, մի հղում պակաս, մեծ դարդ չէ, կարելի է անգամ չմտահոգվել, եթե հաշվի չենք առնում, որ հարեւանների եւ նրանց՝ մոլագարության աստիճան, ջերմեռանդ տեղական օգնականների նպատակը հայ ժողովրդի կամքը զրոյացնելն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե մարդիկ Հայաստանում շարունակելու են ապրել ինչպես Հայրենիքում եւ ոչ ֆեստիվառներով, վարչաֆեստներով ու նման բաներով ծեքծեքացող հանրակացարանում, պետք է հասկանան այս պարզ ճշմարտությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուրեմն՝ կեցցե ՀՀ Հռչակագիրը, կեցցե հայ ժողովրդի միասնական կամքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/tigran.paskevichian.7/posts/pfbid0DZGq3n9PLPEXzDYY2aqqmUiU2gMh9xekW34Lkwg1HB7buMamC8ikr8cWzu8PKmy2l" target="_blank">Տիգրան Պասկևիչյան</a></span></p> https://newsline.am/news/tigran_pask_ichyan_hrchakagri_vtangy/2026-08-24-14749 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/tigran_pask_ichyan_hrchakagri_vtangy/2026-08-24-14749 Mon, 24 Aug 2026 13:51:14 GMT <p>&laquo;Ազատություն&raquo; ռադիոկայանի բարեխղճորեն պատրաստած հերթական տեսանյութը Հայաստանի անկախացման շրջանի վերաբերյալ</p> <p><span style="font-size:16px;">Տարիներ շարունակ` ոչ միայն Արցախյան շարժման պատմությունը, նաև Հայաստանի անկախացման շրջանը ներկայացվել է ու ներկայացվում է աղճատված, խեղաթյուրված, եւ դրա հետևանքով, ցավոք, երիտասարդությունը գրեթե անտեղյակ է մեր նորագույն պատմության իրական անցուդարձից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ներկայացնել &laquo;Ազատություն&raquo; ռադիոկայանի բարեխղճորեն պատրաստած&nbsp; <strong><a href="https://newsline.am/search/%D4%B1%D4%B6%D4%B1%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86/" target="_blank">տեսանյութերը </a></strong>Հայաստանի անկախացման շրջանի վերաբերյալ։</span></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Սահմանադրության նախաբանում հղումը Անկախության հռչակագրին նյարդայնացնում է Բաքվին, որի պատճառով այժմ իշխանությունը ցանկանում է գործող Սահմանադրությունից հրաժարվել և նոր Սահմանադրություն ընդունել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ տարբերակներ են առաջարկել իշխանությունն ու ընդդիմությունը նախաբանի համար, ե՞րբ և ինչպե՞ս է գրվել այն տարբերակը, որով 1995 թվականից ի վեր անփոփոխ սկսվում է Հայաստանի Մայր Օրենքը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այս հարցերին է անդրադաձրել &laquo;Ազատության&raquo; &laquo;Բացատրում է Լազարյանը&raquo; հաղորդումը։</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/rvfwSyTUQX0" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/inchpes_e_ankaxowtyan_hrchakagrin_hghowmy_haytnvel_sahmanadrowtyan_naxabanowm_azatowtyown/2026-08-24-14748 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/inchpes_e_ankaxowtyan_hrchakagrin_hghowmy_haytnvel_sahmanadrowtyan_naxabanowm_azatowtyown/2026-08-24-14748 Mon, 24 Aug 2026 12:22:20 GMT <p>ԱԺ-ում՝ կառավարության ծրագիրը ներկայացնելիս, Փաշինյանի ելույթի որոշ մտքերից</p> <p><strong>ԱԺ-ում՝ կառավարության ծրագիրը ներկայացնելիս, Փաշինյանի ելույթի որոշ մտքերից․&nbsp;</strong></p> <p><span style="font-size:14px;">- &laquo;Հունիսի 7-ին ՀՀ ժողովուրդը քվեարկել է &laquo;իրական Հայաստան&raquo;-ի գաղափարախոսության օգտին&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Սուտ։ </strong>Այն, որ ՔՊ-ն ստացել է ամենաշատ քվեները, դա որևէ կերպ չի նշանակում, թե այդ մարդիկ ներկայացնում են &laquo;ժողովրդին&raquo;։ Նրանք ընդամնը ժողովրդի մի մասն են, այն էլ՝ ոչ մեծամասնությունը։ Նույնիսկ ընտրությունների պաշտոնական արդյունքներով՝ ՔՊ-ն ստացել է 50 տոկոսից պակաս քվե։ Եթե այս արդյունքով կարելի է եզրակացնել, թե ժողովուրդը ՔՊ-ի գաղափարախոսության օգտին է քվեարկել, ապա նույն ժողովրդի 50 տոկոսից ավելին մերժել է ՔՊ-ին։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:14px;">- &laquo;1990 թվականին ՀՀ անկախության հռչակման հիմքում դրված էր այն փիլիսոփայությունը, թե պետությունը մեզ հարկավոր է պատմական արդարությունը վերականգնելու համար&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Կատարյալ սուտ։</strong>&nbsp;Հռչակագրի ՆԱԽԱԲԱՆՈՒՄ &laquo;պատմական արդարություն&raquo; ձևակերպումը բացարձակապես արտահայտված չէ նման կոնտեքստում ու չէր էլ կարող լինել։ Հայաստանի անկախության գործընթացը, Հայաստանի անկախության հռչակումն ու անկախ պետության կայացումը որևէ կերպ չեն պայմանավորվել ապագայում &laquo;պատմական արդարության&raquo; վերականգնմամբ։ Ու դա զուտ միայն այն պատճառով, որ Հայաստանի անկախության հաստատումն արդեն իսկ &laquo;պատմական արդարության&raquo; վերականգնում էր։ Այս արձանագրումը մերժողներն, ըստ էության, մերժում են նորանկախ Հայաստանի որևէ կապը Հայաստանի առաջին հանրապետության, ինչպես նաև՝ ընդհանրապես &laquo;Հայաստան-Արմենիա&raquo; կոչվող ազգային, պետական ու աշխարհագրական միավոր հանդիսացող և պատմական շրջափուլեր անցած կառուցվածքի հետ։</span></p> <p><span style="font-size:14px;">- &laquo;2021 թվականին, երբ ընդդիմությունը զարգացնում էր &laquo;պարտված իշխանությունը պետք է հեռանա&raquo; թեզը, ժողովուրդը վստահության քվե տվեց ՔՊ կուսակցությանը, մինչդեռ 1994 թվականից ի վեր &laquo;պատերազմում՝ հաղթանակ&raquo;-ի թեզով, կամ որպես &laquo;հաղթական առաջնորդ&raquo; հանդես եկած նախկին նախագահներից որևէ մեկը չի ստացել ժողովրդի վստահության մանդատը&raquo;, - սա ասելուց հետո, Փաշինյանը եզրակացնում է, որ այս ամենը խոսում է այն մասին, որ &laquo;Ժողովուրդն ավելի վաղ է գլխի ընկել, որ Ղարաբաղյան հակամարտությունը թակարդ է&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ի՞նչ է ասում Փաշինյանը։</strong> Ըստ էության, նա ասում է հետևյալը՝ Հայ ժողովուրդն ի սկզբանե մերժել է ռազմական հաղթանակներն ու Ղարաբաղյան շարժումը և նախկին ղեկավարներին ձայն չի տվել, քանի որ նրանք ժողովրդի վզին են փաթաթել Ղարաբաղը, իսկ 2021 և 2026 թվականներին ես՝ Փաշինյանս, ընտրվեցի, քանի որ ժողովուրդը նախընտրեց պարտությունն ու Ղարաբաղից ձերբազատվելու տրամադրությունները։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպես ասում են՝ ավելացնելու բան չկա։ Այս դեպքում՝ մտածողն ու եզրակացություններ անողները պետք է լինեն Փաշինյանի կողմնակիցները։ Սա այն դեպքերից չէ, երբ պետք է ինչ-որ վերլուծություններ արվեն, թե քաղաքական առումով ինչ մտքեր են արտահայտվում կամ ինչ հեռանկարներ են սպասվում։ Ամեն ինչ շատ &laquo;անկեղծորեն&raquo; ասվում է։ Ավելի կոնկրետ՝ հանցանք կատարողն ուղիղ հայտարարում է, որ ինքը, այո՛, կատարել է այդ հանցանքը։ Այո՛, դուք կարող եք &laquo;հանցանք&raquo;-ի փոխարեն կիրառել &laquo;հերոսություն&raquo; ձևակերպումը, բայց, այնուամենայնիվ, արարքը խոստովանվում է բացահայտորեն։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:14px;">- Փաշինյանը նաև հայտարարում է, թե՝ &laquo;Մեր պատմական ավանդույթը՝ ժողովորդին գաղափարներ պարտադրելն է [․․․] և այս ավանդույթը շարունակվել է մինչև 2018 թվականը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Սա, իհարկե, Փաշինյանի արտահայտած մտքերից ամենաանհեթեթն է</strong>։ Եթե 2018 թվականից հետո՝ Փաշինյանի վարչապետ դառնալով է պայմանավորվել &laquo;ավանդույթի&raquo; փոփոխությունը, ապա ինչպես էր, օրինակ, Փաշինյանը մերժում բանակցային պլանը, հոխորտում՝ &laquo;Արցախը Հայաստան է և վերջ&raquo;, և այլն, և այլն։ Ավելին, մի փոքր անց, Փաշինյանն ինքն է անդրադառնում այդ թեմային, հայտարարելով հետևյալը․</span></p> <p><span style="font-size:14px;">- &laquo;&laquo;Արցախը Հայաստան է և վերջ&raquo; ասածս չեմ մոռացել, և դա եղել է արտահայտում՝ իմ նվիրմանը Արցախյան շարժմանը։ Մեր կառավարությունը ոչինչ չի խնայել Ղարաբաղի համար։ Մենք վարագուրը բացել և տեսել ենք, որ Ղարաբաղը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ Հայաստանը զրոյացնելու նախագիծ։ [․․․] &laquo;Արցախը Հայաստան է և վերջ&raquo;-ը ծառայել է այս նպատակին, որ ի վերջո բացենք մեր պատմության վարագույրը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսինքն, եթե համադրենք այս երկու մտքերը, կստացվի, որ &laquo;ժողովրդին գաղափարներ [այսինքն՝ Ղարաբաղ] պարտադրելը&raquo;, իրականում, &laquo;նվիրաբար&raquo; շարունակվել է նաև 2018 թվականից հետո։ Ավելին, ոչ միայն շարունակվել է, այլև մի քանի մակարդակ ավելի բարձր է &laquo;պարտադրվել&raquo;։ Իսկ պարտությունից հետո, ինչ-որ հրաշքով, &laquo;վարագույրը&raquo; բացել ու &laquo;հասկացել&raquo; են, որ &laquo;դեպի պայծառ ապագա&raquo; տեսարանին Ղարաբաղն էր խանգարում։ Սա միայն մակերեսայնորեն։ Իսկ եթե շատ ավելի բովանդակային մեկնաբանենք Փաշինյանի հետևյալ միտքը, այն է՝ &laquo;&laquo;Արցախը Հայաստան է և վերջ&raquo;-ը ծառայել է այս նպատակին, որ ի վերջո բացենք մեր պատմության վարագույրը&raquo;, ապա այն ուղղակիորեն ինքախոստովանական ցուցմունք է հետևյալի մասին․ Փաշինյանը մտածված կերպով Հայաստանն ու Ղարաբաղը տարել է պատերազմի, իսկ ավելի կոնկրետ՝ անխուսափելի պարտության, որպեսզի ձերբազատվի Ղարաբաղից ու բացի &laquo;պատմության վարագույրը&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի տվյալ ձևակերպումներն այնքան ապշեցուցիչ են, որ չեն էլ թողնում մեկ այլ արգումենտ առաջ քաշես, այն է՝ Իսկ ի՞նչ, եթե մենք ինչ-որ հրաշքով հաղթեինք պատերազմը կամ, թեկուզ, այն հնարավոր լիներ կանգնեցնել շատ ավելի վաղ՝ նվազագույն կորուստներով։ &nbsp;Այս արգումենտն ի բնե այլևս գոյություն ունենալ չի կարող, քանի որ, ինչպես նշեցի, Փաշինյանի ձևակերպումներն իսպառ ոչնչացնում են իրավիճակի զարգացման նման տեսական հնարավորությունը։ Մարդն ուղղակիորեն, առանց սեթևեթանքի ասում է հետևյալը՝ մինչև Ղարաբաղը չկործանվեր, այն էլ՝ այն գնով, որով կործանվեց, մինչև վերջնականապես չուրանանք Ղարաբաղն ու մեր արմատներին առնչվող ցանկացած իրադարձություն, մենք չենք բացի &laquo;պատմության վարագույրը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid0NH8kmJSMhczbe3phD1M19nLEoJmozyGen5t7hxyqZA5H4AKzY1JjtRxDwQouFboHl" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></strong></span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_i_nch_e_asowm_pashinyany/2026-08-24-14747 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_i_nch_e_asowm_pashinyany/2026-08-24-14747 Mon, 24 Aug 2026 11:11:52 GMT <p><span style="font-size:14px;">Այդ ծրագիրը հայ ժողովրդի կողմից չի ընդունվել, ընտրություններ կեղծված են, և հայ ժողովուրդը դեռ իր խոսքը կասի</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆԸ ՀՌՉԱԿԵՑ ԱՆԿԱԽՈւԹՅԱՆ ԿՈՐՈւՍՏԸ</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ 1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայաստանի խորհրդարանի կողմից &nbsp;միաձայն ընդունվեց Անկախության հռչակագիրը, ոչ ոքի մտքով այն ժամանակ չէր անցնի, որ պատմական այդ իրադարձության 36-րդ տարեդարձը մենք կդիմավորենք մի Հայաստանում, որի իշխանությունները</span></p> <p><span style="font-size:16px;">- Մերժելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրական դատարանի համապատասխան որոշումը, կընդունեն ադրբեջանական հայատյաց կառավարական պրոպագանդայի այն պնդումը, որ ՀՀ Սահմանադրությունը, հղում տալով Անկախության հռչակագրին, տարածքային պահանջներ է դնում Ադրբեջանի առաջ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">- Հանդես կգան Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու սահմանադրորեն երաշխավորված ազատություններն ու ինքնուրույնությունը ոչնչացնելու կառավարության հակասահմանադրական ծրագրով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">- Պատրաստակամություն կհայտնեն` հավելումն ԹՐԻՓՓ-Զանգեզուրի միջանցքի տրամադրման, նաև Ադրբեջանին հանձնելու այսպես կոչված &laquo;անկլավները&raquo;, ինչն էլ ավելի կխորացնի Ադրբեջանի վերահսկողությունը Հայաստանի ինչպես արտաքին, այնպես էլ ներքին ռազմավարական հաղորդակցության ուղիների նկատմամբ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991-ին անկախության ձեռքբերումից ի վեր, Հայաստանը և նրա իշխանությունները երբեք Ադրբեջանին կամ հարևան որևէ երկրի չեն ներկայացրել տարածքային պահանջներ: Հետևաբար, Նիկոլ Փաշինյանի պնդումները Հայաստանի կողմից իբր այլ երկրներում &laquo;հայրենիք փնտրելու&raquo; մասին ոչ այլ ինչ են, եթե ոչ սեփական պետության վարկաբեկման և Ադրբեջանի ստահոդ պրոպագանդայի լեգիտիմացման դավաճանական հակապետական գործունեություն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպես կոչված նիկոլական &laquo;Իրական Հայաստանը&raquo; իրականում սեփական պետական կամքից զրկված, ազգային հայկական պետությունը վերացրած և ամբողջապես Ադրբեջանին ենթարկվող կեղծ մի միավորման ստեղծման ծրագիր է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ծրագիրը հայ ժողովրդի կողմից չի ընդունվել, ընտրություններ կեղծված են, և հայ ժողովուրդը դեռ իր խոսքը կասի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/levon.zourabian/posts/pfbid02VwwqTYaFWzHNhnHizcBLJ1gynRixD76C7Q3gRHWLjuwtDBnPxxH9sRoF4rQx83mpl" target="_blank">ՀԱԿ փոխնախագահ<br /> Լևոն Զուրաբյան</a></span></p> https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_nikol_pashinyany_hrchakec_ankaxowtyan_korowsty/2026-08-24-14746 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/l_on_zowrabyan_nikol_pashinyany_hrchakec_ankaxowtyan_korowsty/2026-08-24-14746 Mon, 24 Aug 2026 10:42:53 GMT <p>Մինչև այդ հարցի պատասխանը չկա, նոր ծրագիրը ապագայի փաստաթուղթ չէ, այն անցյալի պատասխանատվությունից փախուստի փաստաթուղթ է</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Մասնագիտական պարտք:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վաղը<em> (24.08.2026-ին<strong>)&nbsp;&nbsp;</strong></em>Ազգային ժողովում ընդդիմության առաջ դրված է շատ ավելի լուրջ խնդիր, քան կառավարության ծրագրին դեմ քվեարկելը։ Դեմ քվեարկելը վերջում ընդամենը կոճակ սեղմել է։ Քաղաքական խնդիրը մինչև այդ պահը ծրագիրը հանրային և քաղաքական իմաստով սնանկացնելն է։ Եվ դրա համար առաջին հերթին պետք է հասկանալ՝ ինչ չպետք է անել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չպետք է կառավարության ծրագրի քննարկումը վերածել կառավարության ծրագրի համատեղ խմբագրման արդյունքում լեգիտիմացման։ Աշխարհում չկա իշխանության ձգտող որևէ երկրի որևէ &nbsp;խորհրդարանական ընդդիմություն, որի առաջ այլ &nbsp;խնդիր է դրված՝ բացի իշխանության քաղաքական ծրագրի սնանկացումից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չպետք է մտնել իշխանության առաջարկած տրամաբանության մեջ և ժամերով վիճել՝ 125 հազար աշխատատեղը շատ է, թե քիչ, 10 ջրամբարը՝ իրատեսական է, թե ոչ, քանի դպրոց կկառուցվի, քանի կիլոմետր ճանապարհ կվերանորոգվի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ հարցերը կարևոր են։ Բայց դրանք վաղվա քննարկման քաղաքական առանցքը չեն։ Որովհետև հենց ընդդիմությունը սկսեց այդ մանրամասները քննարկել որպես հիմնական օրակարգ, նշանակում է, որ արդեն ընդունեց կառավարության ամենակարևոր կանխավարկածը՝ այս իշխանությունն իրավունք ունի նախորդ հինգ տարին փակված համարել և քննարկել միայն հաջորդ հինգը։ Այն էլ այն դեպքում, երբ դա անելը նրա ողջ նախընտրական փուլի հիմնական առաքելությունն էր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ո՛չ։<br /> Հենց սա &nbsp;չպետք է թույլ տալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին՝ այստեղ կա շատ ավելի նուրբ քաղաքական թակարդ։ Ընդդիմությունը կարող է վերջում դեմ քվեարկել կառավարության ծրագրին, բայց ամբողջ քննարկման ընթացքում ակամա մասնակցել դրա քաղաքական լեգիտիմացմանը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հինգ ժամ հարցեր տալ, առաջարկություններ անել, ասել՝ այս կետը լավն է, սա՝ վատը։ Բացատրել, թե ինչպես կարելի էր ծրագիրն ավելի արդյունավետ իրականացնել և վերջում՝ դեմ քվեարկել։ Ֆորմալ առումով դա ընդդիմադիր վարք է, բայց քաղաքական առումով իշխանությունն արդեն կստանա ամենակարևորը՝ իր սահմանած իրականությունը դարձել է բոլորի համար ընդհանուր և անվիճարկելի մեկնակետ և խնդիրը դետալներն են, ոչ թե ուղղությունը: Նրան արդեն մարտավարական առումով դա մասնակի հաջողվել է &laquo;բարեվարքություն&raquo; կոչվող , իսկ խորքում &laquo;դանադաղ &nbsp;լեգիտիմացում&raquo; կոնցեպտով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետևաբար ընդդիմության դիրքը պետք է շատ հստակ լինի՝ մենք մասնակցում ենք խորհրդարանական ընթացակարգին, բայց չենք ընդունում ձեր նկարագրած քաղաքական իրականությունը որպես մեր ընդհանուր մեկնակետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա է տարբերությունը ընդդիմադիր մասնակցության և քաղաքական համահեղինակության միջև։ Վաղվա ընդդիմադիր դիրքավորումը պետք է սկսվի մեկ նախադասությունից. &laquo;Նախ ներկայացրեք նախորդ ծրագրի քաղաքական հաշվեկշիռը, հետո բերեք նորը&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2021-ին դուք Ազգային ժողով եք բերել մի Հայաստան։ 2026-ին բերել եք սկզբունքորեն այլ Հայաստան։ Ու հիմա փորձում եք այդ երկուսի միջև եղած ահռելի քաղաքական տարածությունը պարզապես անվանել &laquo;Չորրորդ Հանրապետություն&raquo;։ Այդպես չի լինում։ Եթե 2021-ի կառավարության ծրագրում Արցախը անվտանգության և քաղաքականության առարկա էր, իսկ 2026-ին հիմնականում սոցիալական աջակցության հասցեատեր է, ապա այդ երկու փաստաթղթերի միջև ինչ-որ բան է տեղի ունեցել։ Եթե անվտանգության համակարգի հենասյուները փոխվել են, ինչ-որ բան է տեղի ունեցել։ Եթե Ռուսաստանի, ՀԱՊԿ-ի և տարածաշրջանային անվտանգության վերաբերյալ պետական մոտեցումը սկզբունքորեն փոխվել է, ինչ-որ բան է տեղի ունեցել։ Եթե այսօր կառավարությունը հայտարարում է արդեն &laquo;հաստատված խաղաղության&raquo; մասին, պետք է բացատրի՝ ո՞ր չափելի անվտանգային իրականության հիման վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ &laquo;ինչ-որ բանը&raquo; հենց քաղաքականությունն է։ Իսկ կառավարության ծրագիրը փորձում է այդ քաղաքականությունը բաց թողնել և մեզ անմիջապես տեղափոխել հաջորդ գլուխ։ Ընդդիմության խնդիրը վաղը այդ բաց թողնված գլուխը վերադարձնելն է Ազգային ժողով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կառավարության ծրագիրը պետք է դարձնել կառավարության դեմ վկայող փաստաթուղթ: Սա կարող է լինել վաղվա ամենաարդյունավետ ընդդիմադիր մարտավարություններից