Թելման Պետրոսյան. ՆԱԽԱԳԱՀԸ (մաս 9)

Սկիզբը՝ այստեղ

ՆԱԽԱԳԱՀԸ

ՄԱՍ IX — ՇԱՐԺՈՒՄԸ ԴԱՌՆՈՒՄ Է ՀԱՅ ԱԶԳԱՅԻՆ ԿՈՆԳՐԵՍ

2008 թվականի նախագահական ընտրություններից և մարտի 1-ի ողբերգական իրադարձություններից հետո Լևոն Տեր-Պետրոսյանի գլխավորած շարժման առջև կանգնած էր նոր խնդիր․ ինչպե՞ս պահպանել հասարակական համախմբումը և այն վերածել երկարատև քաղաքական պայքարի։

Մայիսի 2-ի Համաժողովրդական շարժման երկրորդ համագումարն այդ ճանապարհի կարևոր հանգրվաններից էր։ Պարզ էր, որ պայքարը այլևս չէր կարող սահմանափակվել միայն ընտրությունների արդյունքների վիճարկմամբ։ Անհրաժեշտ էր ստեղծել քաղաքական լայն հարթակ, որտեղ տարբեր կուսակցություններ և քաղաքական ուժեր կկարողանային համագործակցել՝ պահպանելով իրենց ինքնուրույնությունը։

Այստեղ հատկապես կարևոր էր Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական փորձը։ Նա վերադարձել էր քաղաքականություն ոչ թե որպես նախկին նախագահ, այլ որպես անկախ Հայաստանի առաջին նախագահ, պետական համակարգի ձևավորման անմիջական մասնակից և քաղաքական գործիչ, որի փորձը ընդգրկում էր անկախության առաջին տարիները, պատերազմը, դիվանագիտական պայքարը և պետականության կայացման ամենաբարդ փուլերը։ 

2008 թվականի ընթացքում շարժումը աստիճանաբար անցավ նոր փուլ՝ հանրահավաքային դիմադրությունից դեպի կազմակերպված քաղաքական պայքար։

Հենց այդ տրամաբանության մեջ ծնվեց Հայ Ազգային Կոնգրեսի գաղափարը։

Կոնգրեսը պետք է միավորեր տարբեր քաղաքական ուժերի ոչ թե այն պատճառով, որ նրանք բոլոր հարցերում նույն տեսակետն ունեին, այլ որովհետև ունեին ընդհանուր քաղաքական նպատակ՝ իշխանության փոփոխություն, ժողովրդավարական համակարգի ձևավորում և ընտրությունների միջոցով իշխանության իրական փոխանցման ապահովում։

Այս առումով ՀԱԿ-ի ստեղծումը  ուղղակի նոր քաղաքական կառույցի ստեղծում չէր։ Այն 2008 թվականի համաժողովրդական շարժման քաղաքական ինստիտուցիոնալացման փորձն էր։

Տեր-Պետրոսյանի վերադարձի պատմական նշանակությունն էլ հենց այստեղ է առավել տեսանելի դառնում։ Տասը տարի քաղաքականությունից հեռու մնացած մարդը 2007 թվականին վերադարձավ և մեկ տարվա ընթացքում դարձավ հասարակական լայն շարժման առաջնորդ, իսկ այդ շարժումը վերածվեց երկարաժամկետ քաղաքական կազմակերպման։

Նախագահը վերադարձավ ոչ թե անցյալը կրկնելու, այլ նոր քաղաքական պայքարի հիմք ստեղծելու համար։

Եվ եթե 2007 թվականի սեպտեմբերի 21-ը կարելի է համարել Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական վերադարձի սկիզբը, ապա 2008 թվականը դարձավ այն փուլը, երբ այդ վերադարձը վերածվեց կազմակերպված քաղաքական ուժի։

Այդ ուժի անունը՝ Հայ Ազգային Կոնգրես էր։

Իսկ նրա ստեղծումով սկսվեց Տեր-Պետրոսյանի քաղաքական կենսագրության մի նոր և առանձնահատուկ էջ։

Հ.Գ.

• ՀԱԿ-ի կազմում ընդգրկվեցին տարբեր քաղաքական ուժեր՝ այդ թվում ՀՀՇ-ն, Հայաստանի Ժողովրդական կուսակցությունը, Սոցիալ-Դեմոկրատ Հնչակյան կուսակցությունը, «Ժողովրդավարական հայրենիք»-ը և այլ կազմակերպություններ։
• ՀԱԿ-ի հիմնական գաղափարներից էր իշխանության ձևավորումը ազատ և արդար ընտրությունների միջոցով։
• Կոնգրեսը պահանջում էր մարտի 1-ի դեպքերի լիարժեք բացահայտում և պատասխանատվության ենթարկել մեղավորներին։
• ՀԱԿ-ը դարձավ Հայաստանի հետընտրական շրջանի ամենախոշոր ընդդիմադիր քաղաքական բևեռներից մեկը։
• 2008–2009 թվականներին ՀԱԿ-ը շարունակեց կազմակերպել հանրահավաքներ, երթեր և քաղաքական միջոցառումներ՝ չնայած իշխանությունների կողմից սահմանափակումներին:

 

ՀԱԿ վարչության անդամ
Թելման Պետրոսյան