մեկը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետք է վերցնել 2021-ի և 2026-ի նույն կառավարության ծրագրերը և դնել իրար կողքի։ 2021-ին ի՞նչ էր Արցախը։ 2026-ին ի՞նչ է Արցախը։ 2021-ին ո՞րն էր Հայաստանի անվտանգության համակարգը 2026-ին ո՞րն է։ 2021-ին ի՞նչ դեր ունեին ՀԱՊԿ-ը, Ռուսաստանը և նախկին անվտանգային համակարգը։ 2026-ին ի՞նչ ունենք դրանց փոխարեն։ 2021-ին ի՞նչ էր խաղաղությունը 2026-ին ինչո՞ւ է այն արդեն հայտարարվում &laquo;հաստատված&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ դրանից հետո ընդամենը մեկ հարց՝ ո՞ր ծրագիրն էր սխալ՝ այն ժամանակվա՞նը, թե՞ այսօրվանը։<br /> Եթե 2021-ի ծրագիրն էր սխալ, ապա ո՞վ է պատասխանատու հինգ տարի այդ ռազմավարությամբ պետությունը կառավարելու համար։ Եթե այսօրվա ծրագիրն է վիճելի, ինչո՞ւ պետք է հասարակությունը ևս հինգ տարվա քաղաքական վարկ ու հավատ տրամադրի նույն քաղաքական հեղինակին։ Սա կառավարության ծրագիրը կառավարության դեմ օգտագործելու ամենապարզ մեթոդն է։ Որովհետև ընդդիմությունը կառավարության դեմ չի դնում սեփական գնահատականը։ Կառավարության դեմ դնում է հենց կառավարության նախկին խոստումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի՛ քննարկեք միայն ծրագիրը։ Քննարկեք ծրագիրը զրոյից սկսելու իրավունքը: Սա պետք է լինի ամբողջ ընդդիմադիր մարտավարության կենտրոնական թեզը։ Իշխանությունը վաղը փորձելու է ստեղծել &laquo;նոր մեկնարկի&raquo; տպավորություն։<br /> Նոր ընտրություններ։<br /> Նոր խորհրդարան։<br /> Նոր կառավարություն։<br /> Նոր ծրագիր։<br /> &laquo;Իրական Հայաստան&raquo;։<br /> &laquo;Չորրորդ Հանրապետություն&raquo;։<br /> Նոր հինգ տարի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքական պատասխանատվության համակարգում նոր ընտրական ցիկլը չի ջնջում նախորդ կառավարման ցիկլը։ Ընտրությունը կարող է նոր մանդատ տալ կառավարելու համար։ Այն չի կարող հետադարձ ուժով վերացնել նախորդ որոշումների պատասխանատվությունը։<br /> Ավելի պարզ՝ ընտրությունները թարմացնում են մանդատը, բայց չեն զրոյացնում պատասխանատվությունը։ Ժողովրդավարության մեջ մանդատը վերականգնվող է, իսկ պատասխանատվությունը՝ կուտակային։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույն քաղաքական ուժը չի կարող ընտրությունից առաջ լինել նախորդ հինգ տարիների կառավարությունը, իսկ ընտրությունից հետո ներկայանալ որպես բոլորովին նոր պատմական իրականության հիմնադիր՝ առանց նախորդ շրջանի քաղաքական հաշվեկշռի։ Սա է այն սահմանը, որը վաղը ընդդիմությունը պարտավոր է գծել։ Հակառակ դեպքում կառավարությունը ստանում է չափազանց հարմար քաղաքական տեխնոլոգիա՝ &laquo;նախ փոխել իրականությունը, հետո փոխել նպատակի սահմանումը, իսկ վերջում նոր իրականությունը հայտարարել նոր գաղափարախոսություն&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս մեխանիզմում իշխանությունը սկզբունքորեն այլևս չի կարող ձախողվել։ Որովհետև յուրաքանչյուր չկատարված նպատակից հետո կարելի է պարզապես հայտարարել նոր պատմական փուլ։ &laquo;Չորրորդ Հանրապետությունը&raquo; պետք է դարձնել քննարկման գլխավոր քաղաքական հարցերից մեկը: Ես ընդդիմության տեղում վաղը կառավարությանը չէի հարցնի՝ &laquo;Ինչպե՞ս եք կառուցելու Չորրորդ Հանրապետությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ հարցով արդեն ընդունում ես, որ այն գոյություն ունի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես կհարցնեի՝</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Ո՞վ է ձեզ լիազորել Երրորդ Հանրապետությունն ավարտված հայտարարել։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Որտե՞ղ է այդ հիմնադիր քաղաքական ակտը։ Որտե՞ղ է սահմանադրական խզումը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Որտե՞ղ է հանրային հիմնադիր համաձայնությունը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Որտե՞ղ է նոր պետական կարգը։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եթե դրանցից որևէ մեկը չկա, ապա գործ ունենք ոչ թե Չորրորդ Հանրապետության, այլ գործող իշխանության հերթական ժամկետի հետ։ Եվ իշխանության հերթական ժամկետը պատմական դարաշրջան անվանելը դեռ այն պատմական դարաշրջան չի դարձնում։ Սա հատկապես կարևոր է մեկ այլ պատճառով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե իշխանությունն ասում է, որ իր &laquo;Իրական Հայաստանի&raquo; գաղափարախոսությունը ընտրությունների արդյունքում դարձել է պետական կամ պաշտոնական գաղափարախոսություն, ընդդիմությունը պարտավոր է այստեղ կանգնեցնել քննարկումը։ Ընտրությունները իշխանություն են ձևավորում, ոչ թե պետական ճշմարտություն։ Ժողովրդավարության մեջ հաղթող կուսակցությունը ստանում է կառավարելու իրավունք։ Չի ստանում պետության իմաստը սեփականաշնորհելու իրավունք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արցախի հարցը պետք է վերադարձնել ոչ թե հիշողության, այլ հաշվետվողականության դաշտ: Այստեղ ընդդիմությանը շատ հեշտ է ընկնել զգացմունքային խոսքի մեջ։ Ես այլ ճանապարհ կառաջարկեի։<br /> Ոչ թե միայն՝ &laquo;դուք կորցրեցիք Արցախը&raquo;։Այլ շատ ավելի ծանր քաղաքական հարցադրում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2021 թվականին ձեր կառավարության ծրագրում ի՞նչ էր Արցախը, և 2026 թվականի ծրագրում ի՞նչ է Արցախը։<br /> Երկու փաստաթուղթը դնել իրար կողքի։ Եվ վերջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ կոնտրաստը երբեմն ավելի ուժեղ է, քան մեկ ժամանոց ելույթը։ Որովհետև այդ պահին ընդդիմությունը ոչ թե սեփական գնահատականն է հակադրում իշխանությանը, այլ իշխանության 2021 թվականի պետական փաստաթուղթը՝ իշխանության 2026 թվականի պետական փաստաթղթին։ Հետո ընդամենը մեկ հարց՝ ո՞վ է քաղաքականապես պատասխանատու այս երկու ծրագրերի միջև տեղի ունեցածի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա արդեն շատ ավելի դժվար է խեղդել &laquo;նախկիններ&raquo;, &laquo;պատմական Հայաստան&raquo; կամ &laquo;խաղաղություն&raquo; բառապաշարի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Խաղաղություն կա&raquo; թեզը պետք է ստիպել ապացուցել: Ընդդիմությունը չպետք է վիճի խաղաղության դեմ։ Դա քաղաքականապես սխալ դիրքավորում կլինի։ Պետք է վիճարկել &nbsp;չապացուցված խաղաղությունը որպես կատարված փաստ ներկայացնելու իրավունքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե ասում եք՝ խաղաղությունը հաստատված է, ներկայացրեք չափանիշները։<br /> Ոչ թե զգացողությունը։ Ոչ թե քարոզչական բառապաշարը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չափանիշները։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ է փոխվել Հայաստանի ռազմական խոցելիության մեջ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ է փոխվել սահմանային ռիսկերի մեջ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ո՞ր չլուծված խնդիրներն են փակվել։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ո՞ր անվտանգային երաշխիքներն են ստեղծվել։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ո՞ր մեխանիզմն է կանխում նոր հարկադրանքը։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Եվ եթե դրանց պատասխանները չկան, ապա &laquo;հաստատված խաղաղությունը&raquo; ոչ թե ծրագրային փաստ է, այլ քաղաքական կանխավարկած, որը կառավարությունը փորձում է խորհրդարանի քվեարկությամբ վերածել պետականորեն վավերացված իրականության։ Այդ վավերացմանը ընդդիմությունը չպետք է մասնակցի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">TRIPP-ի շուրջ ընդդիմությունը պետք է խոսի ոչ թե ճանապարհի, այլ իշխանության լեզվով</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ոչ թե</strong>՝ քանի կիլոմետր։ Ոչ թե՝ երբ կբացվի։ Ոչ թե՝ որքան ներդրում կլինի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Այլ</strong>՝ ո՞վ է կառավարելու, ո՞վ է վերահսկելու, ի՞նչ իրավազորությամբ,ի՞նչ ժամկետով, ի՞նչ անվտանգության ռեժիմով, ի՞նչ պատասխանատվությամբ և ո՞ր կետում է Հայաստանի Հանրապետության բացառիկ պետական իրավազորությունը։ Որովհետև աշխարհաքաղաքական ենթակառուցվածքը ճանապարհաշինություն չէ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ճանապարհի վրա գծվում է նաև իշխանության քարտեզը։ Եթե կառավարությունը դրանից խոսում է միայն տնտեսական հնարավորությունների լեզվով, ընդդիմությունը պարտավոր է վերադարձնել անվտանգային և ինքնիշխանության լեզուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդդիմությունը պետք է ներկայացնի ոչ միայն հակափաստարկ, այլ հակաիրականություն: Սա արդեն վաղվա քննարկման ստրատեգիական մակարդակն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասարակությունը պետք է տեսնի երկու Հայաստան Կառավարության նկարագրած Հայաստանը՝&laquo;հաստատված խաղաղություն&raquo;,&laquo;Չորրորդ Հանրապետություն&raquo;, &laquo;Իրական Հայաստան&raquo;, նոր հնարավորություններ և նոր հնգամյա ապագա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ ընդդիմության նկարագրած Հայաստանը՝չփակված անվտանգային հարցերով, նախորդ հինգ տարիների չներկայացված հաշվեկշռով, արտաքին հարաբերությունների արմատական վերադասավորումներով, նոր կախվածություններով, ինքնիշխանության շուրջ չպարզաբանված ռիսկերով և պետության ինքնության վերաձևակերպման փորձով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքական պայքարում հաղթում է ոչ միայն նա, ով ավելի շատ փաստ ունի։ Հաղթում է նա, ում իրականության նկարագրությունն է հասարակությունը ճանաչում որպես իրենը։ Հետևաբար վաղվա պայքարը միայն կառավարության ծրագրի դեմ չէ։ Դա պայքար է իրականությունը սահմանելու իրավունքի համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Եվ ամենակարևորը՝</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">վաղը չխոսել կառավարության հետ։ Խոսել հասարակության հետ:Սա թերևս ամբողջ մարտավարության ամենակարևոր կետն է։ ԱԺ ամբիոնը կառավարության հետ զրույցի սեղան չէ։ Ընդդիմադիր պատգամավորի հիմնական հասցեատերը վաղը վարչապետը չպետք է լինի ևոչ էլ նախարարը կամ ՔՊ պատգամավորը: Հասցեատերը պետք է լինի այն քաղաքացին, որը չի քվեարկել իշխանության օգտին կամ քվեարկել է ընդդիմությանը և վաղը պետք է Ազգային ժողովում տեսնի իր քաղաքական դիրքորոշման ներկայացուցչությունը։ Հետևաբար յուրաքանչյուր ելույթ պիտի պատասխանի ոչ թե &laquo;ի՞նչ ասենք Փաշինյանին&raquo;, այլ՝ ի՞նչ պետք է վաղը լսի մեր ընտրողը, որպեսզի հասկանա՝ ինչու ենք մենք ընդդիմություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա սկզբունքային տարբերություն է։ Եթե ընդդիմությունը հինգ ժամ շարունակ կառավարությանը խորհուրդ է տալիս՝ ինչպես ավելի լավ կառավարել, վերջում հասարակությունը կարող է տրամաբանական հարց տալ, եթե դուք նույն նպատակների շուրջ պարզապես ավելի լավ առաջարկներ ունեք, ապա ինչո՞ւ եք ընդդիմություն։ Ընդդիմությունը գոյություն ունի ոչ միայն իշխանության որոշումները տեխնիկապես բարելավելու համար։ Այն գոյություն ունի այլ քաղաքական գնահատական, այլ առաջնահերթություն և անհրաժեշտության դեպքում այլ պետական ուղղություն ներկայացնելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վաղը պետք է լինի մեկ ընդդիմադիր հարված, ոչ թե երեսուն առանձին ելույթ: Եթե յուրաքանչյուր ընդդիմադիր պատգամավոր վերցնի իր սիրած թեման, իր նախարարությունը կամ իր ոլորտը, իշխանությունը քննարկումը շատ արագ կտարրալուծի տասնյակ առանձին վեճերի մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Դրա փոխարեն տարբեր ելույթները պետք է կառուցվեն նույն մի քանի հիմնարար հարցերի շուրջ։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ էիք խոստացել 2021-ին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ ունենք 2026-ին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ինչո՞վ է բացատրվում տարբերությունը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ո՞վ է դրա քաղաքական պատասխանատուն։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Եվ ինչո՞ւ է այդ տարբերությունն այսօր ներկայացվում ոչ թե որպես հաշվետվողականության առարկա, այլ որպես &laquo;Չորրորդ Հանրապետություն&raquo;։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Թող պատգամավորները խոսեն տարբեր ոլորտներից։ Բայց քաղաքական եզրակացությունը թող լինի նույնը։ Այդ դեպքում երեսուն ելույթը չի դառնա երեսուն տարբեր թեմա։Կդառնա մեկ քաղաքական հարցի երեսուն ապացույց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետևաբար վաղվա մարտավարությունը պիտի լինի ասիմետրիկ: Իշխանությունն առաջարկելու է ծրագիր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ընդդիմությունը</strong> չպետք է առաջարկի պարզապես ծրագրի քննադատություն։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Իշխանությունը կխոսի 2026&ndash;2031-ի մասին։Ընդդիմությունը պետք է սեղանին դնի 2021&ndash;2026-ը։ Իշխանությունը կխոսի ապագայի խոստումների մասին։Ընդդիմությունը՝ անցյալի պատասխանատվության։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Իշխանությունը՝ &laquo;Չորրորդ Հանրապետության&raquo; մասին։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ընդդիմությունը</strong>՝ դրա հիմնադիր մանդատի բացակայության։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Իշխանությունը՝ &laquo;հաստատված խաղաղության&raquo; մասին։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ընդդիմությունը</strong>՝ խաղաղության չափելի չափանիշների։</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Իշխանությունը՝ TRIPP-ի տնտեսական հնարավորությունների մասին։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Ընդդիմությունը</strong>՝ ինքնիշխանության և անվտանգության կոնկրետ մեխանիզմների։ Իշխանությունը կփորձի ընդդիմությանը քաշել իր ծրագրի մանրամասների մեջ։ Ընդդիմությունը պետք է իշխանությանը քաշի իր քաղաքական հաշվետվության մեջ։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա է ասիմետրիկ քաղաքական վարքը։ Քաղաքական պայքարի բարձր մակարդակը հակառակորդի յուրաքանչյուր քայլին պատասխանելը չէ։ Բարձր մակարդակը նրան ստիպելն է խաղալ քո կանոններով։<br /> Եվ վերջապես՝ վաղը չպետք է լինի &laquo;բարեվարք&raquo; խորհրդարանական սեմինար:Կարելի է լինել կոռեկտ։ Կարելի է չվիրավորել։ Կարելի է պահպանել խորհրդարանական վարքի բոլոր կանոնները։ Բայց ընդդիմությունը պարտավոր չէ լինել քաղաքականապես հարմարավետ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ավելին՝ եթե կառավարության ծրագրի քննարկումից հետո իշխանությունը դուրս է գալիս խորհրդարանից միայն այն զգացողությամբ, որ ընդդիմությունը մի քանի լավ դիտողություն ուներ, ապա ընդդիմությունը պարտվել է քննարկումը։ Վաղվա արդյունքը պետք է ուրիշ լինի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հասարակության մեջ պետք է մնա մի պարզ հարց՝ ինչպե՞ս կարելի է հայտարարել նոր հանրապետություն՝ առանց նախորդի հաշվետվությունը ներկայացնելու։ Եվ հենց այստեղ է վաղվա քաղաքական հաջողության իրական չափանիշը։ Եթե քննարկումից հետո քաղաքացին տուն գնա մտածելով՝<br /> &laquo;125 հազար աշխատատեղն իրատեսակա՞ն է, թե ոչ&raquo;, օրակարգը հաղթել է կառավարությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե տուն գնա հարցով՝ &laquo;իսկ ինչպե՞ս նույն իշխանությունը 2021-ին խոստացած մի պետությունից հասավ 2026-ի սկզբունքորեն այլ պետության և հիմա այդ տարբերությունը մեզ ներկայացնում է որպես նոր հանրապետություն&raquo;, օրակարգը վերցրել է ընդդիմությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա է չափման միավորը։<br /> Ոչ թե քանի անգամ նախարարին &laquo;բռնեցին&raquo; թվի վրա։ Ոչ թե քանի անգամ վարչապետը չպատասխանեց։ Ոչ թե քանի տեսանյութ դարձավ վիրալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այլ՝ քննարկումից հետո ո՞ւմ հարցն է մնացել հասարակության գլխում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ է ամբողջ վաղվա քաղաքական մեխը։ Կառավարությունը ցանկանում է քննարկել հաջորդ հինգ տարին։ Ընդդիմությունը պարտավոր է պատասխանել. նախ փակեք նախորդ հինգ տարվա քաղաքական հաշվեկշիռը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ոչ թե մոռացությամբ։<br /> Ոչ թե վերանվանումով։<br /> Ոչ թե &laquo;Չորրորդ Հանրապետությամբ&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այլ պատասխանատվությամբ։ Որովհետև պետության պատմությունը PowerPoint չէ, որ անհարմար սլայդը ջնջես ու անցնես հաջորդին։ Եվ ընդդիմությունն էլ խորհրդարանում նրա համար չէ, որ իշխանության նոր սլայդները խմբագրի։ Ընդդիմության գործը հենց այն ջնջված սլայդը նորից էկրանին վերադարձնելն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">P.S. Վաղը ընդդիմության խնդիրը կառավարության ծրագրին դեմ քվեարկելը չէ։ Դեմ քվեարկությունը վերջում տեխնիկական գործողություն է։ Մինչ այդ պետք է քաղաքականապես անվավեր դարձնել ծրագրի մեկնակետը։ Որովհետև եթե ընդունեցիր նրանց նկարագրած իրականությունը և սկսեցիր վիճել միայն թվերի շուրջ, արդեն խաղում ես նրանց դաշտում։ Իսկ ընդդիմության խնդիրը իշխանության ծրագրում ավելի լավ թվեր գրել տալը չէ։ Ընդդիմության խնդիրը ցույց տալն է, որ մինչև 2031-ի խոստումները քննարկելը իշխանությունը պարտք ունի 2021&ndash;2026-ի իրականության նկատմամբ։ Այդ պարտքի անունը քաղաքական պատասխանատվություն է։ Պետք է ապացուցի, որ կառավարությունը դեռ չի պատասխանել այն հարցին, թե ինչ եղավ իր նախորդ ծրագրով նախատեսված Հայաստանի հետ։ Մինչև այդ հարցի պատասխանը չկա, նոր ծրագիրը ապագայի փաստաթուղթ չէ, այն անցյալի պատասխանատվությունից փախուստի փաստաթուղթ է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/vlad.martirosyan.3/posts/pfbid0J8SD4d15aJ5QTcAEaGpNvnyybwtdp4pnFLYceikRjYydZLy1npX3WVerwUZzsD5Xl" target="_blank">Քաղաքագետ&nbsp;Վլադիմիր Մարտիրոսյան</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>23.08.2026</strong></span></p> https://newsline.am/news/vladimir_martirosyany_ajh_ynddimowtyany_karavarowtyan_cragiry_petq_e_dardnel_karavarowtyan_dem_vkayogh_pastatowght/2026-08-24-14745 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/vladimir_martirosyany_ajh_ynddimowtyany_karavarowtyan_cragiry_petq_e_dardnel_karavarowtyan_dem_vkayogh_pastatowght/2026-08-24-14745 Mon, 24 Aug 2026 07:17:42 GMT <p><span style="font-size:12px;">ՇԱՐԺՈՒՄԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍ</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>Սկիզբը՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ</a></strong></em></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՄԱՍ IX &mdash; ՇԱՐԺՈՒՄԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">2008 թվականի նախագահական ընտրություններից և մարտի 1-ի ողբերգական իրադարձություններից հետո Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած շարժման առջև կանգնած էր նոր խնդիր․ ինչպե՞ս պահպանել հասարակական համախմբումը և այն վերածել երկարատև քաղաքական պայքարի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մայիսի 2-ի Համաժողովրդական շարժման երկրորդ համագումարն այդ ճանապարհի կարևոր հանգրվաններից էր։ Պարզ էր, որ պայքարը այլևս չէր կարող սահմանափակվել միայն ընտրությունների արդյունքների վիճարկմամբ։ Անհրաժեշտ էր ստեղծել քաղաքական լայն հարթակ, որտեղ տարբեր կուսակցություններ և քաղաքական ուժեր կկարողանային համագործակցել՝ պահպանելով իրենց ինքնուրույնությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այստեղ հատկապես կարևոր էր Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական փորձը։ Նա վերադարձել էր քաղաքականություն ոչ թե որպես նախկին նախագահ, այլ որպես անկախ Հայաստանի առաջին նախագահ, պետական համակարգի ձևավորման անմիջական մասնակից և քաղաքական գործիչ, որի փորձը ընդգրկում էր անկախության առաջին տարիները, պատերազմը, դիվանագիտական պայքարը և պետականության կայացման ամենաբարդ փուլերը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">2008 թվականի ընթացքում շարժումը աստիճանաբար անցավ նոր փուլ՝ հանրահավաքային դիմադրությունից դեպի կազմակերպված քաղաքական պայքար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հենց այդ տրամաբանության մեջ ծնվեց Հայ Ազգային Կոնգրեսի գաղափարը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կոնգրեսը պետք է միավորեր տարբեր քաղաքական ուժերի ոչ թե այն պատճառով, որ նրանք բոլոր հարցերում նույն տեսակետն ունեին, այլ որովհետև ունեին ընդհանուր քաղաքական նպատակ՝ իշխանության փոփոխություն, ժողովրդավարական համակարգի ձևավորում և ընտրությունների միջոցով իշխանության իրական փոխանցման ապահովում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս առումով ՀԱԿ-ի ստեղծումը &nbsp;ուղղակի նոր քաղաքական կառույցի ստեղծում չէր։ Այն 2008 թվականի համաժողովրդական շարժման քաղաքական ինստիտուցիոնալացման փորձն էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի վերադարձի պատմական նշանակությունն էլ հենց այստեղ է առավել տեսանելի դառնում։ Տասը տարի քաղաքականությունից հեռու մնացած մարդը 2007 թվականին վերադարձավ և մեկ տարվա ընթացքում դարձավ հասարակական լայն շարժման առաջնորդ, իսկ այդ շարժումը վերածվեց երկարաժամկետ քաղաքական կազմակերպման։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նախագահը վերադարձավ ոչ թե անցյալը կրկնելու, այլ նոր քաղաքական պայքարի հիմք ստեղծելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ եթե 2007 թվականի սեպտեմբերի 21-ը կարելի է համարել Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական վերադարձի սկիզբը, ապա 2008 թվականը դարձավ այն փուլը, երբ այդ վերադարձը վերածվեց կազմակերպված քաղաքական ուժի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ուժի անունը՝ Հայ Ազգային Կոնգրես էր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ նրա ստեղծումով սկսվեց Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական կենսագրության մի նոր և առանձնահատուկ էջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հ.Գ.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ-ի կազմում ընդգրկվեցին տարբեր քաղաքական ուժեր՝ այդ թվում ՀՀՇ-ն, Հայաստանի Ժողովրդական կուսակցությունը, Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցությունը, &laquo;Ժողովրդավարական հայրենիք&raquo;-ը և այլ կազմակերպություններ։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ-ի հիմնական գաղափարներից էր իշխանության ձևավորումը ազատ և արդար ընտրությունների միջոցով։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Կոնգրեսը պահանջում էր մարտի 1-ի դեպքերի լիարժեք բացահայտում և պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ-ը դարձավ Հայաստանի հետընտրական շրջանի ամենախոշոր ընդդիմադիր քաղաքական բևեռներից մեկը։</span></li> <li><span style="font-size:16px;">2008&ndash;2009 թվականներին ՀԱԿ-ը շարունակեց կազմակերպել հանրահավաքներ, երթեր և քաղաքական միջոցառումներ՝ չնայած իշխանությունների կողմից սահմանափակումներին:</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ</strong><br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid027RMc9bHWfcknfdm28n3XtqTjYsu7RJ44AidMdFhgQ4nMP8Tqjg6ANtdYcgPJhY24l" target="_blank"><strong>Թելման Պետրոսյան</strong></a></span></p> <p><em><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_10/2026-08-24-14752" target="_blank"><span style="font-size:16px;"><strong>Շարունակելի</strong></span></a></em></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_9/2026-08-24-14744 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_9/2026-08-24-14744 Mon, 24 Aug 2026 06:00:53 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ուղերձով հանդես չի եկել նաև Հայաստանի Հանրապետության նախագահը, ինչը վերջինիս կողմից ցուցաբերվող վարքի ամենախայտառակ դրսևորումն է</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ճի՞շտ եմ հասկանում, որ օրն ավարտվում է, բայց որևէ բարձրաստիճան պետական պաշտոնյա, այդ թվում՝ Փաշինյանը, Անկախության հռչակագրի օրվա առթիվ ուղերձով հանդես չեն եկել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միանգամից ասեմ, որ զարմանալու որևէ առիթ չկա։ Այն տրամաբանությամբ, որով վերջին տարիներին շարժվում է Փաշինյանը, անխուսափելիորեն հանգեցնելու էր այս օրվան։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նույնիսկ մեկ տարի առաջ, Փաշինյանն իր ուղերձում դեռևս արձանագրում էր, որ Հռչակագրով &laquo;սկիզբ դրվեց մեր անկախ պետականության՝ Հայաստանի Հանրապետության հաստատման գործընթացին&raquo;։ Մեկ տարի անց՝ այսօր, չանդրադառնալով Հռչակագրի օրվան, Փաշինյանը, ըստ էության, &nbsp;ուղերձ չհղելով ուղերձ է հղում այն մասին, որ Հռչակագիրն այլևս իրենից ոչինչ չի ներկայացնում․ &laquo;Կոնֆլիկտի հռչակագիրն&raquo; այլևս անցյալում է, քանի որ մենք արդեն ապրում ենք &laquo;չորրորդ հանրապետությունում&raquo;։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ &laquo;չորրորդ հանրապետության&raquo; շինարարներին, կամ, ավելի ճիշտ, այդ շինարարների կողմնակիցներին հարկ է հիշեցնել Փաշինյանի անցած տարվա ուղերձի հետևյալ տողերը․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ի վերջո, ինչու՞ մինչեւ 2020 թվականի սեպտեմբերը Հայաստանի Հանրապետությունը, մեր Կառավարությունը, ես՝ ինքս, չգնացինք զիջումների, ինչը 44&ndash;օրյա պատերազմից խուսափելու միակ տեսական հնարավորությունն էր։ Դրա առանցքային պատճառն այն էր, որ այդ զիջումների արդյունքում մեր ունեցած բոլոր սպառնալիքները եւ կախվածությունները մեծանալու էին, մեծանալու էին անհամաչափորեն՝ հանգեցնելով Հայաստանի անկախության եւ պետականության կորստի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս տողերում են ամփոփված &laquo;չորրորդ հանրապետության&raquo; ողջ պերճանքն ու թշվառությունը։ Տողեր, որոնք երբեք չեն ջնջվելու Հայոց պատմության ամոթալի էջերից։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի դեպ, ուղերձով հանդես չի եկել նաև Հայաստանի Հանրապետության նախագահը, ինչը վերջինիս կողմից ցուցաբերվող վարքի ամենախայտառակ դրսևորումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid02eyHFrjGGGNE1pU3mPQsiXhkL6RHzJmN9nhEDJZ6xKwxyr89BJtB1s3j2Cb1ogEjYl" target="_blank">Հարութ Ուլոյան</a></span></p> <p><span style="font-size:16px;">23.08.2026</span></p> https://newsline.am/news/harowt_owloyan_chorrord_hanrapetowtyan_oghj_pertwanqn_ow_tshvarowtyowny/2026-08-24-14743 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/harowt_owloyan_chorrord_hanrapetowtyan_oghj_pertwanqn_ow_tshvarowtyowny/2026-08-24-14743 Mon, 24 Aug 2026 05:03:15 GMT <p>Այս ամիս ոչ մարտական պայմաններում ժամկետային զինծառայողների մահվան երրորդ դեպքն է արձանագրվում:</p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր բանակում ոչ մարտական պայմաններում կրկին զինվորն է մահացել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պաշտպանության նախարարությունը քիչ առաջ հաստատեց տեղեկությունը՝ հայտնելով, որ օգոստոսի 23-ին հայտնաբերվել է ՊՆ N զորամասի զինծառայող <strong>Էդգար Գևորգի Գևորգյանի</strong> դին՝ հրազենային վնասվածքով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://24news.am/nerkin-kyank/571399/?fbclid=IwY2xjawT3s3RwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5gzgLYNsPLcNZma0fEPqQA8uDrZ8GNS5NYBVv_wolECpSb4tnjyt2_MMo6pg_aem_dZOeHUmZq-ojFRERrtrqlA" target="_blank">24News</a>-ի տեղեկություններով &nbsp;նա Երևանից էր, 22 տարեկան: Ծառայում էր Վայքի զորամասերից մեկում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նշենք, որ&nbsp;մեկ ամսվա ընթացքում ոչ մարտական պայմաններում ժամկետային զինծառայողների մահվան երրորդ դեպքն է արձանագրվում:</span></p> https://newsline.am/news/2026-08-23-14742 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/2026-08-23-14742 Sun, 23 Aug 2026 10:53:11 GMT <p>Նկատի ունենալով թեմայի արդիականությունը՝ վերահրապարակում ենք Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հեղինակած և &laquo;Ղարաբաղ կոմիտեի&raquo; անունից հրապարակված թռուցիկը &nbsp;(19.08.1988)</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Նկատի ունենալով թեմայի արդիականությունը՝ ստորև վերահրապարակում ենք Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հեղինակած և &laquo;Ղարաբաղ կոմիտեի&raquo; անունից հրապարակված թռուցիկը՝ &laquo;Այսպես կոչված հակառուսական տրամադրությունների մասին, որոնք, իբր, բորբոքվում են Ղարաբաղյան շարժման միտինգներում&raquo; վերնագրով<em> </em></strong><em>(19 օգոստոս, 1988թ., տես՝ Լևոն Տեր-Պետրոսյան, Ընտրանի, 2006թ.)</em><strong><em>.</em></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վերջին ժամանակներս Ղարաբաղյան շարժման դեմ ուղղված հիմնական մեղադրանքներից մեկն է դարձել այն, որ իբր երեւանյան միտինգներում հակառուսական տրամադրություններ են բորբոքվում։ Սա պարզապես ստալինյան զինանոցից հանված հերթապահ մի հերյուրանք է, որով ավանդաբար ամբաստանվում է կենտրոնական իշխանությունների, սովետական բյուրոկրատիայի նկատմամբ արտահայտված որեւէ դժգոհություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նման մոտեցումը, սակայն, ամենեւին չի կարելի կապել իշխանությունների թեթեւամտության կամ կարճատեսության հետ, քանի որ այն ունի շատ ավելի խոր պատմահասարակական եւ հոգեբանական արմատներ։ Բանն այն է, որ երկրի բյուրոկրատիան առ այսօր բացահայտորեն առաջնորդվում է Սովետական Միության եւ Ռուսական պետության նույնության գաղափարով։ Նշենք թեկուզ մեկ թարմ փաստ. &laquo;Օգոնյոկ&raquo; շաբաթաթերթի այս տարվա հուլիսյան համարներից մեկում (թիվ 29) ՍՍՀՄ ֆինանսների մինիստր Բ. Ի. Գուսեւը առանց այլեւայլության գրում է հետեւյալը. &laquo;Այսօրվա առաջնահերթ հոգսը պետությանն առնչվող հոգսն է, մանավանդ մեր Սովետական պետության՝ Ռուսական պետության ամրապնդման հոգսը&raquo;։ Ուստի միանգամայն պարզ է, որ նման մոտեցման դեպքում պետական մարմինների նկատմամբ արտահայտված որեւէ դժգոհություն պետք է դիտվի որպես հակառուսական տրամադրություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Միաժամանակ հարկ է նշել, որ մեզ այդպիսի մեղադրանք ներկայացնողները տարօրինակ կերպով մոռանում կամ միանգամայն բնական են համարում այն փաստը, որ սովետական մամուլը ավելի քան մեկ տարի զբաղված է հայ ժողովրդին վերակառուցման թշնամի, էքստրեմիստ, նացիոնալիստ, ձրիակեր հռչակելու եւ դրանով հակահայկական տրամադրություններ սերմանելու գործով, որի հետեւանքով, օրինակ, բանակում արդեն հալածանքներ են սկսվել հայ զինծառայողների հանդեպ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան շարժման նպատակն է սահմանադրական շրջանակներում ընթացող գործողություններով հասնել Ղարաբաղի վերամիավորմանը Հայաստանի հետ՝ որպես սկզբունք խուսափելով որեւէ ազգի կամ ժողովրդի, որեւէ կրոնի կամ դավանանքի դեմ ուղղված թշնամական կամ վիրավորական արտահայտություններից։ Սակայն դա չի նշանակում, որ մենք պետք է խուսափենք նաեւ մեր ազգային արժանապատվությունը վիրավորող այնպիսի իրողությունների սկզբունքային քննադատությունից, ինչպիսիք են, օրինակ, ադրբեջանցի մոլեռանդների կողմից Սումգայիթի հայ բնակչության նկատմամբ գործադրված ցեղասպանության եւ սովետական բանակի կողմից &laquo;Զվարթնոց&raquo; օդանավակայանում կիրառված բարբարոսության փաստերը։ Վճռական հակահարված պետք է ստանան նաեւ հայ ժողովրդի հասցեին ուղղված այն բոլոր անպատասխանատու հայտարարությունները, որ անպատիժ կերպով հրապարակում են առանձին ղեկավար անձինք եւ մամուլի ու հեռուստատեսության մարմինները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայ ժողովուրդն իսկապես շուրջ 300 տարի իր քաղաքական հույսերը կապել է Ռուսաստանի հետ եւ, անկախ կրած բազմաթիվ հուսախաբություններից, այսօր էլ չի կորցրել իր համակրանքը ռուս ժողովրդի նկատմամբ՝ վերջինիս վերաբերմունքը հստակորեն տարբերելով իշխանությունների վարած մեծապետական շովինիզմի քաղաքականությունից։ Սակայն այժմ, երբ Ղարաբաղի խնդրով զգալի բարոյական հարված է հասցվել հայ ժողովրդի ազգային արժանապատվությանը, ապա կարող է վտանգվել նաեւ այդ համակրանքը։ Հայ եւ ռուս ժողովուրդների անկեղծ բարեկամության ապահովման երաշխիքը ներկայումս գտնվում է Մոսկվայի ձեռքում, որի վտանգման պատասխանատվությունն էլ ընկնում է հենց նրա վրա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ղարաբաղյան շարժման հակառակորդների կողմից որպես հայ եւ ռուս ժողովուրդների բարեկամությանը հակասող երեւույթ, որպես հակառուսական տրամադրությունների բորբոքման մեղադրանք է ներկայացվում նաեւ միտինգներում արտահայտվող այն մտահոգությունը, որ վերաբերում է հայոց լեզվի կիրառության ոլորտի ընդլայնման, հայկական դպրոցների բարենորոգման, հայ մշակույթի զարգացման եւ նման այլ հարցերի։ Անհանդուրժողականություն է ցուցաբերվում նույնիսկ այնպիսի բնական եւ սահմանադրական իղձերի նկատմամբ, ինչպիսիք են, օրինակ, հայ մանուկներին հայկական դպրոց ուղարկելու, հիմնարկձեռնարկություններում գործավարությունը Սովետական Հայաստանի պետական լեզվով իրագործելու, դիսերտացիաները հայոց լեզվով գրելու պահանջները եւ այլն։ Ինչպես հայտնի է, նման պահանջներ ներկայացվում են համարյա բոլոր միութենական հանրապետություններում՝ դրական արձագանք գտնելով նույնիսկ կենտրոնական մամուլում։ Այս փաստն ինքնին ցույց է տալիս, որ մայրենի լեզվի եւ ազգային դպրոցի ճակատագրի մտահոգությունը համատարած երեւույթ է եւ պահանջում է լուրջ վերաբերմունք ինչպես տեղական, այնպես էլ կենտրոնական իշխանությունների կողմից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանում հակառուսական տրամադրությունների իսկական հրահրողը, որքան էլ տարօրինակ է, հենց հանրապետության ղեկավարությունն է, հանրապետության բյուրոկրատիան։ Ինչի՞ նման է, օրինակ, այն փաստը, որ համարյա բոլոր նոմենկլատուրային աշխատողների երեխաները ուսանում են ռուսական դպրոցներում, ղեկավար անձանցից շատերը չեն տիրապետում մայրենի լեզվին եւ գերադասում են ելույթներ ունենալ ռուսերենով, ռուսական դպրոցներն օգտվում են առանձնահատուկ շնորհներից, մինիստրություններում ու հիմնարկձեռնարկություններում հայոց լեզուն հանվում է գործածությունից, պաշտոնյաների առանձնասենյակների մակագրություններն արվում են ռուսերեն եւ այլն։ Այս բոլորը, բնականաբար, ժողովրդի մոտ ռուսաց լեզվի համար առանձնաշնորհված սոցիալական գերակայության եւ ծրագրված ռուսականացման պատկերացում է ստեղծում, որ արդարացի զայրույթ եւ ավելորդ գրգռություն է հարուցում հասարակության լայն խավերի շրջանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եզրակացությունը, թվում է, ինքնըստինքյան հասկանալի է. անկեղծ ձգտում հայ եւ ռուս, ինչպես նաեւ Սովետական Միության բոլոր ժողովուրդների բարեկամության ամրապնդման ուղղությամբ, սակայն դրա հետ մեկտեղ անհաշտ պայքար ազգային շահերի ոտնահարման, մեծապետական շովինիզմի եւ ռուսականացման քաղաքականության ցանկացած դրսեւորման դեմ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">(Տարածվել է &laquo;Ղարաբաղյան շարժման Հայաստանի կոմիտեի&raquo; անունից, հայերեն եւ ռուսերեն)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>ՀՀԱՆԱ, 12/19.08.88։ Թռուցիկ, 19 օգոստոսի, 1988 թ.։ Բնագիր։ Մեքենագիր։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">iLur. Հակասովետականության ու հակառուսականության տարբերությունը մատնանշվել է նաև ռուս մտավորականների շրջանակում: Մասնավորապես, հանրահայտ քաղաքագետ և վերլուծաբան <strong>Սերգեյ Մարկեդոնովի </strong>կողմից, որը <strong><a href="https://newsline.am/news/robert_qocharyany_hay_rowsakan_barekamakan_gorcynkerayin_haraberowtyownnery_veracec_hamategh_andnakan_biznesi/2025-08-26-13613" target="_blank">գրում է.</a></strong> &laquo;1990-ական թվականներին (նախքան 1998թ. փետրվար), Հայաստանը գլխավորում էր Լևոն Տեր-Պետրոսյանը: Ի դեպ, հենց մեծապես նրա (և իր գործընկերների) շնորհիվ էր, որ Հայաստանում հաջողվեց հաղթահարել հակառուսականության և հակասովետականության նույնացման բարդույթը, որը ԽՍՀՄ քայքայումից հետո պահպանվեց Վրաստանում, Ուկրաինայում և բալթյան երկրներում&raquo;:</span></p> <p><a href="https://www.ilur.am/%d5%ac%d5%a5%d6%82%d5%b8%d5%b6-%d5%bf%d5%a5%d6%80-%d5%ba%d5%a5%d5%bf%d6%80%d5%b8%d5%bd%d5%b5%d5%a1%d5%b6-%d5%a1%d5%b5%d5%bd%d5%ba%d5%a5%d5%bd-%d5%af%d5%b8%d5%b9%d5%be%d5%a1%d5%ae-%d5%b0%d5%a1%d5%af-2/" target="_blank"><span style="font-size:16px;"><strong>iLur</strong></span></a></p> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/ayspes_kochvac_hakarowsakan_tramadrowtyownneri_masin/2026-08-23-13625 Կարեվոր newslinearmenia https://newsline.am/news/ayspes_kochvac_hakarowsakan_tramadrowtyownneri_masin/2026-08-23-13625 Sun, 23 Aug 2026 10:13:17 GMT <p><span style="font-size:16px;">Ազգային այդ համաձայնությունը թույլ տվեց հաղթահարել Հայաստանի եւ Արցախի գոյության սպառնալիքները եւ մարտահրավերները</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Անկախության հռչակագրի արժեքը գնահատելու համար պետք է գիտակցել մի քանի խորքային փաստ.</span></p> <ul> <li><span style="font-size:16px;">Հռչակագիրը ընդունվել է Ալբանիայից Հյուսիսային Կորեա տարածվող ամբողջատիրական կոմունիստական ճամբարում կոմունիստներին առաջիններից մեկը ընտրություններով քշած Հայաստանի առաջին ժողովրդավարական խորհրդարանի կողմից</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Դա տեղի է ունեցել Խորհրդային Միության դեռ բավականին կուռ պետական ճնշիչ ապարատի գոյության պայմաններում (ԽՄԿԿ, խորհրդային բանակ, ԿԳԲ եւ այլն)</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Հռչակագրի ընդունումը տեղի է ունեցել թափ առնող ղարաբաղյան հակամարտության, Ադրբեջանի կողմից կազմակերպված շրջափակման եւ խորհրդային իշխանությունների կողմից պատժիչ գործողությունների սպառնալիքների պայմաններում</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Նման մարտահրավերների պայմաններում բացառիկ կարեւորություն ուներ այն փաստը, որ փաստաթուղթն ընդունվեց բացարձակ կոնսենսուսի հիման վրա (վերջնական տարբերակն առանց որեւէ դեմ կամ ձեռնպահ ձայների)</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Դրանով նշանավորվեց որեւէ ազգի պատմության համար հազվագյուտ ազգային համաձայնության այն պատմական պահը, որն անհրաժեշտ է ինքնիշխան պետության հիմնադրման եւ հետագա պետականաշինության անդրդվելի հիմքն ստեղծելու համար եւ Հայաստանի համար իր նշանակալիությամբ կարող է համեմատվել Ամերիկայի համար 1776 թվականի անկախության հռչակագրի կարեւորության հետ (ի դեպ, անկախությունից ի վեր Ամերիկան ունեցել է բազմաթիվ կոռումպացված նախագահներ եւ ձախողումներ, անգամ քաղաքացիական ավերիչ պատերազմ, բայց ամերիկյան ոչ մի ղեկավար, անկախության հռչակագրի առիթով սեփական ժողովրդին շնորհավորելիս, իր ուղերձն այդ ձախողումներին չի նվիրում)</span></li> <li><span style="font-size:16px;">Ազգային այդ համաձայնությունը թույլ տվեց հաղթահարել Հայաստանի եւ Արցախի գոյության սպառնալիքները եւ մարտահրավերները, այդ թվում, Ադրբեջանի եւ Խորհդային Միության համատեղ պատժիչ գործողությունները Հայաստանի եւ Արցախի դեմ, անցում կատարել ժողովրդավարությանն ու շուկայական տնտեսությանը, ապահովել ներքաղաքական կայունությունը եւ հաղթել ղարաբաղյան պատերազմում։</span></li> </ul> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի սիրելի քաղաքացի, շնորհավո՛ր Անկախության հռչակագիրը, որի իրականացման համար դու գնացել ես բազմաթիվ զրկանքների հանուն ազգային հարատեւման եւ սերունդների ապագայի եւ հաղթանակած ես դուրս եկել&raquo;։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ փոխնախագահ Լևոն Զուրաբյան</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">23.08.2020թ.</span></strong></p> https://newsline.am/news/ankaxowtyan_hrchakagri_arjheqy_gnahatelow_hamar_petq_e_gitakcel_mi_qani_xorqayin_past/2026-08-23-7569 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/ankaxowtyan_hrchakagri_arjheqy_gnahatelow_hamar_petq_e_gitakcel_mi_qani_xorqayin_past/2026-08-23-7569 Sun, 23 Aug 2026 06:49:33 GMT <p>Ծննդականը մեկն է, և ոչ մի իշխանություն որևէ իրավունք չունի ձեռք տալու մեր պետության ծննդականին կամ հղումը հեռացնելու Սահմանադրությունից</p> <p><span style="font-size:16px;">Ծննդականը մեկն է, և ոչ մի իշխանություն որևէ իրավունք չունի ձեռք տալու մեր պետության ծննդականին կամ հղումը հեռացնելու Սահմանադրությունից</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Անկախության հռչակագիրը պետության ստեղծման հիմնական վկայությունն է, որը անկախ հետագա իրադարձությունների ընթացքից՝ աննորմալ է ենթարկել գրաքննության:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանի իշխանությունները սկսել են արշավ Անկախության Հռչակագրի նկատմամբ, պատճառաբանելով, որ դրա բովանդակությունը կոնֆլիկտածին է և չի համապատասխանում ներկայիս իրավիճակին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարց՝ և՞:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԱՄՆ-ն ընդունել է իր Անկախության Հռչակագիրը 250 տարի առաջ, որի բովանդակությունը կոշտ քննադատություն է Ջորջ III կայսեր գաղութային քաղաքականության նկատմամբ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մասնավորապես, տեքստի մեջ գրված է՝<br /> &laquo;The history of the present King of Great Britain is a history of repeated injuries and usurpations&hellip;&raquo;,&nbsp;<br /> ինչը թարգմանաբար նշանակում է՝&nbsp;&laquo;Մեծ Բրիտանիայի ներկայիս թագավորի պատմությունը կրկնվող վնասների և յուրացումների պատմություն է&raquo;:<br /> Իսկ վերջին պարբերությունը ասում է՝<br /> &laquo;all political connection between them and the State of Great Britain, is and ought to be totally dissolved(նրանց և Մեծ Բրիտանիայի պետության միջև բոլոր քաղաքական կապերը պետք է ամբողջությամբ խզվեն)&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր Մեծ Բրիտանիան և ԱՄՆ-ն սերտ դաշնակից պետություններ են և հիմնադիր անդամները ՆԱՏՕ-ի: Երբևիցէ որևէ հանրապետական կամ դեմոկրատ առաջնորդի մտքով չի անցել, որ ԱՄՆ-ի Անկախության Հռչակագիրը կարող է կոնֆլիկտի պատճառ դառնալ ՄԹ-ի հետ հարաբերություններում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հաջորդ օրինակը Ֆիլիպինների Անկախության Հռչակագիրն է: Այն ընդունվել է 128 տարի առաջ՝ 1898-ին, և հստակ արձանագրում է, որ Իսպանիայի հետ բոլոր քաղաքական կապերը պետք է չեղարկվեն(&laquo;all political ties between them and the Government of Spain &hellip; should be completely severed and annulled(նրանց և Մեծ Բրիտանիայի պետության միջև բոլոր քաղաքական կապերը պետք է ամբողջությամբ խզվեն&raquo;։)</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր Ֆիլիպինների և իրենց նախկին գաղութատեր պետության՝ Իսպանիայի միջև հաստատված են նոռմալ դիվանագիտական հարաբերություններ, իսկ անկախության հռչակագրի բովանդակությունը, որը մերժում է քաղաքական կապերը Իսպանիայի հետ, երբևիցե կոնֆլիկտի պատճառ չեն դարձել պետությունների հարաբերություններում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հունգարիայի անկախության հռչակագիրը հայհոյանք է Հաբսբուրգների տոհմի դեմ, որը վաղուց մնացել է պատմական անցյալում:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օրինակները բազմաթիվ են, որ հռչակագրերի բովանդակությունը ներկա իրադարձությունների հետ աննորմալ է նույնացնելը: Դա կնշանակի, որ պետությունները պետք է ունենան ոչ թե մեկ, այլ հարյուրավոր անկախության հռչակագրեր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի ծննդականը մեկն է, և ոչ մի իշխանություն, լինի ՀԿԿ-ն թե ՔՊ-ն, որևէ իրավունք չունի ձեռք տալու մեր պետության ծննդականին կամ հղումը հեռացնելու Սահմանադրությունից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մանավանդ, որ ի տարբերություն մնացած դեպքերի, մեր Անկախության Հռչակագիրը ընդունվել է համազգային սիրո ու հպարտության մթնոլորտում՝ շնորհիվ ԳԽ նախագահ <strong>Լևոն Տեր-Պետրոսյանի</strong> նախաձեռնած շաբաթներով <a href="https://newsline.am/news/inchpes_grvec_ankaxowtyan_hrchakagiry_azatowtyown_tesanyowt/2026-08-22-13606" target="_blank">քննարկումների</a>, որի արդյունքում բոլոր կողմերը հասան կոնսենսուսի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շնորհակալություն հայտնելով նրան այդ մեծ քաղաքական կամքի ու ճկունության համար, շնորհավորում եմ Անկախության Հռչակագրի 36-րդ ամյակը&nbsp;</span><img alt="🇦🇲" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" style="width: 16px; height: 16px;" /><img alt="🇦🇲" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" /><img alt="🇦🇲" src="https://static.xx.fbcdn.net/images/emoji.php/v9/tc3/1/16/1f1e6_1f1f2.png" /></p> <p><span style="font-size:16px;"><a href="https://www.facebook.com/erik.samamyan/posts/pfbid04UmeF1ec9LPXZSUn6eDFdCTiCXBcFfFeEhZ4QvqTsCkjpvvuecGh7xJ8yTQiz8Xgl" target="_blank"><strong>Էրիկ Շամամյան</strong></a></span></p> https://newsline.am/news/erik_shamamyan_ankaxowtyan_hrchakagiry_petowtyan_steghcman_himnakan_vkayowtyownn_e_ory_graqnnowtyan_entaka_che/2026-08-23-14740 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/erik_shamamyan_ankaxowtyan_hrchakagiry_petowtyan_steghcman_himnakan_vkayowtyownn_e_ory_graqnnowtyan_entaka_che/2026-08-23-14740 Sun, 23 Aug 2026 06:21:35 GMT <p>Ուզում է լինի Նիկոլը, ուզում է լինի որևէ բոլշևիկ, որևէ մեկը չի կարող պախարակել կամ մոռացության մատնել մեր երկրի ծննդականը</p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Անկախության հռչակագրի ընդունման օրն է:</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս համազգային ու սրբազան տոնի առթիվ շնորհավորում եմ բոլորիս:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այն մեր ազատագրական շարժման հիմնական հաջողություններից մեկն է՝ մեր ազգային արժանապատվության դրսևորումը, որի ընդունումը հայ ժողովուրդը ողջունեց մեծագույն երջանկությամբ ու հպարտության զգացումով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուզում է լինի Նիկոլը, ուզում է լինի որևէ բոլշևիկ, որևէ մեկը չի կարող պախարակել կամ մոռացության մատնել մեր երկրի ծննդականը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տե՛ր կանգնենք մեր Անկախությանը,<br /> Տե՛ր կանգնենք մեր Անկախության Հռչակագրին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ փոխնախագահ</strong><br /> <a href="https://www.facebook.com/aram.manukyan.56863/posts/pfbid02P1iyiec6f1JriPPjL11MNRHuCLhk4ZP7AV9rKoLuJsqadiMvx8MvhzAhivAxsqPhl" target="_blank"><strong>Արամ Մանուկյան</strong></a></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/kOHFGpg2EBQ" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/aram_manowkyan_te_r_kangnenq_mer_ankaxowtyany_te_r_kangnenq_mer_ankaxowtyan_hrchakagrin/2026-08-23-14737 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/aram_manowkyan_te_r_kangnenq_mer_ankaxowtyany_te_r_kangnenq_mer_ankaxowtyan_hrchakagrin/2026-08-23-14737 Sun, 23 Aug 2026 05:40:03 GMT <p>Այս մեկ տարվա ընթացքում մենք քայլ առ քայլ իրականացրել ենք Հռչակագրից բխող դրույթները</p> <p><span style="font-size:16px;">1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայաստանի նորընտիր Գերագույն խորհուրդն ընդունեց Հայաստանի անկախության մասին <strong><a href="https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_hayoc_petakanowtyan_kroghy_hayastani_hanrapetowtyan_jhoghovowrdn_e_tesanyowt/2026-08-23-4284" target="_blank">Հռչակագիրը</a></strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հռչակագրի ընդունման առաջին տարեդարձի առթիվ տրված մեկնաբանության մեջ Գերագույն խորհրդի նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը նշում էր հետևյալը․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Գերագույն խորհրդի առաջին նստաշրջանի փակման ժամանակ իմ ելույթում առիթ եմ ունեցել ասելու, որ Հայաստանի իշխանությունները ձգտել են հավատարիմ մնալ Հռչակագրին (թե որքան է հաջողվել, թող ժողովուրդը դատի), եւ ինչպես այն ժամանակ ասացի, այսօր էլ ուզում եմ ավելացնել, որ լուրջ շեղումներ Հռչակագրից, որը փաստորեն մեր քաղաքականության հավատամքն է, տեղի չեն ունեցել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս մեկ տարվա ընթացքում մենք քայլ առ քայլ իրականացրել ենք Հռչակագրից բխող դրույթները։ Իհարկե, բոլորիս համար էլ պարզ է, որ սա մեկ տարվա ծրագիր չէ: Սա մեր ամբողջ քաղաքական ուղղությունն է, եւ Հռչակագրի լիակատար իրականացման համար դեռեւս ժամանակ է պահանջվում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գլխավորն այն է, որ այսուհետեւ եւս մեր իշխանությունները չշեղվեն Հռչակագրից եւ աստիճանաբար իրագործեն նրա դրույթները&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">(&laquo;ՀՀ&raquo;, 1991թ)&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հարութ Ուլոյանի <a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid0NYCpioK48zqBmUysJJoVqRU5voggnirARticritEkmt16sPwA8q4ZT2tjytgxQ1Tl" target="_blank">ֆեյսբուքյան էջից:</a></span></p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_glxavorn_ayn_e_or_aysowhetew_ews_mer_ishxanowtyownnery_chsheghven_hrchakagric_ew_astitwanabar_iragorcen_nra_drowytnery/2026-08-23-14738 Քաղաքական armenlur https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_glxavorn_ayn_e_or_aysowhetew_ews_mer_ishxanowtyownnery_chsheghven_hrchakagric_ew_astitwanabar_iragorcen_nra_drowytnery/2026-08-23-14738 Sun, 23 Aug 2026 05:09:20 GMT <p>Լևոն Տեր-Պետրոսյան. &laquo;Հայոց պետականության կրողը Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն է&raquo;&nbsp;</p> <p style="text-align: center;"><span style="color:#ff0000;"><span style="font-size:16px;">Լևոն Տեր-Պետրոսյան. &laquo;Հայոց պետականության կրողը Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն է&raquo;&nbsp;</span></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>1990 թվականի օգոստոսի 23-ին Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի առաջին նստաշրջանում ընդունվեց Հայաստանի Անկախության մասին հռչակագիրը։</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհուրդը՝ արտահայտելով Հայաստանի ժողովրդի միասնական կամքը, գիտակցելով իր պատասխանատվությունը հայ ժողովրդի ճակատագրի առջև համայն հայության իղձերի իրականացման և պատմական արդարության վերականգնման գործում, ելնելով մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի սկզբունքներից և միջազգային իրավունքի հանրաճանաչ նորմերից, կենսագործելով ազգերի ազատ ինքնորոշման իրավունքը, հիմնվելով 1989 թվականի դեկտեմբերի 1-ի &laquo;Հայկական ԽՍՀ-ի և Լեռնային Ղարաբաղի վերամիավորման մասին&raquo; Հայկական ԽՍՀ Գերագույն խորհրդի և Լեռնային Ղարաբաղի Ազգային խորհրդի համատեղ որոշման վրա, զարգացնելով 1918 թվականի մայիսի 28-ին ստեղծված անկախ Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդավարական ավանդույթները, խնդիր դնելով ժողովրդավարական, իրավական հասարակարգի ստեղծումը,</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՀՌՉԱԿՈՒՄ Է</strong></span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">Անկախ պետականության հաստատման գործընթացի սկիզբը:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>1. </strong>Հայկական ԽՍՀ-ն վերանվանվում է Հայաստանի Հանրապետություն՝ կրճատ՝ Հայաստան: Հայաստանի Հանրապետությունն ունի իր դրոշը, զինանշանը և հիմնը:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>2.</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան պետություն է՝ օժտված պետական իշխանության գերակայությամբ, անկախությամբ, լիիրավությամբ: Հայաստանի Հանրապետության ամբողջ տարածքում գործում են միայն Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրությունը և օրենքները:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>3.</strong> Հայոց պետականության կրողը Հայաստանի Հանրապետության ժողովուրդն է, որն իր իշխանությունը իրագործում է անմիջականորեն և ներկայացուցչական մարմինների միջոցով՝ Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության և օրենքների հիման վրա: Հանրապետության ժողովրդի անունից հանդես գալու իրավունքը պատկանում է բացառապես Հայաստանի Հանրապետության Գերագույն խորհրդին:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>4.</strong> Հայաստանի Հանրապետության տարածքում բնակվող բոլոր քաղաքացիների համար սահմանվում է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիությունը: Արտերկրի հայությունը Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիության իրավունք ունի: Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիները գտնվում են նրա պաշտպանության և աջակցության ներքո: Հայաստանի Հանրապետությունը ապահովում է իր քաղաքացիների ազատ ու իրավահավասար զարգացումը՝ անկախ ազգությունից, ռասայական պատկանելությունից և դավանանքից:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>5.</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը իր անվտանգությունը և սահմանների անձեռնմխելիությունը ապահովելու նպատակով ստեղծում է Գերագույն խորհրդին ենթակա սեփական զինված ուժեր, ներքին զորքեր, պետական և հասարակական անվտանգության մարմիններ: Հայաստանի Հանրապետությունը ունի ԽՍՀՄ սպառազինության իր մասնաբաժնի իրավունքը: Հայաստանի Հանրապետությունն ինքն է որոշում իր քաղաքացիների զինվորկան ծառայության կարգը: Այլ երկրների զորամիավորումները, նրանց ռազմական բազաները և շինությունները կարող են տեղաբաշխվել Հայաստանի Հանրապետության տարածքում միայն նրա Գերագույն խորհրդի որոշմամբ: Հայաստանի Հանրապետության զինված ուժերը կարող են օգտագործվել միայն նրա Գերագույն խորհրդի որոշմամբ:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>6.</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը, որպես միջազգային իրավունքի սուբյեկտ, վարում է անկախ արտաքին քաղաքականություն, անմիջական հարաբերություններ է հաստատում այլ պետությունների, ԽՍՀՄ ազգային-պետական կազմավորումների հետ, մասնակցում է միջազգային կազմակերպությունների գործունեությանը:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>7.</strong> Հայաստանի Հանրապետության ազգային հարստությունը՝ հողը, ընդերքը, օդային տարածությունը, ջրային և այլ բնական պաշարները, տնտեսական, մտավոր, մշակութային կարողությունները, նրա ժողովրդի սեփականությունն է: Դրանց տիրապետման, օգտագործման և տնօրինման կարգը որոշվում է Հայաստանի Հանրապետության օրենքներով: Հայաստանի Հանրապետությունը ունի ԽՍՀՄ ազգային հարստություն, այդ թվում՝ ոսկու պաշարների, ալմաստի և վալյուտային ֆոնդերի մասնաբաժնի իրավունք:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>8.</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը սեփականության բազմաձևության հիման վրա որոշում է իր տնտեսավարման սուբյեկտները և կարգը, հիմնում սեփական դրամ, ազգային բանկ, ֆինանսավարկային համակարգ, հարկային և մաքսային ծառայություններ:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>9.</strong> Հայաստանի Հանրապետությունը իր տարածքում ապահովում է՝ խոսքի, մամուլի, խղճի ազատություն. օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների իրավահավասարություն, իրավապահ մարմինների և զինված ուժերի ապաքաղաքականացում:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;">10. Հայաստանի Հանրապետությունը ապահովում է հայերենի, որպես պետական լեզվի, գործառությունը հանրապետության կյանքի բոլոր ոլորտներում, ստեղծում կրթության, գիտության և մշակույթի սեփական համակարգ:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>11</strong>. Հայաստանի Հանրապետությունը սատար է կանգնում 1915 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում և Արևմտյան Հայաստանում հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործին:</span></p> <p style="margin-left: 40px;"><span style="font-size:16px;"><strong>12</strong>. Սույն Հռչակագիրը հիմք է ծառայում Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրության մշակման, իսկ գործող սահմանադրության մեջ՝ փոփոխությունների և լրացումների կատարման, պետական մարմինների գործունեության, հանրապետության նոր օրենսդրության մշակման համար:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայաստանի Հանրապետության&nbsp;<br /> Գերագույն խորհրդի նախագահ` Լ. ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հայաստանի Հանրապետության&nbsp;<br /> Գերագույն խորհրդի քարտուղար` Ա. ՍԱՀԱԿՅԱՆ</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>23 օգոստոսի 1990 թվականի,&nbsp;<br /> քաղ. Երևան&raquo;</strong></span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/uL2_42ryhyc" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/8ANLUQevbRA" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/k8KQv49HBLE" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden;">&nbsp;</div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_hayoc_petakanowtyan_kroghy_hayastani_hanrapetowtyan_jhoghovowrdn_e_tesanyowt/2026-08-23-4284 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/l_on_ter_petrosyan_hayoc_petakanowtyan_kroghy_hayastani_hanrapetowtyan_jhoghovowrdn_e_tesanyowt/2026-08-23-4284 Sun, 23 Aug 2026 04:31:54 GMT <p>Հայաստանը որոշեց չգնալ անկախությունը վերականգնելու ճանապարհով, որպեսզի չկրի նաև առաջին պետության կնքած պայմանագրերի բեռը</p> <p><span style="font-size:16px;">Տարիներ շարունակ` և՛ նախորդ երկու նախագահների իշխանության օրոք, և՛ այսօր Արցախյան շարժման պատմությունը ներկայացվել է ու ներկայացվում է աղճատված, խեղաթյուրված, եւ դրա հետևանքով, ցավոք, երիտասարդությունը գրեթե անտեղյակ է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շարունակում ենք ձեր ուշադրությանը ներկայացնել<strong> &laquo;Ազատություն&raquo; ռադիոկայանի</strong> բարեխղճորեն պատրաստած <strong><a href="https://newsline.am/search/%D4%B1%D4%B6%D4%B1%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86/" target="_blank">տեսանյութերը </a></strong>Հայաստանի նորագույն պատմության այդ շրջանի վերաբերյալ։</span></p> <hr /> <p><strong><span style="font-size:16px;">Անկախության հ</span></strong><strong><span style="font-size:16px;">ռչակագրի ընդունման 36-ամյակին ընդառաջ</span></strong></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Ինչպես գրվեց Անկախության հռչակագիրը</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարությունից հետո, թե Հայաստանին պետք է նոր Սահմանադրություն, չեն դադարում քննարկումները, որ իրականում թիրախը Անկախության հռչակագիրն է, որտեղ Բաքուն ու Անկարան տարածքային նկրտումներ են տեսում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իշխանությունը հերքում է, թե արտաքին պահանջ կա, բայց ընդունում է, որ Անկախության հռչակագիրը հարևան Թուրքիային և Ադրբեջանին դուր չի գալիս:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ազատության&raquo; &laquo;Բացատրում է Լազարյանը&raquo; հաղորդումն այս անգամ պատմում է՝ ինչպես է ընդունվել Անկախության հռչակագիրը, ինչ և ինչպես է գրվել այդ փաստաթղթում, որին մինչ օրս հղում են անում Սահմանադրության բոլոր տարբերակները։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բոլոր կետերն ու հատուկ կարծիքները մանրամասն քննարկվել են, առանձին -առանձին քվեարկվել, և Գերագույն խորհուրդը որոշել է գնալ Անկախություն հռչակելու ճանապարհով: Թե ինչու, պատմաբան, հռչակագիրն ընդունած Գերագույն խոհրդի պատգամավոր Աշոտ Սարգսյանն ասում է՝ Հայաստանն ընտրել է ՀՍՀՄ օրենքների շրջանակներում մնալու ճանապարհը, որովհետև հայտնի չէր, թե ինչ կարող էր տեղի ունենալ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի տարբերություն Հայաստանի, մեկ տարի անց՝ 1991 թվականին, հարևան Վրաստանն ու Ադրբեջանը գնացին անկախությունը վերականգնելու ճանապարհով: Նրանք ոչ թե անկախություն հռչակեցին, այլ ընդունեցին հռչակագրեր անկախության վերականգնման մասին: Ըստ փորձագետների՝ Հայաստանը որոշեց չգնալ անկախությունը վերականգնելու ճանապարհով, որպեսզի չկրի նաև առաջին պետության կնքած պայմանագրերի բեռը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Ազատության&raquo; ամբողջական անդրադարձը՝ տեսանյութում.</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/6EZJGocp9uc" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/inchpes_grvec_ankaxowtyan_hrchakagiry_azatowtyown_tesanyowt/2026-08-22-13606 Կարեվոր newslinearmenia https://newsline.am/news/inchpes_grvec_ankaxowtyan_hrchakagiry_azatowtyown_tesanyowt/2026-08-22-13606 Sat, 22 Aug 2026 11:47:23 GMT <p>&laquo;Դուք ձեր սերը թաշկինակ եք անում կապում աչքերիդ, որովհետեւ վախենում եք բաց աչքերով նայել ու ատել&raquo;</p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Քոնն ուրիշին չտա՛ս:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչքան տվեցիր, տանելու են, ինչքան տարան, խփելու են, ինչքան խփեցին, ուժեղանալու են, ուժեղացան՝ քամահրելու են&hellip;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Էս աշխարհը մարդակերի աշխարհ է, զավա՛կս, չափազանց բարի լինել՝ կնշանակի հանձնվել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չպիտի հանձնվես, ծաղիկը որ ծաղիկ է, խոտը որ խոտ է, էլի պաշտպանություն ունի, դառնություն ունի, փուշ ունի:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տանջանքը մարդու համար է, զավա՛կս, սկզբում տանջվում են վերջի համար: Քո մեջ կա տանջանքին դիմակայելու ընդունակություն, ու որքան ուժեղ է &laquo;ես&raquo;-ը, այնքան ուժեղ է &laquo;մենք&raquo;-ը&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">************<br /> Մի անգամ ձեր գլխի հետ թող իրենց բռունցքն էլ ցավի, տեսնեմ մյուս անգամ կխփե՞ն, տղամարդու նման մի անգամ կանգնեք, թող ձեզ զոռով ծալեն, դուք մի կոտրվեք, թող ձեզ զոռով կոտրեն &ndash; մյուս անգամ տեսնեմ կկոտրե՞ն, կծալե՞ն, կմոտենա՞ն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հրանտ Մաթևոսյան.&nbsp;&laquo;Ծառերը&raquo;</span></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/cqdrn7YCyn8" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/hrant_mat_osyan_tghamardow_pes_mi_angam_kangneq_tesanyowt/2026-08-22-9582 Խոսք ivaadamyan https://newsline.am/news/hrant_mat_osyan_tghamardow_pes_mi_angam_kangneq_tesanyowt/2026-08-22-9582 Sat, 22 Aug 2026 10:45:56 GMT <p>Փաշինյանը շարունակելու է երկրի յուրաքանչյուր կորուստ ներկայացնել որպես իր հերթական &laquo;փրկագործություն&raquo; քանի դեռ...</p> <p><span style="font-size:16px;">Երեկ Նիկոլ Փաշինյանը <a href="https://www.facebook.com/watch/?v=1991405431551161" target="_blank">հայտարարեց</a>, թե Ղարաբաղի հարցով իր ընդունած &laquo;շատ ծանր որոշումների&raquo; շնորհիվ Հայաստանը դուրս է եկել &laquo;չլինելիության թակարդից&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա պարզապես վիճահարույց քաղաքական գնահատական չէ։ Սա մեգամանիպուլյացիա է, որով Արցախի կորուստը, անվտանգային համակարգի փլուզումը և ավելի քան հարյուր հազար արցախահայերի բռնի տեղահանումը ներկայացվում են ոչ թե որպես իշխանության ձախողումների հետևանք, այլ որպես Հայաստանը փրկելու համար գիտակցաբար վճարված գին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մանիպուլյացիայի կառուցվածքը շատ պարզ է։ Եթե Փաշինյանի ընդունած որոշումների շնորհիվ է Հայաստանը շարունակում գոյություն ունենալ, ապա այդ որոշումների քննադատությունը կարելի է ներկայացնել որպես Հայաստանի գոյությանը դեմ դիրքորոշում։ Այս կերպ նա փորձում է ոչ միայն արդարացնել Արցախի հարցում կատարվածը, այլև իրեն վերագրել Հայաստանի գոյության միակ երաշխավորի կարգավիճակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ որտե՞ղ է ապացույցը, որ նրա որոշումների միակ այլընտրանքը Հայաստանի չլինելն էր։ Ի՞նչ փաստաթղթով, ռազմական հաշվարկով կամ դիվանագիտական գնահատմամբ է հիմնավորվում այդ պնդումը։ Ի՞նչ այլընտրանքներ են քննարկվել, ո՞ր հնարավորություններն են օգտագործվել կամ բաց թողնվել։ Այդ հարցերի պատասխանները չկան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կա միայն հետադարձ ուժով կառուցված մի պարզունակ բանաձև՝ եթե ես այս ամենը չանեի, Հայաստանը չէր լինի։ Սա փաստարկ չէ, այլ ստուգման չենթարկվող հակափաստական վարկած, որով իշխանությունը փորձում է իր պատասխանատվությունը վերածել պատմական առաքելության։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց ինչո՞ւ է Փաշինյանին հաջողվում այսպիսի մեգամանիպուլյացիա իրականացնել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատասխանը վերջին ընտրությունների արդյունքներում է։ Պաշտոնական տվյալներով՝ &laquo;Քաղաքացիական պայմանագիրը&raquo; ստացել է շուրջ 727 հազար ձայն։ Եթե այդ թվից անգամ առանձնացնենք վարչական կախվածության, պետական համակարգի ճնշման, սոցիալական խոցելիության, ընտրական և այլ տեխնոլոգիաների ազդեցությամբ ձևավորված քվեները, ապա, քաղաքական գնահատմամբ, մնում է շուրջ 580&ndash;600 հազար ընտրող, որն այս կամ այն շարժառիթով պատրաստ է ընդունել Փաշինյանի առաջարկած պատմությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի գլխավոր քաղաքական հաջողությունն այն է, որ նա կարողացել է ազգային պարտությունները վերաշարադրել որպես փրկություն, իսկ հասարակության վախերը դարձնել սեփական իշխանության պահպանման գործիք։ Նա ընտրողին առաջարկում է կեղծ երկընտրանք՝ կամ ես և խաղաղությունը, կամ ընդդիմությունն ու պատերազմը։ Կամ իմ որոշումները, կամ Հայաստանի վերացումը։ Կամ հրաժարում Արցախից, պատմական հիշողությունից և ազգային պահանջներից, կամ պետականության կորուստ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ այստեղ է մեր քաղաքական կյանքի գլխավոր պարադոքսը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Փաշինյանի և նրա քաղաքական ուժի խարդավանքներն ու ապազգային գործունեությունը բացահայտելու ընդդիմադիր դաշտի ջանքերը շարունակաբար անհրաժեշտ արդյունք չեն տալիս։ Իշխանության ձախողումներն ակնհայտ են, դրանց հետևանքները՝ չափելի, սակայն ընդդիմությունը չի կարողանում դրանք վերածել հասարակության մեծամասնության համար հասկանալի, ամբողջական և ապագային միտված քաղաքական խոսույթի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քանի դեռ իշխանությունը մենաշնորհել է &laquo;խաղաղության&raquo; և &laquo;պետության փրկության&raquo; բառապաշարը, իսկ ընդդիմությունը հիմնականում սահմանափակվում է իշխանության հերթական հայտարարությանը արձագանքելով, Փաշինյանը շարունակելու է նույնիսկ իր ամենածանր ձախողումները վաճառել որպես պատմական ձեռքբերում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետևաբար, ողբերգությունը միայն այն չէ, որ իշխանությունն Արցախի կորուստը ներկայացնում է որպես Հայաստանի փրկություն։ Ողբերգությունն այն է, որ Հայաստանում դեռ կա այդ պատմությանը հավատալու կամ համոզիչ այլընտրանք չտեսնելու պատրաստ մեծ ընտրազանգված, իսկ ընդդիմադիր դաշտը չի կարողանում այդ մարդկանց հետ վարել խորքային, փաստարկված և ապագային ուղղված քաղաքական խոսակցություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց խնդիրը միայն ընդդիմության քաղաքական անարդյունավետությունը չէ։ Մենք գործ ունենք նաև հանրության ազգային ընկալունակության և պատմաքաղաքական դիմադրողականության ցածր մակարդակի հետ։ Սա հանրությանը վիրավորելու կամ ընտրողին մեղադրելու դատողություն չէ։ Սա տասնամյակներով չկատարված աշխատանքի արձանագրում է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պետությունը, կրթական համակարգը, քաղաքական ուժերը և ազգային հաստատությունները տասնամյակներ շարունակ բավարար աշխատանք չեն կատարել՝ ձևավորելու պետական և ազգային մտածողություն, բացատրելու Արցախի ու Հայաստանի անվտանգության անքակտելի կապը, տարբերակելու իրական խաղաղությունը միակողմանի զիջումներից և հասարակությանը պատրաստելու բարդ քաղաքական պատճառահետևանքային կապերը գնահատելուն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ ազգային գիտակցությունը չի ամրապնդվում գիտելիքով, պատմական հիշողությամբ և պետական մտածողությամբ, առաջացած դատարկությունը հեշտությամբ լցվում է վախով, պարզունակ կարգախոսներով ու քաղաքական մանիպուլյացիաներով։ Հենց այդ միջավայրում է հնարավոր ազգային կորուստը ներկայացնել որպես փրկություն, իսկ սեփական ձախողումը՝ որպես պատմական սխրանք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ուստի Փաշինյանի մեգամանիպուլյացիայի հաջողությունը միայն նրա քաղաքական ցինիզմի վկայությունը չէ։ Այն նաև ընդդիմության քաղաքական անարդյունավետության դատավճիռն է և տասնամյակներով անտեսված ազգային կրթության ու հանրային գիտակցության ճգնաժամի հետևանքը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ քանի դեռ այս երեք պատճառներից անհրաժեշտ հետևություններ չեն արվել, իշխանությունը շարունակելու է երկրի յուրաքանչյուր կորուստ ներկայացնել որպես իր հերթական &laquo;փրկագործությունը&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><a href="https://www.facebook.com/davit.ananyan.9/posts/pfbid0aHZnc1TrQ1vakSZ9oNfaiK5PFe8cRUVZECk8sMQNSDgt6TA5YjvCARBS3ZtxDU3Rl" target="_blank">Դավիթ Անանյան</a></strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հիշեցնենք՝ օգոստոսի 20-ին լրագրողների հետ ճեպազրույցում Փաշինյանը՝ անդրադառնալով առաջիկայում Տիգրանաշենը հանձնելու մասին հարցին, <a href="https://www.aravot.am/2026/08/20/1575420/" target="_blank">ասաց</a>. &laquo;Այո, այս հարցը պետք է լուծվի&raquo;։<strong>&nbsp;</strong></span></p> https://newsline.am/news/davit_ananyan_sa_parzapes_vitwaharowyc_qaghaqakan_gnahatakan_che_sa_megamanipowlyacia_e/2026-08-22-14736 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/davit_ananyan_sa_parzapes_vitwaharowyc_qaghaqakan_gnahatakan_che_sa_megamanipowlyacia_e/2026-08-22-14736 Sat, 22 Aug 2026 06:13:46 GMT <p><strong><span style="font-size:16px;">&laquo;Հիբրիդային&raquo; դավադրություն Սուրբ Էջմիածնի դեմ&nbsp;<br /> (Անկարայի պատվերից՝ մինչև կառավարության ծրագիր)</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին դարեր շարունակ եղել է հայկական ինքնության և պետականության վերջին անառիկ ամրոցը։ Այսօր այդ միջնաբերդը փորձում են խարխլել ներսից՝ &laquo;բարենորոգման&raquo; և &laquo;հոգևոր անվտանգության&raquo; պատրվակով, կիրառելով հենց այն հիբրիդային գործիքակազմը, որի դեմ իբր պայքարում են։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կառավարության 2026-2031թթ․ ծրագիրն այլևս կասկած չի թողնում․ Սուրբ Էջմիածնի դեմ արշավը պատահականություն կամ առանձին պաշտոնյաների հուզական հայտարարություն չէ, այլ համակարգված պետական քաղաքականություն։ Դրա արմատները ձգվում են դեպի աշխարհաքաղաքական ուժային կենտրոններ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս արտաքին &laquo;պատվերի&raquo; և ՀՀ իշխանությունների քայլերի սինքրոն կապն ի հայտ էր եկել դեռևս հուլիսին՝ ռուս պրանկերներ Վովանի և Լեքսուսի աղմկահարույց բացահայտմամբ, որն օգոստոսի 20-ին արդեն ստացավ իր պաշտոնական ու գործնական ձևակերպումը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ԵԱՀԿ թուրք գլխավոր քարտուղար Ֆերիդուն Սինիրլիօղլուն, վստահ լինելով, թե զրուցում է ՀՀ վարչապետի հետ, անթաքույց &laquo;անկեղծացել&raquo; էր Հայոց Վեհափառին հեռացնելու թեմայով՝ տալով ուղղորդող հարց․ &laquo;Կարո՞ղ եք փոխարինել Կաթողիկոսին&raquo;։ Սա արտաքին հետախուզական-դիվանագիտական &laquo;թեստ&raquo; էր, որի պատասխանն այսօր ստանում ենք պաշտոնական փաստաթղթով․ կառավարությունը հանձն է առնում &laquo;ապահովել փաստացի պետի հեռացումն ու տեղապահի ընտրությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օգոստոսի 20-ին գործադիրը հաստատեց առաջիկա &laquo;հնգամյա պլանը&raquo;, որն իշխող քաղաքական ուժի նախընտրական թեզերի պաշտոնականացումն է պետական քաղաքականության մակարդակով։ Սա այլևս լոկ քաղաքական հայտարարություն կամ հռչակագիր չէ, այլ ՀՀ Սահմանադրությամբ ամրագրված՝ պետություն-եկեղեցի անջատման սկզբունքի և երկրի ինքնիշխանության դեմ ուղղված պաշտոնական փաստաթուղթ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եթե Սինիրլիօղլուի հետ կուլիսային զրույցում Եկեղեցու ներքին գործերին միջամտելու պատրաստակամությունը միջազգային իրավունքի տեսանկյունից ապօրինի ոտնձգություն էր, ապա ՀՀ կառավարության ընդունած ծրագիրը դարձավ դրա ուղիղ իրագործումը ներպետական հարթակում՝ արտաքին վտանգավոր մտադրությունը վերածելով պետական գործողությունների &laquo;ճանապարհային քարտեզի&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Գործադիրն իր պաշտոնական ծրագրում անթաքույց սահմանում է Եկեղեցու վերահսկողության ու կազմաքանդման երեք կոնկրետ փուլ․<br /> 1․ Առաջնորդի հեռացում․ Ապահովել Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու &laquo;փաստացի պետի հեռացումը (հանգստի կոչումը) և Կաթողիկոսական տեղապահի ընտրությունը&raquo;։<br /> 2․ Ներքին կանոնակարգում․ Ընդունել Եկեղեցու նոր կանոնադրություն՝ պետության թելադրած &laquo;բարեվարքության&raquo; և ֆինանսական վերահսկողության մեխանիզմներով։<br /> 3․ Վերջնական հանձնում․ Ապահովել Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի &laquo;նոր&raquo; ընտրությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աշխարհիկ համարվող պետության պաշտոնական &laquo;հնգամյա պլանում&raquo; Եկեղեցու առաջնորդին հեռացնելու, տեղապահ նշանակելու և նոր ընտրություններ &laquo;ապահովելու&raquo; կետեր ներառելն աննախադեպ իրավական վայրագություն է։ Սա ոչ միայն պետության ու եկեղեցու անջատվածության սահմանադրական սկզբունքի կոպտագույն խախտում է, այլև Սուրբ Էջմիածնի դարավոր ինքնավարության բռնազավթման բացահայտ փորձ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սրանց &laquo;հիբրիդային&raquo; քողածածկույթը, սակայն, ի վիճակի չէ թաքցնելու արտաքին վեկտորի բացահայտ ազդեցությունն այս կեղտոտ ֆարսում։ Օգոստոսի 20-ին գործադիրի ղեկավարն ազդարարեց, թե Եկեղեցին Գարեգին Բ-ի ձեռամբ իբր &laquo;կանոնական ծիրից դուրս է բերվել&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքական սինքրոն փոխանցումով ԱԺ փոխնախագահի աթոռին բազմած Վահագն Ալեքսանյանն էլ, ակնարկելով Ռուսաստանը, Եկեղեցուն հարվածելը փորձեց հիմնավորել &laquo;արտաքին հիբրիդային պայքարի հենակետ&raquo; չդառնալու թեզով՝ որպես &laquo;փաստ&raquo; հղում անելով Եզրաս արքեպիսկոպոսի վերաբերյալ ԱԱԾ-ի կասկածելի &laquo;հրապարակումներին&raquo;։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սրանց սնամեջ, զուտ առևտրի վրա գոյատևող էությունը, սակայն, չի ընկալում սեփական քայլերի կատարյալ հակասությունն ու քաղաքական աբսուրդը․</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի կողմից իշխանությունը հայտարարում է, թե իբր պաշտպանում է Եկեղեցին &laquo;արտաքին հիբրիդային ազդեցությունից&raquo;։ Մյուս կողմից՝ հենց նույն իշխանության գործողություններն ու հնգամյա ծրագրերը 100%-ով համընկնում են ԵԱՀԿ թուրք պաշտոնյա Սինիրլիօղլուի հետ զրույցում հնչած արտաքին հակահայկական ցանկություններին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՈՒստի առաջանում է գլխավոր հարցը․ ո՞վ է իրականում կանգնած Հայ Եկեղեցու դեմ ուղղված &laquo;հիբրիդային հարձակման&raquo; հետևում՝ արտաքին ուժե՞րը, թե՞ նրանց հակահայ օրակարգը պաշտոնական փաստաթուղթ դարձրած ՀՀ կառավարությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբ միջազգային կառույցի բարձրաստիճան թուրք պաշտոնյան կուլիսներում քննարկում է Մայր Աթոռի Գահակալին փոխարինելու հարցը, ցանկացած ինքնիշխան պետության ԱԳՆ պետք է հանդես գար կոշտ բողոքի նոտայով և պահանջեր անհապաղ պարզաբանումներ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բայց Հայաստանի՝ ամեն ինչ առևտրի վերածող իշխանությունները պահպանում են մահացու լռություն։ Եվ այդ կեցվածքը պատահական չէ․ հուլիսյան պրանկը պարզապես ռենտգենի ենթարկեց նրանց իրական օրակարգը։ Նրանք չեն կարող դատապարտել Սինիրլիօղլուին, քանի որ օգոստոսի 20-ին ընդունած սեփական ծրագրով պաշտոնապես ապացուցեցին՝ իրենք ներսից անում են ճիշտ այն, ինչ պլանավորվում էր արտաքին կուլիսներում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսօր արդեն, առանց վարանելու կարող ենք եզրակացնել․ գործ ունենք ներսից իրականացվող հակապետական դավադրության հետ, որի վերջնանպատակը հայկական ինքնության հենասյան կազմալուծումն է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն իշխանական աթոռներին բազմած ժամանակավոր պաշտոնյաները մոռանում են անվերապահ մի ճշմարտություն․ Սուրբ Էջմիածինը վարչական շենք չէ, իսկ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի Գահը՝ հայեցողական պաշտոն։ Պետականությունը վաճառասեղանին դրած ռեժիմն ի զորու չէ հաղթելու հազարամյակների փորձությունն անցած Հոգևոր Հայրենիքին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Պատմությունն արդեն ապացուցել է քրեստոմատիական այդ ճշմարտությունը, ինչն աներկբա կապացուցի նաև վաղը։</span></p> <p><a href="https://www.facebook.com/piruza.meliqsetyan/posts/pfbid02DE3rTwrV9mjs8BSFqqxN5LLuh4pdZyeGW5BVm6RTVdst8nut3L9aK85j1B2ouuEWl" target="_blank"><strong><span style="font-size:16px;">Փիրուզա ՄԵԼԻՔՍԵԹՅԱՆ</span></strong></a></p> https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_hibridayin_davadrowtyown_sowrb_ejmiacni_dem_ankarayi_patveric_minch_karavarowtyan_cragir/2026-08-22-14735 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/pirowza_meliqsetyan_hibridayin_davadrowtyown_sowrb_ejmiacni_dem_ankarayi_patveric_minch_karavarowtyan_cragir/2026-08-22-14735 Sat, 22 Aug 2026 05:00:13 GMT <p><span style="font-size:14px;">Քաղաքականից բացի Առաջին նախագահը ըստ արժանվույն գնահատված է նաեւ համաշխարհային գիտական շրջանակներում</span></p> <p><em><span style="font-size:16px;">Սկիզբը՝ <strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy/2026-08-05-14685" target="_blank">այստեղ</a></strong></span></em></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>ՆԱԽԱԳԱՀԸ</strong></span></p> <p><strong><span style="font-size:14px;">ՄԱՍ VIII. ԼԵՎՈՆ ՏԵՐ-ՊԵՏՐՈՍՅԱՆԸ՝ ՈՐՊԵՍ ԱՐԴԻ ՀԱՅ ԻՐԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԲԱՑԱՌԻԿ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԳՈՐԾԻՉ ԵՎ ՊԵՏԱԿԱՆ ԱՅՐ</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Վազգեն Սարգսյանը, Ռոբերտը, Սերժը, Նիկոլը եւ Դաշնակցությունը, տուրք տալով Հայդատականության սին գաղափարին, այն չարաբաստիկ ուժերն էին, որոնք վերջնականապես եւ անթիվ զոհերի գնով կործանեցին հայկական Արցախը։ Մինչ Առաջին նախագահը հետեւողականորեն ամեն ջանք գործադրեց Արցախյան խնդիրը բանակցությունների միջոցով խաղաղ կարգավորելու ուղղությամբ, այդ չարաբաստիկ ուժերն էին, որ հետեւողականորեն վիժեցրին նրա բոլոր բանական քայլերը։ Արցախի վերջնական կործանումից հետո նրանցից ոմանք թեեւ կիսատ-պռատ խոստովանեցին իրենց սխալները, բայց ո՞ւմ են պետք կործանումից հետո կատարված խոստովանությունները։ Դրանք ոչ այլ ինչ էին, եթե ոչ հետին թվով իրենց արդարացնելու հուսահատ ճիգեր։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հարգված եւ գնահատված հեղինակություն էր ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ Խորհրդային Միությունում եւ ողջ աշխարհում։Միութենական Խորհրդարանում ունեցած ընդարձակ ելույթում կատարած նրա առաջարկությամբ կազմավորվեցին Միության Նախագահության եւ Կառավարության խորհուրդները, ինչը զգալիորեն լիցքաթափեց այդ մարմինների ստեղծումից առաջ գոյություն ունեցող լարվածությունը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իսկ ԽՍՀՄ Խորհրդարանում արտասանած նրա <strong><a href="https://newsline.am/news/ter_petrosyan_kentrony_merac_e_kentronn_inqnaspan_eghav/2026-08-21-10885" target="_blank">&laquo;Կենտրոնը մեռած է, Կենտրոնը ինքնասպանություն գործեց&raquo;</a></strong> հայտարարությունը տարածվեց աշխարհի ամենահեղինակավոր թերթերի առաջին էջերում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Աշխարհը նույն կերպ արձագանքեց նաեւԼիտվայում ԽՍՀՄ բանակի ծրագրած արյունահեղությունը կանխելու՝ Տեր-Պետրոսյանի հաջողված առաքելությունը, ինչը երախտագիտությամբ ընկալվեց այդ երկրի իշխանության եւ ժողովրդի կողմից։ Այս առումով հարկ եմ համարում մեջբերել Լիտվայի նախագահ <strong>Վիտաուտաս Լանդսբերգիսի </strong>ՀՀ Առաջին նախագահին ուղղված նամակից հետեւյալ հատվածը. <em>&laquo;Անցյալ տարվա հունվարի հիշարժան-ողբերգական օրերին Դուք եղաք Լիտվայի ազնվաբարո պաշտպանը եւ ԽՍՀՄ Գերագույն Խորհրդի պատվիրակության գործողությունների վկան ու մասնակիցը&raquo; </em>(տե՛ս Գիտնականը եւ Նախագահը. Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի 75-ամյակի առթիվ, Երեւան, 2019թ. գրքի էջ 161)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Առաջին նախագահի վայելած միջազգային հեղինակության վերաբերյալ բավարար է նշել հանրահռչակ Սովետագետ, պատմաբան, ֆրանսիական Ակադեմիայի անդամ, հետագայում՝ նախագահ,<strong> Հելեն Կարրեր դ՚Անկոսի</strong> հետեւյալ գրառումը. <em>&laquo;Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը Խորհրդային Միության քայքայումից հետո իշխանության եկած ամենաբացառիկ ղեկավարներից մեկն է&raquo;</em> (տե՛ս Գիտնականը եւ Նախագահը. Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի 75-ամյակի առթիվ, Երեւան, 2019թ. գրքի էջ 165)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Քաղաքականից բացի Առաջին նախագահը ըստ արժանվույն գնահատված է նաեւ համաշխարհային գիտական շրջանակներում։ Թե՛ թեկնածուական, եւ թե՛դոկտորական դիսերտացիաները նա պաշտպանել է Սանկտ Պետերբուրգի հանրահռչակ համալսարանում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը անդամ է ԽՍՀՄ Արեւելագետների ընկերակցության (1985թ.), Հայաստանի գրողների միության (1988թ.), ֆրանսիական Ասիական ընկերության (1989թ.), Վենետիկի Մխիթարյան ակադեմիայի (1991թ.), պատվավոր դոկտոր (doctor honoris causa) Լա Վեռնի(1990թ.), Ստրասբուրգի (1992թ.), Սոֆիայի (1994թ.) եւ Սորբոնի (1996թ.) համալսարանների։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հեղինակ է 30-ից ավելի գրքերի, շուրջ 80 գիտական հոդվածների եւ բազմալեզու մամուլում սփռված քաղաքական բնույթի հազարավոր հրապարակումների (ճառեր, ելույթներ, հոդվածներ, հարցազրույցներ, մամլո ասուլիսներ եւ այլն)։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Նրա հեղինակած գրքերը եւ հոդվածներից շատերըբացի հայերենից հրատարակվել են ռուսերեն, ֆրանսերեն, անգլերեն, արաբերեն, ասորերեն, թուրքերեն եւ ճապոներեն լեզուներով։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">ՀԱԿ վարչության անդամ<br /> <a href="https://www.facebook.com/Petrosyan4434/posts/pfbid02hbQgN73v8PdEi6jL2KqFq4E2XRvStta4VU3SEZFKUh7zT3ZD5XtGDf4SekFXNQxLl" target="_blank">Թելման Պետրոսյան</a></span></strong></p> <p><strong><a href="https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_9/2026-08-24-14744" target="_blank"><em><span style="font-size:16px;">Շարունակելի</span></em></a></strong></p> <p><a href="https://newsline.am/news/hh_arajin_naxagah_l_on_ter_petrosyani_kensagrowtyowny/2026-01-09-9319" target="_blank"><span style="font-size:16px;">ՀՀ Առաջին նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանի կենսագրությունը</span></a></p> https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_8/2026-08-21-14734 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/telman_petrosyan_naxagahy_mas_8/2026-08-21-14734 Fri, 21 Aug 2026 17:19:04 GMT <p><span style="font-size:14px;">Տեր-Պետրոսյանի տվյալ հայտարարությունը մեծ տարածում է գտնում ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում, այլև՝ ողջ աշխարհում</span></p> <p><span style="font-size:14px;">Հարութ Ուլոյանի ֆեյսբուքյան&nbsp; էջից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի օգոստոսի 18-21-ը ԽՍՀՄ ռազմաքաղաքական ղեկավարությունը (ԳԿՉՊ-ն), &laquo;մեկուսացնելով&raquo; ԽՍՀՄ նախագահ Միխայիլ Գորբաչովին, ԽՍՀՄ-ում ռազմական հեղաշրջման փորձ է իրականացնում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Չնայած, որ ԽՍՀՄ-ն փրկելու համար կազմակերպված այդ գործընթացը, ինչը պատմության մեջ մնում է &laquo;Օգոստոսյան պուտչ&raquo; անունով, շատ արագ տապալվում է, այնուամենայնիվ ԽՍՀՄ կազմում գտնվող և այդ ժամանակ անկախության ճանապարհը բռնած հանրապետությունները տագնապով են հետևում Մոսկվայում ծավալվող իրադարձություններին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ այդ ժամանակ Հայաստանի վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնող Վազգեն Մանուկյանի, այդ օրերին վերջինս հանդիպել է այդ ժամանակ Հայաստանի ԳԽ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանին՝ առաջարկելով իշխանության մի թևով պաշտպանել հեղաշրջման փորձ իրականացնողներին, մյուս թևով՝ հակահեղաշրջման կողմնակիցներին՝ Ելցինի գլխավորությամբ: Իրավիճակը նույն կերպ է ներկայացնում նաև այդ ժամանակ Հայաստանի ՆԳ նախարար Աշոտ Մանուչարյանը. &laquo;Մենք աշխատում էինք ԳԿՉՊ-ի հետ լրացուցիչ պրոբլեմներ չստեղծել&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սակայն, ըստ Մանուչարյանի, նման դիրքորոշումը անձնական մակարդակներում քիչ դեր է խաղացել, քանի որ հեղաշրջման փորձի ձախողումից հետո, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը Ռուսաստանի նախագահ Բորիս Ելցինի կողմից ուղարկված մի ցուցակով մոտեցել է իրեն՝ Մանուչարյանին և ասել, որ եթե ԳԿՉՊ-ն հաղթեր, ապա, ըստ ցուցակի, առաջինը պետք է կալանավորվեր հենց Մանուչարյանը (Հ1, &laquo; Սկիզբ. Անկախության հանրաքվե&raquo;):<br /> &nbsp;***</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Օգոստոսի 22-ին մամուլի ասուլիս է հրավիրում Հայաստանի ԳԽ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Նա մանրամասնորեն ներկայացնում է այդ պահին ստեղծված իրավիճակն ու <strong><a href="https://newsline.am/news/ogostosyan_powtchn_ow_l_on_ter_petrosyani_andradardy/2026-08-20-14732?fbclid=IwY2xjawT0LORwZG9mAWV4dG4DYWVtAjExAHNydGMGYXBwX2lkEDIyMjAzOTE3ODgyMDA4OTIAAR5sl476rTFKEUaHn-Bne7JQxXiwZB47_-_LyQ-YPYaWUHk_2fHbNoGT5JoDcQ_aem_gxpDzp2FCWXWlR2nuKeYtQ" target="_blank">Հայաստանի դիրքորոշումն այդ իրավիճակի վերաբերյալ</a></strong>։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հեղաշրջման փորձի ձախողումից օրեր անց`&nbsp;26.08.1991թ.,&nbsp;Կրեմլում կազմակերպվում է ԽՍՀՄ ԳԽ արտահերթ նստաշրջանը, որտեղ հայտարարությամբ է հանդես գալիս նաև Հայաստանի ԳԽ նախագահը: Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ամբիոնից հայտարարում է հետևյալը.</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong><em>&laquo;Ես կարծում եմ, հեղաշրջման հետեւանքով Կենտրոնն սպառեց իրեն։ Կենտրոնը մեռած է, Կենտրոնն ինքնասպան եղավ։ Եւ հիմա վերակենդանացնել այդ մեռյալին, նշանակում է վերստեղծել այն աղետի վտանգը, ինչ տեղի ունեցավ&raquo;</em></strong>:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի տվյալ հայտարարությունը մեծ տարածում է գտնում ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում, այլև՝ ողջ աշխարհում:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>Լուսանկարում՝ Տեր-Պետրոսյանը ելույթ է ունենում Կրեմլում, 02.09.1991թ.</em></span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/ter_petrosyan_kentrony_merac_e_kentronn_inqnaspan_eghav/2026-08-21-10885 Կարեվոր ivaadamyan https://newsline.am/news/ter_petrosyan_kentrony_merac_e_kentronn_inqnaspan_eghav/2026-08-21-10885 Fri, 21 Aug 2026 09:00:00 GMT <p><span style="font-size:14px;">Կարծում եմ այս փոքրիկ բացատրություն կբավարարի ձեր մաղձը առ Տեր-Պետրոսյանի անձի</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ՀԱԿ վարչության անդամ Վիկտոր Միրումյանի պատասխանը&nbsp; սեփական պատմության կեղծարարներին ու անտեղյակներին</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Հրազդանմաշ&raquo; &nbsp;Ա/Մ միավորումը Թելման Տեր-Պետրոսյանի կառավարման ժամանակ ձեր ցանկալի &nbsp;&laquo;սեփականշնորհման&raquo; &nbsp;չի ենթարկվել, և գործարանի զգալի մասն այսօր էլ պատկանում է ՊՆ-ին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Հիմա գանք սեփականաշնորհմանը,</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">ձեզ թվում է, որ դուք սարսափելի խելոք եք և &laquo;սեփականաշնորհում&raquo; գործընթաց չպետք է տեղի ունենար ու պետք է բոլոր արտադրական ձեռնարկությունները մնային պետությանը, պետական պլանային տնտեսությամբ էլ առաջ գնայինք:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՀՀ Գերագույն խորհրդի տնտեսական հանձնաժողովը ղեկավարում էր Երեւանի պետական համալսարանի տնտեսագիտության և կիբերնետիկայի ֆակուլտետի դեկան տնտեսագիտության դոկտոր-պրոֆեսոր Յուրի Մովսիսյանը եւ նրա ղեկավարությամբ են մշակվել ապապետականացման օրինագծերը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ օրինագծերով էլ տեղի է ունեցել պլանային տնտեսությունից անցումը շուկայական տնտեսության: ՀՀ տարածքում սփռված ԽՍՀՄ նշանակության գործարաններում բոլոր տնօրենների նշանակել են ԽՍՀՄ և ՀԽՍՀ կառավարությունները, ոչ մի տեղ ՀՀՇ-ն տնօրեն չի նշանակել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ձեր նման մտածողները եւ պլանային տնտեսության սիրահարները ումից եք դժգոհում, որ ըստ ձեզ իբրեւ &laquo;թալան&raquo; &nbsp;է եղել, ձեր սիրելի կոմունիստների նշանակած կադրերն են &laquo;թալանչիները&raquo; եղել:</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հիմա գանք իրականություն:</span></strong></p> <p><span style="font-size:16px;">Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կառավարման տարիներին ԽՍՀՄ-ից մնացած բոլոր &nbsp;գործարանները աշխատել են իրենց հզորությունների 30-50 տոկոսի սահմաններում, որեւհետեւ ԽՍՀՄ-ը փլուզվել էր եւ գոյություն չուներ պատվիրատու կառավարությունը: Այնուամենայնիվ որոշակի միջպետական կապերի իներցիայով աշխատել են և ձեռք են բերել պատվերներ &nbsp;ու աշխատել են:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Խոշոր գործարնների ձեր մտածած &laquo;սեփականշնորհում&raquo;, այն է՝ գործարանը նվիրել մեկ անձի տեղի չի ունեցել, այլ գործարանները հանձնվել են&nbsp;աշխատավորական կոլոկտիվների եւ նրանց ընդհանուր ժողովների &nbsp;որոշումներով հիմնվել են նոր տնտեսվարողներ &laquo;ՓԲԸ&raquo; կամ &laquo;ԲԲԸ&raquo;, այս փակ և բաց բաժնետիրական ընկերություններն էլ տնօրինել են ունեցվածքին:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչ աներ երկրի ղեկավարը,&nbsp;թույլ չտա՞ր պառլամենտին ընդունելու օրենքներ եւ անցնելու շուկայական տնտեսության:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կարծում եմ այս փոքրիկ բացատրությունը կբավարարի ձեր մաղձը առ Տեր-Պետրոսյանի անձի և կառավարման նկատմամբ մեղմելու:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի կառավարման շնորհիվ մենք կարողացանք հիմնադրել Բանակ եւ հաղթանակներ տանել ռազմի ու դիվանագիտական ասպարեզներում, սա է կարեւորը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Վիկտոր Միրումյան</strong></span></p> https://newsline.am/news/viktor_mirowmyan_karcowm_em_ays_poqrik_bacatrowtyowny_kbavarari_der_maghdy_ar_ter_petrosyani_andi_karavarman_nkatmamb_meghmelow/2026-08-20-14733 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/viktor_mirowmyan_karcowm_em_ays_poqrik_bacatrowtyowny_kbavarari_der_maghdy_ar_ter_petrosyani_andi_karavarman_nkatmamb_meghmelow/2026-08-20-14733 Thu, 20 Aug 2026 19:58:39 GMT <p><span style="font-size:14px;">Մեր ապագան մենք չենք կարող վստահել մի երկրի, որտեղ ամեն րոպե հնարավոր է ֆաշիստական հեղաշրջում</span></p> <p><span style="font-size:16px;">1991 թվականի օգոստոսի 19-21-ն ընկած ժամանակաշրջանում, Խորհրդային Միության մայրամուտի ֆոնին, ԽՄ-ն փրկելու նպատակով, ԽՄ ռազմաքաղաքական ղեկավարության կողմից պետական հեղաշրջման փորձ է կատարվում, որն ավելի հայտնի է &laquo;Օգոստոսյան պուտչ&raquo; անվանումով։ Ստեղծված հակասահմանադրական մարմինը՝ ԳԿՉՊ-ն, գործելով, ըստ էության, 2 օր, տապալվում է՝ հանդիպելով Ռուսաստանի ժողովրդավարական ուժերի և ժողովրդի վճռական դիմադրությանը։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Տվյալ իրադարձություններն ավելի տագնապալի տրամադրություններ են առաջացնում անկախության ճանապարհով շարժվող հանրապետություններում։ Նկատի ունենալով մինչ այդ ԽՄ տարածքում, այդ թվում՝ Հայաստանի սահմանամերձ տարածքներում, ԽՄ ուժայինների ներգրավմամբ &nbsp;հրահրված արյունալի իրադարձությունները, Հայաստանի իշխանություններն իրենց պաշտոնական դիրքորոշումներում որոշակի զսպվածություն են դրսևորում՝ ավելորդ լարվածություն և խնդիրներ չառաջացնելու նպատակով։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արդեն օգոստոսի 22-ին մամուլի ասուլիս է հրավիրում Հայաստանի ԳԽ նախագահ Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Նա մանրամասնորեն ներկայացնում է այդ պահին ստեղծված իրավիճակն ու Հայաստանի դիրքորոշումն այդ իրավիճակի վերաբերյալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստորև ներկայացված են Լևոն Տեր-Պետրոսյանի ընդարձակ բացման խոսքն ու հարցուպատասխանը․<br /> (&laquo;Ընտրանի&raquo;-ում հրապարակված չէ)<br /> <br /> <strong>ԲԱՑՄԱՆ ԽՈՍՔ․&nbsp;</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Նախ ուզում եմ շնորհավորել բոլորին ժողովրդավարության տարած մեծ հաղթանակի առթիվ։ Իհարկե, այսօր դժվար է լիովին գնահատել տեղի ունեցածը։ Նրա պատճառները, նպատակներն ու մեթոդներն ակնհայտ են, սակայն այն հետեւանքները, որոնք այսօր մեր առջև ուրվագծվում են հեղաշրջման տապալումից հետո, լուրջ ուսումնասիրության կարիք են զգում:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Համոզված եմ, որ կատարվածից հետո Խորհրդային Միությունում, գուցեեւ ողջ աշխարհում ստեղծվել է մի նոր պատմական իրավիճակ, որը, թերեւս, հարկադրի մեզ լիովին վերանայել մեր ապագայի ծրագրերը։ Սակայն, կրկնում եմ, այսօր դեռեւս վաղ է նման լուրջ հետեւություններ կատարելը, որովհետեւ մենք պատասխանատու ենք մեր ազգի եւ ողջ աշխարհի առջեւ, ու դրա համար պետք է լրջորեն մշակենք մեր հետագա քաղաքականությունը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իրադարձության գնահատականը միանշանակ է, դա ռազմական հեղաշրջում էր, պետական հանցագործություն: Գործող ուժերը նույնպես հայտնի են՝ ԽՄԿԿ ղեկավարությունը, կոմկուսի ողջ պահպանողական ուժերը, ԽՄԿԿ-ի պատժիչ մեքենան բանակը, պետական անվտանգության կոմիտեն, ներքին գործերի ուժերը, վարչահրամայական ապարատը՝ հանձին Պավլովի գլխավորած կառավարության եւ ռազմաարդյունաբերական համալիրի մի զգալի մասը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք լսեցինք հեղաշրջման պարագլուխների ելույթները, նրանց դեմագոգիան, բայց կարծում եմ, բոլորս էլ համոզվեցինք, որ այդ ուժերը երկիրը ճգնաժամից դուրս բերելու որեւէ լուրջ ծրագիր չունեն։ Ինձ համար առնվազն ակնհայտ է, որ նրանց իդեալը մնում է բրեժնեւյան վարչակարգը։ Լավագույն դեպքում նրանք կարող էին վերականգնել այն, ինչ գոյություն ուներ Բրեժնեւի օրոք։ Լավագույն դեպքում, որովհետեւ մինչ այդ, նրանք դեռեւս պետք է անցնեին ստալինիզմի ճանապարհով: Բավական է տեսնել, թե ովքեր էին ղեկավարում այդ հեղաշրջումը, եւ բոլորս էլ կհամոզվենք, որ դրանք բրեժնեւյան վարչակարգի ամենահավատարիմ ծառաներն են եղել:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այսպիսով, սոցիալ-քաղաքական տեսակետից՝ նպատակը բրեժնեւյան վարչակարգի վերահաստատումն էր, իսկ գաղափարախոսության առումով՝ փլուզվող կայսրության վերականգնումը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">ՌԽՖՍՀ խորհրդարանի նիստում հռետորներից մեկը, շատ դիպուկ, հեղաշրջումը բնութագրեց որպես ազգային-սոցիալիստական, այսինքն՝ ֆաշիստական։ Դա նացիզմ էր, ազգային սոցիալիզմ, ուր սոցիալիզմը պարզապես հանդես է գալիս որպես շղարշ բուն կայսերապետական գաղափարախոսությունը քողարկելու համար:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շատերը հարց էին տալիս, տարակուսում, թե հեղաշրջման հաջողության դեպքում ո՞ւմ վրա պետք է հենվեին այդ ուժերը։ Իհարկե, բոլորս էլ գիտեինք, որ վաղ թե ուշ նրանք պետք է ձախողվեին, բայց երկիրը ներքաշելով շատ ծանր վիճակի մեջ, ըստ երեւույթին, արյան գետեր հեղելով, վերականգնելով խորհրդային համակենտրոնացման ճամբարը եւ այլն։ Սակայն, պարզ է, որ ցանկացած իշխանություն պետք է ունենա սոցիալական բազա, այդ դեպքում ո՞ւմ վրա պետք է հենվեին այդ ուժերը։ Կարծում եմ, որ նրանք կգտնեին շատ հզոր սոցիալական բազա։ Եվ եթե մի փոքր ավելի վճռական լինեին, կարող էին հաջողության հասնել, որովհետեւ հասարակության մեջ կան շատ խավեր, որոնց ձեռնտու էին արտակարգ իրավիճակի կոմիտեի ձեռնարկումները։ Այդ սոցիալական բազայի հիմքը նախկին կուսակցական-տնտեսական բյուրոկրատիան է, որը այսօր էլ, թեեւ հեռացված է իշխանության հիմնական լծակներից, սակայն իշխանության ներքին եւ միջին օղակներում զբաղեցնում է չափազանց ազդեցիկ դիրք՝ ինչպես ողջ Խորհրդային Միությունում, այնպես էլ Հայաստանում։ Երկրորդ խավը, որի վրա կարող էին հույս դնել հեղաշրջման կազմակերպիչները, կենցաղային դժվարություններից չարացած լյումպեն զանգվածներն էին։ Այս երկուսի գումարը ցույց է տալիս, որ հակահեղափոխականներն ունեին լուրջ սոցիալական հենարան:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այժմ հեղաշրջման պատճառների մասին։ Ակնհայտ է, որ բրեժնեւյան բյուրոկրատիան առայժմ ոչ մի կերպ չի կարողանում հաշտվել իր պարտության մտքի հետ, եւ ինչպես ցույց տվին դեպքերը, պատրաստ է նույնիսկ ֆաշիստական հեղաշրջման միջոցով վերականգնել իր դիրքերը։ Սա է զուտ սոցիալական դրդապատճառը, որի պաշտպանները մեր հասարակության մեջ կազմում են մի հզոր շերտ։ Եթե հիշում եք՝ Խորհրդային Միությունում հաշվվում էր 20 միլիոնանոց բյուրոկրատիա, ընտանիքներով հաշված՝ մոտ 60-70 միլիոն մարդ, որոնք օգտվում էին այն բոլոր բարիքներից, որ նրանց ընծայում էր կոմունիստական վարչակարգը։ Իսկ 60-70 միլիոնանոց իշխող վերնախավը հրապարակից հանելը հեշտ գործ չէր։ Սա հարցի սոցիալական կողմը։ Բայց կա նաեւ չափազանց վտանգավոր մի գաղափարախոսություն, որը նույնապես դեռեւս չի ուզում զիջել իր դիրքերը։ Դա ռուսական կայսերապետությունն է, իմպերիական գաղափարախոսությունը: Եվ, դժբախտաբար, այդ գաղափարախոսությունը ռուսական հասարակության զգալի շերտերում դեռեւս իշխում է որպես տիրապետող գաղափարախոսություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Եվ երրորդ, թերեւս, ամենակարեւոր պատճառը, որ է Գորբաչովի անհեռատես քաղաքականությունը, եթե չասեմ ավելի խիստ` նրա հանցավոր մեղսակցությունը այս հեղաշրջմանը։ Իհարկե, ես չեմ հավատում այն խոսակցություններին, բամբասանքի մակարդակի լուրերին, որ իբր հեղաշրջումը կազմակերպված էր Գորբաչովի կողմից, որ դա նրա սցենարով էր ընթանում եւ այլն (Լուկյանովն այդ մասին նույնիսկ բացահայտ խոսեց)։ Սակայն, դա այնքան էլ կարեւոր չէ, որովհետեւ բոլոր պարագաներում ամենամեծ մեղքը բաժին է ընկնում Գորբաչովին։ Դրա վկայությունն են՝ նրա անհետևողականությունը, անվճռականությունը, տեւական զիջումները աջ ուժերին, վերջիններիս սանձարձակությունների, անօրինականությունների հանդուրժումն ու խրախուսումը։ Հիշենք Սումգայիթը, Բաքուն, Թբիլիսիի, Լիտվայի արյունահեղությունները։ Հիշենք վերջին դեպքերը, երբ թվում էր, թե Գորբաչովն արդեն լիովին կատարել է իր ընտրությունը հօգուտ ժողովրդավար ուժերի, ազատ տնտեսության ու ազատ շուկայի, երբ նախապատրաստվում էր միութենական պայմանագիրը, կերտվում էր Միության ապագան, եւ հենց այդ ժամանակ, ընդամենը տասնյոթ օրում, ապրիլի 20-ից մինչեւ մայիսի 17-ը, Գորբաչովը նույն ուժերի՝ Կրյուչկովի, Պուգոյի, Յազովի միջոցով թափեց տասնյակ հայ քաղաքացիների արյունը [Նկատի ունի Ղարաբաղի և հարակից շրջաններում իրականացված &laquo;Կոլցո&raquo; օպերացիան]:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ընդամենը տասնյոթ օրում զոհվեց 75 հայ, եւ դրա մասին ոչ ոք չիմացավ։ Իհարկե, եղան ժողովրդավարներ, մարդասերներ, որոնք իրենց համերաշխությունը հայտնեցին Հայ ժողովրդին, փորձեցին օգնել մեզ (առաջին հերթին ես նկատի ունեմ Ռուսաստանի խորհրդարանի պատգամավորներին), բայց նույն այն ժողովրդավարները, որոնք այսօր հայտնություն են կատարում, որ ֆաշիստական հեղաշրջում է տեղի ունեցել, այն ժամանակ, չգիտես թե ինչու, անտարբեր էին մեր ողբերգության նկատմամբ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բերեմ մի փաստ։ Այդ օրերին էր, որ Հայաստանի Գերագույն խորհուրդը դիմեց ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդին, պահանջելով հրավիրել արտահերթ համագումար՝ քննելու համար հայ ժողովրդի դեմ բանակի եւ ադրբեջանական ՕՄՕՆ-ականների կողմից սանձազերծված անօրինականությունները։ Եվ, Գերագույն խորհուրդը նույն ժողովրդավար պատգամավորների հետ միասին, կարելի է ասել, համարյա միաձայն մերժեց Հայաստանի պահանջը։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այդ ժամանակ էր, որ Հայաստանը պաշտոնապես դատի տվեց Պուգոյին եւ պահանջեց նրան ենթարկել քրեական պատասխանատվության, բայց Մոսկվայում քմծիծաղով ընդունեցին մեր պահանջը։ Եվ ահա այսօր Պուգոն ինքնասպանության փորձ է անում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Կրկնում եմ, հեղաշրջումը կատարվեց այն ուժերի կողմից, որոնց վրա վեց տարի շարունակ հենվել է Գորբաչովը։ Դրանք իր մարդիկ են, իրեն հավատարիմ ծառայած մարդիկ, իր հետ միասին անմեղ արյան մեջ մեղսակից մարդիկ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հեղաշրջման մեջ մեղքի իր բաժինն ունի նաեւ Արեւմուտքը։ Արեւմտյան երկրների ղեկավարները, թեեւ այս վերջին երեք օրերին գրավեցին սկզբունքային դիրք, գուցեեւ որոշ չափով օգնեցին Խորհրդային Միության ժողովրդավար ուժերի հաղթանակին, բայց Գորբաչովի նկատմամբ դրսեւորած նրանց անվերապահ վստահությունը, այն փաստի անտեսումը, որ Խորհրդային Միության մեջ բացի Կենտրոնից առաջացել են արդեն նոր, իրական քաղաքական ուժեր՝ հանձինս հանրապետությունների, որոնց հետ պետք է հաշվի նստել՝ բթացրին Գորբաչովի զգոնությունը եւ ռեալիզմի զգացումը: Արեւմուտքը փաստորեն շփացրեց Գորբաչովին, նրան երբեւէ չզգուշացրեց այնպիսի վտանգներից, որոնց առջեւ մենք, ահա, կանգնեցինք, եւ դրանով որոշ չափով նպաստեց տեղի ունեցած հեղաշրջման նախապատրաստմանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ամփոփելով վերը ասվածը, հարկադրված եմ նշել, որ Գորբաչովը ոչ թե հեղաշրջումն իրագործած ուժերի զոհն է, այլ՝ այդ ուժերը Գորբաչովի աշակերտներն են: Այսպիսով նա պետք է հավասարապես պատասխան տա կատարված պետական հանցագործության համար եւ չպետք է տիրի այն դափնիներին, որոնց արժանի է միայն ու միայն Բորիս Ելցինը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի քանի խոսք Հայաստանի իշխանությունների այս երեք օրերի ընթացքում գրաված դիրքի մասին, ինչը ձեզ ընդհանուր առմամբ հայտնի է: Մեր ժողովուրդն ունի վտանգի չափազանց խոր զգացում, շատ առողջ բնազդ, ինչին, իհարկե, օգնել է պատմության դառը դասը, մանավանդ՝ վերջին 3-4 տարիների մեր ճակատագիրը, երբ Հայաստանը դարձել էր խորհրդային ֆաշիզմի փորձադաշտ։ Եվ այդ փորձադաշտից արդեն ստուգված փորձը, ի վերջո, տեղափոխվեց Մոսկվա: Սա պետք էր կանխատեսել։ Մոսկվան դա վաղուց պետք է գիտակցեր:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Արհավիրքի այս պատասխանատու պահին հայ ժողովրդի բոլոր ուժերը, բոլոր հասարակական-քաղաքական կազմակերպություններն ու կուսակցությունները ցուցաբերեցին առողջ գիտակցություն, զգոնություն, զգաստություն եւ կարողացան ազգային շահը վեր դասել ամեն տեսակ շահերից: Սա ես նշում եմ մեծ գոհունակությամբ եւ ուրախությամբ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հայտնի է, որ թեեւ խաղաղ պայմաններում մենք կարող ենք իրար նկատմամբ անհանդուրժող լինել, շատ անգամ հանրային շահը մոռանալով, առաջնորդվել միայն ու միայն խմբային, անձնական նկատառումներով, բայց վճռական պահերին մեր ժողովուրդը գիտե հավաքվել, զգալ վտանգը: Սա փաստվել է բազմիցս. առաջին անգամ, որ բոլորիս համար անակնկալ էր, այդ հատկությունը հայ ժողովուրդը դրսեւորեց լիբանանյան երկարատեւ ճգնաժամի տարիներին, երբ մի կողմ դրվեցին կուսակցական հակասությունները, եւ Լիբանանի հայ համայնքը փրկվեց մահացու վտանգից: Այսպիսի ապացույցներ մեր ժողովուրդը տվել է նաեւ վերջին երեքուկես տարիների ազգային-ազատագրական պայքարի մի քանի հանգրվաններում, իսկ ամենամեծ ապացույցը տվեց ահա այս վերջին հեղաշրջման օրերին։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մեր ժողովրդի արձագանքին համապատասխան` գործեցին նաեւ հանրապետության իշխանությունները։ Հայաստանի ընտրյալ իշխանությունները որդեգրեցին սահմանադրական կարգի պահպանման եւ հանրապետության սոցիալ-քաղաքական իրավիճակի կայունության ապահովման վճռական դիրք, հասկանալով, որ մենք իրավունք չունենք վտանգելու մեր ժողովրդին, գիտակցելով, որ հարվածը կարող է ուղղվել անմիջապես մեր դեմ, որովհետեւ մեր արյանը աշխարհն ու Խորհրդային Միությունն արդեն վարժված են։ Այնտեղ կարող էին հարյուրավոր մարդկանց արյուն թափել, տասնյակ գյուղեր տեղահան անել եւ դա ոչ ոք չէր նկատի: Մինչդեռ մի Մոսկվայի չորս զոհը աշխարհը նկատեց։ Իսկ մեզ մոտ խենթ գեներալի հրամանով կարող էին կատարվել դեպքեր, որոնք հետո, տասնյակ տարիների ընթացքում իսկ հնարավոր չէր լինի շտկել։ Պատկերացրեք, այս թոհուբոհի մեջ Ղարաբաղում դատարկեին եւս քսան հայկական գյուղ։ Դրանից հետո մենք կկանգնեինք փաստի առջեւ եւ տարիների ընթացքում ըստ երեւույթին չկարողանայինք վերականգնել այդ կորուստը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստույգ տվյալներով Հայաստանը մտնում էր այն հանրապետությունների մեջ, որտեղ ծրագրված էր մտցնել արտակարգ դրություն։ Արդեն օգոստոսի 18-ին Մոսկվայից հավատարիմ մարդկանց միջոցով մենք լուր ստացանք, որ հաջորդ օրը Երեւան է ժամանելու տասը գեներալ։ Նրանք իրոք ժամանեցին, ընդ որում՝ արտակարգ լիազորություններով, որպեսզի ստանձնեն արտակարգ իրավիճակի տնօրինությունը Հայաստանում։&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես հանդիպում ունեցա նրանց հետ։ Սկզբում նրանք զգույշ էին, զգում էին, որ Հայաստանում իրավիճակը կայուն է, նորմալ։ Նրանց ասվեց, որ ցանկացած դեպքում բոլորին է ձեռնտու է, որ Խորհրդային Միության մեջ որքան հնարավոր է շատ շրջաններում հանգստություն տիրի: Եվ որ դա մենք կատարում ենք ոչ թե իրենց համար, այլ հանուն մեր ժողովրդի, հանուն այն բանի, որ այս փորձանքից մենք անկորուստ դուրս գանք։ Բարեբախտաբար, զինվորականներին ըստ երեւույթին դա համոզեց։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Այս առումով, գոհունակությամբ պետք է նշեմ նաեւ, որ Հայաստանում տեղաբաշխված [խորհրդային] բանակի հրամանատարությունը նույնպես ըմբռնումով վերաբերվեց մեր դիրքորոշմանը, փոխադարձ պայմանավորվածությամբ զինվորականները նույնիսկ պակասեցրին իրենց համար անհրաժեշտ տեղաշարժերը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ստեղծված իրարանցման մեջ Ադրբեջանը փորձեց նորից ակտիվ գործողությունների անցնել։ Գիտենք, որ վերջին օրերին, հեղաշրջումից առաջ, արցախահայությունը, շահումյանցիները ցույց էին տվել դիմադրության, ինքնապաշտպանության սխրանքներ եւ որոշ չափով կարողացել էին վերականգնել կորցրած դիրքերը։ Մասնավորապես Հադրութի շրջանում մայիս ամսին տեղահանված որոշ գյուղեր վերագրավվեցին ինքնապաշտպանության մարտիկների կողմից: Շահումյանի շրջանում, Վերիշենի մերձակա բարձունքներից, նախ բանակը ետ քաշվեց, ապա հայ ինքնապաշտպանության մարտիկների կողմից քշվեցին ադրբեջանցի ՕՄՕՆ-ականները, գործողությունները տեղափոխվեցին Շահումյանի մեր երեք կորցրած գյուղերը՝ Բուզլուխ, Էրքեջ եւ Մանաշիդ, ուր երկու օր լուրջ մարտեր էին տեղի ունենում։ Ինչպես նշվեց, Ադրբեջանը փորձեց օգտվել ստեղծված խառնաշփոթ վիճակից ու 2 օր անընդմեջ զորքերի միջոցով ձգտեց տեղահանել Վերիշենի հայ բնակչությանը։ Գործողություններին ստույգ տվյալներով մասնակցում էին խորհրդային զորքերը, որոնք զրահամեքենաներով, ուղղաթիռներով եւ թնդանոթներով երկու օր շարունակ գնդակոծում էին Վերիշեն գյուղը։ Օգոստոսի 20-ին մեզ հաջողվեց կասեցնել հարձակումը, դադարեցնել ռմբակոծությունը եւ զորքը ետ քաշել։ Բայց նունիսկ երեկ, երբ արդեն պարզ էր, որ հեղաշրջումը տապալված է եւ նրա պարագլուխները ձերբակալման վտանգի տակ են, չորրորդ բանակի 23-րդ դիվիզիան նորից հարձակում սկսեց Վերիշենի վրա: Ամբողջ գիշեր գյուղը գնդակոծվել է, նրա վրա արձակվել է 60 արկ, կան վիրավորներ (որոնցից մեկը ծանր), քանդված տներ: Հիմա կարծես թե հարձակումը դադարել է:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ահա այսպիսի պայմաններում, երբ Հայաստանում, Ղարաբաղում ու Շահումյանում հնարավոր էին անդառնալի կորուստներ, մենք իրավունք չունեինք գրավելու այլ դիրք, քան այն, որը գրավեցինք։ Եվ սա ըմբռնումով ընկալվեց եւ՛ Գերագույն խորհրդի նախագահությունում, եւ՛ կառավարությունում, եւ՛ բոլոր հասարակական-քաղաքական կազմակերպությունների ու մեր ողջ ժողովրդի կողմից:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վերը ասվածը, անշուշտ, ընդամենը կատարվածի թռուցիկ վերլուծությունն է, այն դեռ լուրջ ուսումնասիրության կարիք ունի, մանավանդ՝ հեռանկարների առումով, մեր քաղաքականության վերաիմաստավորման առումով: Կարծում եմ հեղաշրջման լույսի տակ շատ հարցեր ստացան իրենց պատասխանը, եւ մեզ մոտ շատ մարդիկ պետք է վերանայեն իրենց մոտեցումները թե՛ միութենական պայմանագրի, թե՛ մեր ազգային կողմնորոշումների վերաբերյալ ու վերջապես դադարեցնեն իրենց պրոֆեսորական-պարզունակ քարոզչական դասախոսությունները:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ինչպիսի՞ Միության էին մեզ կոչ անում միանալու այդ քարոզիչ դաստիարակները։ Մի Միության, ուր ամեն րոպե հնարավոր էր ստալինիզմի եւ ֆաշիզմի վերականգնումը։ Եվ արդյո՞ք սրանից հետո Հայաստանում կգտնվի մի մարդ, որը դեմ կլինի հանրաքվեին եւ կողմ կքվեարկի, միութենական պայմանագրի ստորագրմանը:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մենք գործ չունենք ստալինիստների եւ ֆաշիստների հետ: Մեր ապագան մենք չենք կարող վստահել մի երկրի, որտեղ ամեն րոպե հնարավոր է ֆաշիստական հեղաշրջում&raquo;:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>ԼՐԱԳՐՈՂՆԵՐԻ ՀԵՏ ՀԱՐՑՈՒՊԱՏԱՍԽԱՆ․</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&mdash; Ինչպիսի՞ ծրագիր ուներ Հայաստանի իշխանությունը հեղաշրջումը հաջողելու դեպքում։ Ինչո՞վ է բացատրվում, որ արտակարգ կոմիտեի ստեղծումից հետո որոշ պահպանողականություն նկատվեց հանրապետական մամուլում:</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Մամուլին պետք չէ մեղադրել։ Ելնելով մեր այն դիրքորոշումից, որ անհրաժեշտ է զգուշորեն, հաշվենկատ գործել, բացարձակապես չոգեւորվել, չտրվել կրքերի, որպեսզի չվտանգենք մեր ժողովրդին, ես հանդիպեցի պարբերականների ղեկավարների հետ եւ նրանց խնդրեցի միառժամանակ որքան հնարավոր է զուսպ լինել, մինչեւ իրավիճակի հստակեցումը մի կողմ դնել քաղաքական սուր բանավեճերը, մեկնաբանությունները, չստուգված լուրերը եւ առայժմ բավարարվել պաշտոնական լրատվությամբ։ Եվ սա ըմբռնումով ընկալվեց մամուլի աշխատողների կողմից:<br /> Ինչ վերաբերում է նրան, թե հեղաշրջման հաջողության դեպքում մենք ինչ ծրագրեր ունեինք եւ արդյո՞ք ինչ-որ միջոցներ ձեռնարկել էինք, պետք է ասեմ, որ այո՛, որպես իշխանություն, պատասխանատվություն զգալով մեր ժողովրդի առջեւ մենք պետք է նախապատրաստվեինք վատթարագույնին: Թեեւ պաշտոնապես մենք զբաղեցրել էինք համեմատաբար զուսպ դիրք, որպեսզի անկորուստ կարողանանք դուրս գալ այս չափազանց վտանգավոր իրավիճակից, բայց ներքին կարգով մենք մեր համերաշխությունն էինք հայտնել Ռուսաստանի պայքարին: Մասնավորապես առաջին օրն իսկ մեր մի խումբ պատգամավորներ ուղարկվել էին Մոսկվա, Ռուսաստանի պատգամավորների հետ հարաբերություններ հաստատելու եւ մեր աջակցությունը նրանց հայտնելու համար: Բացի այդ, Հայաստանից մի շարք քաղաքացիներ իրենց մասնակցությունն էին բերել նաեւ Ռուսաստանի խորհրդարանի պաշտպանությանը: Հիմա կարող եմ ասել, որ երկու օր առաջ մեր պաշտպանության կոմիտեն ընդունել էր գաղտնի որոշում եւ իր ամբողջ միջոցները բերել այնպիսի վիճակի, որը իրերի վատթարագույն զարգացման դեպքում հնարավորություն կտար վարելու քողարկված պարտիզանական պայքար։ Ստեղծված էր գաղտնի ռադիոկայան՝ արտակարգ իրավիճակում հաղորդումներ վարելու համար։<br /> Համապատասխան աշխատանք էր տարվել նաեւ քաղաքական կուսակցությունների հետ։ Մասնավորապես ՀՀՇ-ն եւ Ռամկավար-ազատական կուսակցությունը թաքցրել էին իրենց կապի ու տեխնիկական միջոցները՝ անլեգալ պայմաններում գործելու եւ շարժումը պահպանելու նպատակով:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&mdash; Պարոն նախագահ, ասացեք խնդրեմ, արդյոք այս երեք օրվա ընթացքում Հայաստանում եղան կազմակերպություններ, որոնք աջակցեցին արտակարգ կոմիտեի որոշումներին:</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Նրանք դրա ժամանակը չունեցան: Վստահ եմ, որ եթե հեղաշրջումը մի քիչ ձգվեր կամ արագ հաղթեր, այդ ուժերը հրապարակ կգային։ Արդեն նշեցի, որ բոլոր կուսակցությունները, քաղաքական կազմակերպությունները ըմբռնումով գնահատեցին Հայաստանի իշխանությունների գրաված դիրքը եւ ամեն ինչով նպաստեցին հանրապետությունում կայունության ապահովմանը։ Թեև ես հեղաշրջման մեջ մեղադրեցի ԽՄԿԿ-ին, բայց պետք է նշեմ, որ Հայաստանի կոմկուսը հանդես բերեց զսպվածություն եւ դրականորեն նպաստեց իշխանությունների դիրքի ամրապնդմանը։<br /> Սակայն առանձին երեւույթներ, համենայն դեպս, նկատվեցին, մասնավորապես, կոմունիստական կուսակցության նախկին պաշտոնեության, այսպես կոչված՝ տուժածների շրջանակներում:&nbsp;</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&mdash; Կարելի՞ է, արդյոք, ենթադրել, որ ոչ այնքան հեռավոր ապագայում պրեզիդենտ Գորբաչովը կամ հրաժարական կտա, կամ նրան կհեռացնեն իշխանությունից եւ, եթե դա կատարվի, արդյո՞ք դա չի հանգեցնի նրան, որ Ռուսաստանը դառնա որոշակի զսպիչ, Կենտրոնի ֆունկցիա կատարող ինչ-որ մի օղակ։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Երբ ասում էի՝ Գորբաչով, նկատի չունեի նրա անձը: Ես նկատի ունեի այն սոցիալական բազան, որի արտահայտիչն է Գորբաչովը։ Դա Կենտրոն կոչված մակաբույծն է: Եթե իսկապես ստեղծվում է անկախ, իրավահավասար պետությունների համագործակցություն, ապա բոլորը գիտակցում են, որ այդ պետություններին Կենտրոն պետք չէ: Կենտրոնը միայն բեռ է եւ ոստիկան։ Եվ սա եւս մեկ անգամ ապացուցվեց: Կենտրոնի վերացմամբ Գորբաչովի հարցերն էլ լուծվում են։ Կրկնում եմ, այստեղ կարեւոր չէ Գորբաչովի անձը։ ԿԵՆՏՐՈՆԸ ՈՐՊԵՍ ԵՐԵՎՈՒՅԹ ՊԵՏՔ Է ՉՔԱՆԱ ՀՐԱՊԱՐԱԿԻՑ:</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><em>&mdash; Կլինե՞ն, արդյոք, փոփոխություններ Հայաստանի քաղաքական օրացույցում, խոսքս սեպտեմբերի 21-ի հանրաքվեի եւ հոկտեմբերի 16-ի ընտրությունների մասին է։</em></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&mdash; Անկախության հանրաքվեի եւ նախագահական ընտրությունների վերաբերյալ պետք է ասեմ, որ անգամ այսօր, երբ վիճակն այնքան էլ որոշ չէ, ոչ մի հարկ չկա վերանայելու այդ որոշումների անցկացման կարգը։ Հակառակը, այս երկու գործընթացները բնականոն հունով պետք է շարունակվեն:</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Հայաստանի Հանրապետություն&raquo;, 1991թ․</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հարութ&nbsp;Ուլոյանի <a href="https://www.facebook.com/harut.uloyan/posts/pfbid0BkeXiDGgvFDLoUH2SHQG3LEbcrHxL6CRDzJsTfha546Y3aTRu4WpDfgJtgvZsCHHl" target="_blank">ֆեյսբուքյան էջից</a></span></strong></p> <hr /> <p><span style="font-size:16px;">Հեղաշրջման փորձի ձախողումից օրեր անց` 26.08.1991թ., Կրեմլում կազմակերպվում է ԽՍՀՄ ԳԽ արտահերթ նստաշրջանը, որտեղ <strong><a href="https://newsline.am/news/ter_petrosyan_kentrony_merac_e_kentronn_inqnaspan_eghav/2025-08-21-10885" target="_blank">հայտարարությամբ</a></strong> է հանդես գալիս նաև Հայաստանի ԳԽ նախագահը: Լևոն Տեր-Պետրոսյանը ամբիոնից հայտարարում է հետևյալը.</span></p> <p><em><span style="font-size:16px;">&laquo;Ես կարծում եմ, հեղաշրջման հետեւանքով Կենտրոնն սպառեց իրեն։ Կենտրոնը մեռած է, Կենտրոնն ինքնասպան եղավ։ Եւ հիմա վերակենդանացնել այդ մեռյալին, նշանակում է վերստեղծել այն աղետի վտանգը, ինչ տեղի ունեցավ&raquo;:</span></em></p> <p><span style="font-size:16px;">Տեր-Պետրոսյանի տվյալ հայտարարությունը մեծ տարածում է գտնում ոչ միայն ԽՍՀՄ-ում, այլև՝ ողջ աշխարհում:&nbsp;</span></p> https://newsline.am/news/ogostosyan_powtchn_ow_l_on_ter_petrosyani_andradardy/2026-08-20-14732 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/ogostosyan_powtchn_ow_l_on_ter_petrosyani_andradardy/2026-08-20-14732 Thu, 20 Aug 2026 15:36:15 GMT <p>Ընդհանուր պետություն, Քի Ուեսթ | Արցախի ի՞նչ կարգավիճակ է առաջարկվել բանակցությունների ընթացքում</p> <p><span style="font-size:16px;">Տարիներ շարունակ` և՛ նախորդ երկու նախագահների իշխանության օրոք, և՛ այսօր Արցախյան շարժման պատմությունը ներկայացվել է ու ներկայացվում է աղճատված, խեղաթյուրված, եւ դրա հետևանքով, ցավոք, երիտասարդությունը գրեթե անտեղյակ է Արցախյան շարժման իրական անցուդարձից։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շարունակում ենք ձեր ուշադրությանը ներկայացնել&nbsp;<strong>&laquo;Ազատություն&raquo; ռադիոկայանի բարեխղճորեն պատրաստած</strong> <strong><a href="https://newsline.am/search/%D4%B1%D4%B6%D4%B1%D5%8F%D5%88%D5%92%D4%B9%D5%85%D5%88%D5%92%D5%86/" target="_blank">տեսանյութերը</a></strong> Հայաստանի նորագույն պատմության այդ շրջանի վերաբերյալ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;"><strong>Արցախի ի՞նչ կարգավիճակ է առաջարկվել բանակցությունների ընթացքում (Մաս-2)</strong></span></p> <p><strong>(<a href="https://newsline.am/news/arcaxi_i_nch_kargavitwak_e_arajarkvel_banakcowtyownneri_yntacqowm_azatowtyown/2026-08-17-14724" target="_blank">Մաս - 1</a>)<span style="font-size:16px;">&nbsp;&nbsp;</span></strong></p> <p>90-ականների վերջից մինչև 2020 -ի պատերազմը բանակցային սեղանին դրվել է կարգավորման 7 հիմնական տարբերակ, որոնք ընդունված է անվանել փաթեթային, փուլային, ընդհանուր պետություն, Քի ուեսթյան, Մադրիդյան սկզբունքներ, Կազանյան պլան, Լավրովի պլան:9փուլային, ընդհանուր պետություն, Քի ուեսթյան, Մադրիդյան սկզբունքներ, Կազանյան պլան, Լավրովի պլան:</p> <p>2022 թվականի ապրիլի 13 -ին վարչապետ Փաշինյանը պնդեց՝ Միջազգային հանրությունն ակնկալում է, որ Հայաստանն իջեցնի Լեռնային Ղարաբաղի կարգավիճակի հարցում իր նշաձողը&raquo;:</p> <p>Իսկ որտե՞ղ է եղել այդ նշաձողը ղարաբաղյան հակամարտության 30 տարի ձգված բանակցությունների ընթացքում, ի՞նչ է առաջարկվել լուծման տարբերակներում:</p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/76DeWg-diw4" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/arcaxi_i_nch_kargavitwak_e_arajarkvel_banakcowtyownneri_yntacqowm_2_azatowtyown/2026-08-20-14731 Կարեվոր armenlur https://newsline.am/news/arcaxi_i_nch_kargavitwak_e_arajarkvel_banakcowtyownneri_yntacqowm_2_azatowtyown/2026-08-20-14731 Thu, 20 Aug 2026 12:39:11 GMT <p>19-ամյա զինծառայող Սուրեն Մամբրեի Վարդանյանը, մահացել է</p> <p><span style="font-size:16px;">Օգոստոսի 19-ին՝ ժամը 21։00-ի սահմաններում, Ճամբարակ քաղաք տանող ավտոճանապարհին, դեռևս չպարզված հանգամանքներում, քաղաքացու վարած &laquo;Գազ-53&raquo; մակնիշի ավտոմեքենան վրաերթի է ենթարկել մի քանի զինծառայողների, որոնցից մեկը՝ 19-ամյա զինծառայող <strong>Սուրեն Մամբրեի Վարդանյանը</strong>, մահացել է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Մյուս զինծառայողները (վերջիններիս ընտանիքները սահմանված կարգով տեղեկացված են դեպքի մասին) տեղափոխվել են զինվորական հոսպիտալ, նրանց կյանքին վտանգ չի սպառնում, գտնվում են հոսպիտալի բուժանձնակազմի հսկողության ներքո: Դեպքի հանգամանքներն ամբողջովին պարզելու նպատակով ընթանում է քննություն &raquo;,&ndash; ասված է ՊՆ <a href="https://www.facebook.com/ArmeniaMOD/posts/pfbid08ynGqgYfRwPcWsAT5rPDFRVh9bHXLhfqbvanGFKK4gPVLRcphGSA915tLdKpa2j6l" target="_blank">հաղորդագրության </a>մեջ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ըստ տեղեկությունների &nbsp;զինծառայողները &nbsp;ծառայում են Ճամբարակի զորամասում։</span><br /> &nbsp;</p> https://newsline.am/news/7_zinvorner_vraerti_en_entarkvel_meky_mahacel_e/2026-08-20-14730 Հայաստան armenlur https://newsline.am/news/7_zinvorner_vraerti_en_entarkvel_meky_mahacel_e/2026-08-20-14730 Thu, 20 Aug 2026 06:15:26 GMT <p><span style="font-size:14px;">Ադրբեջանական գերության մեջ գտնվող Լեռնային Ղարաբաղի նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը դիմել է բոլոր իրավապաշտպաններին և բարի կամքի մարդկանց</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ադրբեջանական գերության մեջ գտնվող Լեռնային Ղարաբաղի նախկին արտգործնախարար Դավիթ Բաբայանը դիմել է բոլոր իրավապաշտպաններին և բարի կամքի մարդկանց։ Աուդիո հաղորդագրությունը <a href="https://news.am/hy/video/1056191" target="_blank">NEWS.am</a>-ին փոխանցվել է Դավիթ Բաբայանի ընտանիքի միջոցով.</span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>&laquo;Նստած ենք, բայց ծնկաչոք չենք&raquo;</strong></span></p> <p style="text-align: center;"><span style="font-size:16px;"><strong>Դավիթ Բաբայանի ուղերձը ադրբեջանական բանտից</strong></span></p> <p><span style="font-size:16px;">&laquo;Թանկագին հայրենակիցներ, սիրելի բարեկամներ, քույրեր և եղբայրներ, աշխարհասփյուռ հայություն, այլազգի մեր բոլոր քույրեր և եղբայրներ, բարի կամքի մարդիկ, դուք գիտեք, որ ավարտվեց, այսպես կոչված, մեր դատավարության նաև վերաքննիչ փուլը։ Դե ինչ դատավարություն, սա մի թատրոն էր, որի սցենարը գրված էր նախօրոք։ Նույնիսկ չհամարձակվեցին տարրական սխալները շտկել։ Օրինակ, վերջին նիստում ներկայացնելով ներկաներին, երբ թողեցին այդ վճռները ուժի մեջ, իմ պաշտպաններին ներկայացրեցին հին կազմով, այն դեպքում, երբ նրանք փոխվել էին այս դատավարության ժամանակ։ Այսինքն ոչ միայն հարկ չհամարեցին ստուգել, այլ նաև չհամարձակվեցին փոխել նախօրոք գրված սցենարը, նույնիսկ շտկել այն սխալները, որ այնտեղ կան։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Սա զուտ ֆորմալ մի փուլ էր, որը պետք է անցնեինք, որպեսզի հետագայում այն օգտագործենք միջազգային դատարան դիմելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Վերաքննիչ դատարանում գործընթացին քաղաքացիներ չէին մասնակցում, այն դեպքում, երբ առաջին ատյանի դատարանում մոտ 200-300 հոգի ամեն անգամ ներկա էին։ Իհարկե, նրանք բոլորը սելեկտիվ ձևով էին բերվում, հատուկ ավտոբուսներով։ Բացի դրանից, որոշ տվյալներով նրանք նաև լավ վարձատրում էին, բայց այս անգամ չկար ոչ մեկը։ Պատճառներից մեկը այն է, որ այդ մարդիկ տեսնում էին՝ ինչպիսի չարաշահումներ են կատարվում այնտեղ, տեսնում էին իրենց կողմի թույլ դիրքերը, մեր ինքնապաշտպանությունը, մեր համառությունը, այդ ինքնապաշտպանության որակը, և բնական է այս ամենը ուզած&ndash;չուզած ներթափանցում է նաև իրենց հասարակություն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Շատ հետաքրքիր է, որ այնպիսի գաղափարներ են շրջանառության մեջ դրվում, որ անհնար է ուղղակի դա պատկերացնել։ Օրինակ, մեկի կողմից կատարված հանցագործությունը ավտոմատ բոլորին է վերագրվում։ Կամ այնպիսի գաղափարներ, որ միջազգային հանրության պատմության մեջ ընդհանրապես անհնարին է պատկերացնել։ Օրինակ, ինձ վրա ավելացրել են երկու ցմահ հոդվածներ, որոնք չկային, որևէ անգամ չէր հիշատակվում ամբողջ դատավարության ժամանակ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես դա տեսա, երբ դատավարության ավարտվելուց մեկ շաբաթ հետո մեզ տվեցին կրճատ գրություն այդ ամենի։ Ես խնդրեցի, որպեսզի նայեն մեր ելույթները, թե առաջին ատյանի դատարան վերջ խոսքը, թե այս դատավարության հիմնական ելույթները, տեսատարբերակով փոխանցեն իրենց ՄԻՊ&ndash;ին, բայց մերժեցին։ Ասում են, որ բաց դատավարություն է, բայց մերժում է նույնիսկ իրենց մարդու իրավունքների պաշտպանին այդ ամենը տրամադրել։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետաքրքիր երևույթներից մեկը այն է, որ փոխվել են նաև պաշտպանները, 5-6 պաշտպան է &nbsp;փոխվել այս ընթացքում։ Մեկը փոխվել է հենց Վերաքննիչ դատարանում քննության մեկնարկին։ Ես փորձել եմ իմանալ՝ ի՞նչն է պատճառը, ասել են առողջականը։ Դատարանում, դատի ժամանակ ասել եմ՝ տեսազանգով կապվեք հետներ, ես ուզում եմ անձամբ տեղեկանալ ինչպես են, իրենք իհարկե, խառնվել են, չեն միացրել, ասել են, որ կյանքներին վտանգ չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Իհարկե, ամեն մի պահի չէին թողնում, որպեսզի եղույթը շարունակեն, կտրում էին, խանգարում էին։ Այս ամենը մեզ պետք է միջազգային դատարանում ներկայացնելու համար։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Հետաքրքիր զարգացումներից է նաև այն, որ այստեղի պաշտպաններից մեկը հայտարարել է, որ չեն ուզում իրենք, որ գործը հասնի միջազգային դատարան, որովհետև մեղադրանքների ավելի քան 95%-ը շինծու է և որևէ ապացույց չկա։ Իսկապես դա այդպես է։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բերեմ մի կոնկրետ օրինակ. Մասնավորապես, ինձ ցմահ են նշանակել մի հոդվածով, ըստ որի ես փորձում էի տապալել այստեղի իշխանությունը, սահմանադրությունը տապալել և այլն։ Ես հարց եմ տվել՝ արդյո՞ք կա որևէ ապացույց, որ ես լինելով այստեղ, մասնակցել եմ ձեր իշխանության համար պայքարին։ Եթե այդպես է, ուրեմն պիտի ամբողջ ձեր երկրով մեկ ունենայի համախոհներ, ինչ-որ կազմակերպության բջիջներ։ Իհարկե, որևէ պատասխան չկա։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բացի այդ, դատարանում բոլոր մեր բողոքները, 100%-ով բավարարվել են հօգուտ մեղադրող կողմի։ Առաջին ատյանի դատարանում 99.4%&ndash;ն էր բավարարվել հօգուտ մեղադրող կողմի։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ես շնորհակալություն եմ հայտնել նման որակի և քանակի սխալների համար, որովհետև սա մեզ համար շատ կարևոր է, դա կնպաստի նաև արդարության վերականգնմանը, քանի որ միջազգային դատարանում այս ամենը մենք կներկայացնենք։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Բավականին հատկանշական է, որ նաև ապացույցների փոխարեն օգտագործում են փոխարինիչներ՝ ստեր, կեղծիքներ, կենացներ, իրենց քաղաքական տարբեր մոտեցումներ, կարգախոսներ և այլն։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Երբեմն մենք փորձել ենք տեսնել գրառումները, թե այս ամենն ինչպես է արձանագրված իրենց փաստաթղթերում, տեսել ենք, որ մեր ասածներն ընդհանրապես չեն էլ ներառում, կամ լավագույն դեպքում ներառում են խիստ կրճատված կամ աղավաղված։ Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ իրավական ապարտեիդ։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Ի՞նչ կարելի է ասել, երբ պաշտոնապես հայտարարվում է, որ անհրաժեշտ է ընդլայնել, ոչ դիտավորյալ սպանությունների շրջանակները, որպեսզի բոլորին մեղադրեն սպանությունների մեջ&raquo;։ Դավիթ Բաբայանը նաև նշեց, որ առողջական խնդիր ունի, որի մասին բարձրաձայնել է դատարանում և խնդրել, որ այդ ամենը արձանագրվի. &laquo;Իհարկե, կասկածում եմ, հասկանալի է, որ իրենք չեն ուզի, որ ես գնամ միջազգային դատարան։ Միայն ինձ մոտ չեն առողջական խնդիրներ: Մի շարք մեր ընկերների մոտ իրոք լուրջ առողջական խնդիրներ կան: Իհարկե, դա ինչ-որ տեղ սպասելի է, որովհետև մենք պայքարում ենք այս չար աշխարհում արդարության և ազատության համար, մարդու իրավունքների համար, իսկ դա հենց այնպես չի լինում։</span></p> <p><span style="font-size:16px;">Մի բան է պայքարել արդարության համար, մեկ այլ բան է, նստել դրա համար, բայց իմացեք, չնայած նստած ենք, բայց ծնկաչոք չենք, և սա թող բոլորը իմանան։ Մնացածը ամեն ինչ նորմալ է, պինդ եղեք, թանկագին հայրենակիցներ, բարի կամքի մարդիկ, մեր հայրենիքին դեռ սպասում են ծանր երևույթներ&raquo;։</span></p> <p><strong><span style="font-size:16px;">Հասանելի է` <a href="https://news.am/en/video/1056191" target="_blank">english,</a>&nbsp; <a href="https://news.am/ru/video/1056191" target="_blank">русский</a></span></strong></p> <div class="youtube-embed-wrapper" style="position:relative;padding-bottom:56.25%;padding-top:30px;height:0;overflow:hidden"><iframe allowfullscreen="" frameborder="0" height="360" src="https://www.youtube.com/embed/BacNE0mkUHo" style="position:absolute;top:0;left:0;width:100%;height:100%" width="640"></iframe></div> <p>&nbsp;</p> https://newsline.am/news/nstac_enq_bayc_cnkachoq_chenq_davit_babayani_owgherdy_adrbejanakan_bantic/2026-08-19-14729 Խոսք armenlur https://newsline.am/news/nstac_enq_bayc_cnkachoq_chenq_davit_babayani_owgherdy_adrbejanakan_bantic/2026-08-19-14729 Wed, 19 Aug 2026 11:24:48 GMT